Në traditën muzikore të Shkodrës familja Alija lidhet me një mjedis të fortë kulturor dhe artistik, ku muzika qytetare ka qenë një element identitar i rëndësishëm. Në këtë kontekst mund të bëhet edhe një interpretim semiotik i këngës dhe interpretimit të tij. Në planin semiotik, këngët e Luigj Alijës mund të interpretohen si shenjë e traditës urbane shkodrane. Në këtë traditë, zëri i këngëtarit nuk është vetëm instrument muzikor, por një simbol i identitetit qytetar. Kënga qytetare e Shkodrës zakonisht mbart kode emocionale si: nostalgjia, dashuria e përmbajtur dhe eleganca e komunikimit artistik.
Zëri funksionon si shenjë e ndjeshmërisë urbane.
Teksti poetik përçon kodet e kulturës qytetare (dashuri, kujtim, melankoli).
Melodia krijon një simbolikë të kujtesës kolektive të qytetit.
Në këtë kuptim, interpretimi i tij lidhet me modelin e këngës qytetare shkodrane që përfaqësohet nga figura si Bik Ndoja, ku kënga shndërrohet në një narrativë emocionale të jetës qytetare dhe të kulturës së Shkodrës. Në planin semiotik, figura e Luigj Alijës mund të shihet si:
një shenjtues i traditës familjare muzikore,
një mbartës i kodit estetik të këngës qytetare shkodrane,
dhe një zë që vazhdon simbolikën kulturore të qytetit të Shkodrës.
Luigj Alija, këngëtar nga Shkodra dhe vëllai i Justina Alijës, mund të shihet në planin semiotik si një interpretues që përfaqëson kodet kulturore të këngës qytetare shkodrane. Në këtë traditë, zëri i këngëtarit funksionon si shenja e identitetit urban, ndërsa interpretimi bart elemente të nostalgjisë, dashurisë dhe elegancës shpirtërore që karakterizojnë kulturën muzikore të Shkodrës. Në këngët e tij, melodia dhe fjala poetike krijojnë një sistem shenjash që lidhen me kujtesën kolektive të qytetit. Kënga nuk është vetëm akt muzikor, por edhe simbol i trashëgimisë kulturore familjare dhe qytetare, ku përmes zërit transmetohet një ndjenjë e traditës dhe e përkatësisë artistike
………
1. Bixhi ku keni filluar të këndoni për herë të parë?
1. Në vitin vitin 1974. Kam filluar të këndoj në shtëpinë e Kulturës së Shkodrës me motrën Justinën. Aty takuam të ndjerin kompozitorin Gjon Kapedani. Justi i thotë, professor Gjonit, vëllau ka dëshirë me këndu në Korin e shtëpisë së kulturës. U ulëm në piano. Profesor Gjoni, mbasi më provoi me disa nota muzikore, u bind që kam zë dhe intonacion për të kënduar në Korin e shtëpisë së kulturës.
2. Po cili ka qenë mësuesi juaj i parë, që ju ka mësuar të këndoni?
2. Mësuesi im i parë ka qenë, kompozitori dhe violinisti Tonin Daija në Shtëpinë e pionierit të Shkodrës.
3. Cfarë është për ty këndimi dhe çfarë këngësh ju pëlqejnë të këndoni?
3. Këndimi për mu është kënaqësi, qetësi dhe motivim shpirtëror e kulturor. Më kanë pëlqyer këngët popullore shkodrane dhe këngët italiane, të ndjekura nga RAI, këngëtarët e moshës sime.
4. Cfarë mund të thoni për Grupin ‘Karajfilat që ka Shkodra’ dhe aktiviteti me këtë grup?
4. Ka qenë një kënaqësi e veëantë pjesmarrja në këtë grup muzikor koral. Kemi kënduar në aktivitete të ndryshme të zhvilluara në Shkodër, në media radio, TV dhe në estradën e ‘Teatrit Migjeni’.
5. Ju keni kënduar në Korin e shtëpisë së Kulturës, na thoni diçka ndonjë përshtypje për këtë formacion koral.
5. E kemi kaluar shumë bukur me të gjithë koristët. Para viteve 90te, me të vërtetë ka sunduar ideologjia e kohës, por kemi kënduar edhe këngë popullore dhe kantata me karakter qytetar dhe patriotik. Muzika mbijeton mbi ideologjitë dhe diktaturat.
6. A keni kenduar në festivalet e Radio Televizionit Shqiptar, cilën këngë?
6. Pa kam marrë pjesë në një festival të radios deri në provën gjenerale. Më larguan ditën e çfaqjes. Regjizor ishte Mevlan Shanaj. Në komision, juri ishin edhe disa shkodranë, nuk po i përmendi. Më thërret drejtoresha Lirije Celi dhe më thotë se nuk do të këndosh me një argument absurd. Jam zhgënjyer shumë por kështu ishte koha. Këngën e kishte kompozuar Aleksandër Lalo dhe e këndonte edhe Suzana Qatipi.
7. A keni kënduar me motrën tuaj artisten e mirënjohur Justina Alija?
7. Po kemi kënduar një duet të kompozitorit Xhavit Ujkani. Kënga titullohej: ‘Motrës sime’. Ishte një kënaqësi e veçantë.
8. Cfarë mendoni për Ahengun e Shkodrës dhe këngën qytetare shkodrane?
8.Këngët e qytetit të Shkodrës janë një mrekulli, pasuri shpirtërore e qytetit tonë. I kam kënduar me shumë kënaqësi dhe përgjegjësi, në ambiente familjare, dasma gëzime familjare dhe në skenë.
9. A mendon se studentët e Universitetit Luigj Gurakuqi duhet ta njohin dhe këndojnë ahengun dhe këngën qytetare shkodrane?
9. Studentët dhe brezi i ri duhet ta dëgjojnë ahengun dhe këngën qytetare shkodrane dhe pse jo ta këndojnë atë në gëzime familjare dhe ambiente publike, të njihen me tekstet janë me shumë kuptim dhe transmetojnë dashurinë për Shkodrën dhe njerëzit.
10. Sëbashku me disa instrumentistë nga Shkodra kemi marrë pjesë në disa dasma dhe ambiente familjare, a ju kujtohet diçka e veçantë?
10. Po patjetër, më kujtohet, ka qenë një kënaqësi e veçantë. Kemi kaluar shumë mirë. Tromba është një instrument i njohur në Shkodër dhe ka një tingull të veçantë, krijon atmosfere pozitive.
11. A ju kujtohet kur kemi këndur në pedonalen e Shkodrës para disa vitesh. Cfarë emocionesh keni ndjerë?
11. Ishte mrekulli, jashtëzakonisht bukur. Kalimtarët kalonin dhe na përshëndetnin, duke na vlerësuar. Në këtë aktivitet mori pjesë edhe Lekë Plani dhe Dritan Mlika.
12. Në aktivitetin që do të zhvillojmë në Universitetit ‘Luigj Gurakuqi’, me studentët çfarë kënge do të këndoni?
12. Do të këndoj këngën e kompozitorit Leonard Deda: ‘Kur gjethet binë ne vjeshtë’, në tonalitetin re minor, që është një serenatë shumë e bukur, tango bolero.
Intervistoi: Qamil Gjyrezi
