Edhe gazeta e madhe franceze, Liberation, u bën jehonë akuzave të ngritura ndaj krijuesve të Diellës, ministres shqiptare të inteligjencës artificiale. Ajo u prezantua si nismë për të luftuar korrupsionin, por krijuesit e saj akuzohen për korrupsion. Madje ata janë nën akuzë si grup i strukturuar kriminal. E gjitha kjo rrëzon propagandën e Edi Ramës, e cila u përcoll edhe nga shumë media të huaja
Me kostum tradicional mbi supe dhe një buzëqeshje të gjerë, Diella duhej të ishte imazhi i luftës së qeverisë shqiptare kundër korrupsionit. Simbol i vullnetit të autoriteteve të Tiranës për të luftuar këtë të keqe, kjo ministre shqiptare e krijuar nga inteligjenca artificiale është sot viktimë kolaterale e një hetimi të gjerë.
Shkaku është rruga e errët e krijuesve të kësaj asistenteje virtuale, të lidhur me Agjencinë Shqiptare për Shoqërinë e Informacionit, thekson New York Times të martën, më 27 janar.
Më 16 dhjetor, Prokuroria e Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar njoftoi se kishte nisur procedime ndaj tetë qytetarëve shqiptarë, përfshirë drejtoren e Agjencisë Kombëtare për Shoqërinë e Informacionit dhe zëvendësin e saj. Ky institucion, që menaxhon infrastrukturën digjitale të qeverisë, kontrollon sidomos një gamë të gjerë sistemesh publike online në Shqipëri, përfshirë edhe të famshmen ministre nga AI, Diella.
Sipas komunikatës së prokurorisë, të dyshuarit lidhen me një “grup kriminal të strukturuar” përgjegjës për manipulim dhe intimidim në dhënien e kontratave publike. Shkalla e akuzave është e gjerë. Faktet që i atribuohen autoriteteve shqiptare shkojnë nga “shkelja e parimit të barazisë së pjesëmarrësve në tendera apo ankande publike” te “konkurrenca e pandershme përmes dhunës”, deri te “heqja e paligjshme e lirisë”.
“Pavarësi dhe profesionalizëm”
Zyrtarisht e emëruar në shtator si “Ministre e tregjeve publike” nga Kryeministri Edi Rama, Diella ka folur disa herë para deputetëve shqiptarë ose gjatë konferencave ndërkombëtare. Kjo ministre virtuale u krijua kryesisht si ndihmë për qytetarët në procedurat e tyre pranë shërbimeve publike. Ajo duhej të garantonte transparencën dhe të jepte një goditje serioze korrupsionit masiv të zyrtarëve që deri më tani vepronin në vend.
Drejtoresha e agjencisë dhe zëvendësi i saj nuk janë akuzuar ende. “Duhet të presim dhe të shohim,” theksoi Kryeministri Edi Rama, sipas raportimit të New York Times. Dhe udhëheqësi shqiptar shtoi: “Njëkohësisht, duhet të jemi të vetëdijshëm që ky institucion duhet të garantojë jo vetëm pavarësinë, por edhe profesionalizmin e saj.”
Shqipëria, që aspiron të bëhet pjesë e Bashkimit Evropian, ka bërë luftën kundër korrupsionit një prioritet qeveritar. Kjo politikë është gjithashtu një kusht që vendi të mund të bashkohet me BE-në. Që nga maji 2025 dhe fitorja e partisë pro-BE në zgjedhjet legjislative, Edi Rama ka nisur procedime në të gjitha drejtimet. Hetime të mëdha kanë objekt ish-presidentin e vendit, Ilir Meta, ose edhe Erion Veliajn, kryebashkiakun e Tiranës, kryeqytetit të vendit.
Nëse një raport i Komisionit Evropian, i publikuar në nëntor, vlerësonte “disa përparime” të Shqipërisë në këtë fushë, ekspertët evropianë vënë në dukje se korrupsioni mbetet “gjerësisht i përhapur” në vend
