Shkruan Zef Ndreka
E pashë gurin duke qarë.
E pash gurin duke qarë në mes të Shëlbumit.
Asgjë nuk ndodhte,
veç bletet pinin qumësht të bardh guri.
Ndoshta kam qënë unë brenda
një pikë loti,
që nuk gjeta vend ku me ra.
Djelli u ndal pak sipër nesh.
Nuk e di,
e ndjen se po mbaron dita?
Apo thjeshtë, lodhet, rri e ikën,
e pulëbardhat marrin qiellin në krahë,
e nata vjen krejt e pa faj.
E prapë ndërtojmë mure me gurë gjaku,
i shembim në mëngjez,
nën djellë qe ikën,
nën djellë që vjen,
nën frikë që struket si fëmijë në prehër.
Si u kthy nama nnë bjeshkët e namuna,
sa çel e mbyll sytë?
Populli e ka dashur përherë tiraninë,
aty ndihen të barabartë,
se dhimbja është e vertetë,
se aty ndihen se janë gjallë.
E pash gurin duke qarë,
e bletet pinin qumshtë të bardhë,
prej një Rozafe të re.
Frrok Kovaçi
Casteleto – Ticino Itali.
Refleksion të shkurtër mbi poezinë:
E pashë gurin duke qarë.
Kjo poezi është shumë e fuqishme dhe e dhimbshme. Poezi ku si imazh lëviz mes gurit, gjakut, mitit dhe njeriut.
Kjo poezi ndërthur tri boshtet themelore të ndërgjegjes kombëtare shqiptare.
– Mitologjinë sakrale.
Rozafa, guri, qumështi i bardhë, bjeshkët e namuna.
Këtu, Rozafa nuk është vetëm legendë, por burim ushqimi shpirtëror, ku bletët pinë “qumësht guri”, sikur të gjithë jetimet e kombit ushqehen nga dhimbja e sakrificës.
Është një riformulim modern i mitit, ku guri qan jo për sakrificën e një gruaje, por për të gjithë kombin që s’ka gjetur “vend ku me ra”.
– Melankolinë historike.
Me muret që ndërtojmë dhe i shëmbim çdo mëngjes.
Ky është një motiv historik shqiptar ku sakrificat e përhershme, ndërtimet pa fund, ringritja në dhimbje, copëzimi i vetvetës.
“E prpp ndërtojmë mure me gurë gjaku,
e i shëmbim në mëngjez”
Kjo tingëllon si metaforë e historisë politike dhe shoqërore shqiptare.
* Kritika antropologjike.
Ku populli e ka dashtë tiraninë.
Kjo është më e rrezikshmja poetikisht, një tezë e guximshme ku njeriu gjen kuptim tek dhimbja, sepse ai konfirmohet i gjallë vetëm kur vuan. Poeti nuk e thotë si faj, por si diagnozë.
Teksti është i lirshëm, i errët, mitik, i fërkuar me gjuhë gegë, me një ritëm që nuk vjen nga rima, por nga pushimet në fraza.
Ka një përzierje të vetëdijshme mes fjalorit epik, “bjeshkët e namuna”, intimitetit personal, “një pikë loti, s’kam gjet vend ku me ra”, dhe imazhit biblik, “qumësht të bardhë guri”.
Për mendimin tim, kjo e bën poezinë sakrale-moderne.
Si përfundim do të thoja se kjo është një poezi me energji të brendshme mitike, që nuk rrëfen thjesht dhimbjen historike shqiptare, po e bën atë legjendë.
E sheh popullin si guri i Rozafës që qan, jo si viktimë, por si mit.
