koka

nr. 88

22 shkurt 2006

alukit

 

Gripi i shpendėve, ky vrasės qė e presim burrėrisht

Shqipėria ndodhet tashmė nė zonėn e rrezikshmėrisė sė virusit vdekjeprurės sė gripit tė shpendėve. Kėtė e ka deklaruar me modesti javen qė kaloi ministri i Shėndetėsisė, Maksim Cikuli, pohim tė cilin e kanė mohuar tė nesėrmen, nė njė farė mėnyre. Kjo mbas njė buje mediatike qė shpėrthe tė nesėrmen e kėtij deklarimi. Bujė, ndoshta e paparashikuar nga ana e tyre, Megjithėse nga digasteri i shėndetėsisė ka behur njoftimi pėr kėrcėnimin qė na prźt, madje ėshtė shkuar deri aty sa tė pozojė pėr mediat njė “tė sigurtė”, njė njėri i veshuar nga koka te kėmbėt me mjetet mbrojtėse, si pėr tė treguar se kush ėshtė maketi i nje njeriu qė gripi i shpendėve i merr tė keqen. Pas kėtij pompoziteti, do tė vijonte befasuesja, tė mohohej nė njė farė mėnyre rreziku. Kjo erdhi tė nesėrmen, pasi media e trumbetoi realitetin, mbase jo tamam me ato nota alarmante, ama me profesionalizėm dhe me pėrgjegjėsi qytetare. Nuk u muar vesh se ēbėri vaki, qė e gjithė kjo doli gati njė bllof. Se ishte apo nuk ishte i vėrtetė ky kėrcėnim, kėtė e pohon thirrja nga Presidenti i Republikės, i Kėshillit tė Sigurimit Kombėtar, pėr masat qė do tė merren pėr parandalimin e kėtij rreziku.

Ndėrsa vendet e prekura deri tani nuk kanė nguruar qė situatėn ta paraqesin si shumė kritike dhe nuk janė kursyer nė rėnien e sirenave tė alarmit, vendi ynė, si vend trimash, po mjaftohet me njė pompozitet tė ministrit tė Shėndetėsisė, me njė thirrje tė KSK nga ana e Presidentit Moisiu, dhe me njė bujė mediatike, bujė e cila gjithsesi nuk prek epiqendrėn e kėtij tėrmeti. Themi nuk prek epiqendrėn e kėtij tėrmeti, ose parandaluesi nuk mberrin dot atje ku rreziku ėshtė mė i madh, pasi vetė infrastruktura e funksionimit tė shtetit dhe e mbulimit me bujė mediatike, nuk ėshtė nė shkallėn maksimale. Dihet se me pėrjashtim tė komplekseve tė rritjes sė shpendėve, tė cilat rėndom janė tė vendosura pranė qyteteve, pėr tė mos thėnė brenda nė qytete, rritėsit dhe ata qė mishin dhe vesėt qė i kanė si pjesė kryesore tė jetesės, dhe njėkohėsisht mė tė kėrcėnuarit janė fshatarėt nė zonat e thella. Natyrisht, atje ku kurrė nuk ka shkuar as punonjėsi i shėndetėsisė, as i deleguari i shtetit, as shtypi, pėr mė keq akoma as televizioni.

Kjo pjesė e Shqipėrisė, e harruar nė njė farė mėnyre, rrezikon tė prodhojė e para viktimat e kėtij virusi vdekjeprurės. Si gjithnjė atėherė do tė jetė tepėr vonė. Sepse rėndom jemi mėsuar qė sinjalin SOS ta japim atėherė kur anija tė jetė duke u fundosur. Nė sintoni me kėtė lojė me zjarrin janė edhe tė astuquajturat shoqatat dhe organizatat joqeveritare, te cilat pėr hirė tė njė pushtetari, apo pėr tė justifikuar milionat e marra nga projektet e ndyshme, mbushin ēdo cep tė qyteteve tona me postera me sllogane nga mė bajatet, nė luftė kundėr asaj e nė luftė kundėr kėsaj.

Me sa duket gripi i shpendėve nuk pėrbėka ndonjė prookupim qytetar pėr ta, pėrderi sa nuk pėrbėn arsye financiare pėr t’iu pėrkushtuar asaj. Nėse deri mė tash nuk e ka marrė kush mundimin qė ta marrė seriozisht kėtė punė, nesėr sdo tė kėmi kohė pėr tė gjetur se kujt t’ia varim nė qafė kėmborėn e pėrgjegjėsisė. Nė njė farė mėnyre, tė gjithė duhet tė jemi koshient se rreziku qė paraqet tubimi i gripit tė shpendėve nė Shqipėri ėshtė i madh. Natyrisht dhe angazhimi i tė gjithė hallkave, i gjithkujt pėr tė parandaluar edhe njė viktimė tė vetme ėshtė dhe duhet tė jetė i motivuar nė aspektin human.

Dhėntė Zoti se kjo trumbetė e ministrit Cikuli tė jetė njė shaka e tij, apo njė alarm manovėr pėr tė testuar vigjilencėn tonė qytetare, se po qe se gripi tė ketė zbarkuar me shtegėtimet e para tė shpendėve, tė presim burrėrisht viktimat e para.

Se ēfarė burrėrie ka me vdekjen kėtė le ta mėsojmė nė ditėt nė vijim, tani ndoshta ėshtė heret dhe ne t’I lutemi kushteve tė ashpra atmosferike, se kur shtegėtimėt te fillojnė, gripi i shpendėve do tė bėjė kėrdinė. Pėrvoja ka treguar se masat parandaluese qė kėshillohen, nuk janė ndonjė gusto pėr njė pjesė tė konsiderueshme tė atyre qė janė mė tė ekspozuar ndaj kėtij kėrcėnimi. Gjithsesi lė tė shpresojmė se ky rrezik do t’I bjerė tangent vendit tonė. Por siē thotė populli, shtėpia s’mbahet me miell hua, as barku s’ngopet me dua.

 

Rinia shqiptare ėshtė e pėshtjelluar

Pluralizėm politik do tė thotė tė jesh nė gjendje tė pėrqafosh dhe tė shprehėsh kėndvėshtrime politike pa patur frikėn e pėrndjekjes nga partia politike qė ka mė shumė pushtet. Mbi tė gjitha, ajo qė e pėrcakton demokracinė ėshtė liria e fjalės, liria e besimit, liria e shtypit dhe mbrojtja qė qeveria duhet t’i japė pakicave, qofshin kėta racore, politike apo fetare.

A ėshtė duke vepurar me pėrgjegjėsi qeveria jonė pėr t’u siguruar qė brezi ynė i ri, i cili do ta qeverisė Shqipėrinė njė ditė, e kupton kėtė anė tė shoqėrisė demokratike e pluraliste? Pėrgjigjja ėshtė thjesht “Jo!”. Kur drejtuesit tanė, qofshin ata shpirtėrorė apo politikė, tė nivelit vendor apo qendror, nuk tolerojnė ndryshimet e njėri-tjetrit dhe nuk arrijnė tė krijojnė hapėsira pėr diskutimin dhe debatin politik, por pėrkundrazi i drejtohen pėrdorimit tė forcės, brezi ynė i ri, e ardhmja e kombit tonė pėshtjellohet dhe ky pėshtjellim krijohet nga vetė drejtuesit tanė. Qė nga viti 1990 e deri sot, mjaft shqiptarė mund tė tregojnė nga njė rast kur kanė pėsuar pėrndjekje pėr shkak tė bindjes politike, fjalės apo besimit. Dhe pėrndjekja ka ardhur gjithmonė nga partia nė pushtet, qoftė kjo Partia Demokratike apo Partia Socialiste. Ne kemi patur raste ekstreme kur edhe janė vrarė njerėz pėr mungesė tolerance.

Ne e dimė se Azem Hajdari, Gjon Gjonaj, Behar Kastrati, sa pėr tė pėrmendur disa, u vranė pėr motive politike dhe qė zyrtarė tė lartė qeveritarė ishin tė pėrfshirė nė vrasjet e tyre. Ata madje dolėn pa u lagur. Kohėt e fundit, kjo prirje drejt intolerancės politike dhe fetare ėshtė bėrė edhe mė shqetėsuese. Kjo intolerancė po vjen nga brenda dhe nga jashtė grupeve politike dhe fetare. Pėr shembull, Partia Demokratike ka filluar tė pėrjashtojė anėtarė nga radhėt e saj sepse kėta mund tė kenė qenė nė mospėrputhje me udhėheqjen e saj. Shkollat, siē ėshtė Shkolla e Mesme e Koplikut, Nikoll Zogorjani etj., nuk po lejojnė tė mbajnė fjalime nė godinat e tyre asnjė pjesėtar tė ndonjė partie tjetėr pėrveē Partisė Demokratike. Paulin Sterkaj, megjithėse ishte i ftuar nga Forumi Rinor pėr tė folur, nuk u lejua nga shkolla vetėm sepse ishte i Partisė Socialiste. Tė Pėrndjekurit Politikė nuk u lejuan tė bėnin njė grumbullim pėrpara Kryeministrisė sepse janė kundėr Berishės. Shoqata “Kthim nė Origjinė” u ndalua si njė burim “turbullirash fetare” dhe Mimoza Tartari u arrestua sepse kundėrshtoi tė bashkėpunonte me SHIK-un, kryqi nė Shkodėr u rrėzua dhe njė mysliman u vra nga myslimanė tė tjerė sepse u bė i krishterė. Kėta janė disa nga incidentet qė vėrtetojnė se Shqipėria po bėhet gjithnjė e mė intolerante, qoftė politikisht, ashtu edhe nga ana fetare. Qeveria jonė, partitė politike, institucionet edukative dhe udhėheqėsit fetarė duhet tė mbajnė qėndrim: Pavarėsisht nga vijmė, ēfarė jemi, ēfarė bindjesh politike kemi, ēfarė feje praktikojmė, ne duhet ta tolerojmė njėri-tjetrin.

Qeveria duhet tė sigurojė mė tepėr mbrojtje pėr pakicat dhe t’i mėsojė brezit tė ri se tė kesh njė bindje tė ndryshme politike apo fetare ėshtė e pranueshme pėr shoqėrinė tonė. Ne nuk mund t’i bashkohemi botės perėndimore duke lejuar apo praktikuar intolerancėn, fanatizmin apo urrejtjen. Ne nuk mund tė jemi pjesė e qytetėrimit perėndimor duke rrahur, torturuar madje edhe vrarė ata qė mund tė jenė tė ndryshėm nga ne. Vazhdimėsia e kėtyre incidenteve tė rrezikshme vėrteton se qeveria e sotme ėshtė e paaftė dhe e papėrgatitur pėr ta udhėhequr Shqipėrinė. Mjaft mė! Brezi ynė i ri meriton shembuj mė tė mirė udhėheqjeje. Le tė sigurohemi qė do t’i kenė.

Kimete Kastrati, analiste politike

 

Pse e shqetėson Sabri Godon prezenca e ndėrkombėtarve nė Shqipėri?

Mjeshtri i kushtetutave, Sabri Godo, shfaqi botėrisht zemėrim dhe inat kundėr “tejkalimit tė kompetencave” tė OSBE-sė nė Shqipėri. Ky mendim i lirė i qytetarit tė lirė Sabri Godo vjen e bėhet faj, kur as Kryeministri, as Presidenti nuk reaguan, ndėrkohė qė PR-ja, kryetar nderi i sė cilės ėshtė Godo, ėshtė partia mė e madhe bashkėqeverisėse me PD-nė.

Kjo tregon se Sabri Godo pėrpiqet tė mbulojė me gjethe fiku fajet nė ngjitje qė shteti shqiptar s’po mundet t’ia fshehė perėndimit. Konjukturat mes politikės e popullit, kjo rele e vjetėruar po pėrpiqet t’i shndėrrojė nė konjuktura rajonale, si mjegullnajė ideologjike. Nga njė pamje tjetėr, Sabriu mbase s’dėshiron ecjen e Shqipėrisė drejt Europės, por kohėn e sulltanėve, pasi atyre u ka parė “hajrin”. Shqiptarėt kudo e dinė se ai ėshtė latifondist dhe pret... tė marrė pronat qė i ka me qitab.

Makina e politikės shqiptare qė bėn dy hapa para dhe njė hap pas, nuk shkon as tek ēmenduritė Don Kishotiane. E gjithė politika ka nevojė tė vėzhgohet nga organizmat ndėrkombėtarė, pasi ėshtė shumė e ēuditshme. Ėshtė e disata herė qė Fatos Nano vetėlargohet nga politike. Pra, vetėsakrifikohet. Kjo nuk ka ndodhur me politikanėt e tjerė pėrgjatė 15-16 vjetėve tė tė ashtuquajturės demokraci. T’i marrim me rradhė aktorėt. Ata mė kryesorėt. Gramoz Pashkon, pėr shembull. Ai, mė 1991 marshoi nga “fitorja nė fitore” me “ēekun e bardhė” nė dorė. Turmat e irrituara dogjėn, shkatėrruan e plaēkitėn ndėrmarrjet, fabrikat, uzinat, kombinatet, plantacionet, deri edhe banjot publike. Por, ky asnjėherė nuk u vetėsakrifikua, duke ikur nga politika, tė paktėn as pėr pastrim, si Nano, apo si Godo, qė ia lėshoi partinė Fatmir Mediut, de jure. Deklarime tė ngjashme pėrgjatė viteve 1993-1996, si “Zėri i Amerikės” dhe “Dojēe Vele” janė stacione komuniste, qenė regjistruar para pranverės sė pėrgjakshme tė vitit 1997, ku shkak ishin firmat piramidale pėr hapjen e depove tė armatimit. Pozita e sotme akuzonte botėrisht mes tė tjerėve edhe “gjeneral” Arben Imamin, “komisar” “Koha Jonė”, Zogajn, etj. Ata sot janė tė mirė, paēka se ai rebelim pat ēuar nė varr rreth 5000 shqiptarė tė pafajshėm e plagosur mijėra tė tjerė.

Politika shqiptare ka materializuar shumė akrobaci antiperėndimore, jo vetėm ideologjike. Edhe qėndrimi i Shqipėrisė sot pėr pronat e ēamėve nė shtetin grek, jo vetėm qė e bėn me kthesa rrugėn drejt BE-sė, por reflekton politikė prodhim ballkanas. Vota e Greqisė si anėtare e BE-sė i duhet patjetėr Shqipėrisė, nėse ėshtė qėllimi i mirė tė bėhemi ndonjėherė pjesė e kėsaj bashkėsie. Besojmė se Godo dhe tė tjerėt i dinė kėto. Organizmat prestigjiozė ndėrkombėtarė pikėrisht nė kėtė udhė po na ndihmojnė. Tė zgjidhim “formulat”, ndryshe mbetėm nė “klasė”.

Godo, nė tė vėrtetė, ėshtė “qen” i mirė i nuhatjes sė situatave. Ai e di se ēdo gjė vjen e formėsohet e ēformėsohet, vetėm pėrmes dy mė tė fortėve: Berishės e Nanos. Ndaj Godo dhe partia e tij, kur ka qenė nė pushtet Berisha, kanė qenė me tė, kur ka qenė Nano, me Nanon, tash qė ėshtė Berisha, me Berishėn, e nė ardhtė Nano, ta dini, me Nanon ka pėr tė qenė. Pra, Godo ndoshta po luan tė sjellė sėrishmi Nanon. Ai e kupton se ndikimi pėrmes heshtjes, i atij qė edhe ata qė nuk e duan e pranojnė si mė politikanin, mė properėndimorin, shtron rrugėt premtuese qė “Duart e pastra” t’i ofrojnė mė shumė tė paaftė e terror administrativ, shoqėrisė shqiptare. Pra, njė restaurim i rrezikshėm, s’bėn asgjė tjetėr, veēse riciklon nevojėn e Nanos. Godo qė ėshtė plak, fiton kohė, antiperėndimorėt tjerrin lesh duke u shulla vetėm nė diellin europian.

Edhe pėrvojat e deritanishme i kemi pak tė athėta. Njėherė u mendua se Ramiz Alia ėshtė mė liberal se Enver Hoxha, mėpastaj Sali Berisha ėshtė flori nė krahasim me Ramizin, pėr tė shkuar tek mendimi se Fatos Nano ėshtė mė demokrat se Berisha, apo prapė Berisha ėshtė mė i ndershėm se Nano, e drejt njė zgjedhjeje tjetėr, prapė mė mirė Nano! E pra, Godo gjithėherė ka qenė zė kryesor i kėsaj “kėnge”. E pra, Godo e di se Fatos Nano di tė ikė e di tė vijė. Nėse populli i tha “Nano Ik!” dhe iku, duket se Godo po i thotė “Nano Hajde!”. Dhe ai vjen, ta dini.

Sokol Pepushaj

 

FLAMURI SHQIPTAR NE TREVAT E ITALISE

A thua se ne keto dite Kruja e madherishme e Gjegj Kastiot Skenderbeut,Vlora heroike e flamurit  te Ismail Qemalit, Kosova e Isa Boletinit,kishin 'pushtuar' trevat e Italise, a thua se jehona 'per nje shqiypni te lire e te pamvarme' degjohej pertej kufijve,a thua se shqiptaret rreth flamurit kuq e zi ne keto treva nuk ndjenin peshen e mallin jashte atdheut,a thua se 28 Nentori i Flamurit u mbrekullua qe bashkoi rreth vetes mijera zemra shqiptare ketu ne Itali dhe kudo ne bote ku kishte shqiptare.

Qe nga Treviso,Udine,Trieste  shqiptaret festojne e festone ate me madheshti.Nje ndjenjesi krenarie kombetare pershkon zemrat e ketyre shqiptareve kur i sheh tek pershendesin kete flamur,mes entuziazmit dhe atmosferave te kengeve valleve e traditave tona shqiptare.E nisin keshtu shqiptaret e Trevizos me festen e organizuar nga presidentja e shoqates 'Shote Galica' zonja Mardena Kelmenti.Poete dhe shkrimtare ajo gjen fjalet me te magjike per te uruar ne kete dite feste bashkeatdhetaret e saj.Sot-ketu shprehet ajo kemi nje pjese te historise sone te lavdishme,nje pjese te te pareve tane legjendar,por kemi gjithe zemrat e shqiptareve qe nen kete flamur i ben te ndihen krenar ne te gjithe boten.Mbasditja e kesaj dite kalon permes peshendetjeve ,urimeve,poesive dhe me pas nje rinfresko organizuar enkas nga shoqata per festen e panvarsise.Mes emozioneve dhe ketyre momenteve te bukura te Trevizos festa tjeter tashme ka 'pushtuar' Udinen. Mbi 300 vete rreth flamurit kendojne hymnin tone kombetar.'dy pika lot po me rrejne syte,e ma thyen burrerine',fillon pershendetjen e tij presidenti i shoqates ne Udine 'Shqiponja' zoti Gjergj Lleshaj. Eshte ky flamur,eshte kjo shqiponje dy krenare,qe per shekuj me radhe qe kur Gjergj Kastriot Skendebeu nen kete flamur mblodhi gjithe shqiptaret dhe i beri balle pushtimit otoman,qe kur patriotet trima me Ismail Qemalin ngriten ne Vlore,simbol i lirise dhe i bashkimit tone kombetar,simbol i nje shqiperie te lire e etnike,simbol i athedashurise dhe patiotizmit qe do te transmetojne brezat shqiptar nder vite.Vallja e bukur e shpatave ku prej gjoksit te nje valltari del e shpalost nje flamur gjaku,emozionon dhe hap keshtu koncertin e madh te grupit artistik 'shqiponja'.kenge e valle,kostumet tradizionale shqiptare nga te gjitha trevat i japin ne koloritet e larmi njgjyrash kesaj feste.Zerat e mbrekullueshem te kengetareve Frederik e Ilir Nahaj,Nikolin Ujka nen tingujt mahnites te ciftelise,grupi lab qe u kendon trimave e flamurit tone kombetar.Nje feste e madhe e ketij komuniteti shqiptar me gjuhen,traditat e zakonet e vete por qe di te respektoje edhe miqte e shumte te ardhur prej Italise,respekt e mirenjohje per kete vend ne te cilin ata jetojne e punojne qe prej shume viteve.A thua se kjo feste e madhe nuk do te mbaronte sikur mos menduar ndarjen midis gjithe ketyre bashkeatdhetareve  e qe ne kete dite ishin ne nje trup te vetem ate te atdhedashurise e patriotizmit shqiptar.

Trieste. Nje mbremje tjeter organizuar ne "Antico caffč Tommaseo" nga antarja e keshillit te emigranteve , pran komunes se Triestes zonja Vitore Stefa Leka, kaloi ne nje atmosfere te shkelqyer mes artisteve, shkrimtareve ,sportisteve , studentve  shqiptar

Zonja Vitore, e kishte organizuar kete rifreske , duke ftuar jo vetem  inteligjencen shqiptare te Friuli Venecia Gulias, por dhe koleget e saj qe bejne pjese ne kete konsulte pran komunes, te nacionaliteteve te ndryshme  si dhe shume konsilier  e autoritete , ku krytari i keshilltareve zoti Bruno Suli , shprehu konsideraten e tij ashtu si dhe te tjeret, per integrimin e komunitetit albanes ne jeten  Europiane , ne ate italiane duke shkembyer kulturat e te dy vendeve

Ne fjalen e saj pershendetse  zonja Vitore  falenderon autoritetet e qytetit, keshilltaret e tjere te komuniteteve te ndryshme ,por nga ana tjeter ajo nenvizon faktin, duke treguar pjesmaresit shqiptar ne salle se sot jane keta shqiptare,studente dje e sot stomatolog, ,inxhiniera,imprenditore, artist , solist  , pran teatrit"Verdi",qe kane treguar me punen e tyre se jane te afte e zote te mund te integrohen e te gjejne stabilitet ne vendin mik si Italia.Te ardhur dje,emigrant te thjeshte,mbartur ne vetvete peshen dhe problemet e nje diktature 50 vjecare,perfaqsues te denje te vendit te tyre per tu prezantuar bashkesisie europiane.Pershendetje te shkurtra pati nga antaret e shoqates studentore te universitetit triestes "Se bashku-In sieme",Karolina Geci dhe   Arber Llubani ,nga Miku i popullit shqiptar nobelisti Masrur Imani, ,Nder dhe falenderim per pjesmarrjen ne kete mbremje per zonjen Eleni  Stefa"Mesuese e popullit," Falenderim dhe pershendetje pati nga Sopranio e degjuar artistja e merituar  zonja Rozmari Jorganxhiu , kampionia e ping-pongut, Elda Zuriqi,  etje artista e impreditor pjesnmares

Admirimin e tyre ne lidhje me kete organizim dhe pjesmarje te inteligjences shqiptare  ne kete darke, e shprehne nepermjet falenderimit  ne prshendetjen e tyre dhe antare te tjere te konsultes se emigranteve pran komunes, zoti Nader Akkad(Siria) Natasha Ljubojev (Serbia) Mircea Nicolae(Rumani)

Mbremja kolon permes humorit,kengeve, kendon Rozmaria qe zeri saj kristal i kaloi permasat e salles dhe grumbulloi kalimtar nga rruga po keshtu mardena Kelmendi, Gjergj lleshaj etje Ne  tryeza,  vec shampanjave vererave, dhe embalsirave karakteristike Triestine , nuk munguan as bakllavaja , kadaifi dhe byreku yne tradicional  shqiptare, Urimet  ne lidhje me festen , vinin ne gjuhe   te ndryshme nga presenza e perfasuesve  per emigracionin prane komunes me origjine, Peru, egjipti,romania,sllovenia,nigeria,etj. Ne hyrje te kesaj salle nje flamur shqiptar i buzeqesh kesaj mbremjeje,ndjen ngohtesine dhe shkelqimin ne syte e ketyre shqiptareve,mallengjimin dhe shpirtin polt emozione te tyre,mallin e madh per vendlindjen,krenarine qe edhe pse jashte trojeve ata e kane per nder te krenohen me emrin qe mbajne , krenohen me kulturen e tyre te lashte te cilen ne kete mbremje solemne  treguan:

Jemi krenar qe jemi shqiptar!

Arta Mezini

 

Berluskoni krijon aleancė me trashėgimtarėt e Musolinit     

Silvio Berluskoni nė parlament

Silvio Berluskoni nė parlament       

               

Italianėt do tė zgjedhin parlamentin e ri mė 9 prill. Italia ėshtė qeverisur njė kohė tė gjatė nga tė majtėt nėn drejtimin e Romano Prodit. Por, kryeministri aktual italian Sivio Berluskoni ka shpalosur plane ku parashikohet edhe krijimi i aleancės me tė djathtėn ekstreme, duke pėrfshirė edhe "Aleancėn Sociale" tė mbesės sė Musolinit, Aleksandra Musolini.

Demokratėt e pastėr duken ndryshe. Roberto Fiore ka emigruar nė vitet 70 nė Britaninė e Madhe sepse prokuroria italiane e konsideron atė si njė nefashist,

autor tė atentave me bomba. Adriano Tilgher ka qėndruar nė burg nė tė njėjtėn kohė, sepse ai pėrpiqej qė tė formojė sėrish partinė fashiste nė Itali. Sot Fiore dėshiron tė tregohet se ėshtė nė anėn e shefit tė partisė sė djathtė gjermane NDP, ndėrsa Tigher nė anen e nacionalistit francez Le Pen.

Qė nga e mėrkura tė dy kėta radikalė tė djathtė italianė janė bėrė temė tė mediave nė Romė.  Ata i takojnė udhėheqjes mė tė lartė tė partisė "Aleanca sociale", tė cilėt kryeministri Berluskoni dėshiron t`i fusė nė qeveri. Me shefen e partise " Alenca Sociale", mbesėn e Musolinit, Alaksandra Musolini, Berluskoni ka arritur njė marrėveshje, shkruan shtypi italian.Vetė kryeminstri e ka lėnė tė kuptohet nė intervista se aleanca me mbesėn e Musolinit ėshtė ēėshtje qė ka pėrfunduar nė mėnyrė perfekte.

Nė pyetjen se a do t`i pėrfshijė nė listėn zgjedhore edhe esktremistėt e djathtė siē janė Fiore dhe Tilgher, Berluskoni ėshtė deklaruar i pėrmbajtur:

"Unė nuk e njoh tė kaluarėn e kėtyre zotėrinjve. Ne kemi biseduar me zonjė Alaksandra Musolini, dhe unė nuk dyshoj nė bindjet e saj demokratike. Zonja Musolini me ka siguruar se do tė sjellė kandidatė pėr tė cilėt ajo mund tė garantojė se kanė bindje demokratike. Emrat qė aktualisht janė duke u lakuar janė emra tė cilėt nė mėnyrė artificiale nga a majta po pėrmenden shumė, ka thėnė Berluskoni.

Aleskandra Musolini ka dy vite e gjysėm qė ėshtė tėrhequr nga partia nė pushtet " Aleanca Nacionale", pasi  shefi i partise Gianfranko Fini, ministri aktual i punėve tė jashtme gjatė njė vizite nė Itali ka kėrkuar falje pėr krimet e kohės sė fashizmit. Mbesa e Musolinit, Aleksandra e ka akuzuar Finin si tradhtar pėr shkak tė kėtij gjesti. Nuk ka pak ditė qė zonja Musolini duke u pėrgjegjur pyetjes se cilika qenė burri mė i madh i shtetit nė  Italinė e tė gjithė kohrave, ajo ėshtė pėrgjigjur:Gjyshi im Benito Musolini.

Aleanca e re politike e Berluskonit me Aleksandra Musolinin, bjondinen e cila me dėshirė vesh konstum lėkure, ka hasur nė rezistencė tė ashpė tek partnerėt

qeveritarė.  Kristiandemokratėt kanė paralajmėruar pėr rrezikun qė paraqet marrėveshja me grupet radikale.

Redaksia

 

Evropa - Strehė dhe eksportuese e mundshme e terrorizmit

Ivana Kuhar

Njė numėr gjithnjė e mė i madh ekspertėsh thonė se Evropa Perėndimore ėshtė shndėrruar nė strehė pėr terroristėt si dhe njė terren pėrgatitor pėr sulme terroriste nė tė ardhmen. Ekspertėt thonė se niveli i ulėt i asimilimit tė pakicave myslimane nė shoqėritė evriopiano-perėndimore i bėjnė kėto pakica mė tė prekshme nga ideologjitė radikale, si pikėpamjet e al-Kaidės.

Mė 7 korrik 2005, sulmet terroriste nė sistemin e transportit publik tė Londrės shkaktuan vdekjen e 52 personave tė pafajshėm dhe tė katėr autorėve tė sulmeve vetėvrasėse. Kėto sulme shkatėrruan edhe iluzionin se ekstremizmi islamik ėshtė vetėm njė kėrcėnim i jashtėm pėr shoqėritė perėndimore. Katėr shtetas britanikė dyshohen se ishin atorėt e sulmitndaj shoqėrisė ku u rritėn dhe jetuan. Ilan Berman, nėnpresident i Kėshillit pėr Politikėn e Jashtme Amerikane, njė organizatė studimore me qendėr nė Uashington, thotė se Evropa Perėndimore po shndėrrohet njėkohėsisht nė djep dhe nė eksportuese tė terrorizmit:

"Ėshtė krejt e qartė se sulmet e kryera nė Britani mė 7 korrik vunė nė dukje njė fakt shumė shqetėsues, se Evropa ėshtė bėrė njė inkubator pėr shumė ndjenja anti-perėndimore. Ka shumė myslimanė evropianė, tė cilėt shkojnė nė Irak pėr t’u bashkuar me luftėn fetare kundėr forcave tė koalicionit tė udhėhequr nga Shtetet e Bashkuara," thotė zoti Berman.

Myslimanėt janė pakica mė e madhe fetare nė Evropė dhe islamizmi ėshtė besimi fetar qė po njeh pėrhapjen mė tė madhe nė kėtė kontinent. Njė projekt i fundit kėrkimor i organizuar nga Biblioteka e Kongresit mbi terrorizmin islamik nė Evropė vė nė dukje se pjesa mė e madhe e myslimanėve nė Evropė nuk janė tė pėrfshirė nė veprimtari radikale. Megjithatė, raporti thekson se ekzistojnė komunitete ekstremiste islamike, qė megjithėse nuk pėrfaqėsojnė prirjet e pėrgjithshme, janė shumė aktive nė Evropėn Perėndimore.

Raporti i Shėrbimeve Kėrkimore tė Kongresit thekson se ligjet liberale pėr strehim politik dhe imigracion ia bėjnė mjaft tė lehtė marrjen e dokumentave tė banimit nė vende tė Evropės Perėndimore, veēanėrisht nė Britani, islamistėve radikalė qė paraqesin dėshmi se janė pėrndjekur politikisht nė vendet e tyre. Sapo vendosen nė Perėndim, kėta elementė radikalė fillojnė tė predikojnė islamizmin e dhunshėm.

Autoritetet evropiano-perėndimore deri tani kanė zbatuar “tolerancėn e kujdesshme” ndaj ekstremistėve tė tillė, me arsyetimin se duhet mbrojtur liria e fjalės nė vendet e tyre. Kjo praktikė ka ēuar nė pėrhapjen e celulave terroriste nė Evropėn Perėndimore, siē theksohet nė raport. Qeveritė evropiane po pėrpiqen tė reformojnė ligjet pėr imigracion dhe strehim politik nė mėnyrė qė tė vihet nėn kontroll ekstremizmi islamik.

Francis Fukuyama, profesor nė Universitetin Johns Hopkins thotė se qeveritė e Evropės Perėndimore nuk i kanė kushtuar vėmendje asimilimit tė pakicave tė mėdha myslimane nė shoqėritė e kėtyre vendeve. Ndjenjat negative qė rezultojnė prej kėsaj shndėrrohen nė terren tė favorshėm pėr ide radikale, duke ēuar deri atje sa kėta individė tė sulmojnė shoqėritė nė tė cilat jetojnė. Sipas profesorit Fukujama e ardhmja e qytetėrimit perėndimor mund tė varet nė suksesin qė arrijnė Britania, Franca dhe Gjermania nė asimilimin e popullsive tė tyre myslimane:

"Kjo sfidė, pra zgjidhja e problemit tė integrimit tė myslimanėve, ėshtė ndoshta problemi mė i madh pėr tė ardhmen e demokracive liberale dhe tė Perėndimit. Gjithė problemi ka tė bėjė me mungesėn e asimilimit. Nuk kemi tė bėjmė me shtetas tė huaj. Autorėt e sulmeve nė Britani ishin shtetas britanikė prej 2 apo 3 brezash. Ata u rritėn nė njė shoqėri britanike tė hapur dhe demokratike, megjithatė ata ndjeheshin deri diku tė veēuar," thotė profesori.

Zoti Fukuyama thotė se demokratizimi i Lindjes sė Mesme nuk do tė mjaftonte pėr tė zgjidhur problemin global tė terrorizmit islamik. Ai e konsideron si njė nevojė urgjente pėrfshirjen aktive tė komuniteteve myslimane nė shoqėritė evropiano-perėndimore ku jetojnė.

 

Konsullata Italiane nė Shkodėr reflekton diplomaci transformuese pėr veriun shqiptar

Pas nėnshkrimit tė marrėveshjes sė bashkėpunimit mes krahinės sė Lombardisė dhe Qarkut Shkodėr, njė delegacion lombard ka vizituar kryeqendrėn e veriut shqiptar.

Mė herėt, zv.presidenti i Krahinės sė Lombardisė, Rafaele Kataneo, i shoqėruar nga Ambasadori i Italisė nė Tiranė, Sh.T. Atilio Masimo Januci, ka zhvilluar takime me Kryetaren e Kuvendit tė Shqipėrisė, znj.Jozefina Topalli, me Ministrin e Ekonomisė, Genc Ruli, me Guvernatorin e Bankės sė Shqipėrisė, me Ministrin e Infrastrukturės, Transporteve dhe Telekomunikacioneve, Lulėzim Basha, me Ministrin e Turizmit, Kulturės, Rinisė dhe Sporteve, Bujar Leskaj, me Drejtorin e Shoqatės sė Sipėrmarrėsve Italianė Veprues nė Shqipėri, nė kuadrin e njė vizite tė shtrirė edhe nė Berat, nga ana e delegacionit, i cili vendosi tė shqyrtojė, mbi bazėn e nismave tė bashkėpunimit, tė nxitura nga Krahina e Lombardisė nė Shqipėri, mundėsitė e zhvillimit dhe tė investimeve.

Delegacioni lombard, gjatė vizitės nė qytetin e madh verior, u shoqėrua nga Ambasadori i Italisė nė Tiranė, Atilio Masimo Januci dhe Konsulli Italian nė Shkodėr, Roberto Orlando. Aktivitetet bashkėpunuese ishin tė parashikuara e lajmėruara nga njė marrėveshje e gjerė nė mes Krahinės sė Lombardisė dhe Qarkut Shkodėr, nėnshkruar vitin e kaluar nė Milano, nga kryetarėt respektivė, Roberto Formigoni dhe Lorenc Luka. Tanimė, Krahina e Lombardisė ėshtė aktive me njė seri projektesh tė financuara nė partneritet me Ministrinė e Jashtme, nė sektorin e formimit profesional, si nė klasė, ashtu edhe pranė ndėrmarrjeve, tė mikrokredisė dhe mbėshtetjes sė prodhimit. Pas njė takimi nė zyrėn e Kryetarit tė Qarkut, Luka, nė prezencėn edhe tė Prefektit Gjovalin Kolombi dhe Kryebashkiakut Artan Haxhi, ėshtė dhėnė njė konferencė pėr shtyp. Kataneo dhe Luka e kanė vėnė theksin nė dėshirėn e dyanshme pėr bashkėpunim mes Krahinės sė Lombardisė dhe Shkodrės.

Ndoshta ėshtė rastėsi, por sidoqoftė mirė, qė tė njėjtėn ditė, pra tė enjten e kaluar qė delegacioni Lombard ishte nė Shkodėr, Ambasadorja e SHBA-sė, deklaroi se Amerika ndihmon qeveritė qė punojnė nė mėnyrė tė pėrgjegjshme. Ambasadorja Marci Ries deklaron se “nė shkėmbejmė informacione dhe ide me trupat diplomatik europianė”.

Pėr njė projekt amerikan nė Shqipėri, Ambasadorja Ries deklaroi se ishin zhgėnjyer dhe shpresonin tė mos ndodhte mė ashtu, sikundėr Ambasadori Italian nė Shqipėri, Januci, pyetjes sė gazetarit tė “Shqipėrisė Etnike”, Vasel Gilaj, se projekti i zonės industriale nė zonėn e Koplikut do tė realizohet nga pala italiane, apo investimet mund tė spostohen nė ndonjė shtet fqinj, iu pėrgjigj diplomatikisht: “Mė mirė mund tė pėrgjigjen autoritetet vendore”.

Pala italiane po hap hapėsira e ofron mundėsi bashkėpunimi nėpėrmjet njė diplomacie transformuese, por edhe nėpėrmjet projekteve me interes. Delegacioni i Lombardisė zhvilloi njė vizitė nė Qendrėn e Zhvillimit Profesional “Don Orione”, nė Bardhaj tė Shkodrės.

Zv.Presidenti Kataneo ėshtė njohur nga afėr me puėn e bėrė nė kėtė qendėr nga menaxhuesit e saj, ndėrsa ka preferuar tė vizitojė edhe shumė mjedise mėsimi dhe pune. Qendra e Formimit “Don Orione” zhvillon aktivitetin e saj paraprakisht nė vendin e saj me mjedise tė pėrshtatshme, zyra dhe salla mbledhjesh, me klasa didaktike, me laborator tė informatikės, laborator tė automekanikės, laborator tė gdhendjes sė drurit, laborator tė rrobaqepėsisė. Tė rinjtė qė pėrfundojnė kursin mund tė kenė mundėsinė e bursės sė punės, deri nė paraqitjen e njė projekti realist dhe ekonomikisht tė mundshėm. Totali i orėve tė studimit parashikuar pėr kurset e automekanikės, ndėrtimit, kultivimit, gdhendje-drurit, rrobaqepėsi ėshtė 1080 orė tė shpėrndara nė 9 muaj.

Turi i delegacionit tė Lombardisė ka vijuar me njė vizitė nė sipėrmarrjet e pėrbashkėta italo-shqiptare nė Shkodėr “Kotonela” dhe “Filanto”. Gjatė gjithė takimeve dhe aktiviteteve ėshtė nėnvizuar edhe njėherė interesi i hapur strategjik pėr Veriun e Shqipėrisė dhe Shkodrėn nė veēanti, falė kjo edhe punės sė palodhur tė Konsullatės sė Italisė nė qytetin e madh verior. Orlando ėshtė padyshim personi qė meriton vlerėsimin maksimal tė veriut shqiptar.

 

Projekti: formimi profesional e start up sipėrmarrje sociale

Periudha e ndėrhyrjes: 2004-2006

Organizatat direkte tė pėrfshira nė kėto ndėrhyrje: Puna e Vogėl e Don Orione, Caritasi Dioqezan i Shkodrės, Celim-Milano, Sipėrmarrja Polis i Pizės.

Institucionet dhe Entet qė bashkėpunojnė: Qendra e Formimit “Don Bosko” e Shkodrės.

Fusha e aktiviteteve: Formimi Profesional, rruga edukative, punėsimi, tė rinjtė nė kushte tė papėrshtatshme sociale.

Shtrirja gjeografike: Bardhaj-Bleran, periferia e Shkodrės.

Entet qė punojnė: Qendra e Forimimit Profesional “Don Orione”.

 

Qėllimi

“Tė promovojė zhvillimin personal dhe integrimin shoqėror tė grupeve nė kushte tė papėrshtatshme duke u kushtuar njė vėmendje tė veēantė tė rinjve mė tė predispozuar ndaj rreziqeve pėr motive socio-ekonomike, pėr situatat personale, pėr braktisjen apo tėrheqjen nga shkolla”.

 

Sektori i ndėrhyrjeve

Nga takimi ndėrmjet Pėrgjegjėsit Dioqezan tė Caritasit dhe Pėrgjegjėsin Puna e Vogėl e Don Orione, si dhe me pėrfaqėsues tė komuniteti vendas dhe OJQ Celim-Milano, lindi ky projekt pėr hapjen e perspektivave konkrete tė promovimit social dhe human tė tė rinjve tė periferisė verilindore tė qytetit tė Shkodrės.

Nė sektorin e aktiviteteve tė propozuara nga Caritasi i Shkodrės dhe nga pala tjetėr institucionale, Puna e Vogėl e Don Orione kontribuojnė si palė operuese (vepruese) Celim, partner promovues italian.

Qendra e Formimit Profesional Don Orione punon me tė rinjtė qė kanė braktisur apo lėnė studimet, pa njė kualifikim profesional dhe njė formim pėr punėn, me probleme ekonomike dhe nga rreziku i pėrjashtimit shoqėror.

Qendra e Formimit Don Orione zhvillon aktivitetin e saj paraprakisht nė vendin e saj me mjedise tė pėrshtatshme, zyra dhe salla mbledhjesh, me klasa didaktike, laboratori i informatikės, laboratori i automekanikės, laboratori i gdhendjes sė drurit, laboratori i rrobaqepėsisė.

Gjatė vitit tė parė kanė qenė kėto kurse: automekanike, ndėrtimi, bujqėsia, gdhendje druri, rrobaqepėsi dhe kurset e kulturės sė pėrgjithshme (gramatika dhe letėrsia shqiptare, informatika dhe anglisht, edukim civil dhe etika e punės).

Ėshtė formuar njė grup pune pėr drejtimin e Qendrės, janė dhėnė bursa studimi, si dhe ndihmėn e tė rinjve tė diplomuar pėr hyrjen nė botėn e punės, ėshtė menduar tė jepen kredi nė formėn e bursės sė punės. Tė rinjtė qė pėrfundojnė kursin mund tė kenė mundėsinė e bursės sė punės, deri nė paraqitjen e njė projekti realist dhe ekonomikisht tė mundshėm. Totali i orėve tė studimit parashikuar pėr kurset e automekanikės, ndėrtimit, kultivimit, gdhendje druri, rrobaqespėsisė ėshtė 1080 orė tė shpėrndara nė 9 muaj.

Pėr vitin e dytė janė propozuar kurset informative qė vijojnė: automekanikė, rrobaqepėsi, gdhendje druri, kultivim lulesh, pėrfaqėsues tė komunitetit pėr shėndetin dhe pėrsėritet kursi i kulturės sė pėrgjithshme qė janė parashikuar qė nė vitin e parė.

Aktivitetet qė i janė ofruar kėtyre grupeve janė ndėrthurur me rrugėn formuese, nėpėrmjet tė cilės pėrdoruesit e qendrės mund tė realizojnė rrugėn formuese tė njohurive tekniko-specialistike me njė ritėm qė t’i pėrshtatet karakteristikave dhe nevojave. Kjo rrugė pėrbėhet nga tri faza themelore:

Shėrbime orientuese: marrja e kontakteve me nxėnėsit qė dėshirojnė tė punojnė dhe realizohet shkėmbimi i informacionit ndėrmjet qendrės dhe tė rinjve. Paraqiten aktivitetet e parashikuara, fazat dhe rruga formuese dhe edukative. Kjo fazė mbyll pėrshkrimin e tė rinjve nė aktivitetin qė i pėrshtatet mė sė miri tė ardhmes dhe nevojave.

Formimi: tė rinjtė marrin pjesė nė aktivitete formuese dhe ndėrtojnė pjesėn themelore qė ėshtė mė kryesorja. Janė kurse tė zhvilluara nė orare nė grupe tė veēanta, ėshtė realizuar pjesa teorike dhe ajo praktike, me tė gjithė dinamikėn e saj. Formimi dhe lėndėt qė zhvillohen janė tė ndara nė kėtė mėnyrė: formimi dhe impenjimi (kursi: laboratori i gdhendjes sė drurit, mekanika, rrobaqepėsi, ndėrtim, kultivim lulesh, asistencė shtėpiake/higjiena dhe shėndeti), zhvillimi personal dhe shoqėror (aftėsisė sociale, koha e lirė, vizita, animimi dhe qėndrimi nė bashkėsi), formimi dhe orientimi drejt punės.

Tė rinjtė drejt botės sė punės: si gjatė rrugės formuese, ashtu edhe nė pėrfundimin e kėsaj periudhe, zhvillohen dhe veprohet duke favorizuar dhe edukimin nė botėn e punės pėr studentėt. Kėrkimi drejt njė impenjimi ėshtė realizuar nga nxėnėsi sė bashku me shoqėrimin e Sipėrmarrjes Sociale Polis i Pizės.

Blerti Delija

Sokol Pepushaj

 

Nėpėr realitetin gri qė “vret” prej vitesh shqiptarėt

Dielli tashmė ka dalė dhe po na buzėqesh tė gjithėve. Sa bukur tė marrėsh njė buzėqeshje tė ngrohtė nga dielli i mėngjesit! Nata qė lamė pas ka marrė me vete errėsirėn dhe qetėsinė e mistershme. Gjithashtu nata mori rob edhe yjet, tė cilat donin tė qėndronin edhe pak mes njerėzve. Por yjet u shuan sė bashku me natėn... Humbėn diku, por me premtimin qė sapo dielli tė lodhet me njerėzimin, ata do tė vinin prapė nė hapėsirėn e zezė tė qiellit tė natės. Por tani ata ikėn... Ėshtė nata ajo qė ndan si me thikė fillimin dhe perėndimin e njė dite. Ėshtė njė ditė e vetme qė mund tė lindin shumė gjėra tė reja dhe tė vdesin tė vjetrat. Nė njė ditė mund tė lindė njė jetė e re, ku me njė tė qarė tė pafajshme do tė thotė se tashmė jam pjesė e rruzullit, tashmė unė ekzistoj... Nė njė ditė dikush tjetėr i thotė lamtumirė kėsaj bote tė vjetėr, qė fakteqėsisht e njėjtė mbeti edhe pse shekujt vėrshuan pa e pyetur atė nė do ta ndiqte apo jo. Bota qė ecėn me hapa tė ngadaltė nuk i ndjen tė gjitha kėto. Ajo thjesht pranon qė dikush t’i buzėqeshė me njė jetė tė re, e dikush tjetėr t’i thotė njė “lamtumirė”. E, megjithatė tė gjitha janė njėlloj. Gjithēka duket e vjetėr, kaq e lodhur madje edhe vetė njerėzit duken kaq tė vjetėruar nga pėrsėritja e tė njėjtave gjėra si njė ditė mė parė.

E megjithatė, dielli po buzėqesh tashmė dhe ne duhet tė rinisim edhe kėtė ditė ashtu si shumė tė tjera.

Zgjohem nė mėngjes kur pėrkėdhelja e diellit mė fton qė tė jetoj, por jo tė jetoj ndryshe. Gjithsesi unė duhet tė jetoj. E, ndėrsa ēapitem nėpėr rrugėt e qytetit, asgjė s’ka ndryshuar me tė djeshmen. Fillon dhe mbaron njė javė, muaj, vit, e kėshtu me radhė. Rrugėt gumėzhijnė nga makinat dhe njerėzit tė cilėt shpejtojnė hapat kush nė punė e kush nė shkollė. Sėrish njerėz, turma qė nuk e kanė mendjen fare se ēfarė po ndodh pėrreth. Duket qartė se vėmendja e tyre ėshtė mbėshtjellė prej kohėsh nga monotonia mospėrfillėse ndaj kėtij realiteti fatal qė fatkeqėsisht ata e thithin ēdo ditė. Por kur mėsohesh me tė njėjtėn gjė ēdo ditė, padyshim qė nuk do ta vrasėsh mendjen mė pėr tė. Pak mė tej kafenetė janė tė mbushura plot, qė nė orėt e para tė mėngjesit. Janė tė moshuarit qė i dhurojnė “mirėmėngjes” njėri-tjetrit, tė vetėdijshėm se ky mėngjes nuk ka asgjė mė tė mirė pėrveē asaj kafeje qė do tė rrufitet nga ata pas pak, e qė mė pas do tė paguhet nga ata qė kanė tepruar nga pensioni i tyre. Megjithatė vėshtirė se ka tepruar gjė. Ky ėshtė peizazhi mė monoton qė mund tė tė paraqitet nė njė mėngjes dhe qė ėshtė e paevidentueshme qė tė mos frymėzojė negativisht. Realiteti shqiptar tė vret, ėshtė kaq i rėndomtė sa nuk mund tė shihet asnjė grimė shpresė nė tė. Por, sigurisht dikush ėshtė fajtor. Atėherė i kujt qenka faji qė Shqipėria jeton nė njė realitet qė tė mbyt ēdo ditė?!

Tė vėmė pėrpara tre fakte qė duhet tė ndikojnė masivisht nė realitetin tonė dhe ky ndikim nuk ėshtė vetėm sot, por nė tė gjithė historinė shumėvjeēare. Dhe diku mes tyre do tė gjendet fajtori pėr kėtė monotoni tė krijuar. Mos vallė faj ka vendi ynė?! Mos vallė vetė Shqipėria ka faj pėr kėtė situatė?! Pse vallė duhet tė ishte kjo fajtorja, kur Shqipėria gėzon njė pozitė gjeografike tepėr tė favorshme e pėr rrjedhojė vendi ynė nga kjo mund tė pėrfitojė jo pak gjėra pozitive?! Shqipėria qė mbart nė vetvete bukuri tė rralla dhe tė lashta. E kėto bukuri shumėvjeēare kanė frymėzuar edhe penat e arta tė vendit tonė si Mjeda, Naim Frashėri e tė tjerė e pėr tė ardhur tek i madhi Atė Gjergj Fishta, i cili me vargjet e tij kushtuar Shqipėrisė citon: “Edhe hana do ta dijė/edhe dielli do tė ketė pa/ se pėrqark kėsaj rrokullie/si Shqipnia i vend nuk ka”.

Shqipėria ėshtė cilėsuar edhe si Zvicra e dytė e Ballkanit. Pra, duke qenė se vendi ynė qė nė vetvete nga ofron vetėm gjėra pozitive, a mundet vallė tė jetė fajtor pėr kėtė realitet? Po ne, a kemi faj? Pra ne, njerėzit qė jemi vetė pjesė e kėtij realiteti, a kemi faj qė Shqipėria jeton ēdo ditė realitetin e saj gri?

Po pse vallė duhet tė jemi pikėrisht ne fajtorėt?! Nė njė kohė kur endemi nėpėr botė tė shpėrndarė. Endemi pėr tė kėrkuar atė qė nuk e gjetėm asnjėherė nė vendin tonė. Ikėm nga ky vend me shpresėn se do tė jemi mė mirė, me shpresėn se e nesėrmja jonė do tė jetė ndryshe. Ikėm por jo pėrgjithmonė, nuk harruam ta sillnim pėr tė fundit herė kokėn pas, ndėrsa iu drejtuam horizontit duke i premtuar vendit tonė se do tė kthehemi njė ditė. Por kjo ditė nuk dihet tashmė nė do tė jetė e largėt apo e afėrt.

Faji ynė i vetėm ishte mbase ngaqė lamė kėtė vend. E mbase ne nuk patėm forcė as tė mundohemi tė paktėn tė bėjmė diēka, por fatkeqėsisht vetė realiteti ynė na mundi, duke na nisur vetė drejt perėndimit, pėr tė kėrkuar shpresė. E atje, kush nė njė vend e kush nė njė tjetėr, po japim njė kontribut jo tė vogėl edhe pse nė dobi tė atyre vendeve. Po punojmė dhe ndėrtojmė nė njė tjetėr vend, po i japim atij vendi atė qė nuk arritėm asnjėherė t’ia japim vendit tonė. E dikush prej nesh preku edhe ėndrrėn me dorė, nė fusha tė ndryshme ku me punė po shkėlqejmė nėpėr skenat botėrore. Besoj se ky ėshtė njė fakt i pamohueshėm qė shqiptarėt dinė tė shkėlqejnė dhe tė kenė sukses nė skenat botėrore dhe ē’ėshtė mė e mira ata nuk e mohuan asnjėherė tė vetme faktin se kishin gjak shqiptari dhe se vinin nga njė vend i quajtur Shqipėri.

Pra, nė njėfarė mėnyre po rrisim prestigjin e vendit tonė. Atėherė, pse duhet tė jemi fajtorė?! Ah, ndoshta vetėm pėr dy arsye tė vetme mund tė kemi faj. Sė pari, sepse nuk patėm guximin tė pėrballim dhe tė mundim kėtė realitet dhe sė dyti, se ne si popull nuk ditėm kurrė tė zgjidhnim mė tė mirėn, nė konceptin e zgjedhjes. Por, a mundet qė tė gjithė fajin ta kemi ne?! Po shteti? Mos ėshtė fajtor shteti shqiptar pėr kėtė vend?

Po tė kujtojmė vitin 1912, kur u krijua mė nė fund shteti shqiptar, arritja e kėtij fakti shėnoi dy anė, njėrėn pozitive dhe tjetrėn negative. Meritė ishte fakti se mė nė fund pas viteve pa fund robėrie, Shqipėria kishte njė shtet tė vetin; aspekti negativ ishte fakti qė pikėrisht njė vit mė vonė, mė 1913, Shqipėrisė i vendosėn kufijtė.

E lėmė pas qeverinė e parė shqiptare pėr tė ardhur nė periudhėn e mėvonshme, atėherė kur nė krye tė shtetit shqiptar ishte Mbreti Zog. Thuhet se Zogu krijoi “shtet”!. Por a mund tė jetė shtet ai shtet qė tė shkėrmoqet ndėr duar?! Ashtu pra edhe mbreit, shteti i tij iu shkėrmoq ndėr duar, iu shua pa arritur asgjė qė t’i jepnin lavdi kohės sė Zogut.

Qeveritė vazhdojnė tė prishen dhe tė ndėrtohen sėrish. Vijmė nė vitin 1939, kur Zogu fluturoi bashkė me floririn. E, sikur tė mos mjaftonte kjo, mė vonė na shoqėrojnė edhe 50 vitet e diktaturės komuniste. Dhe ishte kjo kohė kur Shqipėria nuk ishte asgjė tjetėr veēse njė cep i humbur dhe i parėndėsishėm i Europės sė madhe.

Por, vitet kaluan dhe koha do ta ndryshonte prapė qeverisjen e rrokullisjen. Viti 1990 do tė shėnonte edhe fillimet e demokracisė. Sigurisht demokracia solli njė tė mirė tė madhe, pasi vendi ynė ēlirohet pėrfundimisht nga diktatura komuniste, por sėrish nuk solli asgjė tė re pėr t’u integruar nė Europė.

Qė nga ai vit e deri mė sot historia pėrsėritet e ripėrsėritet. Formohen qeveri tė reja dhe tė vjetrat bien. Gjithsesi, si ajo qeveri qė bie, si ajo qė vjen, tė njėjtat premtime ofron, tė njėjtėt hapa hedh. Me ishalla nė gojė po presim ndryshime edhe sot.

Emiranda Lukaj

 

Qeveria Berisha para sfidave tė mėdha tė kohės

A do t’i realizojė Berisha premtimet qė dha gjatė fushatės sė 3 korrikut!

Jam i mendimit se i pari kusht themeltar nė realizimin e premtimeve ėshtė funksionimi nė efiēencė tė plotė i tė gjitha strukturave tė Qeverisė dhe kjo padyshim varet nga pėrzgjedhja e stafit ku parėsor duhet tė jenė tre komponentė: aftėsia, guximi, pėrkushtimi. Radikalizmi i reformave mė ngjan si njė hap sa i nevojshėm, aq dhe i guximshėm dhe mjaft i vėshtirė.

Qė tė luftosh krimin, korrupsionin, kontrabandėn dhe trafikimin njerėzor, kjo ėshtė njė domosdoshmėri, por qė do kurajo, pėrkushtim dhe profesionalizėm. “Oktapodi” kriminal po shfaqet me tė gjithė forcėn dhe turpin e tij duke hedhur poshtė ēdo kod dhe normė tė traditės arbėrore! Krimet qė po ndodhin nė jug tė Shqipėrisė, duke zhdukur njė familje, pa marrė nė “konsideratė” gratė shtatzėna dhe foshnjet, hedhin poshtė ēdo orvatje, madje edhe atė tė Neshat Tozajt, se Kanuni ishte arkaik dhe se veriorėt janė “malokė” dhe “imoralė”! Ajo qė ndodhi nė fshatrat e Kuēovės para tre ditėsh nuk ka ndodhur nė Veri, as nė Mesjetė! Veri e Jug, tė gjithė jemi shqiptarė, ndaj edhe dhimbjen e kemi tė pėrbashkėt, prandaj jam i mendimit se nė kėto kushte radikalizimi i veprimeve ėshtė mė se i nevojshėm. Qeveria, nė rastin konkret, ndodhet pėrballė dy alternativave: ose tė sigurojė jetėn e qytetarėve, ose tė armatosė ēdo kryefamiljar (me kusht qė armėn ta mbajė nė shtėpi). Ndokudh mund ta hedhė poshtė kėtė mendim, por kur makabriteti arrin nė atė shkallė sa tė zhdukė njė familje, kėtė alternativė e quaj mjaft efikase.

Qė tė mos i largohem temės, problemet qė trajtuam mė lart: krimi, korrupsioni, kontrabanda apo trafikimi njerėzor, nuk mund tė zhduken menjėherė, dhe brenda njė mandati qeverisjeje (ndonėse janė nė prioritetin e Qeverisė).

Sipas mendjes sime, disa nga premtimet e Berishės (dhe qė janė me efekt tė madh) dhe tė mundshme brenda vitit 2006, janė premtimet si vijojnė:

1. Berisha ka premtuar dyfishimin e pensioneve brenda mandatit 4-vjeēar tė qeverisjes. Sipas kėsaj logjike, nė korrik pensionet duhet tė rriten nė masėn 25%. Nė kėtė mėnyrė votat e pensionistėve nė zgjedhjet e pushtetit lokal i ka nė “xhep” nė mbi 95%. Pensionistėt janė “ngopur” me lugėn e “arit”...

2. Berisha ka premtuar rivlerėsimin e “letrave me vlerė”, tė cilat homologu i tij, ish-Kryeministri (demokrat) Meksi i pati kthyer nė letra me “birė”. Duhet theksuar se janė me qindra shqiptarė qė kanė depozituar miliona nė arkat e kursimeve nė tė ashtuquajturėn “Anglo-Adriatika”.

3. Berisha ka premtuar qė shtesat qė janė bėrė nė apartamente (pėr efekt zgjerimi), do tė vlerėsohen nė masėn 4% tė vlerės nominale (njė akt mjaft njerėzor i Berishės).

4. Berisha ka premtuar pajisjen (brenda vitit) tė qytetarėve me “karta identiteti” dhe pasaporta, ku pėrveē shtetėsisė dhe nėnshtetėsisė do tė shėnohet edhe besimi, ky i fundit do tė zbardhte “mjegullnajėn” e dhėnies sė raporteve fetare nė mėnyrė spekullative nga segmente tė caktuara dhe pėr qėllime tė caktuara. Nė tė njėjtėn kohė, ēdo religjion do tė kėrkonte pėrfaqėsimin nė tė gjitha strukturat e shtetit dhe tė qeverisė nė raport me numrin e besimtarėve (dhe kjo ėshtė plotėsisht normale dhe nė pėrputhje tė plotė me tė drejtat e njeriut). Kjo pakėnaqėsi ekziston, por “flenė”, ndaj ėshtė detyrė e shtetit dhe e qeverisė ta ēojė nė vend.

Katėr pikat e lartcituara i quaj tė mundshme pėr t’u realizuar dhe jam plotėsisht i bindur se do t’i japin fitoren koalicionit qeveritar nė zgjedhjet e pushtetit lokal. Besoj se tetė vjet nė “stol” kanė qenė tė mjaftueshme pėr “trajnerin” Berisha, pėr tė studiuar “lojėn” e kundėrshtarit. Pėr ne pensionistėt, si e djathta, si e majta janė njėsoj, prandaj komandėn “djathtas-ndero” apo “majtas-ndero” e japim nė krahun qė na nderon materialisht. Tė tjerat i kemi vetė...

Vlen qė me kėtė rast t’i kujtojmė Kryeministrit Berisha se nė sirtarėt e Kryeministrisė “flenė” njė kėrkesė e njė shoqate tė quajtur “Shoqata e Ndėrtuesve Veteranė tė Hidrocentraleve”, e cila ndodhet e “pėrgjumur” qė nė kohėn e qeverisė Meksi, Nano, Majko, Meta e nė vazhdim. Urojmė qė Berisha ta zgjojė nga gjumi letargjik dhe tė japė njė pėrgjigje tė arsyeshme, sepse ėshtė kėrkesė e mbi 3000 veteranėve tė hidrocentraleve, tė cilėt pėrveē 280 dėshmorėve kanė lėnė me dhjetra invalidė nė ndėrtimin e veprave tė dritės dhe qė sot ndodhen nė mjerim tė plotė dhe me pensione qesharake. Duke filluar nga Selita (1949-1951) e deri nė brigjet e Komanit, janė “dėshmitarė” skropat e maleve dhe digat qė u “spėrkatėn” me djersėn (pse jo edhe me gjakun) e kėtyre heronjve tė vėrtetė.

Sot, shteti shqiptar (pavarėsisht abuzimeve) fiton miliona nga djersa dhe gjaku i kėtyre mjeranėve qė bredhin udhėve tė atdheut, tė “pushtuar” nga varfėria e pameritueshme.

Nuk do tė ishte aspak e tepėrt nėse kėta veteranė do t’i krahasonim me veteranėt e luftės, dhe kėtė e vėrteton mė sė miri thėnia e Enver Hoxhės: “Ata qė nuk kanė marrė pjesė nė luftė, le tė shkojnė nė Fierzė. Fierza ėshtė vija e parė e frontit pėr ndėrtimin e socializmit”. Nė qoftė se kjo shprehje nuk i shkon pėr shtat ndonjė veterani tė luftės, mund t’i kujtoj se ata vėrtet luftuan dhe e ēliruan Shqipėrinė, por nė tė njėjtėn kohė (jo pėr fajin e tyre) na sollėn diktaturėn mė tė egėr nė tė gjithė Lindjen komuniste! Ndėrsa ne, qė lamė me lumenj djerse dhe gurra gjaku brigjet e lumenjve tė Shqipėrisė, nga veriu nė jug, i sollėm atdheut dritėn dhe energjinė qė vuri nė lėvizje. Tė gjitha arteriet e asaj industrie modeste tė disponueshme. Ne kemi kėrkuar trajtim tė veēantė pėr ata veteranė qė kanė punuar mbi 15 vjet nė kėto vepra, dhe ky kontigjent nuk i kalon 3000 vetėt, duke pėrfshirė edhe tė rėnėt (tė cilėt duhen trajtuar me tė gjitha tė drejtat qė gėzojnė familjet e dėshmorėve).

Asnjė sektor apo ndėrmarrje nuk mund tė krahasohet me vėshtirėsitė e “Ndėrtuesve tė veprave tė Dritės”. Asnjė ndėrmarrje nuk krahasohet me produktivitetin tonė, i cili vazhdon tė jetė evident.

Mark Bregu

 

Alfred Qarraj, viktimė e skenareve mafioze

Shqipėria, pėr shumicėn e analistėve vendas dhe tė huaj vazhdon tė jetė njė shtet me shumė probleme, ku jeta nuk ėshtė kurrsesi e sigurt, ku tė drejtat e liritė themelore shkelen, ku edhe liria e besimit ėshtė e cunguar. Arrihet deri atje sa tė thyhen ditėn pėr diell simbolet fetare, siē ndodhi kohėt e fundit nė Bushat me kryqin. Njė anarki totale, ku ligji ende nuk po gjen zbatim. Kushtetuta ėshtė thjesht njė copė letėr qė nuk e hap as gjykatėsi, as prokurori. Tė pafajshmit janė viktimat. Ja, Alfred Ndue Qarraj nga Shkodra, njė djalosh i ri qė ka investuar pėr njė Shqipėri pa dhunė e pa padrejtėsi. Njė veprimtar i Partisė Demokratike, ka provuar prej vitesh kėrcėnime edhe me eliminim fizik. Ai, sipas burimeve tona, mė datėn 13 mars 2005, nė darkė, ėshtė rrėmbyer nga persona ende tė paidentifikuar, ku ėshtė rrahur e torturuar barbarisht dhe ėshtė paralajmėruar pėr tė fundit herė, tė mos punojė pėr Partinė Demokratike. Kėrcėnimet nė vazhdimėsi kishin bėrė qė edhe i ati ndue Qarraj dhe i vėllai Franēesk Qarraj tė qėndrojnė disa kohė ilegalė nė vendin e tyre, e mėpastaj tė largoheshin, tė detyruar. Grabitje, gjobėvėnie, therje, eliminim fizik edhe tė tre vetėve nė njė familje, janė regjistruar pėrgjatė dhjetė ditėve tė fundit, ēka tregon se anarkia ėshtė nė rritje. Alfred Qarraj sot nuk ka adresė, ėshtė i fshehur apo diku rrugėve tė perėndimit, si shumė bashkėmoshatarė tė tij qė u rrezikohet jeta nė Shqipėri.

Albert Vataj

 

I pafajshėm me 17 vjet burg, krimineli i lirė

Pėr herė tė parė reagojnė 400 qytetarė tė Shkodrės, pėr dėnimin e padrejtė nga Gjykata e Shkodrės ndaj shtetasit Gėzim Cafi, me 17 vjet burg. Ata nėnshkruajnė njė peticion, nėnshkruar me emrat dhe firmat e tyre, personaliteteve mė tė larta tė Shtetit Shqiptar.

Shtetasi Gėzim Cafi ėshtė i pafajshėm (thonė qytetarėt), por ai dėnohet me paragjykim tė bindjeve politike, pasi familja e tij vjen nga njė familje demokrate. Qytetarėt e Shkodrės i kėrkojnė Shtetit Shqiptar vetėm drejtėsi.

Peticionin po e botojmė tė plotė.

 

Peticion

Drejtuar

Presidentit tė Republikės, z.Alfred Moisiu

Kryetares sė Kuvendit Popullor, znj.Jozefina Topalli

Kryeministrit, z.Sali Berisha

Ministrit tė Drejtėsisė, z.Aldo Bumēi

Prokurorit tė Pėrgjithshėm, z.Dhori Sollaku

                Ne, banorėt e qytetit tė Shkodrės, Ju drejtohemi juve me njė peticion, me firmat bashkėngjitur kėtij peticioni, nė tė cilin bėhet fjalė pėr dėnimin politikisht tė padrejtė tė qytetarit Gėzim Cafi, i cili sot nė demokraci vuan dėnimin si politikan nė burgjet shqiptare.

                Ne, qytetarėt e Shkodrės, jemi tė bindur se Gėzim Cafi nuk ėshtė fajtor, por nga njė grup ish-oficerėsh tė sigurimit tė asaj kohe i kanė pėrgatitur njė skenar akuzash si vrasės, por nuk ėshtė e vėrtetė meqenėse gjithė populli i Shkodrės ėshtė i bindur se ky skenar ėshtė pėrgatitur pėr arsye politike, se:

1. Familja e tij dhe farefisi i tij kanė qenė tė parėt nė lėvizjen demokratike, ku vėrtetojmė me fakte se familja e tij ka qenė e persekutuar, tė pushkatuar, tė dėnuar, tė konfiskuar si kulakė nga regjimi komunist i Enver Hoxhės dhe sot pėrgatitet skenari pėr ta dėnuar si kriminel nipin e Caf Metit, “Martir i Demokracisė”.

2. Gėzim Cafi ka vetėm njė faj, se ėshtė demokrat dhe ndaj ėshtė dėnuar politikisht nga regjimi i Fatos Nanos.

Ne, banorėt e qytetit tė Shkodrės ju drejtohemi juve, institucioneve mė tė larta pėr ta shikuar me pėrparėsi dėnimin e tij si njė shkelje e tė drejtave tė njeriut duke i privuar lirinė njė qytetari tė pafajshėm.

Me iniciativėn tonė jemi mbledhur dhe kemi firmosur kėtė peticion duke ju drejtuar juve, institucioneve mė tė larta pėr ta shikuar kėtė ēėshtje sa mė parė dhe pėrgjegjėsit e kėtij akti tė shėmtuar tė vihen para drejtėsisė.

Me konsideratėn qė kemi pėr Ju dhe institucionet qė drejtoni, mbetemi me shpresa se kėtė ēėshtje shumė humanitare do ta konsideroni dhe do ta zgjidhni sa mė parė.

Bashkėngjitur kėtij peticioni firmosim ne qytetarėt e Shkodrės qė jemi tė vrarė shpirtėrisht pėr kėtė padrejtėsi tė bėrė nga stafi i drejtuar nga Pjerin Ndreu dhe suita e tij.

Faleminderit pėr mirėkuptimin!

Gjithashtu, pėr dėnimin e shtetasit Gėzim Cafi reagon ashpėr Shoqata e Misionarėve tė Paqes e Pajtimeve tė Shqipėrisė, me njė peticion dėrguar Shtetit Shqiptar, Parlamentit Shqiptar, Ministrit tė Drejtėsisė, Ministrit tė Rendit, Avokatit tė Popullit. Peticioni ėshtė firmosur nga 18 anėtarė tė Kryesisė sė Shoqatės. Peticionin po e botojmė tė plotė.

 

Peticion

Shoqata e Misionarėve tė Paqes e tė Pajtimeve tė Shqipėrisė, me seli nė qytetin e Shkodrės, me aktivitet 15-vjeēar nė tė gjithė trevat shqiptare, denoncojmė para Shtetit Shqiptar, Parlamentit Shqiptar, Presidentit Shqiptar, Ministrit tė Drejtėsisė, Ministrit tė Rendit, Avokatit tė Popullit e tė gjitha instancat shtetėrore.

Me bindje tė plotė e me shumė pėrgjegjėsi morale e qytetare jemi tė bindur ashtu si gjithė populli i Shkodrės se nė burgjet e demokracisė ndodhet njė i pafajshėm. Ai quhet Gėzim Asllan Cafi, njė nga djemtė mė tė ndershėm, njė nga djemtė mė tė urtė, njė nga njerėzit mė tė pafajshėm qė sot nė demokraci po bėn burg politik.

A ka krim mė tė madh, a ka turp mė tė madh pėr drejtėsinė shqiptare tė mbajė nė qelitė e burgjeve njė njeri si Gėzim Cafi e tė vuajnė gruaja e fėmijėt pėr bukėn e gojės e tė mos kapen kriminelėt realė qė janė me qindra qė livadhisin tė lirė, apo u gjet pėrsėri familja e Caf Metės mbas 50 vjetėsh diktaturė nga komunizmi, tė pushkatuar e tė internuar, kulakė.

Ne si shoqatė s’e mbrojmė kurrė kriminelin, por tė pafajshmin, e duam tė lirė tė pafajshmin.

Kryesia e Shoqatės Misionarėt e Paqes e tė Pajtimeve tė Shqipėrisė

1. Mustaf Daija Kryetar

2. Nikoll Shullani zv.Kryetar

3. Fatime Kulli Sekretare

4. Lodovik Dega

5. Qemal Tafa

6. Xhemal Shkjau

7. Astrit Dervishi

8. Zef Deda

9. Fatime Keqani

10. Ēel Lisi

11. Halit Harusha

12. Mefit Heta

13. Nuh Selmani

14. Brunilda Dibra

15. Isuf Dibra

16. Nard Mani

17. Asllan Cafi

18. Zija Vuka

Me nderim dhe shumė respekt

Shoqata e Misionarėve tė Paqes e tė Pajtimeve tė Shqipėrisė

Kryetari, Mustaf Daija

 

Ja pėrgjigjja e zonjės Jozefina Topalli, Kryetare e Parlamentit Shqiptar:

Republika e Shqipėrisė

Kuvendi

Sekretari i Pėrgjithshėm

Nr.3311/1 Prot., Tiranė, mė 2.02.2006

Shėrbimi i Marrėdhėnieve me Publikun

Lėnda: Pėrgjigje letre

Zotit Mustaf Daija, Kryetar i Shoqatės tė Misionarėve tė Paqes e tė Pajtimeve, Shkodėr

 

Kryetarja e Kuvendit, zonja Jozefina Topalli, pasi e studioi me vėmendje letrėn tuaj, ju sqaron ligjėrisht se do tė merrni pėrgjigje nga Prokuroria e Pėrgjithshme.

Shpresojmė nė mirėkuptimin tuaj.

Sekretari i Pėrgjithshėm

Albert Kushti

 

Ja dhe pėrgjigjja e Ministrisė sė Drejtėsisė:

Republika e Shqipėrisė

Ministria e Drejtėsisė

Drejtoria e Pėrgjithshme e ­Ēėshtjeve tė Drejtėsisė

Drejtoria e Organizimit Gjyqėsor

Nr.Sh18 Prot., Tiranė, mė 31.01.2006

 

Lėnda: Kthim pėrgjigje.

z.Mustafė Daija

Shoqata e Misionarėve tė Paqes e tė Pajtimeve tė Shqipėrisė, Shkodėr

 

Z. Daija

Jemi njohur me pėrmbajtjen e kėrkesės suaj drejtuar Ministrit tė Drejtėsisė nė lidhje me lirimin nga burgu tė tė dėnuarit Gėzim Cafi.

Nė lidhje me kėtė kėrkesė, ju vėmė nė dijeni se nė mbėshtetje tė Ligjit nr.8678, datė 14.05.2001, “Pėr organizimin dhe funksionimin e Ministrisė sė Drejtėsisė”, kėrkesa qė ju parashtroni nuk ėshtė nė kompetencė tė Ministrisė sė Drejtėsisė pėr t’u trajtuar. Rishikimi i vendimit tė dėnimit me burgim nga ana e gjykatės, bėhet vetėm nė rastet e parashikuara nė nenin 450 tė Kodit tė Proēedurės Penale. Nė qoftė se ekziston njė nga rrethanat e parashikuara nė kėtė dispozitė, ju mund t’i drejtoheni gjykatės pėr shqyrtimin e kėrkesės suaj.

Gjithashtu, nė mbėshtetje tė Kushtetutės sė Republikės sė Shqipėrisė dhe legjislacionit nė fuqi, ju mund t’i drejtoheni Presidentit tė Republikės pėr faljen e dėnimit.

Duke ju falenderuar pėr mirėkuptimin,

Drejtore e Pėrgjithshme, Shega Ligori

 

Ja dhe pėrgjigjja formale e Prokurorisė sė Pėrgjithshme Tiranė:

Republika e Shqipėrisė

Zyra e Prokurorit tė Pėrgjithshėm

Sektori i Marrėdhėnieve me Publikun

Nr.1126/1 Prot., Tiranė, mė 24.11.2005

Lėnda: Kthim pėrgjigje

Asllan Cafi

Lagjja “Ahmet Haxhia”, Shkodėr

Nė lidhje me letrėn tuaj drejtuar Prokurorit tė Pėrgjithshėm, ju informojmė se, bazuar nė nenin 76 tė Kodit tė Procedurės Penale, ajo i ėshtė dėrguar pėr zgjidhje ligjore Prokurorisė pranė Gjykatės sė Rrethit Gjyqėsor Shkodėr.

Ju faleminderit pėr mirėkuptimin.

Sekretari i Pėrgjithshėm, Stavri Kocollari

 

Qytetarėt qė kanė firmosur peticionin dhe familja Cafi presin nga Shteti Shqiptar vetėm drejtėsi.

Kur do tė trokasė e bardha drejtėsi nė Shkodėr??? Kur do ta marrė kuptimin e plotė fjala “Drejtėsi” nė Shtetin Shqiptar, dhe shqiptarėt tė ndjehen tė mbrojtur nga ligji i Shtetit Shqiptar???

Pėrgatiti Fatime Kulli

 

Vendim nr.8, datė 19.4.1994

Nė zbatim tė ligjit 7748, komisioni trepalėsh pėr dhėnien e “Statusi Ish tė Pėrndjekur Politik nga regjimi komunist”, nė mbledhjen e tij shqyrtoi njė pėr njė dokumentet sipas listės emėrore tė Drejtorisė sė Statusit nė Komitetin e Ish tė Pėrndjekurve Politikė pėr personat e mėposhtėm:

 

Vendosi

Rrethi ose Rajoni Shkodėr                 Grupi A

Nr.           Emri,      Atėsia,    Mbiemri                 Dt.lind.,  vendlind..,             Data e ekzekutimit

1.             Jonuz     Ibrahim Boshnjaku,            1909,      Shkodėr

2.             Prekė     Ndue      Preka,                    1949,      Shkodėr,                9.28.56

3.             Rasim    Hasan    Zyhja,                     1910,      Shkodėr,                11.6.47

4.             Sokol      Kol          Vodaj,                    1921,      Pecaj,                     5.1.45

5.             Mhill       Zef          Vegaci,                  1907       Shalė

6.             Dod        Mhill       Nokesha,               9123,      Shalė,                    1.31.25

7.             Adem     Hasan    Baku,                      1934,      Shkodėr,                7.19.53

8.             Olti          Lorenc   Larja,                      1970,      Shkodėr,                12.20.90

9.             Engjėll   Pjetėr     Kovaēi,                   1920,      Hajmel,                  12.10.56

10.           Bernard Llazar     Baca,                      1918,      Shkodėr,                10.29.46

11.           Rexhep  Idriz        Bushaj,                  1896,      Shkodėr,                9.9.46

12.           Rexhep  Baz         Bajraktari,              1934,      Shkodėr,                9.9.46

13.           Elez        Baz         Bajraktari,              1919,      Kullaj,                     9.9.46

14.           Marin      Kol          Shkurti,                  1933,      Samrish,                                1.4.57

15.           Bisha      Ban         Ujkaj,                      1881,      Koplik,                    3.9.46

16.           Rexhep  Idriz        Bushaj,                  1896,      Kullaj,                     9.9.46

17.           Gjin         Lulash    Destanisha,          1903,      Dukagjin,               12.31.50

18.           Naz         Salo        Shkreli,                  1905,      Baber,                    9.9.46

19.           Ndrek     Gjon       Puka,                      1922,      Shkodėr,                8.22.45

20.           Preng     Ndue      Gjonaj,                   1900,      Shkodėr,                9.24.44

21.           Mark       Preng     Kola,                       1897,      Pukė,                      5.6.51

22.           Taro        Keqo      Balaj,                      1910,      Qafėgrad,              11.27.48

23.           Veli         Xhep      Xhepi,                    1895,      Trush,                     1.30.45

24.           Aleksandėr Pjetėr Gjini,                     1958,      Mirditė,                   8.19.62

25.           Kol          Simon    Zadrima,                                1897, Shkodėr,                    9.30.46

26.           Ndoc      Kol          Jakova,                  1923,      Shkodėr,                2.13.46

27.           Gjon       Zef          Pjetri,                      1924,      Shkodėr,                12.30.51

28.           Nikoll      Prek        Dedaj,                    1901, Dedaj,                         6.25.46

29.           Pjetėr     Ded        Malocaj,                 1910,      Trush,                     3.25.45

30.           Qazim    Tom        Tirana,                   1917,      Shkodėr,                11.20.44

31.           Qazim    Muhamet Roqi,                    1920,      Shkodėr,                9.9.45

32.           Rrok        Pjetėr     Ejlli,                        1916,      Mali Hebe,            8.25.56

33.           Adem     Taip        Tafa,                       1911,      Shkodėr,                8.22.45

34.           Caf         Met Mustafaraj,                    1902,      Shkodėr,                7.15.45

35.           Hider      Dul          Duli,                        1909,      Berdicė,                 2.11.45

36.           Hil           Gjergj     Gjoni,                     1935,      Shkodėr,                9.4.73

37.           Bisho      Hasan    Gjokaj,                   1913,      Jugosllavi,             5.10.55

 

Krijimi i aristokracisė pas pushtimit osman

(Kujtesė historike)

Gjithnjė sipas Tajar Zavalanit, nė “Historia e Shqipnisė”: “Vala e parė e pėrhapjes sė Muhamedanizmit erdhi fill mbas pushtimit tė Shqipnisė”. Shumė familje pronarėsh mohuan fenė Kristiane pėr tė ruajtur tokat dhe pozitat e tyre nė shoqėrinė e re qė u gatua mbas modelit oriental. Ata u kthyen nė pronarė tė tokave tė sulltanit dhe u detyruan tė shkonin nė luftė duke patur me vete njė numėr tė caktuar trimash tė armatosur. Kėshtu qė Shqipėria u bė i vetmi shtet i Ballkanit nėn sundimin otoman qė kishte njė aristokraci pronarėsh toke me tituj tė trashėguar si bejlerė e pashallarė. Kjo ndodhi nė krahinat fushore ku aristokracia lokale qeveriste vendin (pak a shumė) nėn fuqinė supreme tė sulltanit. Nė malėsitė e Shqipėrisė fiset arbnore ruajtėn pavarėsinė e tyre nga pushteti otoman nė shkallė tė ndryshme. Vetė historianėt turq kanė shkruar se malėsorėt shqiptarė nuk i paguanin haraē askujt. Shumė herė ata nuk kėnaqeshin me njė rezistencė pasive pėr tė mos paguar taksa dhe pėr tė mos iu nėnshtruar administratės otomane, por bėnė edhe kyengritje tė hapta qė u shtypėn pa mėshirė. “Prej mbarimit tė shekullit XVI deri nė fillim tė shekullit XVII, d.m.th. mbrenda njė kohe prej 50 vjetėsh, trimat e Mirditės e tė Dukagjinit dėrguan gjashtė herė pėrfaqėsuesit e tyne nė Venedik, pėr tė thanė se ishin gadi me ba kryengritje pėr tė shkundė zgjedhen e sunduesit tė huej po tė merrnin njė ndihmė tė pėrshtatshme nga jashtė. Por Republika “Serenissima” ishte tepėr e zanun me ndėrmarrjet e saj tė shumta pėr tė ndigjue apelin e shqiptarve. Ajo u mundue tė ngushllonte delegatėt e malėsorėve tė Shqipnisė tue iu thanė dhe tue iu dhanė pensione dhe toka me punue nė Friuli, ose tue i pranue si anėtar nė shoqatat e zejtarėve tė vendit.” (shih: Prof.Castiglione, “L’Albania”, f.197).

Von Hammer Purgstall, autor i njė historie klasike tė Perandorisė Otomane, pėrshkruan kryengritjen e fisit tė Kelmendit nė fillim tė shek.XVII.

Guvernatori i Bosnjes, Xhuxhe Pasha, u dėrgua me njė ushtri turke pėr tė shtypur kryengritjen. Gjysma e kryengritėsve pranuan tė pushonin luftėn mbas njė sigurimi se do tė respektoheshin liria dhe tė drejtat e tyne tradicionale, gjysma tjetėr vazhduan luftėn deri nė pikėn e fundit. Guvernatori fitues dėrgoi nė Stamboll, si provė tė suksesit, shumė koka “rebelėsh” tė therur me tė pabesė (shih: Hammer Von Purgstall, “Hisotrie de l’Empire Ottoman”, vol.IX, f.368).

Dhe kėshtu vazhdon lufta e njė populli tė vogėl dhe tė braktisur, kundėr njė perandorie tė madhe dhe despotike, deri nė ditėn e lirimit.

Ēdo kryengritje qė shtypej kishte si pasojė kthimin nė fenė muhamedane tė mė tepėr shqiptarėve. Kėtė e bėnin me shpresė se mund tė shpėtonin njė thėrmijė tė lirisė qė ishte pėr ta mė e shtrenjtė se jeta. Periudha mė tragjike kur shqiptarėt mohuan fenė e tė parėve ka qenė shekulli XVII. Besohet se gjatė atij shekulli u kthyen nė fenė muhamedane jo mė pak se 300.000 shqiptarė (shih: Thomas Arnold, “The Preaching of Islam”, f.185). “Thoni pastaj se islamizmi i shqiptarėve u bė nė mėnyrė tė vullnetshme dhe se qe njė akt “menēurie” pėr t’i shpėtuar asimilimit”! (M.B.)

Pėr pėrhapjen e muhamedanizmit nė Shqipėri, pėrveē dhunės (qė ishte faktori kryesor), kanė ndikuar edhe faktorė tė ndryshėm tė tjerė (gjithnjė sipas dokumenteve historike) dhe jashtė ēdo supozimi apo hipoteze. Pėrhapja e muhamedanizmit nė Shqipėri ėshtė shkaktuar edhe nga faktorė tė tjerė: “Njė shkak me randėsi ka qenė dekadenca kulturore qė erdhi si pasojė e pushtimit otoman.

Kleri kristian pėsoi efektin e errėsirės dhe padijes qė pllakosi mbarė popullin. Nuk mbetėn mė as shkolla, as seminare. Lidhjet me qendrėn e krishtėnimit u kėputėn pothuajse krejt dhe dėrgimi i priftėnve nga jashtė u ndalue kryekėput. Kurse priftėnit e rekrutuem nė vend ishin aq tė padijshėm sa edhe familjet e tyne. Monsignor Marino Bizzi, Kryepeshkop i Tivarit, i shkruante Vatikanit mė 1610: “Shumica e kėtyne priftėnve dijnė aq pak pėr shartet e ofiqit tė tyne tė shejtė sa qė nuk mund tė thonė pėrmendėsh formulėn e faljes sė mėkateve mbas rrėfimit”.

Nga ana tjetėr, numri i priftėrijve ishte aq i vogėl sa qė nė shumė famulli njerėzit vdisnin pa kryer ndonjė nga shartet e fesė kristiane. Po tė jetė se Shqipnija nuk merr ndihmė - pėrfundon Imzot Bizzi, - atėherė mbrenda pak vjetėsh popullsia kristiane do tė bjerret krejt nga shkaku i mungesės sė peshkopėve dhe priftėnve qė tė jenė nė naltėsinė e ofiqit tė tyne”. (shih: Th.Arnold, “The Preaching of Islam”, f.185). Por kjo nuk u bė gjatė shekullit XVII, dhe pasojat ishin ato qė pėrshkruhen mė lart.

Pėrhapja e Islamizmit nė mbarė Shqipėrinė e Veriut u shmang me orvatjet e Papės Klement XI, i cili ishte me origjinė shqiptare (nga Kurbini - shėn.imi, M.B.). Biografi i tij, francezi Reboulet shkruan kėshtu: “Gjon Franēesk Albani, lindi nė Urbano mė 1649. Familja fisnike Albani e kishte origjinėn nė Epirin e Vjetėr, d.m.th. nė Shqipninė e sotme. Ai u kujdes posaēėrisht pėr fatin e Kishės nė vendin e paraardhėsve tė tij. Me iniciativėn e tij u mblodh Kuvendi i Peshkopėve Katolikė tė Ballkanit, nėn kryesinė e Imzot Vinēenc Zmajevskit, Kryepeshkop i Tivarit dhe Primat i Kishės. Kėshtu filloi rekrutimi i djelmoshave shqiptarė qė mėsuan me u ba priftėn nė Kolegjin e Assisit. Ata u banė misionarė tė Urdhėnit tė Shėn Franēeskut. Ky ishte nji fitim i madh pėr nacionalizmin dhe kulturėn shqiptare, mbasi kleri katolik ishte i pari qė filloi me shkruejtė nė gjuhėn amėtare dhe krijoi monumentet e para tė “Letėrsisė Shqipe” (shih: Reboulet, “Historie de Clement XI”, f.107, dhe Ludvig Freher Von Pastor, “History of the Popes”, vėll.33).

Nga ana tjetėr, malėsorėt e Shqipėrisė sė Veriut, tė Krishterė e Myslimanė vazhduan tė vetėqeverisen simbas normave juridike tradicionale dhe kėsisoj shpėtuan nga harresa Kanunin e Lekės qė ėshtė njė krijesė origjinale e gjeniut arbėnor. Njė dokument nė gjuhėn latine qė ka datėn 1639, kallėzon se guvernatori turk i Shqipnisė sė Veriut kishte mobilizuar ushtrinė pėr tė imponuar mbi fisin e Dukagjinit njė taksė tė re qė kishte sajuar ai vetė. Dukagjinasit i ēuan fjalė tė mos guxonte tė kapėrcente kufijtė e tyre mbasi ata nuk kishin munguar nė pagesėn e taksės tradicionale qė ishte caktuar nė marrėveshje me mėkėmbėsit e sulltanit. Kur panė se kėrkesa e tyre u hodh poshtė, burrat e Shalės rrėmbyen armėt kundėr fuqisė turke qė i sulmonte, vranė guvernatorin ose sanxhakbenė dhe shumė nga ushtarėt e tij, duke siguruar kėsisoj qė autoritetet otomane tė respektonin lirinė dhe tė drejtat e tyre (shih: Atė Gjergj Fishta, “Parathanie - Kanuni i Lekė Dukagjinit”, nga Atė Shtjefėn Gjeēovi). “Mėsimi i kėsaj historie ėshtė dhe duhet tė jetė njė domosdoshmėri, jo vetėm pėr kulturė njohjeje, por kryesisht pėr edukim moralo-shoqėror dhe moralo-patriotik. Kultura nacionale nuk mund tė kultivohet nė diskoteka, pėrmes filmave porno, e aq mė pak pėrmes drogės...

Nė moralin e kulturės sė arbėrit nuk hyjnė as ferexhetė, e aq mė pak nudot. Pėrplasja e kėtyre kulturave po e dėrgon botėn drejt greminės, ndaj inteligjenca shqiptare, Shteti dhe Qeveria duhet tė jenė shumė tė kujdesshėm pėr pėrgjegjėsinė qė mbajnė mbi supe” - autori (M.B.).

Mark Bregu

Forca e gjakmarrjes nė Shqipėri kapėrcen kontinentet

Familja Kalaj nė rrethin e Malėsisė sė Madhe detyrohet tė ngujohet dhe djali i shtėpisė tė emigrojė nga frika e hakmarrjes pėr njė vrasje qė ka bėrė njė pjesėtar i kėsaj familjeje nė Amerikė.

Gjakmarrja nė Shqipėri, nė veri e sidomos nė rrethin e Malėsisė sė Madhe jo vetėm po vret njerėz, por po shkatėrron perspektivėn e mijėra njerėzve. Pėrhapja e kėtij fenomeni, qė lidhet me vetėgjyqėsinė, lidhet me faktin se shteti nuk ka forcė t’u sigurojė jetėn shtetasve tė tij. Shembulli mė tipik i kėsaj qė po ndodh nė veriun e Shqipėrisė ėshtė familja e zotit Nikoll Dod Kalaj, banues nė fshatin Vukpalaj Bajzė tė komunės Kastrat nė rrethin e Malėsisė sė Madhe, e cila ėshtė nė hasmėri apo siē thohet ndryshe nė gjak me familjen e Pjetėr Nikoll Gjokės. Kjo hasmėri ka lindur pasi djali i Nikoll Dodė Kalajt, i quajtur Arben Nikoll Kalaj, ka vrarė me armė zjarri pas njė grindjeje tė ēastit, nė kushtet e vetėmbrojtjes, shtetasin Alfred Pjetėr Gjoka, mė datėn 22.02.2004 nė Miēigan tė SHBA-s. Qė nga ai moment, familja e Nikollė Dodė Kalajt ėshtė e ngujuar me tė gjithė anėtarėt e familjes sė saj, pėr shkak tė zakonit tė gjakmarrjes qė vepron nė kėtė zonė. Duke ndjerė rrezikun e njė vrasjeje tė mundshme, presionet e shumta dhe tė formave tė ndryshme, njė pjesėtari tė familjes sė ngujuar Nikollė Dodė Kalaj, dhe pikėrisht djali i tij, zoti Aleksandėr Nikollė Kalaj ėshtė detyruar tė emigrojė pėr t’iu shmangur rrezikut qė i kanoset pėr jetėn e tij. Megjithėse autori qė ka kryer krimin nė kushtet e vetėmbrojtjes Arben Kalaj ėshtė dėnuar me 14 vjet heqje lirie, familja e viktimės kėrkon me ēdo kusht tė vrasė njė mashkull tė familjes sė zotit Nikollė Dod Kalaj. Si komuna, si Komisariati i Policisė sė Malėsisė sė Madhe, si dhe strukturat e tjera tė shtetit nuk janė nė gjendje qė tė mbrojnė jetėn e shtetasit tė tyre Aleksandėr Kalaj, i cili, i ndodhur nė kėto kushte tepėr tė rrezikshme pėr jetėn, ėshtė detyruar ta lėrė vendin e tij ku jeta e tij nuk ėshtė e sigurt dhe t shkojė nė njė vend tjetėr ku jeta e tij ėshtė e sigurt.

Jetmir Delaj

 

Tė rinj pa rini

Shumė tė rinjve dhe tė rejave, pra atyre qė investojnė pėr njė demokraci tė pastėr, jo vetėm qė u janė mbyllur perspektivat, por edhe u kėrcėnohet jeta. Aq e rrezikshme ėshtė mafia, saqė edhe njė qeveritar, deputet apo personalitet, nuk ka siguri tė ecė as nė Tiranė pa shoqėrues, madje as tė shkojnė nė shtėpitė e tyre pa bodigardė, se edhe ata qė drejtojnė shtetin s’mund tė eliminojnė apo minimizojnė krimin. Po njerėzit e thjeshtė, si e ndjejnė veten? Po, tė terrorizuar. Kėta dy tė rinj, Gjergj Kolė Grishaj dhe Lazėr Prekė Grishaj, pinjollė tė njė familjeje qė pėrgjatė diktaturės sė Enver Hoxhės provoi njė kalvar vuajtjesh e diferencimesh klasore e shoqėrore, janė detyruar tė marrin rrugėt e perėndimit, pasi jetėn e kanė vėrtet tė rrezikuar. Kushėrinjtė e tyre Mark Grishaj e Gjelosh Grishaj, kishin provuar luciferrin e burgjeve politike. Por, kjo me sa duket nuk i kėnaq diktatorėt e sotėm, tė cilėt kanė vėnė para nga djersa e popullit tė shumėvuajtur dhe hakmarrjen mesjetare e vazhdojnė mbi kundėrshtarėt. Kėshtu Gjergji e Lazri, si tė njohur nė Kelmend, nė zonėn mė tė skajshme verilindore tė Shqipėrisė, si pjesėmarrės nė shumė mitingje kundėr diktaturės antinjerėzore, janė vėnė nė vėmendje pėr t’u eliminuar. Kanė provuar rrahje, shkopinj gome, kėrcėnime nga mė banalet, deri sa njė ditė braktisėn Shqipėrinė, ndoshta pėr tė mos u kthyer mė.

Korresp. i “Shqipėria Etnike”

 

Dhimbje e lotė

Borė e bardhė ka mbulue tokėn

Qė sot nxinė nga dhimbje e madhe

Si ujvarė me gurra lotėsh

Ngjan Kosova, Nanė Dardane

 

S’e ndalon kortezhin ngrica

Kapuē-bardhėt, bardhėsi malesh

Vijnė nga Peja e Mitrovica

Me nda dhimbjen mes shqiptarėsh

 

Toka ngrin porsi kallkani

Lotėt ngrijnė n’qerpik tė synit

S’e ndalon hapin karvani

Prej Drenicės e Buletinit

 

Dhimbje t’madhe ka Kosova

Dhimbje ka sot ēdo shqiptar

Udhė tė mbarė Doktor Rugova

Diell e Dritė u bėftė ai varr.

Mark Bregu, Shkodėr, 26 janar 2006

 

 

Pse duhet shkruar pėr zadrimėn?!

-reportazh-

 

1.

Janė tė gjitha gjasat qė Blinishti tė ketė qėnė kryeqendra e hapėsirės gjeografike qė njihet emrin Zadrimė. Ndofta jo dhe aq pėr vendndodhjen se sa pėr faktin se kėtu janė pėrqendruar e kultivuar, traditat e trevės, ku ambicia pėr tė ndryshuar pėr tė mirė jetesėn e banorėve tė komunitetit tė kėtushėm, nuk u “kultivua” asnjėherė nė “djerrinė”.

E pėrforcojnė kėtė ide sendet e gjetura por dhe urtitė e urtanėve, tė cilėt jetuan nė Zadrimė apo qenė bujtės tė pėrkohshėm tė saj. Kėshtu mė 15 shtator 1621, Pjetėr Budi i bėn me dije shtetit tė Vatikanit se Zadrima ėshtė parajsė tokėsore. Budi nėnvizon detaje tė kėtij vizioni. Vėndi e ka tė butė ajrin. Kėndej pari gjen njerėz qė jetojnė 115 vjeē. Prodhohet verė e vaj, drithė e perime, rriten kuaj e zihet peshk, lulėzon njė artizanat i mahnitshėm nė veshjet me ornamente.

                Njė tjetėr urtan i mėvonshėm, Frang Bardhi, i dėrgon lajme Europės se, kėtu bėhet gjithēka. Rriten tė gjitha racat e shpendėve e tė kafshėve. Rritet edhe misri. Ullinjėt e vreshtat harlisen nė atė farė feje, sa ėshtė tepėr e vėshtirė tė sajohen magazina pėr aq shumė prodhim. I kėnduan kėsaj begatie natyrore, e cila padyshim ishte frut i mundit dhe i djersės sė zadrimorėve, zėrat mė me potencė tė komunitetit rural. Nė ditėt tona ėshtė prezent e njėjta filozofi. I kudogjėnduri, kur ėshtė fjala pėr kontribut nė prodhimin bimor e shtazor, Ahmet Osja, pohon me plot gojėn se zadrimori, bujk a blegtor qoftė, ka 4500 vjet nė rolin e volantit, pėr tė treguar shumėllojshmėrinė e resurseve qė ofron ky pellg i gjelbėruar nė ēdo stinė.

 

2.

Nė Blinisht janė marrė 7 kuintalė grurė pėr dynym edhe nė kohėn e kolektivizimit, qė rezultoi jo fort i suksesshėm. Vetėm nė njėrin nga fshatrat periferikė, nė atė tė Kallmetit, janė krijuar sorte rrushi e kultivarė ulliri, qė kanė marrė emrin e fshatit, e janė bėrė tė njohura nė mbarė Shqipėrinė. Fasulja laracike gjithashtu emėrtohet “Grosha e Kallmetit”. Nuk spekullojmė rėndshėm nė se shprehemi se, Kallmeti me njerėzit e vet tė punės e tė dijes, ka dhėnė aq kontribut sa ē’ka dhėnė fjalabie njė stacion pemėtarie i nivelit tė dytė. Dhe kjo ėshtė pėr t’u rregjistruar nė kujtesė e pėr t’u pėrcjellė si dėshmi pėr brezin e sotshėm, por edhe pėr brezat e mėvonshėm.

Krimbi i mėndafshit u kultivua nė Zadrimė si askund tjetėr nė distriktet e vendit tonė. Dyngjyrėsh, tė verdhė e tė bardhė, e ka fijen mėndafshi qė ėshtė lėndė e parė pėr mobilimin me finesė tė mjediseve tė banimit apo ato tė argėtimit. Me mėndafsh ėshtė thurrur kostumi i zadrimores ku spikat riza, pėr tė cilėn do tė na pėlqente tė shpreheshim se, ajo ėshtė palca e kulturės sė trevės dhe letėrnjoftimi identifikues i gruas zadrimore. Dje dhe sot, ndihet pulsi i gruas ilire nė tradita e veshje. Dhe jo vetėm nė kėto dy dhunti tė patjetėrsueshme. Emrat Rregjinė, Leonorė, Terezė, Rozanė, Eglantinė; a nuk janė tė pėrvetshėm nė autoktoninė e tyre rrėzėllitėse?

Lista e prodhimeve e produkteve tė Zadrimės ėshtė pa limit. Nė kėtė kohė tė ndryshimit tė madh tė pronėsisė mbi tokėn e mjetet e prodhimit, kėto tė fundit po i drejtohen tregut, tė brendshėm dhe atij ndėrrajonal, me dinjitet e besim nė vetvehte se, pėrballja me sfidat e integrimit ėshtė njė limit tashmė i kapėrcyeshėm, nga vullneti i palėkundshėm i zadrimorit me profil perėndimor.

 

3.

Nuk ėshtė se pėrbėn mėkat skicimi i njė tė vėrtete. Zadrima u pėrgjum nė vigjiljen e rrokėllimės sė mijėvjeēarit tė ri. Kjo periudhė zgjati krejt pak nė kohė fizike. E ndali vrapin nė Zadrimė njė misionar, i papėrmbajtshėm nė dėshirėn e tij pėr t’ja rikthyer lavdinė e nėpėrkėmbur tė banorėve tė kėtij komuniteti tė hapėsirshėm. Antonio Sharra, ky burrė shtatėdekadėsh me energji tė lakmueshme, themeloi fondacionin “Zadrima” e skicoi njė seri projektesh pėr t’ja ndryshuar pamjen Blinishtit, Baqlit, Troshanit, Krajnit, Fishtės e mbarė krahinės me gjymtyrė deri nė kufijtė me Mirditėn e Bregun e Matit. Nė krye tė rinisė sė Zadrimės, Antonio Sharra, ky promotor i lėvizjes pėr njė rilindje shpirtėrore, ekonomike e kulturore tė njė treve me tė sotme e tė ardhme, ėshtė pėrfshirė i gjithi nė Lėvizjen e Ambasadorėve tė qetėsimit tė shpirtėrave por edhe tė progresit, pėr tė ndėrtuar historinė e re tė krahinės. Nė kėtė nisje tė vrullshme ky Pjetėr Bud, Frang Bardh, Elena Gjikė apo Ndre Mjedė i kohėve moderne, nuk ėshtė fillikat i vetėm. Ka nė krah “trurin” e Zadrimės dhe banorėt e komunitetit qė besojnė nė vizionin e tij, pėr njė tė ardhme siē e meritojnė.

Nė vitin 1992, Antonio Sharra zbret nė Blinisht pasi ka krijuar nė Itali, organiatėn humanitare “Rindėrtimi”. Lėviz i shqetėsuar ndėr lagje e fise. Motoja e tij ėshtė: vrojto e plotėso nevoja tė ngutshme qė kanė banorėt. Rreth tij grumbullohet “ajka” e fshatit dhe e rrethinave. Tė rinjtė e tė rejat, kanė dėgjuar pėr njė Harri Fultz, dhe besojnė se ėshtė Ai. Kėta i vlerėsojnė projektet e misionarit qė krijojnė njė trini harmonike: punėsim, agrikulturė, artizanat. Pa humbur kohė krijohet njė pemtore nė Krajėn me sipėrfaqe prej 10 hektarėsh, njė vresht nė Piraj prej 5 hektarėsh, krijoi njė bėrthamė gurėgdhendėsish ku u trajnuan 1000 persona dhe njė qendėr artizanati ku repartet e qeramikės e punimeve artistike zėnė kryet e vendit.

Ėshtė dukuri pozitive ajo e gjallėrimit tė jetės nė Zadrimė. Dėshira pėr emgrim sa vjen dhe zbehet. E kjo sfidė e praneshme nga tė gjthė e ka njė simbol, kontributi i tė cilit ėshtė pėr tu pėrshėndetur.

 

4.

Tereze Gega, ėshtė njė emėr qė e ngre sot e gjithė ditėn nė kult Zadrimėn. Nė fasadėn e viteve tė tranzicionit tė lodhshmėm kjo grua amazonė nuk vendosi diplomėn e ekonomistes sė talentuar nė mė tepėr se dy dekada, por zellin dhe kėmbėnguljen e njė vizionarjeje, pėr integrimin sa mė tė plotė tė femrės zadrimore nė kushtet e ekonomisė sė tregut e tė sfidave qė pėrplasen me kėtė tė fundit.

Pėr 12 vjet me rradhė investon kapital e dije, duke tėrhequr gra e vajza ne botėn e krijimeve artizanale. Tradita nė Zadrimė ka qėnė, u fashit pėr pak kohė dhe ja ku ėshtė pėrsėri midis nesh, tė thotė mė bindje dhe krenari kjo zonjė e nderuar. Tezgjahu nė kėtė trevė ėshtė njė zeje fort e hershme dhe tė bėn tė pasur dhe tė lumtur. Vetėm 20 gra dhe vajza erdhėn nė fillim nė kėtė qėndėr punėsimi dhe trajnimi. Kėto u zevendėsuan me tė tjera qė patėn dėshirė qė ta ushtrojnė kėtė profesion nė Gurin e Zi, Juban, Nėnshat, Spiten, Torovicė e Burbullonjė.

Punimet e Terezės por edhe tė Marije Rrokut, Shuke Tolit e File Ndocit, tė tipit mbulesa shtroje perde, veshje tė stilizuara e ēadra te zbukurura, konkurojnė nė tregun e sotshėm vendor e rajonal, me dinjitet e pėrkushtim. Ky impenjim ėshtė prezent ne lokalet e luksit si: “Juvenilja”, “Diplomat”, “Gjeli” ne Tiranė e “Diella”, “Hyseni” e “Pashk Ndoka” nė zonat turistike tė Lezhės. Tregu monitorohet ēdo ditė e po nė kėtė kuotė ėshtė i suksesshėm biznesi i grave zadrimore nėn drejtimin e Tereze Gegės.

Dashamir Cacaj

 

PD e PS janė pjesė e terrorizmit islamik

Nė seancen e djeshme tė parlamentit shqiptar, kryetari i partisė demokristiane Nikollė Lesi, lėshoi akuza tė rėnda kundėr dy forcave kryesore politike, PD-sė dhe PS-sė.

 “Shqipėria duhet tė dalė menjėherė nga Konferenca e Vendeve Islamike. Sali Berisha realizoi anėtarėsimin, ndėrsa Nano e Rama as qė e kundėrshtuan njėherė…”, deklaroi botėrisht mes tė tjerave ai.

Kryedemokristiani shqiptar foli edhe pėr diskriminimin qė po u bėhet demokristianėve. Jo vetėm qė nuk patėn, nė 16 vjet tė ashtuquajtur pluralizėm, njė pėrfaqėsues nė qeveri, por edhe veprimtarėt dhunohen.

Nė fakt njė rast i tillė ėshtė tepėr shqetėsues nė Veriun Shqiptar, aty ku demokristianėt kanė bėrė shumė pėrpjekje pėr t’u organizuar. Kėshtu, demokristiani Gjergj Palushi, i datėlindjes 11 dhjetor 1981, fotografinė e tė cilit po e botojmė, kėto ditė mjekohet ilegalisht, pasi jeta e tij rrezikohet. Qė nė vitin 2000 ėshtė anėtar i kėsaj partie. Duke qenė veprimtar nė mitingje jo vetėm nė Vaun e Dejės, nė Shkodėr e Tiranė, por edhe nė qytete tė tjera tė Shqipėrisė, me datėn 02 tė kėtij muaji, simpatizantėt demokratė e socialistė, rreth orės 18.00, nė fshatin Juban, e kanė rrahur egėrsisht dhe pasi kanė menduar se e kanė eleminuar fizikisht e kanė hedhur nė anė tė rrugės.

Zoti e fati duket kanė qenė me tė. Njė kalimtar i rastit e ka gjetur ashtu pa ndjenja dhe me makinėn e vet e ka dėrguar nė spitalin rajonal tė Shkodrės, nė repartin e urgjencės. Sipas regjistrit me numėr 533 tė kėtij spitali, rezulton se ai ka patur plagė prese nė vetullėn e djathtė. Mjeku i urgjencės F. Jaku i ka dhėnė ndihmėn e shpejtė. Pasi ėshtė siguruar se jeta i ka shpėtuar, u ėshtė bindur tė afėrmve tė viktimės ta nxjerrin nga spitali dhe tė pranojė ta mjekojė ilegalisht. Mjekim i cili vazhdon edhe sot. Ky veprim lidhet me frikėn se grupet antikristiane, tė cilat janė shumė tė organizuara dhe asnjėherė nuk ėshtė arritur tė prangosen, mund ta vrisnin edhe nė duart e bluzave tė bardha. Kėtė frikė e dėshmon edhe vetė mjeku, i cili shprehet pėr gazeten, se pacienti i tij tashmė ėshtė mirė dhe, ai si mjek ka kryer detyrėn humane, duke porositur qė ta publikojmė se me ēdo njeri kėshtu do vepronte.

Nė fakt edhe kryedemokristiani Nikollė Lesi nė fjalimin “Bomba” nė parlament tha se: … Koka ime shkon me kokėn e politikanit tė parė shqiptar, pasi edhe unė jam kėrcėnuar me jetė.

Ėshtė kjo njė pamje tepėr e zymtė pėr Shqipėrinė qė duket do e ketė shumė tė largėt ditėn kur njerėzit ta mendojnė e jetojnė tė lirė.

Albert Vataj