Zgjerimi është rikthyer si një përparësi kryesore në axhendën e Bashkimit Evropian.
“Anëtarësimi i shteteve të reja anëtare në vitet e ardhshme është një perspektivë realiste”, tha Komisionerja Evropiane për Zgjerimin, Marta Kos, para një audience kur vizitoi Këshillin Gjerman për Marrëdhëniet me Jashtë më 4 mars, por paralajmëroi se “edhe BE-ja duhet të përgatitet.”
Debati për zgjerimin e Bashkimit Evropian rikthen në fokus edhe pozicionin e Shqipërisë në procesin e negociatave. Analiza të publikuara në qarqe politike gjermane theksojnë se progresi i vendit mbetet i kushtëzuar nga një raport kyç i Komisionit Evropian dhe nga mënyra si institucionet shqiptare trajtojnë korrupsionin në nivelet e larta të qeverisjes.
Sipas Këshillit Gjerman për Marrëdhëniet me Jashtë, Shqipëria do të vazhdojë të konsiderohet nën një prag kritik deri në momentin kur të marrë një Raport Vlerësimi të Përkohshëm të Standardeve (IBAR) pozitiv nga Komisioni Evropian.
Ky raport përbën një hap formal për të kaluar në fazën e mbylljes së kapitujve të negociatave.
Në të njëjtën analizë theksohet edhe shqetësimi i Berlinit për trajtimin e rasteve të fundit të korrupsionit në Shqipëri. Qëndrimi gjerman për këtë çështje paraqitet më i ashpër krahasuar me disa vende të tjera anëtare të BE-së.
“Berlini po i trajton rastet e fundit të korrupsionit të profilit të lartë në Tiranë më rreptë se shumë shtete të tjera anëtare të BE-së. Ai dëshiron që ministrat e dyshuar jo vetëm të shkarkohen nga qeveria, por edhe të hetohen siç duhet nga prokurorët specialë”, deklaron Gjermania.
Ky qëndrim sugjeron se reagimet politike ndaj skandaleve nuk konsiderohen të mjaftueshme pa një proces hetimor të plotë nga institucionet e drejtësisë.
Në lidhje me ecurinë e negociatave, dokumenti thekson rëndësinë e raportit IBAR për fazën tjetër të procesit të integrimit.
“Sapo Shqipëria të kalojë këtë raport IBAR, i cili është kushti formal për të filluar mbylljen e kapitujve të negociatave, ajo mund t’i bashkohet Malit të Zi, së bashku me Islandën, si pjesë e një marrëveshjeje pakete zgjerimi e cila mund të përfshijë gjithashtu një status të veçantë ‘para-anëtarësimi’ për Ukrainën dhe Moldavinë”, thuhet në reagim.
Në analizën mbi zgjerimin përfshihet edhe Serbia. Qeveria e drejtuar nga Merz ka kërkuar të mbajë të hapur perspektivën e integrimit për Beogradin, pasi një pjesë e politikës gjermane e lidh integrimin e gjithë rajonit me pranimin e vendit më të madh të Ballkanit Perëndimor.
Megjithatë, zhvillimet e fundit në Serbi kanë krijuar paqartësi. Mospërmbushja e angazhimeve për sundimin e ligjit, përplasjet me studentët protestues dhe raportet e vazhdueshme me Rusinë kanë bërë që përparimi i negociatave të shihet si politikisht i pasigurt për momentin. Në këtë situatë, përparimi i Shqipërisë në negociatat me Bashkimin Evropian mbetet i lidhur me rezultatin e raportit IBAR dhe me aftësinë e institucioneve për të trajtuar korrupsionin në nivelet më të larta të pushtetit.
Debati pas dyerve të mbyllura
Pas dyerve të mbyllura, zyrtarë të nivelit të lartë dhe politikanë nga CDU/CSU pranojnë se zgjerimi i BE-së duhet të shihet përmes “logjikës gjeopolitike”.
Në të njëjtën kohë, ata theksojnë gjithashtu nevojën për zbatimin e kritereve të Kopenhagenit dhe një qasje të bazuar në meritë ndaj vendeve kandidate, veçanërisht në fushën e sundimit të ligjit.
Pyetja kryesore nga gjermanët është se si të përshpejtohet procesi i Ukrainës, e cila nuk do të jetë në gjendje të përmbushë të gjitha kërkesat e zakonshme të ndara në “kapituj” të negociuar dhe të renditur, duke ruajtur një qasje të bazuar në meritë.
Për momentin, atmosfera në Berlin është më e hapur ndaj elementëve inovativë në kuadrin e pranimit që mund ta bëjnë procesin më dinamik dhe të ofrojnë më shumë substancë për integrimin gradual të vendeve kandidate, duke e mbajtur ende anëtarësimin e plotë si qëllim përfundimtar.
Kancelari Friedrich Merz nuk ka treguar ende interes të mjaftueshëm për zgjerimin e BE-së. Deri më tani, vëmendja e tij ndaj këtyre çështjeve ka qenë shumë e kufizuar dhe sporadike, kryesisht e nxitur nga raste diplomatike dhe impulse të jashtme. Në Konferencën e Sigurisë në Mynih, ai iu përgjigj një pyetjeje të Presidentit të Malit të Zi, Jakov Milatoviç, me një bindje kaq personale, duke thënë se ndihej “gjithnjë e më i pakëndshëm” me qasjen aktuale ndaj zgjerimit.
BE-ja duhej të ringjallte strategjinë e saj, shtoi kancelari, në lidhje me afrimin e vendeve të Ballkanit Perëndimor “gjithnjë e më shumë” me BE-në “dhe, në fund të fundit, [t’i ketë ato] si anëtarë”.
