nga Sokol Pepushaj

Pak kush shpresonte se dorëheqja e papritur e ministrit të jashtëm Besnik Mustafaj, do mund të kapërcehej pa një faturë, mësëpaku demoralizuese, për diplomacinë shqiptare. Por rimodelimi i vazhdimësisë për vazhdim, përbën një risi filozofike të zhvillimit të iniciativave të qeverisë shqiptare në ridimensionimin e shpejtë e të vrullshëm të ndërmarrjeve vërtet destinuese, ofensive. Podi i diplomacisë në dukje i krisur, u monolitizua që në momentet e para, kur ministri i ri i jashtëm Lulëzim Basha mori përsipër, një rrisk, fillimisht të fragmentizuar, por që shumë shpejt bëri formësim gjenial. Sapo kreu i diplomacisë mori ok-ejin nga presidenti e parlamenti, pa shkuar në zyrë, u nis drejt Brukselit. Hiperbolizimi i kataklizmës që lëshoi opozita, shumë shpejt nuk mori bekimin, as nga vetë ajo, pasi diagnostifikimi dha rezultate perfekte. Tur diplomatik shumë i suksesshëm në shumë vende të Europës Juglindore, me një gjuhë e mesazh relativ, ku ambasadorët e Këshillit Europian, madje edhe Olli Rehn, Havier Salana etj., vlerësuan diplomatin e ri si një “rels” që përballon gjithë rrymat e “strujës”, pa emocione të nxehta edhe përballë serbëve a rusëve.

Analiza, me vetëdije ose jo, kish vënë në pikëpyetje takimin e planifikuar me 8 maj në Washington të kreut të dorëhequr të diplomacisë Mustafaj, me sekretaren Amerikane të Shtetit Kondoliza Rajs. Por “dëshpërimi” u la bukur fort, pas krahëve të thashethemnajave të kulisave politike. Një takim e përfaqësim historik, kapërceu çdo parashikim të zgjidhjes së ekuacionit me shumë të panjohura, duke e “ngjyrosur” fasaden e diplomacisë shqiptare me modele integruese, me modele civilizuese, me modele perëndimore, duke e treguar se aty ku rri urtësia është edhe kryet e vendit. Të gjithë shqiptarët në botë e kanë ndjerë veten shumë mirë nga një përfaqësim dinjitoz, autoritar. Kryediplomati Basha, ndoshta gjetja më e zgjuar e Berishës personalisht, pas lakmive të atij “podiumi”, përmbush deri në infinit vullnetin e një diplomacie potente në mbështje të një pavarësie të kushtëzuar për Kosovën, brenda oazit të patjetërsueshëm, të paraqitur tanimë si zgjidhjen më të sheshuar e peshuar nga Kryenegociatori i Statusit Marti Ahtisari. Qëndrimi rreth pavarësisë së ?nguar e të mohuar të Kosovës, me një anglishte të përsosur të shefit të diplomacisë sonë, ka bërë që Kondoleza Rajs ta vlerësoi në maksimumet e mundshme Shqipërinë, pavarësisht çdo lloj zgjidhjeje që mund të marrë problemi në fjalë që mund të ndikohet edhe nga loja serbe në pak ditë – netë.

Gjithsesi, Shqipëria ka një performancë edhe të parë me lente, simpatike. Në gjuhën e funksionimit të konjukturave dhe përligjjeve teknike per triumfe, merita ka edhe zëvendësministri i Punëve të Jashtme Anton Gurakuqi, me të cilin, si Mustafaj, edhe Basha, alternojnë lobingjet e politikat relative, brenda moralit e interesit diplomatik.

Janë këto qasje të dukshme në turravrapin drejt vullnetit për ta vendosur me dinjitet Shqipërinë në podin që vizita e Presidentit Amerikan Xhorxh Bush me 10 qershor në Shqipëri, të vlerësohet, veç të tjerash edhe si përgjegjësi e madhe, në përmbushje të moralitetit, në kryerjen e shanseve të kombit tonë, për garanci e rrugë të suksesshme, rreshtazi e barabar me aleatët perëndimorë, për një Ballkan të qetë.

Në politikë shanset nuk vijnë vetë. Nëse rrethanat ndihmojnë në krijimin e tyre, bëhen efektmira kur në skalion radhiten atribues e gjenerues.

Pra Shqipëria e kaloi kryqin e kryqëzimit, ku rrethrrotullohej rreth vetes. Është në udhëtim…

Aty ku vetmia e prindërve këlthet

Prindërit Radohina, Maria dhe Nikolla, banojnë në një shtëpi të vogël në Bardhaj, fshat pranë Shkodrës, që është në periferi të saj, por për nga mjerimi, duket sikur e ka qytetin mijëra kilometra larg. Bëmë një shëtitje nëpër fshat të shoqëruar nga L.M., që na u lut të mos e identifikonim për shkak se ato gjëra për bashkëfshatarët e tij mund t’i sjellin telashe edhe pse ai nuk përmendi edhe ne nuk po shënojmë askurrgjë fyese në drejtim të tyre.

Fshati Grudë e Re nuk dallon shumë nga fshatrat e tjerë të Shqipërisë, ku mungon lulja e rinisë, ajo forcë që do t’i jepte një kuptim jetës në këto pejzazhe kaq të dashura për të gjithë ne. Shtrëngimet ekonomike i kanë detyruar të rinjtë të marrin rrugët e botës dhe prindërit e tyre jetojnë kështu në pritje të ndihmës financiare, të eurove nga Europa e të dollarëve nga SHBA.

Dhe pas tri-katër dërgimeve, prindërit e dinë që do të vinë vetë ata, djemtë, vajzat e tyre e do të rrinë disa ditë të lumtur rreth sofrës së shtëpisë, duke treguar për Italinë, Greqinë, për Zvicrën dhe brigjet amerikane.

Por ka edhe djem që nuk priten të vijnë. Malli për ta është më i madh, por prindërit e dhembshur i vënë një gur zemrës. Të tillë janë Maria dhe Nikollë Radohina, prindërit e Prekës dhe Gjinit. U bënë pothuaj 10 vjet tashmë, që nga ajo ditë e mallkuar që Prekës 18-vjeçar, gati fëmijë, iu desh përballë ca të pafeve, ca kriminelëve, të mbante anën e motrave, misionareve katolike, që u ndodhën pa mbrotje dhe u dhunuan.

Trokitëm në portë. Atë na e hapi nana e Gjinit dhe Prekës, zonja Maria. I thamë që gazeta do të pasqyrojë vetminë e prindërve në rrethinat e Shkodrës. Na priti mirë e na gostiti. Shtëpia dukej e mbajtur mirë, ani se djemtë më të mëdhenj nuk ndodhen më aty, motrat janë larg aty ku janë martuar dhe djali i fundit është një i mitur që nuk e mbush boshllëkun.

Nikolla është i moshur dhe i sëmurë dhe punët e bujqësisë ai nuk i mbulon dot me fuqitë e tij të pakta. Dhe menjëherë biseda shkon te djemtë e mëdhenj që mungojnë. E tregon për Prekën që nuk dihet se ku është: thonë në Amerikë e thonë në Kanada. Na krijohet përshtypja se ai e di saktë adresën e djemve, por druhet nga ne.

Nëna Marie ankohet se koha e Partisë së Enver Hoxhës nuk ka kaluar tamam, ajo nuk e kupton se si atij që i del krah motrave misionare, nuk i del krah një shtet me ushtri e polici, por e lë djalin e tyre në mëshirën e kriminelëve që e kanë dorën e gjatë, që e kërkojnë djalin ku është e ku nuk është.

E pyesim Nikollën se përse keqbërësit, ata që sulmuan motrat misionare, vazhdojnë ta kërkojnë Prekën. “Po, Preka i kallxoi në polici, e policia i shtini në burg. Mandej ata dolën. Flitet se njeni prej tyne asht vra. Por djali jonë nuk ka dorë në të. Dhe jam i sigurt se askush nuk e ka vra për turpin që bane me ato femna të krishtena”, na thotë ai.

I lëmë Marien dhe Nikollën në vetminë e tyne të shqetësuar dhe shkojmë më tej në fshat duke hedhur hapat mes bahçeve të papunuara ngaqë krahët e punës për to, janë larg, shumë larg, përtej deteve e oqeaneve.

Shumë pleq janë të vetmuar dhe shumë shtëpi po rrënohen sepse të rinjtë e kanë braktisur vendin dhe prindërit e tyre po vdesin.

E, ne largohemi nga Bardhaj duke marrë me vete një trishtim që nuk na ndahet. Dhe pas këtyre vetmive që këlthasin, brenda nesh një pyetje klith akoma më shumë: “Deri kur kështu?”.

Redaksia

Saba D’Elia ambasadori i ri i Italise ne Shqiperi

Saba D’ Elia do te jete ambasadori i ri i Italise ne Shqiperi. Ai do te zevendesoje ne kete detyre ambasadorin aktual Atilio Massimo Ianucci, i cili eshte emeruar drejtor i pergjithshem per Azine, Oqeanine dhe Antarktiden ne Ministrine e Puneve te Jashtme te Italise. Ambasadori i ri i Italise ne Tirane, Saba D’ Elia aktualisht sherben ne shtabin e kordinimit prane Sekretarise se Pergjithshme ne Ministrine e Puneve te Jashtme te Italise. Me heret, D’ Elia ka qene ambasador i Italise ne Bosnje- Hercegovine. Ai eshte laureuar ne Shkenca Politike prane Universitetit te Romes ne vitin 1971 dhe futet ne karrieren diplomatike ne vitin 1974. Nder postet qe ka mbuluar gjate karrieres se tij, pasi ka sherbyer prane Drejtorise se Pergjithshme te Personelit dhe te Administrimit, ne mes 1976 dhe 1983 eahte Zevendeskonsull i Pare ne Zyrih dhe Sekretar i Pare Tregtar ne Berlinin Lindor (RDGJ). Pasi eshte rikthyer ne ministri, nga 1983 deri me 1985 eshte ne Drejtorine e Pergjithshme  te Ceshtjeve Politike. Ne 1985 eshte shef i Sekretarise se Drejtorise se Pergjithshme te Personelit dhe te Administrimit. Nga 1989 deri ne 1996 eshte Keshilltar dhe me pas Keshilltar i Pare prane Perfaqesise se Perhershme te Italise ne OKB ne Nju Jork dhe sekretar i pare ne oske. I kthyer ne Rome, ne mes 1996 dhe 2000 eshte shef i Sekretarise se Drejtorise se Pergjithshme per Ceshtjet Politike dhe me pas ne Drejtorine e Pergjithshme per vendet e Evropes, nen varesine direkte te Drejtorit te Pergjithshem. Eshte emeruar Minister i Plotfuqishem ne vitin 2000.

Ambasadori i ri i Italise ne Tirane, Saba D’ Elia ka lindur ne Napoli me shkurt 1948.

Blerti DELIJA

Përçarja e Partisë Demokratike fuqizon lëvizjen për zhvillimin kombëtar LZHK

Përfaqësues të kryesisë së LZHK vizituan Malësinë e Madhe dhe u takuan me ish zyrtarë dhe përkrahës të Sali Berishës dhe të Partisë Demokratike, që në një mënyrë apo në një tjetër janë zhgënjyer me Partinë Demokratike dhe drejtuesit e saj në Tiranë. Qëllimi i takimit ishte angazhimi dhe riorganizimi i të gjithë kundërshtarëve të Berishës dhe të Kryesisë së PD-së si dhe hartimi i një metingu të madh prefektural.

Mediat nuk ishin të informuara për këtë takim nga që takimi kishte të bënte me disa kundërshtarë direkt të Kryeministrit Sali Berisha. Media mësoi për takimin kur Pjerin Spathari, ish kryetar i komunës Kastrat, u ndalua nga forcat e Shikut pas këtij takimi dhe u mbajt për 10 orë, ku ai bëri të ditur se Shiku e kishte rrahur dhe torturuar atë, dhe siç pohonte ishte e tmerrshme për mua pasi mënyra e të rrahunit, torturave ishin të njëjta me ato që kishte provuar në vitin 1991 ndryshim kishte vetëm ngjyra e burgut dhe pajisjet.

Ai tha se “në këtë takim morën pjesë kryesisht ish-zyrtarë të tjerë të Partisë Demokratike dhe përfaqësues të familjeve të persekutuara nga rregjimi komunist dhe të harruara nga rregjimi i ri berishjan që tani janë haptas kundër Berishëd dhe janë bashkangjitur LZHK-së. Ndalimi që na bëri Shiku, në emër të Berishës, ka fuqizuar bidjet tona se Berisha po na përgjon nga afër na ndjek dhe në mënyrë të organizuar me çdo kusht ai kërkon shkëputjen tonë nga politika, heqjen dorë nga kërkesat tona legjitime ndaj proës dhe fjalës së lirë. Nisur nga ky fakt neve na kërkohet t’i bashkangjitemi LZHK dhe të jemi të organizuar me qëllim që të bëhemi forcë e tretë politike dhe faktor politik në Shqipëri.

Zoti Spathari përmendi dhe tre emra të tjerë që Shiku kishte arrestuar gjatë datës së 02 Majit 2007 në intervalin prej 3-4 orësh mbasi kishte mbaruar takimi që ata ishin Nikoll Volaj, Paulin Prekaj dhe 64 vjeçari Gjon Lumaj. Megjithatë, ai tha se përçarja në Partinë Demokratike ka fuqizuar dhe po vazhdon ta fuqizojn LZHK në kërkim të një force tjetër politike, ndryshe nga PD-ja e tanishme. “Sulmet e Berishës kundër nesh dobsojn Partinë Demokratike dhe fuqizojnë LZHK-në” tha ai. Dhe se ne nuk do të ndalemi tani edhe ma tepër jemi të bindur se PD me në krye Berishen nuk është dhe nuk reformohet por çdo ditë ajo degradon në kundërshtim me moralin e atyre që e aspiruan, e formuan.

Vasel Gilaj

Zemra e madhe e Italise per shqiptaret

Italia po pergatitet te cele portat e saja per Shqiperine dhe shqiptaret. Vendi i pertej Adriatikut po ve ne zbatim nje seri procedurash te cilat pervec se i japin dinjitet te huajve, mes te cileve padyshim edhe shqiptareve, krijon hapesira te reja per natyralizimit por edhe bashkimin e familjeve dhe punesimin. Rreth 300 mije shqiptare, pjesa me e madhe te legalizuar ne vendin mikprites, do ta ndjejne veten me shume evropiane, duke iu afruar barazise ne te gjitha drejtimet me italianet, fale nje politike te ndjekur dhe qe do vihet ne zbatim nga qeveria Prodi. Po cilat jane keto lehtesira? Jane te shumte shqiptaret, te cilet iu drejtohen perfaqesive diplomatike italiane ne Tirane apo konsullatat e Shkodres dhe Vlores, per te gjetur nje pune ne Itali. Deri me tani, viza e punes mund te merrej vetem 1 vjecare, dhe mbajtesi i saj, pak para skadimit, duhej te paraqitej prane selive diplomatike per rinovimin e saj. Kjo, duke humbur mjaft kohe te vlefshme dhe para si pasoje e mos paraqitjes ne pune, pa llogaritur edhe qendrimin ne vendlindje gjate kohes qe duhej per marrjen e vizes se re te punes. Tashme, vizat e punes do te jene 3 vjecare dhe nuk mbaron me kaq.

Edhe ne rast te heqjes nga puna, punetoret shqiptare do te kene te drejten edhe te nje vize tjeter 1 vjecare, ne kerkim te risistemimit. Perfitojne lehtesira maksimale, te gjithe punonjesit qe kane nje kualifikim apo edhe nje “talent” sic mund te jene mjeket, infermieret, tekniket e ndertimit, studentet, hidrauliket, juristet etj. Bashkimet familjare tashme do te jene me te lehta. Llogaritja e limitit te te ardhurave do te behet duke u mbeshtetur jo vetem nga pozicioni individual I kerkuesit te nenshtetesise, por edhe ne raport me te ardhurat e te gjithe familjes. Kjo do te mundesoje dhenien e nenshtetesise edhe per grate shqiptare shtepiake, ne rastet kur burri disponon te ardhura te mjaftueshme te dokumentueshme dhe qe plotesojne nevojat familjare. Me heret,  perllogaritja e ketyre te ardhurave, behej vetem ne momentin e aplikimit, ndersa tani edhe gjate kohes se pritjes se pergjigjes, nese do te kete shtim te te ardhurave, ato do te perllogariten, duke lehtesuar marrjen e nenshtetesise. Te paturit e nje residence te qendrueshme ne Itali, qe per jokomunitaret eshte 10 vjet, eshte zbutur si kriter. Mund te tolerohen edhe disa spostime te perkoheshme jashte territorit italian per motive pune, studime, shendetesore, natyrisht duke dokumentuar arsyet dhe periudhen.

Shume shpejt do te reformohet edhe ligji per dhenien e nenshtetesise nga Italia. Tashme vendimi eshte miratuar nga qeveria Prodi dhe do te hyje ne fuqi shume shpejt. Afati per te kerkuar nenshtetesine, nga 10 eshte minimizuar ne 5 vjet, per te gjithe ata emigrante shqiptare qe jetojne ne vendin fqinj. I vetmi kusht eshte qe ne keto 5 vite, emigranti te kete patur qendrim te rregullt ne Itali. Ne rast te kundert, emigrantet nuk mund te marrin nenshtetesine. Edhe per femijet shqiptare, pavaresisht nese kane lindur apo jo ne Itali, pas kalimit te 5 viteve te qendrimit ne kete vend, mjafton qe njeri prej prinderve te kete qendrim te rregullt dhe e perfiton menjehere nenshtetesine. Nje ndryshim rrenjesor, gjithnje ne lidhje me natyralizimin, kesaj here permes marteses, do te hyje shpejt ne fuqi. Shqiptaret qe jane martur me italiane, brenda 6 muajve do te mund te aplikojne per nenshtetesi italiane, ndersa me perpara ka qene nje afat minimal 2 vjecar.

Keto jane ndryshime, te cilat deri ne keto momente, kane hyre ose pritet te miratohen brenda pak diteve. Megjithate, per shqiptaret shume shpejt pritet te kete favorizime te tjera. Kjo jo vetem nga fakti i fqinjesise, lidhjeve dhe marredhenieve te shkelqyera asnjehere te demtuara nder shekuj, por edhe ne prag te ratifikimit te MSA-se me Shqiperine nga Parlamenti Italian brenda muajit qershor. Zyrtare te larte te qeverise dhe te parlamentit italian i kane dhene sigurine e tyre tyre per kete autoriteteve te larta shqiptare, e ne menyre te vecante kryetares se Kuvendit Jozefina Topalli. Ratifikimi i MSA-se, por edhe lehtesimi i procedurave te marrjes se vizave i miratuar formalisht nga Bashkimi Evropian, do te ndikoje ne nje lehtesim te metejshem te levizjes se shqiptareve drejt Italise. Nder hapat e pare te pritshem, eshte lehtesimi i metejshem i procedurave te miratuara nga Brukseli, por edhe perfshirje e

dokumentit te identifikimit – pasaporte sherbimi, ne levizjen e lire pa vizam sic ndodh aktualisht me pasaporten diplomatike.

Te gjitha keto, jane mundesi te cilat u ofrohen nga shteti italian dhe perfaqesite e tija diplomatike, te gjithe shtetasve shqiptare qe banojne ne Shqiperi apo edhe ne Itali. Ne fakt, ne jemi te bindur se zgjidhja e te gjitha problemeve dhe progresi i Shqiperise dhe i shqiptareve, nuk duhet te kete alternative te vetme emigrimin. Periudha aktuale eshte e perkoheshme dhe jemi te bindur se shume shpejt, Shqiperia do te jete ajo qe do te pranoje ne gjirin e saj force punetore. Per me teper, nje mundesi e tille eshte me reale, kur flamuri blu me 12 yje te verdha i BE-se ka

kohe qe valevitet perkrah atij me shqiponjen e zeze ne nje shqyt te kuq.

Deri atehere, Shqiperia dhe shqiptaret do te falenderojne dhe do te ndjehen borxhli ndaj Italise dhe italianeve, te cilet ne dite te veshtire na kane dhene dhe po na japin nje dore.

Blerti DELIJA

Dy variante që duhej të zgjedhim për t’u qeverisur

nga Mark Bregu

(Gurakuqin e Konicën, apo Zogun e Hoxhen?)

Sipas mendjes t’ime (ndonse nuk shquhem si analist), politika shqipëtare, në se duam të ndërtojmë një shtet të vërtetë, duhet t’iu referohet katër figurave historike të nalpermenduna. Gurakuqi dhe Konica, paten koncepte e botkuptime të ndryshme por, gjithsesi gjenin pika konvergimi. Ata, si shtresë shoqnore ishin pothuaj të njëjtë, ndërsa në ndërtimin e shtetit dhe formen e qeverisjes, ndryshonin në kahje. Gurakuqi ishte ma pranë majtizmit, ndërsa Konica ishte i djathtë. Ajo që ka shum randësi dhe që (sipas mendjes t’ime) duhet marrë në konsideratë, asht, se, të dy ishin pranë qendrës dhe larg ekstremeve. Ç’do qenje, dhe krijesë njerëzore, ka, dy krahë dhe dy kambë, të djathtën dhe të majtën. Në se njena i mungon, njeri quhet “sahat”. Ajo që drejton gjithë këtë “strukturë”, asht koka, e cila bashkëmendon veprimet e të dy krahëve ose kambëve. Për fatin e keq të shqipëtarëve, ekstremet e të dy krahëve, gjatë përplasjeve, në të gjitha etapat e historisë, goditen “koken”. Dhe asht pikërisht ky faktor që na ka lanë në këtë gjendje, ndër vendet ma të varfëra të botës, kur, ne duhet të ishim ma të pasun se Zvicërra, për vetë faktin se ZOTI na i dhuroi të gjitha resurset (nën dhe mbitokësore). Me sa duket, këtë “çelës”, shqipëtarët akoma nuk e kanë gjetur, ndaj, dhe po ofroj katër përfaqësuese për të zgjedhur modelin. Në se, shqipëtarët duan të jenë shtet Europian, ashtu siç dhe janë –gjeografikisht, duhet të parazgjedhin këto dy modele: Majtizmin – Gurakuqin dhe djathtizmin Konician, (të dyja modele progresiste), që shkojnë drejt QENDRES, ose modelin Enverian (super ekstrem i majtë).

Mendoi se, modeli i parë asht ma progresist dhe ma pranë integrimit, por, gjithësesi mjaft i vështirë me u aplikue, dhe pikërisht se, periudha 15 vjeçare, post – diktatoriale provoi se, ne e kemi tepër të vështirë ta “përtypim” DEMOKRACINË. Një Popull i mësuem nën thundren e të huajve dhe, nën sundimin e monarkëve dhe diktatorëve, e ka mjaft të vështirë demokratizimin. Fakti, që bota demokratike nuk i don monarkët dhe diktatorët, na imponon të zgjedhim modelin, ose t’i rikthehemi izolimit. Jam i bindun se, nëse e majta dhe e djathta shqipëtare do të hecin në gjurmët e këtyre dy konifejve, nuk kanë asnjë nevojë t’kërkojnë modele në Europë.

Jam i bindun se, në kohën kur jetuan këta “burra shteti”, në Europë nuk kishte modele ma të përkryena. Nuk besoj se mundë të ketë ndonjë shqipëtarë që të mos e njohë madhështinë e shpirtit të Gurakuqit.

Ndërsa, Faik Konicen, ndonëse na e “fshehu” diktatura, Ai, gjithësesi mbetet modeli autentik i qytetarit Europian, dhe intelektualit prognesist.

Ndonëse, Konica ishte një Feudal nga prejardhja, mbesa e tij, nuk kërkoi rikthimin e pronave por, vetëm, ndërtimin e një Muzeumi të thjeshtë në emrin e Konicës. Çdo koment tjetër për këta dy shqipëtarë tëmëdhej, do të ishte i tepërt.

Këto dy figura duhet të përjetësohen me buste, në ty krahët e hyrjes së Parlamentit Shqipëtar. (M.B). Vlenë të theksojmë se, rilindasit t’anë të shquem, gjithnjë i u referuan rrugëve të mesme. Do të ishte me shum vlerë, që pas daljes nga nji sistem diktatorial, ku parësore ishte lufta e klasave, mendoi se rrugët e mesme evitojnë përplasjet duke “amortizue” ekstremet.

Së fundi: Në Europë nuk mundë të integrohemi me sllogane, apo me parulla, por vetëm me vepra.

Hasmëri për motive  banale

Shqipëria postkomuniste sot ka mijëra familje të ngujuara dhe një shifer rekord në gjithë globin të vrasjeve për shkak të gjakmarrjes, por edhe të konflikteve banale. Ligji është vetëm në letër, por jo i zbatueshm përballë Kanunit të lashtë të Lekë Dukagjinit. Një shtetas Kol Shtysi, nga Malësia e Mbishkodres dyshonte se gruaja e tij ka marrdhënie intime me Anton Malaj dhe një “koritje”, sipas tij, “zhbehej” duke vrarë të dyshuarin si të dashur të gruas. Dhe është pikërisht 1 shtatori i vitit 2005, kur Shtysi qëllon me armë zjarri mbi dashnorin sipas tij, të të shoqes. Fatmirësisht, plumbat kanë shpuar makinen, por jo trupin e shtetasit Anton Malaj. Dy plumba bënë dy vrima në makinë dhe i sulmuari detyrohet të jetojë i fshehur në ilegalitet të plotë deri sa gjen mundësinë dhe ikën nga vendi, nga Shqipëria. Familja Malaj tashmë sipas kanunit bie në gjak. Megjithëse asnjë fakt konkret burri i “tradhëtuar” Shtysi nuk ka, përve thashethemnajave, ai mban pushken plot për hakmarrje, për vrasje. Lidhja e Misionarëve të Paqes të Shqipërisë, dega Malësi e Madhe, por edhe pleqësia e fshatit me pjesëtar të largët të fisit kanë bërë disa herë përpjekje për ta sheshuar një konflikt të tillë dhe nuk është arritur asnjë pajtim. Ditët e fundit, pikërisht me 02 maj 2007, Aleksander Malaj, ky djalosh që shihni në fotografinë që po botojmë, vëlla me Anton Malaj, del nga ngujimi për të kontrolluar biznesin e vet të ligjshëm me të cilin mban familjen. Por një pushkë e ngrehur e priste. Qëllohet me armë zjarri. Gjithsesi shpëton dhe i hypën makinës për të shkuar sërish drejt ngujimit. Burimet tona të sigurta mësojnë se meqë nuk gjejnë Antonin, kërkojnë të vrasin të vëllanë, Aleksandrin, i cili sipas tyre ka qenë në dijeni të lidhjes së të vëllait me një dashnore, grua të martuar. Por rastet e konflikteve janë nga më të ndryshmet në Shqipëri. Edhe në qytetin verior Shkodër, fëmijët e një të vrari, janë larguar nga këtu, pasi ashtu sikundër të atin, i pret vrasja. Fjala është për fëmijët e Sefer Bardhit. Ka qenë data 22 gusht 2006, rreth orës 19.00, kur Sefer Bardhi është vrarë me armë zjarri. Policia as sot nuk ka arritur të zbulojë autorin e vrasjes. Ndaj fëmijët e kësa viktime janë të rrezikuar me jetën e vet. Ne e kemi trajtuar edhe aso kohe në shtyp këtë rast, por edhe sot që shteti nuk funksionon dhe hakmarrjet bëhen tërkuze pa fund, jeta e atyre që dikush i piketon për t’i vrarë, është vërtet e rrezikuar. Fëmijët e Seferit sot janë rrugëve të Perëndimit. Në të vërtetën e hidhur jo vetëm njerëzit me konflikte, por askërkush nuk e ndjen veten të sigurt të dalë rrugëve të qyteteve veriore me familjet, pasi shkon një orë natë. Gjithçka mund të ndodhë, siç edhe po ndodh.

Luljeta Ago

Jetë në rrezik

Ne, gazetarët si qytetarë të barabartë të këtij vendi, mendojmë dhe vrapojmë për pasqyrimin e realiteteve me qëllimin e vetëm: Sensibilizëm e politikës, pushtetarëve dhe të shoqërisë për refleksion.

Por një ngerç i fortë pengon. Shumë kush e njeh këtë ngerç, e diskuton, e komenton sipas mënyrës së vet por vetëm kaq. Sepse më gjatë nuk mundet. Nuk mundet madje as qeveria, kr/ministri megjithë itensitetin e punës së tyre. Sepse Mafia e rritur (adulte) vepron në shumë drejtime, nga shumë pozicione, madje edhe nga pozicioni më i lartë i shtetit: nga prokurori i përgjithshëm e deri tek presidenti i Republikës. Prandaj më lart citova termin “ngërç” sepse kr/ministri Sali Berisha ka akuzuar hapur shprehimisht që “prokurori i përgjithshëm flen mbi dosjet e krimit”! Dhe kur Parlamenti vendos me shumicën e votave shkarkimin e tij, del në mbrojtje presidenti i Republikës. Vazhdon Mafia punën e saj, bandat e krimit të organizuar punën e tyre, korrupsioni me sistematikën e tij, dhe ligji i pafuqishëm deri në ekstrem për të mos vepruar edhe ndaj mafiozëve grandiozë tashmë të qartë ekspozuar.

Nuk ka më keq se kaq – po më thoshte një plak i mençur, R.D (inicialet e tij, emri, mbiemri) kur shohim që në këto rrethana që jemi nuk kemi asnjë shpresë për siguri dhe ndryshim. Po na largohen në drejtime jashtë shtetit miqtë, komshitë, të afërmit, të rinjtë studentë, intelektualët e së fundi m’u largua edhe nipi im, Dritani. E braktisi vendlindjen sepse u kërcënuan dita-ditës që prej 24 majit të 2006 kur në mbrojtje të jetës së studentes u desh të përleshej me banditët e armatosur. Që prej asak dite kemi kaluar kërcënimet e panumërta për jeten e Dritanit, telefonata anonime, fletushka poshtë derës, shpërthime eksplozivi e deri djegien e shtëpisë së djalit tim (nipit Dritanit). Edhe djegia e shtëpisë së shtetasit Shaqir Ramiz Dibra në 22 mars 2007, ora 02.25 minuta, është një ngjarje tjetër e rëndë.  Nuk e di deri kur, përfundoi plaku, i cili më bëri të mendohem thellë. Sa e sa ngjarje të dhimbshme kam parë e dëgjuar, të cilat kanë përfunduar ose me plagosje, ose me vrasje. Janë aq të shumta, saqë një gazetar i ri, koleg i sapodiplomuar më tha: “Kur shkoj në varreza në një ceremoni mortore, duke shëtitur nëpër parcelat e varrezave, duke parë fotot e tyre e lexuar emrat, më shumë njoh të vdekur se sa të gjallë. Imagjino një 25 vjeçar, njeh më shumë njerëz të vdekur”! Këto rreshta rrënqethëse por realitete të prekshme, duhet të prekin çdo ndërgjegje të pastër politikani, por duket se të tilla kanë mbetur pak ose aspak… Prandaj një shprehje popullore thotë: “Dy duar për një kokë, sejcili të mendojë e të shpëtojë veten kur ndodhet në rrezik” sepse shteti nuk ka forcë të mbrojë jetën fizike të askujt.

REDAKSIA

Berisha – Bush, takimi i së vërtetës

Vizita e paralajmëruar me 10 qershor të këtij viti e Presidentit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës Xhorxh Bush, për Shqipërinë e shqiptarët është me shumë se vlersim e inkurajim në rrugën e demokracisë e reformave. Por në këtë opinion të shkurtër, unë dua të theksoj diçka tjetër, që mediat e shkruara e vizive me shumicë me orientim sollak, jo vetëm që nuk e thonë, por mundohen ta denigrojnë. Shqipërinë gjatë këtyre 17 viteve të pluralizmit e kanë vizituar shumë personalitete të Botës, por tre nga këta janë ato personalitete për të cilët krenohet ky vend thuajse i harruar për rreth një gjysëm shekulli komunizëm. Personaliteti i parë që vizitoi Shqipërinë në vitin 1991 është Xhejms Bejker, Sekretari Amerikan. Në këtë vizitë numri dy i shtetit numër një në Botë konfirmoi qartë mbështetjen ndaj PD-së dheliderit të saj Sali Berisha, ndërsa trashigimtarët komunist që zvarriteshin thuajse nuk i përfilli. Pas ardhjes në pushtet të Partisë Demokratike me në krye Sali Berishen me 25 prill të vitit 1993, viziton Shqipërinë, për herë të parë në historinë tonë kreu i Selisë së Shenjtë Papa Gjon Pali i dytë. Gjatë gjithë kohës Papen e shoqërojë Presidenti i asaj kohe dhe kryeministri i sotëm Profesor Doktor Sali Berisha, ndërsa trashigimtarët e komunizmit megjithse kishin ndërruar emër përsëri u anashkaluan. E ndërsa vitet kaluan u deshte të rikthehet në pushtet Partia Demokratike me në krye Zotin Sali Berisha që të konfirmohet vizita e tretë e rëndësishme në Vendin tonë, ajo e Presidentit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Zotit Xhorxh Bush, vizitë e cila do të realizohet me daten 10 qershor 2007, dhe axhenda kryesore e Presidentit Bush është takimi me kryeministrin e Shqipërisë, ndërsa takimi me Presidentin Moisiu, është më shumë një takim kortezie me një njeri që i kanë mbaruar ditët në pushtet dhe po i mbarojnë ditët edhe në jetë (Pasi Moisiu tashma ka hyrë në pleqëri të thellë). Për ta bërë më të qartë opinionin tonë, ne po kujtojmë se personalitete të tilla Bota kishte edhe gjatë 8 viteve që qeverisën të majtët me në krye Socialistët, por as Papës dhe as Presidentit të Amerikës nuk u shkoi kurrë në mend të vizitojnë Shqipërinë që qeverisej nga trashigimtarët e atyre që për gjysëm shekulli kishin shpallur (në mend të veta) Vatikanin dhe SHBA-në si armiket më të mëdhaja të Shqipërisë e njerzimit… Gjithsesi ne shqiptarët duhet të dimë të dallojmë sinjalin që na japin, dy fronet e Zotit në Tokë, Selia e Shenjtë që bekon shpirtin, dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës që sjellin mirqenien dhe garantojnë demokracinë. Dhe për këtë të mos harrojmë, se vizitat dhe përkrahja nga këto Frone të Zotit në këtë Botë vijnë tash tre herë vetëm kur ne shqiptarët nuk ngatërrojmë të kaluarën tashma të parfumuar, me të ardhmen origjinale që vjen çdo ditë duke u përmirësuar.

Ndue Bacaj

Europa shqiptare përmes Greqisë

Këtu në Greqi jo vetëm që jetojmë prej më shumë se 15 vjetësh, po të gjithë emigrantët e ndjejnë veten mirë. E ndjejnë vërtet mirë, pasi jetojnë, punojnë, lindin e vdesin si njerëz, të pa cënuar nga askush. Greqia dhe asnjë shtet perëndimor nuk të mban me dhunë apo jo, por ama edhe në shtëpinë e tjetrit nuk është logjike të bësh ligjin ti. Rreth 800.000 mijë shqiptarë që jetojnë e punojnë në Greqi nga një shtet prej 3.7 milion, ku rreth 400.000 mijë në Itali, 100 mijë në USA, 110 mijë në Britani e kështu thuajse në tërë globin, deri në HUNULULU, nuk janë pak, janë vërtet një forcë e madhe.

E bëmë këtë parantezë disi të gjatë për t’u thënë ca politikanëve apo të ashtuquajturve “analistë” që na hiqen si fort atdhedashës duke akuzuar pikërisht Greqinë për një politikë helenizuese. Mirë do ishte që ata antigrekë të mos vijnë fare në Greqi ku jetojnë pa “ndihmën” e tyre, por me djersën e vet dhe hapësirat e një shteti perëndimor 800 mijë shqiptarë, të cilave nuk kanë fytyrë dhe u kërkojnë edhe votën për partitë e tyre sa një kooperativë ruse.

Përkundruall politikave të shteteve të tjera perëndimore me Shqipërinë, Europa shqiptare është pikërisht këtu. Emigrantët kanë jetën e vet, kanë krijuar familjet e veta, pasuritë e veta, të ardhmen e vet, flasin shqip, edhe greqisht, edhe anglisht, edhe italisht, pse jo edhe rusisht. Kulturë është kjo. Regjimi i vizave me Greqinë mësuam këtu në Shqipëri se është lehtësuar, por edhe vizat e regjimit “Shengen” janë liberalizuar. Ambasadori grek Kostandino Kokosis, normalisht që nuk mund të diplomacojë me mendjen e një Sabri Godoje që kur vjen në Greqi si politikan me vota të atyre që nuk i përfaqëson, pra të votuesve shqiptarë, kapardiset moteleve më luksoze. Pse vjen Godo në Greqi, kur fyen Greqinë?

Ndryshe nga GODOT, shqiptarët këtu në Greqi e ndjejnë veten qytetarë të botës. I kanë emocionet të ftohta, duan flamurin e gjuhën shqipe, por edhe të të tjerëve dhe kuptojnë se politikat delikate i bën diplomacia jo ca njerëz që duan të prishin punë me paaftësinë e tyre nëpërmjet pickatjeve mediatike.

Lekë Pepushaj, Greqi

Gjakmarrja, perbindeshi qe kercenon familjen Velo

Fenomeni i mesjetar i gjakmarrjes, i cili po shoqeron prej shume shekujsh Shqiperine dhe shqiptaret, ka si anen e tij me negative shtrirjen ne kohe. Nuk ka shume rendesi se ne cfare viti e ka zanafillen gjakmarrja, pasi zbatimi i saj permes hakmarrjes, ecen brez pas brezi. Historia e familjes Velo, eshte nder me dometheneset ne kete drejtim. Ishte viti 1955 kur kjo familje pati nje konflikt te madh me familjen Gjekaj, por sic dihet ne ate kohe, rregjimi komunist nuk e lejonte perdorimin e gjakmarrjes.

Vitet kaluan dhe pas viteve ’90, “lulezoi” edhe gjakmarrja ne Shqiperi. Ngjarja me e rende qe goditi familjen Velo, ishte ajo e 20 tetorit 1999. Ne kafe “Palma” ne Vlore, nje bresheri plumbash jane derdhur mbi Gezim dhe Ardian Velo, te cilet punonin aty. Gezimi dhe Ardiani mbeten te plagosur, por fatmiresisht nuk vdiqen nga plaget e marra. Arsyeja e kesaj ngjarjeje, ishte shume e thjeshte. Sic e thame ne fillim, ne mes familjes Velo dhe asaj Gjekaj qe nga viti 1955 ishte krijuar nje hasmeri, e cila pas viteve ’90 u kthye ne vetegjygjesi permes fenomenit te gjakmarrjes. Me konkretisht, Tonin Gjekaj ishte vrare nga nje antar i fisit Velo dhe mjafton te kesh kete mbiemer dhe ne emer te gjakmarrjes, te gjitha pjestaret e fisit jane te rrezikuar nga plumbat e hakmarrjes. Pajtimi ne mes fiseve Valo dhe Gjekaj, eshte shume i veshtire. Kjo pasi, per te mbyllur gjakmarrjen ne mes tyre dhe te falet gjaku, duhen paguar 200 mije USD. Ne shume raste, gjakmarrja nuk godet me plumba femrat e nje fisi ne hasmeri. Por ekziston nje tjeter praktike edhe me e dhimbshme, rrembimi i vajzave, sic ndodhi edhe me kusheriren e Gezimit dhe Ardianit, Brunildën, e cila u rrembye ne Itali me 15 gusht 1999. Lajmi eshte bere i njohur edhe per policine shqiptare permes Nail Velos. Uniformat blu te Shqiperise, thone se po bashkepunojne me policine italiane, por deri tani pa asnje rezultat. Te kercenuar seriozisht per jeten, ne shenjester te breshrive te hakmarrjes, por edhe nen friken e rrembimit te vajzave dhe grave te familjes (te cilat sipas gjasave, trafikohen si “mish i bardhe”) antaret e familjes Velo dhe pikerisht Hedija 47 vjecare, Ardiani 30 vjecar, Gezimi 28 vjecar dhe Sentiliana 25 vjecare, detyrohen te braktisin vendlindjen, duke marre rruget pa rruge te emigracionit. Ishte kjo nje nga historite me prekese qe kane ne sfond fenomenin e gjakmarrjes, te cilin shteti jo vetem eshte i pafuqishem ta ndaloje, por madje, as edhe te garantoje jeten e familjeve ne hasmeri, te cilat detyrohen te braktisin atdheun.                         

Jetmir Delaj

Krijohet Unioni i Bisnesmenëve të Veriut Shqiptar

Paulin Radovani ne krye te sipermarresve

Lind ne Shkoder nje shoqate e fuqishme e bisnesmeneve, te cilet qellim paresor, i kane vene vehtes zhvillimin e Veriut te Shqiperise. Pas nje seri takimesh dhe konsultimesh, eshte themeluar zyrtarisht te marten pasdite ne mjediset e Bankes Italo Shqiptare- BIA-s ne Shkoder, Shoqata e Sipermarresve per Zhvillimin e Veriut te Shqiperise, me qender ne qytetin me te madh verior. Meqenese nismetare te saj kryesore ishin nje grup bisnesmenesh qe zhvillojne aktivitetin ekonomik me kolege italiane, shoqaate do te njihet edhe me emertimin AISNA – Associazione dei Imprenditori per lo Svilupo del Nord Albania. Sic e tregon edhe vete emri, kjo shoqate i ka vene si synim vetes te ndikoje ne zhvillimin e treves sone, duke patur si kufinje gjeografike pak a shume, juridiksionin e Konsullates se Italise ne Shkoder. Shoqata synon organizimin e kerkimeve dhe studimeve te ndryshme, te debateve dhe takimeve mbi temat ekonomike, shoqerore dhe te interesit te pergjithshem, te stimuloje adoptimin e politikave ekonomike dhe industriale, te organizoje takime mes ndermarrjeve- antare per te debatuar mbi temat politike, ekonomike e sociale te nje peshe specifike te madhe, te rregulloje aktivitetin e operatoreve ekonomike dhe te sipermarrjeve antare ne planin ekonomik dhe sindikal ne nivel kombetar, te asistoje, informoje dhe te konsultoje antareve mbi problemet e pergjithshme te ndermarrjeve etj. Sipas themeluesve, krijimi i shoqates eshte pare me interes ne kushtet e reja te krijuara gjate dy viteve te fundit ne rajonin e Veriut. Infrastruktura rrugore eshte permiresuar ne nivele te kenaqeshme dhe puna po vijon.

Pasi eshte bere funksionues aksi shume i rendesishem qe lidh Shkodren me pjesen tjeter te vendit, ai ne drejtim te Malit te Zi permes Muriqanit, do te nderhyhet ne aksin tjeter Shkoder- Hani i Hotit por edhe me ndertimin e Ures se re te Bunes. E njejta gje, mund te thuhet edhe per rruget brenda qytetit te Shkodres, te cilat pritet te perfundojne brenda 6 mujorit te pare te vitit 2007, pas nje fondi rreth 18 milion USD te akorduara nga qeveria shqiptare.  Edhe furnizimi me energji elektrike eshte ne parametra optimale. Tashme prej rreth 2 viteve, ka perfunduar diskriminimi edhe politik qe i behej qytetit me energjine. 24 ore non- stop, furnizohet jo vetem popullata, por cfare eshte me e rendesishme edhe bisnesi shkodran.

Paralelisht, jane rritur edhe arketimet deri ne nivelin 72% si rajon. Por ajo cfare eshte me e rendesishme, ka ndryshuar edhe klima politike, teksa qeveria aktuale eshte shume dashemirese jo vetem ndaj Shkodres por edhe rajonit te veriut ne pergjithesi. Vetem gjate ketyre me pak se dy viteve, jane akorduar mbi 20 milion USD investime ne sektore te ndryshem, shenje e qarte e fundit te diskriniminit qe qeverite e meparshme i benin qytetit te Shkodres por edhe rajonit te Veriut. Ka perenduar nje here e mire koha, kur Shkodra merrte fonde investimesh sa Orikumi! Te gjitha keto, kane sjelle nje tjeter klime me te qete edhe per bisnesin dhe zhvillimin e tij e te qarkut e rajonit ne pergjithesi.

Ne kete klime, nje grup bisnesmenesh, me ne krye Paulin Radovanin, Mario Balen por edhe te tjere, i dhane jete me 15 maj 2007, ne mjediset e BIA-s ne Shkoder, ne pranine edhe te konsullit te Italise ne Shkoder, Stefano Marguccio, Shoqates se Sipermarresve per Zhvillimin e Veriut te Shqiperise. Eshte nje shprese e re qe po lind dhe jo vetem per bisnesin, por edhe rajonin tone, i cili vertete ka nevoje por tashme edhe kushtet, per nje ringritje te fuqishme. E pikerisht kete mision, ka marre persiper kjo shoqate dhe keta bisnesmene, te cilet e ndjejne qe eshte momenti i ringjalljes ekonomike dhe sociale te Shkodres dhe Veriut te neperkembur shqiptar. Konsulli Marguccio, duke qene ne nje fare mase edhe kumbari i kesaj shoqate, ka dhene garanci per nje mbeshtetje pa rezerva te kesaj nisme. Do te jem ne cdo moment ne dispozicionin tuaj, duke iu ofruar mundesi bashkepunim por edhe njohjeje jo vetem ne Itali, por edhe me gjere, ka qene premtimi i dhene nga nr. 1 i diplomacise italiane ne  Veriun e Shqiperise.

Ne ditet e para te muajit qershor, eshte menduar edhe thirrja e nje asambleje te pare te shoqates, ku organizatoret ftojne te gjithe sipermarresit e Veriut te Shqiperise. Nje ze i vetem dhe i bashkuar i sipermarresve veriore, do ti beje ata interlokutore te besueshem dhe te fuqishem me te gjithe organizmat vendas dhe te huaj. Ne mbledhjen themeluese eshte zgjedhur president Paulin Radovani, drejtor ekzekutiv Mario Bala dhe president nderi Alesandro Limata, drejtor i BIA-s ne Shkoder. Nuk mendojme se eshte rastesi zgjedhja e bisnesmenit te mirenjohur Paulin Radovani ne krye te kesaj shoqate qe ka synime madhore per zhvillimin e rajonit te Veriut. Radovani eshte nje nga pioneret e ndertimit te ndermarrjeve kapitaliste ne Shqiperi, por me nje dimension human. Qe ne fillim te viteve ’90, ai krijoi mundesi punesimi brenda dha jashte fabirikave, per mijera familje shkodrane. Duke qene nje interlokutor shume i besueshem i kolegeve kryesisht italiane, Radovani nga viti ne vit, kaloi kufinjte e qytetit dhe te rrethit te Shkodres, duke shtrire investimet e tija ne shkalle qarku. Tashme, Radovani u ka dhene nje shprese konkrete mijera familjeve edhe ne Puke, per ta shtrire aktivitetine dhe ne zona te tjera te Veriut te vendit. Nga ana tjeter, Paulin Radovani ka zgjeruar aktivitetin edhe ne larmi, duke hapur me shume dinjitet dhe profesionalizem edhe Radofarmen”, nje industri farmaceutike, prodhimet e te ciles jane nder te paktat qe ofrojne siguri per shendetin e konsumatoreve. Gjate gjithe aktivitetit te tij publik, Paulin Radovani ka krijuar nje stature te lakmueshme duke u pozicionuar ne favor te zhvillimit te Shkodres dhe rajonit, larg interesave te ngushta. Te gjitha keto cilesi, te cilat nuk mund te paraqesin as edhe 10% te asaj qe perfaqeson per bisnesin por edhe per Shkodren Radovani, kane sjelle zgjedhjen e tij si president i Shoqates se Sipermarresve per Zhvillimin e Veriut te Shqiperise. Pervec faktit te drejtimit te shoqates nga Radovani, qe eshte nje avantazh i padiskutueshem dhe nje garanci per suksesin e saj, organizimi i saj bazohet ne konsulencen dhe mbeshtetjen profesionale te Bankes Italo-Shqiptare dhe drejtorit Alessandro Limata, por mbi te gjitha edhe te konsullates se Italise ne Shkoder dhe konsullit Stefano Marguccio. Me ne fund, qytetit yne dhe rajoni i Veriut te Shqiperise, do te kene nje shprese me shume, e cila lindi dhe do te rritet nga bijte e saj me te mire dhe te zgjedhur, te bashkuar ne Shoqaten e Sipermarresve per Zhvillimin e Veriut te Shqiperise.

Blerti DELIJA

Pse e mallkova Enver Hoxhën?

1. Enver Hoxha, si asnjë udhëheqës tjetër i botës komuniste Europiane, e ktheu Shqipërinë në një “kopësht” zoologjik, përmes një izolimi total.

2. Burgosi, internoi, torturoi dhe ekzekutoi “ajken” Nacionalizmit Shqiptarë duke eleminue intelektualët në përgjithësi, dhe në veçanti, në mënyrën ma mizore shpartalloi Klerin Katolik, si të vetmin “bastion” të trashigimisë së kulturës arbënore dhe cilësive dhe virtyteve ma të nalta njerëzore.

3. Kolektivizoi të gjithë bujqësinë Shqipëtare duke i kthye fshatarët në bujkrobër si në kohën e sistemit skllavo – pronarë.

4. Ndërtoi uzina dhe fabrika, me mbeturinat që na sillnin “të ashtuquajtunat” – demokraci – popullore, ndërsa punëtorët dhe specialistat i stimuloi me Fletë Nderi e dekorata duke iu a kthyer gjokset në “kënde emulacioni”, pagat qesharake.

5. Ndertoi hidrocentrale dhe elektrifikoi Shqipërinë, me djersen dhe gjakun e pa paguar asnjë herë, duke mashtruar në mënyrë makiavelike me stimuj “moralë”.

6. Rekrutoi një rrjet spiunazhi me spiunë “ordinierë”, duke i kthyer shqipëtarët në çensorë ndaj njeni – tjetrit, që nga farë e fisi e deri mbrenda familjes, duke “bombardue” kodin moral dhe genin, që përban superstatin njerëzorë.

7. Rrafshoi kishat e xhamijat duke i hjekun Popullit besimin i cili asht baza e edukimit të brezave dhe gjeneratave (trashigue tash 2000 vjet). Ky veprim makaber i dha “frytet” e tij, kur u hapen kufijtë, dhe kur, mbi një milion shqipëtarë i sollën shpinën Atdheut. Pasojat e këtij ç’edukimi dhe keqtrajtimi janë, mbi (4000) të dënuar për krime dhe kontrabandë, që dergjen ndër burgjet e Europës, me mijëra gra dhe vajza shqipëtare që prostituojnë nder semaforet dhe kazinot e botës. Ky asht “Njeriu ynë i ri” që skaliti “dalta” e ma të madhit diktator që ka njohur historia e Popullit Shqiptarë.

8. Vertetë se, Enveri zhduku analfabetizmin dhe i dha shkollë çdo shqipëtarit, por, duke i hequr ZOTIN, i dha shkollen e “djallit”.

9. Ai, “vrau” fjalen dhe mendimin e lirë duke thyer “rekordin” e çdo diktatori, sepse, sipas mendjes së tij, të gjithë duhej të flisnin dhe të mendonin si ai!

10.Per sa ma nalt cituam, mbi varrin e tij do të bjerë mallkimi i mijëra nanave, grave dhe motrave të veshuna me vellon e zezë. Mallkimi i shokëve të tij të luftës, mbi gjakun e të cilëve ndertoi “Tempullin e turpit”.

Për komunistët që derdhin lot mbi varrin e Enverit

Ndonse pas Konferencës (apo mbledhjes së Mukjes), lufta mori karakterin e një lufte civile, gjithësesi hakmarrjen e Enver Hoxhës (ndaj përfaqësuesëve që pati dergue në atë tubim), dhe pikërisht, ndaj Profesor Ymer Dishnica, Ramadan Çitakut, Mustafa Gjinishit e sa e sa të tjerë, i quaj si fillim të asgjësimit të intelektualëve nacionalistë, dhe kjo pa dyshim sipas udhëzimeve të padronëve jugosllavë. Këtë e dijnë mirë veteranët, dhe do të kishte qenë në nderin e tyre një reflektim i sinqertë. Ndonëse personalisht ruaj rrespekt për luftën, dhe dëshmorët, qoftë komunistë apo nacionalistë, të cilët luftuan kundër pushtuesit, ndërsa luftën mes shqiptarësh e quaj të pa prenueshme duke quajtur fajtorë të dyja formacionet, dhe natyrisht, nëse komunistët përqafuan një ideologji të gabuar, akoma më gabim dhe faj bënë ata që bashkëpunuan me okupatorët.

Duke qenë se, periudhën e luftës nuk jam kompetent ta trajtoj, por ngjarjet e viteve të para i kam të rregjistruara në memorje dhe dua t’ju kujtoj nostalgjikëve të Enver Hoxhës se, “peshorja” e historisë e nxjerr kriminel dhe të pa besë, dhe faktet e poshtëshënuara janë sa bindëse aq dhe të pa kontestueshme: Kujtoi shum këngë të kënduara në vitet e para të çlirimit, kushtuar trimave, që luftuan, ku asnjëra nuk i kushtohet Enver Hoxhës.

Kujtoi disa vargje: “Kerset topi tundet dheu/ sulmon kudo – Mehmet Shehu/ Kerset topi e mitralozi/ sulmon kudo – Koçi Xoxi. Kerset topi dhe murtaja/ sulmon kudo – Baba Faja, Kerset topi tundet sheshi/ sulmon kudo – Haxhi Lleshi. Kush lufton malit me borë/ Tuk Jakova me punëtorë. Kush lufton për Shqipërinë, Nako Spiru me rininë. Për Enver Hoxhën thuri një këngë Poeti Hysni Milloshi, të titulluar: “Kasolla e Galigatit”, ku mundë të citojmë vargjet: “S’kishin gjumë malet/ s’kishte gjumë Enveri. Me siguri, Poeti – Milloshi nuk ishte lindur akoma, kur Enver Hoxhen s’e zinte gjumi duke menduar thurjen e kurtheve ndaj shokëve të tij, një pjesë të madhe të të cilëve do t’i trajtojmë më poshtë, dhe që të gjithë kanë qenë në rrangjet ma të nalta: të sistemit totalitar – komunist.

Po e fillojmë me Llazar Fundon: Intelektual i klasit të naltë, shok dhe mik i Fan Nolit (njohës i dhjetë gjuhëve të huaja. 2. Zef Mala, njëri ndër figurat kryesore, kryetar i grupit komunist të Shkodrës. 3. Nako Spiru – Antar i Byrosë Politike, vetëvrarë (1947). 4. Koçi Xoxe, Sekretar i II i K. Q. P dhe Ministër i Brendshëm. 5. Pandi Kristo – A. B. Politike. 6. Manol Konomi – A.K.Q. – Ministër i Drejtësisë. 7. Sejfulla Malëshova – Ministër i Kulturës, Profesor – Social i orëve të para. 8. Tuk Jakova – Sek. i K.Q. – A. B. Politike. 9. Bedri Spahiu – Sek. K.Q., A.B.Politike. 10. Gjovalin Luka, deputet, social – demokrat i orëve të para. 11. Prof. Kolë Prela, Deputet. 12. Gjin Marku (Gjeneral), njeni nder themeluesit e parë të Partisë (A.K.Q.P.) 13. Lirie Gega (A.K.Q.) pushkatue (tuj qenë shtatzanë) – akt makaber. 14. Dali Ndreu (A.K.Q) – Gjeneral. 15. Lirie Belishova – sek. K.Q. antare e B.Politike. 16. Koço Tashko (A.K.Q.) nder themeluesit e Partisë. 17. Teme Sejko (Admiral). 18. Fadil Paçrami (A.K.Q.) 19. Todi Lubonja – (A.K.Q.) Drejtor i T.V.SH. 20. Beqir Balluku – (A.B.P.) Minister i Mbrojtjes. 21. Petrit Dume (K.B.P) ZV.M. i mbrojtjes. 22. Hito Çako – (A.K.Q.) Shef i Degës Politike të Ushtrisë. 23. Sadik Bekteshi, A.K.Q. Gjeneral. 24. Rrahman Perllaku – Gjeneral (A.K.Q.) 25. Abdyl Këllezi (A.B.Politike) 26. Koço Theodhori (A.B.Politike). 27. Mehmet Shehu (A.B.P.) Kryeministër (1954 – 1981) 27 vjet. 28. Kadri Hazbiu (A.B.P.) Ministër i Mbrendshëm. 29. Feqor Shehu (A.K.Q.) Minister i Mbrendshëm 30. Fiqirete Shehu (A.K.Q.), e sa e sa të tjerë. Asnjeni prej tyne nuk munde të quhen heroj, por viktima të sistemit që vetë e ndertuan.

Tepër e vështirë të kenë qenë armiq të gjithë këto kuadro të nalta dhe luftëtarë të vijës së Parë, të gjithë komandantë e komisarë!

Heroj të vërtetë janë vetëm ata të cilët u vranë nga dora e pushtuesve nazifashistë, ku shkëlqen mes tyne, Manush Alimani, (i torturuar në mënyrën ma makaber) nga krimineli nazist – Hans – Dingu.

Së fundi: Vepren e Enver Hoxhës nuk ka avokat në botë që mundë ta marrë në mbrojtje.

Emisioni – “Dritë – hijet e 5 Majit” dhanë në “Top Kanal” me d. 6 Maj – ora 20.30, asht deshmia ma e gjallë që e “veshë” këtë shkrim me një vërtetësi të pa mohueshme. Kush mbron vepren e Enver Hoxhës, mohon gjakun e Mujo Ulqinakut, dhe të të gjithë atyne që dhanë jetën në luftë kundër pushtuesëve nazi-fashistë.

Askush nuk ka të drejtë morale që heroizmin e Mujo Ulqinakut, ti a “faturojë” Mbretit Zog i cili ja mbathi me të “katra” për të shpëtue lëkurën e tij. askush nuk ka të drejtë që heroizmin e Qemal Stafës, që u vra nga pushtuesit italianë, apo të Manush Alimanit (gozhduar) si Krishti në Kryq, t’ia “faturojë” Enver Hoxhës.

Heroizmi dhe Patriotizmi Kombëtarë, nuk kanë asgja të përbashkët me Internacionalizmin Proletarë.

Mark Bregu

Kur do t’ia kthejnë malsorët borxhin At. Gjergj Fishtës?

Nëse e ka kujt borxh Malësia e Madhe, At Gjergj Fishtës, kjo trevë i ka gjithçka. E themi kështu pasi ishte pikrisht ky poet kombëtar, por edhe nacionalist e politikan i shquar që vepren e tij madhore “Lahuta e Malësisë” ja kushtoi me tërë pathosin shpirtëror trevës sonë, simbol të Shqiptarisë. Lahuta e Malësisë është krahasuar me Iliaden e Homerit, kryevepren botrore që 23 shekujt nuk e zbehen kurrë, ashtu siç nuk do të zbehin në përjetsi Vepren e At Gjergj Fishtës, që është edhe simboli më sinjifikativ i binomit Fe dhe Atdhe… Gjithsesi At Gjergji e kishte kryer “detyrën” e tij, por ne Malsorët ende i mbetemi borxh këtij “Homeri” shqiptar. Nëse gjysëm shekulli komunizëm justifikohet, 17 vite demokraci e pluralizëm jo vetëm nuk justifikohen, por rëndojnë mbi madhështin tonë të shkruar në vargje nga At Gjergji. Është interesant se nga pushteti Lokal në Malësi të Madhe janë dhënë edhe shumë tituj nderi, por asnjë për Atë Gjergj Fishten. Mjerisht më duhet të kujtoj se në vitin 1993 Këshillit Bashkiak Koplik ju Dha rasti që Qendrës Kulturore të miratuar nga Shteti Demokratik t’i jepej emri i Gjergj Fishtës, por reminishencat e të kaluarës, bënë që Qendrës Kulturore t’i jepej emri i anglezes Edit’h Durham, që në fakt ishte i njohur për Malësinë, por jo me ato vlera sa At Gjergji… Sidoqoftë vitet kaluan, dhe pushteti Lokal në Malësi të Madhe (5 komunat dhe Bashkia) ende nuk kanë mundësuar nderimin e poetit kombëtar me ndonjë emërtim Shkolle, Sheshi, rruge apo diçkaje tjetër, por pa harruar se Gjergj Fishta meriton edhe ndonjë bust apo Statujë – monument, që më shumë do të nderonte vetë Malësinë e Madhe, se At Gjergj Fishten, që tashma e nderon Shqipëria Demokratike e më gjërë. Natyrisht ky shkrim nuk ka ndërmend të prish planet e organeve të reja të pushtetit lokal, për të nderuar ata që nderuan treven e Malësisë Madhe, por ka si qëllim ti kujtojë kësaj treve këtë borxh të madh që i ka “Homerit” që përjetsoi historinë tonë në vargje, dhe ne malsorët nuk jemi mësuar të jetojmë me borxhe të cilat rëndojnë mbi madhështinë tonë ndër shekuj…

Vasel Gilaj

Antishqiptarizmi i një shqipfolësi

Nga Albert VATAJ

Absurde! Ka plot emërtime të tjera në fjalorin e shqipes së sotme, por falë një kuraje civile dhe gjakftohtësie që motivon pak shqiptar në të sotmen nevracingëritëse vendosa ta pagëzoja vetëm kështu atë që do të zinte vend në gjykimin e një deklarate të çmendur të një njeriu të çmendur, pavarësisht se mbi qafën e tij të trashë rëndon një kravatë e kushtueshme dhe mbi barrën e rëndë të tulit e dhjamit nderet kostumi i një personi publik. Deklarata e turpshme, djallëzore, arkaike, antishqiptare e një kryetari baskie shqiptare, që paguhet nga shteti shqiptar dhe taksapaguesit e këtij shteti, i quajtur Bollano, duhej sot të kish ngritur në këmbë vetë shtetin, opinionin politik të çdo krahu, opinionin shoqëror, intelektual, civil, mediatik, si dhe këdo brenda dhe jashtë kufijve të Shqipërisë, që ende ka në deje gjak shqiptari. Në vitin 2007, në mes të Evropës që kërkon të bashkojë kufijtë, të Ballkanit që po kuron plagët e reja, por kryesisht të vjetrat, ato të ndarjeve shoviniste dhe që ka paguar paq për copëtimin, një ekstremist greko-nacionalist i veshur me pushtet shqiptar kërkon në mënyrën më të hapur që Shqipëria të ndahet në pjesë.

Ai flet për një shtet imagjinar, që kurrë nuk ka ekzistuar dhe kurrë nuk është provuar, përveçse në mendjet e sëmura të ekstremistëve perversë grekë dhe të të shiturve perversë shqiptarë. Të parët nuk janë pak, madje janë kudo deri në lobingje amerikane, që helmin e tyre e lëshojnë ngado përmes një rruge që kanë ndjekur tash sa dhjetëra vjet, parasë. Të dytët nuk janë pak gjithashtu, ata nuk e kanë emrin veç “bollano”, por që prej 10 vitesh e më shumë quhen edhe socialistë, edhe demokratë, ose me fjalën popullore: politikanë. Disa të shitur e të blerë me para greke të mjaftueshme për t‘u kthyer në pasunarë dhe për t‘u mbyllur gojën në këmbim. Të tjerë të shitur për një copëz pushtet që gabimisht, tërësisht në mënyrë kompleksuale, mendojnë se u vjen e u ikën prej grekëve. Të gjithë një tufë antishqiptarësh, antipatriotësh, që kurrë nuk e panë atdheun si gjënë kryesore të jetës së tyre, si gjënë më të shtrenjtë se veten, më të shtrenjtë se familjen. Këta janë fytyrat e vërteta të baballarëve dhe bijve të kombit, që kurrë nuk e çojnë në mend që para se t‘i thonë vetes politikanë, duhet t‘i thonë patriotë; që kur betohen para flamurit ta ndiejnë me shpirt dhe zemër; që kur interesat e kombit preken, të lënë çdo mëri vetjake a partiake dhe të bëhen një. Që kur një i marrosur antishqiptar i dhjamur me para greke, plus atyre të taksapaguesve shqiptarë, si Bollano, lëshon deklarata të rrezikshme antikombëtare, të mblidhen të dënojnë një punonjës të shtetit që këta politikanë udhëheqin. Ose të paktën, të distancohen nga kjo deklaratë dhe të lëshojnë alarmin e kombit në rrezik. Sepse kombi shqiptar është i kërcënuar dhe deklarata e një kryetari baskie brenda territorit të Shqipërisë, që më parë falet në Athinë se në Tiranë, nuk është as rastësi, as e papritur. Në fakt, ajo gjen në befasi vetëm pjesën e civilizuar të dy shoqërive greke dhe shqiptare, civilizim që në këtë mijëvjeçar të ri s‘ka lidhje me arkaizmat e shekujve dhe aq më pak i sheh ato të arritshme apo të domosdoshme. Për sa i përket pastaj rrjedhe logjike të ngjarjeve të fundit në Shqipëri dhe raporteve të saj me Greqinë, kjo deklaratë është vetëm një rrjedhojë e natyrshme që herët a vonë do shpërthente. Si mund të shkojnë dëm gjithë ato pensione për ortodoksë e myslimanë shqiptarë (të kulluar shqiptarë), që kanë vite e vite që dalin nga buxheti i Athinës? Ka më shumë se dhjetë vjet që shteti shqiptar, demokrat, socialist, e prapë demokrat, është në dijeni të kësaj metode dhe politike të frikshme që një shtet fqinj aplikon ndaj nesh dhe kurrë nuk ka ngritur të paktën pyetjen: Pse? Për mos shkuar më tej te një studim i hollësishëm, se kush paguhet nga Athina, pse paguhet dhe çfarë do kërkohet në këmbim të kësaj pagese. Politikanët shqiptarë, kur vjen fjala për Greqinë, përpiqen të bëjnë diplomatin, por harrojnë se ka kufij kudo, diplomatikë, politikë, njerëzorë dhe sigurisht kufij gjeografikë. Të cilët, nëse njëra palë i shkel apo tenton dhe përgatit terrenin t‘i shkelë nesër, të gjitha bastet janë “off” dhe diplomacia nuk pi më ujë. Politikanët tanë, këta inferiorë të pakufi, me indiferencën e tyre janë palë në agresion, janë palë në tradhti kombëtare, madje janë pikërisht ata që lejojnë jo vetëm deklarata të rrezikshme të lulëzojnë nga goja e punonjësve të shtetit shqiptar, por madje i japin krahë strategjisë dhe teknikave që mund të na çojnë nesër në një Kosovë të re. Dhe le të ndalemi vetëm një sekondë te Kosova, meqë dhe Bollano ka guximin dhe paturpësinë ta përmendë. Ai tha se është e njëjta gjë, se ata, “autonomët grekë”, nuk po kërkojnë gjë tjetër, veçse atë që kërkon Shqipëria për Kosovën. Në fakt, ka vetëm një ngjashmëri në këtë mes. Atë që po kërkon Greqia, përmes bulonave dhe bollanove, është pikërisht ajo që u realizua gati një shekull më parë, ndarja e një pjese tërësisht shqiptare nga trungu i Shqipërisë. Atëherë ne nuk kishim shtet, të varfër, të dobët, kur fatet na i vendosnin të tjerët, dhe lamë Kosovën të quhej pjesë e Jugosllavisë. Sot, pas 100 vjetësh, më në fund, pas gjakut të derdhur nga mijëra martirë që ruajtën gjuhën dhe zakonet nën dhunë, që mbajtën flamurin nën gji ditë e natë, më në fund historia po vë pikat mbi “i”. Për shkak të gjeopolitikës dhe për shkak të një paradoksi që askush nuk di ta shpjegojë, Kosovës do t‘i jepet pavarësia shpejt, me kusht jo bashkimin me Shqipërinë. Normalja do ishte që Prishtina të ishte një Berlin i dytë, që shteti amë të bashkohej me gjymtyrën e grabitur. Por ja që bota e re ka kushte dhe të dyja palët shqiptare kanë thënë “Po” për një të mirë të madhe, pavarësinë e shumëdëshiruar të kosovarëve. Dhe meqë kjo është dhe dëshira e vetë shqiptarëve në Kosovë, le të bëhet më e mira për ta dhe le të jemi dy shtete shqiptare në Ballkan, sado ridikjuloze të duket kjo. Por të krahasosh përpjekjet dhe dëshirën për pavarësi të Kosovës së vrarë e sakatuar nga serbët, të një pjese të trungut tonë kombëtar që ende s‘e di ku i ka varret e bijve që luftuan për këtë ditë, me fantazitë e çmendura shoviniste të disa grekëve me para, që qëndrojnë në politikë në Athinë, Tiranë, Sarandë apo Uashington, është jashtë çdo logjike dhe sensi normal. Bollanos jo vetëm nuk i dridhet qerpiku të deklarojë agresion ndaj shtetit shqiptar, por paturpësisht fyen Kosovën, duke na fyer të gjithëve, duke na lënduar të gjithëve, duke hapur plagë të vjetra të një kombi të paaftë për të mbrojtur kufijtë e tij dje, por akoma më të paaftë për të mbrojtur veten e tij sot. Figura si ai dhe të tjerë duhet së pari të hasin në pengesa elektorale dhe në bashkimin politik shqiptar pa dallim ngjyre, që lloji i tij sot mos të mbante postet që mban në shtetin shqiptar. E nëse PS-ja dhe PD-ja do kishin parë përtej hundës së tyre, Bollano do ishte thjesht një i paguar i grekëve, një qen që leh kot, sa për të justifikuar pensionin nga Athina, që sigurisht mund ta ketë më të majmë se pleqtë e Palasës, Dhërmiut, Korçës, Sarandës, Peqinit, e dreqi e di se kujt cope tjetër shqiptare. Por sot ai është kryetar bashkie në administratën e shtetit shqiptar, flet në emër të këtij shteti dhe kur ky shtet nuk reagon, kjo do të thotë që jo vetëm i jep të drejtë, por edhe është i dorëzuar para çdo plani të afërm a largët që dëmton rëndë interesat tona kombëtare. Dhe nuk ka si të jetë ndryshe, kur janë këta politikanë drejtues të kombit, që heshtin dhe vetëm heshtin jo vetëm për incidente private në dukje sporadike, ku shqiptarët ose theren ose u këndohen këngë me zorrët që do t‘u bëhen litarë, por edhe kur ndodhin çudira të tilla si hapja e shkollave greke mu në mes të Shqipërisë së Jugut apo Juglindjes. Territore që kurrë nuk kanë qenë greke dhe kurrë s‘kanë për të qenë. Politikanët heshtin kur Greqia në emër të hyrjes në Evropë kërkon të blejë paturpësisht kësaj here jo vetëm me dhrahmi, por me pasaporta autonomie më shumë se gjysmë milioni shqiptarë. Ne të gjithë heshtim të shokuar kur Greqia doli kundërshtarja më e devotshme e pavarësisë së Kosovës. Ne të gjithë e dimë se vota e saj, jo vetëm për Kosovën, por edhe për vetë Shqipërinë e dëshiruar për t‘u angazhuar në organizmat ndërkombëtarë, është një votë kundër qysh në mëngjes. Ne të gjithë heshtim për pronat e ligjshme të çamëve dhe kur politikanët kanë frikë se mos zemërojnë Athinën. Nën hijen e të qenit gjoja diplomat, ata të gjithë kanë harruar detyrën kryesore ndaj atdheut, kanë flakur tutje çdo ndjenjë patriotike, që Zoti e di në e kanë pasur ndonjëherë. Dikur ishte Nano që patriotizmin e këmbeu me buzukë, qejfe dhe hargalisje haremi. Sot është Berisha më i frenuar në këtë drejtim, por i shfrenuar për pushtet, që akoma ka paranojën se në 1997-ën e hoqën grekët nga pushteti, që akoma rron me frikën se ata po të duan ia bëjnë prapë. Ka harruar se, si dje dhe sot, ai ia bën vetes. Antishqiptarizmin e djeshëm, të fshehur nën fuçi nafte kur furnizonte Millosheviçin, e ka kthyer në një antishqiptarizëm të ri, të hapur fare, inferior, që i shtohet paaftësisë dhe dhunës me të cilën bën ligjet dhe shtetin nga brenda. Dhe kjo e dyta, ashtu si dikur, do ta çojë në të njëjtin fund të pashmangshëm, pa qenë nevoja për Athinën, ashtu sikur nuk ka qenë kurrë. Të befason reagimi i opozitës së quajtur ndryshe, me një lider të ri, që duhet të reagonte menjëherë, qoftë edhe si koleg i Bollanos në administratën e shtetit shqiptar. Të befason dhe trishton pa masë reagimi zero i atyre politikanëve të ashtuquajtur të rinj, që nuk lënë debat e ekran televizioni pa na u shfaqur, ndonjëri duke gagaçuar e duke propaganduar politika të reja, që nuk lënë vend pa na tundur diplomën e Perëndimit, jo atë realen e shkollës, por atë medaljen e trimërisë dhe patriotizmit se lanë Perëndimin për atdheun. Aq shumë patriotë janë! Disa prej tyre në fakt e kanë provuar se e lanë vërtet Perëndimin për t‘u pasuruar brenda një viti aq marramendës, sa në Perëndim nuk do ta kishin arritur as në ëndrrën më të çmendur. Dhe paçka se nuk pret gjë nga këta rrjepës të atdheut, qoftë për hir të hipokrizisë që i shoqëron në çdo hap, sot duhet të ngriheshin dhe protestonin, sepse atdheut që “duan” kaq shumë i preken interesat. Shoqëria civile duhet të jetë e gjitha në aksion sot, ashtu sikur ka qenë sa herë që politika nuk është gjëkundi. Dhe me aksion nuk e kam fjalën te djegiet bastarde të flamujve grekë, që është një huq i bartur nga Athina, por e kam fjalën për shfaqjen e civilizimit të vërtetë që rrënjët i ka te patriotizmi dhe jo tek interesat e ngushta politike të momentit. Deri tani, në të vërtetë, sa herë na shqetësojnë fqinjët, sa herë na therin vëllezërit, sa herë na poshtërojnë fëmijët nëpër shkolla, sa herë na këndojnë këngë barbarësh, kemi dëgjuar veç Sabri Godon dhe Pëllumb Xhufin, si dhe partinë e këtij të fundit, LSI-në, të protestojnë dhe reagojnë siç u ka hije jo vetëm politikanëve, por shqiptarëve në radhë të parë. Secilin prej tyre unë e votoj për President menjëherë dhe kjo nuk ka lidhje me valën që ka përfshirë politikën shqiptare të momentit. Nuk është as nacionalizëm ekstrem i llojit grek, është thjesht patriotizëm normal, që as nuk shitet, as nuk blihet.

Është vërtetuar që rastet e thyerjes apo të krisjes së ndërgjegjes kombëtare kanë mprehur vigjilencën kombëtare dhe prania e pasojave të tyre mbi arsyen historike mund të shkaktojë tronditje të reja më të rënda se më parë.“Strategjia” greke e doktrinës për “Vorio-Epirin” ka dështuar. Çfarë kërkojnë segmentet shovene greke të përfaqësuara nga Dulet, Janullatosit, Bollanot&CO të cilët çirren për “Vorio-Epirin” dhe shprehin pretendimet territoriale kundër Shqipërisë? Po iu themi që në fillim, siç ua kemi thënë edhe më parë: Nuk ka “Vorio-Epir”, por ka Epir, i cili ka qenë, është dhe do të jetë histori dhe hapësirë etnike shqiptare. Politika dhe opinioni shkencor shqiptar këtë konstatim historik, ka ardhur koha ta thonë me zë të lartë në gjuhën shqipe.

Përballë një politike të hapur, të mbarsur me nacionalizëm agresiv dhe imponues në çdo rast, në qëndrimin grek gjallojnë çdo ditë e më shumë pretendimet absurde territoriale, të cilave tashmë u ka dalë boja. Qarqet shovene me megafonë të tipit Geixh, Dule, Bollano e një takëm “historianësh”, që guxojnë të dalin në ekranet shqiptare dhe të kërkojnë ballafaqim për gjenezën pellazgo-epiriote-thesprote-shqiptare në misionin e tyre kanë dështuar. Sido që po ndodh, këto zullume politiko-ideologjike me prapavija reaksionare fetare, kurrsesi nuk do të kalojnë në heshtje, edhe kur politika zyrtare në shtetin shqiptar hesht dhe nuk zbaton ligjet kushtetuese të vendit. Historinë nuk mund ta tjetërsojnë as Bollanot & CO, e as një takëm politikanësh shqiptarë, që janë tulatur përpara presioneve politike greke. Krahasueshmëria me rastin e Kosovës, e bën këtë gjakprishur dhe të tjerë pas tij të bëjë një gabim trashanik dhe të zbulojnë në opinion dështimin e strategjisë shovene greke kundër Shqipërisë. Pretendimet territoriale janë një turp politik, për të gjithë ata që shesin moral për demokracinë dhe standardet e saj. Ky mbetet një problem i hapur që kërkon shpjegim, dhe këtë duhet ta bëjnë ata që i fryjnë erërave shovene në rajon. Institucionet zyrtare greke nuk njohin çështjen çame, duke e konsideruar atë “një çështje të mbyllur”, ato bëjnë presion mbi emigracionin shqiptar, duke shfaqur anën më të errët të dominuar prej llumit të shoqërisë greke, nën hundën e tyre zhvillohet veprimtari ultranacionaliste nga qarqe të dyshimta deri paramilitare, të cilat shfaqin hapur pretendimet territoriale mbi “Vorio-Epirin”, si në rastin e fatkeqit Bollano. Në kundërshtim me ligjet shqiptare jepen pensione, serviret fantazma e homogjenitetit dhe dyshtetësisë, bizneset greke u rrëshqasin ligjeve të shtetit shqiptar, hapen shkolla greke të palicencuara, dhunohen simbolet kombëtare, dhunohen të drejtat e njeriut, vriten shqiptarë në mjedise publike dhe në burgje, dhunohet rendi kushtetues, lëshohen kërcënime prej trupave ushtarake, cenohet siguria kombëtare, duke ndërhyrë hapur në punët e brendshme të shtetit shqiptar. Çfarë ka mbetur tjetër për t’u bërë në shpinë të Shqipërisë, zotërinj pushtetarë dhe politikanë? Hipokrizia e politikës greke është kthyer në qëndrim institucional megaloman, me pak shanse për t’u korrigjuar. Zullumet e saj të përfaqësuar me emra pushtetarësh dhe funksionarësh shtetërorë, bien shumë në sy, dhe kjo bën që askush të mos mohojë praninë e „luftës së ftohtë“ midis dy vendeve. Të mos gënjejnë veten as politikanët shqiptarë dhe ata grekë e as misionarët e politikës evropiane, të cilët po e lejojnë këtë situatë, duke i bërë lëshime të pamerituara politikës greke. Por të mos i shmangemi problemit: CD-ja e politikës greke ka një „pasuord“ dhe ky pasuord është i instaluar në skutat politike të Athinës. Ai hapet herë pas here, duke vënë në lëvizje megafonët e tipit Geixh, Bollano, Dule, Joanullatos & CO, struktura të tëra antishqiptare, në mënyrë që politika greke ndaj Shqipërisë dhe kombit shqiptar të jetë përherë në sulm. Pse të mos e pranojnë: Politika greke ka dështuar në drejtim të nacionalizmit etniko-fetar kundër Shqipërisë. Po e përsërisim, ka dështuar. Pararojat e saj politike dhe fetare, PBDNJ, “Omonia“, Kisha Ortodokse Greke dhe organizata terroriste „Mavi“, kanë dështuar në misionin e tyre. Këta “ambasadorë të përhershëm” të shtetit grek, janë pjestarë të kongreseve të përvitshme të “Vorio Epirit”. Opinioni shqiptar tashmë i njeh. PBDNJ jep natyrën e një njeriu të trullosur që nuk po gjen vend. Ajo nuk është ndier rehat në politikën shqiptare, duke ndërruar karriget sa andej këndej, për të përfituar maksimalisht në misionin e saj antishqiptar. Për gjuhën e hidhur të Dules me shokë shqiptarët nuk kanë nevojë për përkthyes. Diskretitimi i politikës greke i ka kapërcyer me kohë përmasat e marrëdhënieve dypalëshe dhe “dosja greke“ tashmë është e hapur në dorë të faktorit ndërkombëtar. Dalja e Dules nga koalicioni dhe përgjërimi i tij për “interesat e biznesit shqiptar”, dalja e Bollanos, (priten surpriza të tjera greke në të ardhmen), heshtja e disa subjekteve politike në Shqipëri, janë të lidhura me dy dështime të ndjeshme të politikës greke. Tendenca e turravrapit të qarqeve shovene greke dhe segmenteve dashakeqëse në politikë, për helenizimin e jugut të Shqipërisë, të sinkronizuara me trysninë e ftohtë politike, ekonomike dhe fetare, janë hapësirat që mbajnë sot peng çështjen çame, çështjen e minoritetit dhe emigrantëve shqiptarë dhe vetë marrëdhëniet midis dy shteteve. Nuk po bëjmë ndonjë zbulim të ri sensacional, përveçse i referohemi të vërtetës historike. Së pari, rruga e pakthyeshme e pavarësisë së Kosovës, ku Greqia ka shprehur hapur qëndrimin e saj kundër. Pse nuk e dëshiron Greqia këtë pavarësi? Çfarë pretendon Greqia më tej? Si mund të pranojë Greqia që të ndryshojnë raportet gjeostrategjike në Ballkan me daljen e një shteti të ri shqiptar? Politika greke e di se pas shpalljes së pavarësisë së Kosovës, çështja çame dhe e tërë kombësive që jetojnë sot në Greqi do të jetë një çështje e hapur, që do t’i kapërcejë hapësirat absurde të “zgjidhjeve dypalëshe“. Janë të prekshme në jetën politike greke kërkesat e kombësisë maqedonase, bullgare, turke dhe të shumë pakicave të tjera me prejardhje gjenetike. Në kushtet e “rrethimit demokratik“, të cilin Greqia ka kohë që po e ndien, çështja e helenizmit do të sfumohet. Greqia duhet të zhvishet prej tij. Ai është mashtrimi më i madh që po i bëhet historisë së Ballkanit. Së dyti, intrigues mbetet fakti i çështjes së zgjedhjes së Presidentit në Shqipëri. Politikës greke i kanë interesuar liderët shqiptarë, sepse nëpërmjet tyre ajo ka mundur të ruajë interesat e saj në Shqipëri. Nuk është e vështirë të kuptohet që ajo të mos ketë hedhur kartat e saj për kreun e shtetit shqiptar. Zhvillimet politike kohët e fundit dhe kompleksiteti i sajuar, me sa duket, i ka djegur këto karta dhe kundërvënia greke ka filluar të ndihet ndaj politikës shqiptare, pse jo dhe ndaj qeverisjes së partisë në pushtet. Nuk është çështje “daljeje“ nga koalicioni, nuk është çështje e një “Bollanoje“, nuk është çështje prishjesh në bregdetin “minoritar“, por shumë më tepër se kaq. Zhvillimi i ngjarjeve në hapësirën shqiptare dhe maturia shqiptare për të qenë në unison me faktorin politik ndërkombëtar për çështje të rëndësishme, që kanë të bëjnë me çështjen tonë kombëtare e kanë nervozuar politikën greke dhe “pasuordi“ i saj është vënë në lëvizje. Në mënyrë të kamufluar, po dhunohen parimet e sigurisë kombëtare. Kërcënimet dhe rreziqet nuk janë abstrakte, por janë të pranishme dhe veprojnë, duke shkaktuar pasoja të rënda në jetën e vendit. Lufta e ashpër politike e dy partive të mëdha në Shqipëri po krijon hapësira boshe, të cilat po shfrytëzohen nga qarqe reaksionare, me synime të pastra politike, etnike e fetare në dëm të shtetit dhe kombit shqiptar. Incidentet e shumta që kanë ndodhur në këtë periudhë, janë një ogur i keq i asaj që po vepron, i asaj që pretendohet se nuk duket, i asaj që nuk gjen dot justifikim përpara opinionit shqiptar, i krizës politike permanente që kërkojnë shpjegim, i dhunimit të institucioneve të sigurisë që shkaktojnë kaos politik, social dhe ekonomik, i mosfunksionimit të shtetit dhe rendit kushtetues, i frikës nga njerëz që i kanë shitur interesat e tyre matanë kufirit, qëndrime këto që po diskretitojnë politikisht vendin. Ky mund të jetë përfundimi i gjithçkaje që bëhet keq në këtë vend, në fund të fundit, i asaj që nuk u ka pëlqyer dhe nuk do t’u pëlqejë kurrë shqiptarëve. Këto momente, pa dyshim, shkaktojnë tensione politike, por nëse shqiptarëve u kërkohet t’u tregohen gjurmët, ata shikojnë ujkun përballë. Këta precedentë politikë i kapërcejnë kufijtë e konflikteve të brendshme, dhe nëse shqiptarët reagojnë ashpër, shkaktarët duhet të binden se diçka në këto marrëdhënie është mbrapsht. Marrëdhëniet midis dy shteteve janë lënë të ndjekin rrjedhën e tyre, por pa menduar se luhatjet po lënë pasoja shumë të rënda në thellimin e përçarjes dhe të armiqësisë, për të cilat do të duhet shumë kohë që ato të normalizohen. Marifetet politike të politikës greke janë kthyer në një rrezik permanent, duke e krahasuar atë me një njeri që rri me kopaçe në dorë pas dere dhe pret vetëm rastin të të godasë. Çështja e zgjidhjes së konflikteve midis dy shteteve kërkon subkoshiencë politike me standarde qytetare, sepse në të kundërt ato nuk mund të kalojnë kurrsesi pa lënë gjurmë të hidhura në memorien historike të popujve që dëshirojnë të jetojnë në fqinjësi. “Uthulla e fortë prish enën e vet”, kështu thonë shqiptarët. Greqia ka kohë që e ka kamufluar të vërtetën historike të kombeve dhe popujve në Ballkan me globalizimin e helenizimit, i cili nuk ekziston. Grabitja dhe shtrembërimi i historisë është shkaku që frymëzon sot ultranacionalizmin grek dhe nxit qarqet shoviniste për t’i fryrë erës së pretendimeve territoriale. Bota e qytetëruar, nëse do ta shpëtojë Greqinë dhe popullin e saj dhe tërë rajonin ballkanik, duhet të ndikojë fuqimisht në shmangien e konceptit helen dhe të helenizmit. Është ky koncept që motivon sot nacionalizmin agresiv grek dhe qëndrimin antidemokratik të një shteti të ashtuquajtur demokratik.

Europa nesër

Terrorizmi ne Londer dhe vota kunder Kushtetutes europiane ne France dhe Hollande e kane risjelle moden e europesimizmit. Deshtimi i Samitit te BE-se ne qershor dhe perplasjet e hidhura ndermjet Tony Blair-it dhe Jacques Chirac-ut kane, madje, frymezuar disa per te kumtuar fillimin e fundit te Europes.

Gabojne. Europa nuk ka vdekur dhe as nuk eshte duke. Por ngjarjet e mesfundit paralajmerojne fundin e njerit prej versioneve te integrimit europian-vizionin e nje “unioni gjithnje e me te ngushte” i cili do prodhoka nje shtet federal i cili do behet nje superfuqi e re.

Ky vizion, sidoqofte, nuk ishte ne letra edhe perpara kolpove te melartpermendura. Kur gjashte vendet themeluese filluan zgjerimin me shtete veriore, jugore dhe, tash se fundi, lindore, vizioni i kahershem federal mori fund. Kushtetuta u hartua per ta bere Europen 25 anetareshe me efikase, jo per te prodhuar nje shtet te forte federal.

Retorika e Chirac-ut shpesh perfshin referenca per nje “bote shumepoleshe” ne te cilen SHBA-te nuk jane e vetmja superfuqi. Nje sondazh i koheve te fundit zbuloi se shume europiane e kane humbur joshjen prej Amerikes dhe do te donin qe Europa te luante nje rol me te madh ne politiken boterore. Por, edhe nese Amerika ka humbur nje pjese te “soft power” publiku postindustrial europian nuk e ka vullnetin per te paguar per kete-dy a trefishim te shpenzimeve per politikat mbrojtese te nxjerra prej GDP-se-per te investuar ne fuqi ushtarake qe kerkohet per te balancuar “hard power”.

Edhe keshtu, pamja per Europen nuk eshte dhe aq e erret sa’c kujtojne pesimistet. Fuqia ne boten e sotme politike shperndahet si ne nje loje shahu tre dimensionale e cila luhet vertikalisht ashtu si dhe horizontalisht. Ne maje, sa i takon fuqise ushtarake, Amerika eshte superfuqia e vetme me shtrirje globale. Europa apo Kina nuk kane gjasa per t’ia kaluar Amerikes ne dy dekadat e ardhshme. Ne kete pike bota eshte njepolare.

Ne mestabelen e marrdhenieve ekonomike, bota eshte nderkohe shumepolare. Ketu Europa vepron si union dhe vende te tjera si Japonia dhe Kina luajne role te rendesishme. Shtetet e Bashkuara te Amerikes nuk mund te arrijne marrveshje tregtare apo te permbyllin konfliktet me trustet pa pelqimin e Komisionit Europian. Vetem pak kohe me pare, pasi Organizata Boterore e Tregtise i dha te drejte nje ankimimi europian, Kongresi amerikan u detyrua te rihartonte nje pakete ligjore taksash per shuma miliarda dollareshe. Ky rast nuk pershkruan nje bote njepolare.

Tabela e fundit perfshin marrdheniet transnacionale qe i kalojne kufijte e kontrollit te qeverive-gjithcka prej ilaceve tek semundjet ngjitese, ndryshimi i klimes dhe terrorizmi transnacional. Ne kete tabele pushteti shperndahet kaotikisht ndermjet aktoreve joshteterore. Asnje qeveri nuk mund t’i kontrolloje rrjedhojat pa bashkepunimin e te tjereve. Ketu, Amerika ka nevoje per ndihmen e europianeve dhe nuk ka kuptim po ta konsiderojme kete nje bote njepolare.

Ne kete tabele te fundit masa e bashkepunimit te ngushte mes qytetareve eshte gjithashtu e rendesishme dhe ndihmohet nga shkalla e joshjes se nje vendi apo “soft power”. Ketu, vendet europiane jane te mireintegruara pasi kane tejkaluar shekuj armiqesie duke zhvilluar nje treg te gjere e te suksesshem.

Nje rrezik i dale prej kolpos se tanishme eshte ndalimi i zgjerimit te BE-se. Ne fund te Luftes se Ftohte, vendet europiano lindore nuk u perpoqen te lidhnin aleanca lokale sic kishin bere ne vitet ‘20-te, por i hodhen syte nga Brukseli si magnet i se ardhmes se tyre. Ngashem, vende si Turqia dhe Ukraina i kane pershtatur politikat e tyre per shkak te forces terheqese te Europes. Humbja e “soft power”, shkaktuar nga refuzimi i zgjerimit te metejshem do te qe nje hap  mbrapa per Europen, Ballkanin dhe stabilitetin nderkombetar.

Cili do te jete hapi tjeter i Europes? Njefare terheqjeje keshillimore e 6 vendeve themeluese gje qe do te krijoje nje federate brenda unionit te gjere. Kjo qasje u vjen per shtat atyre qe mendojne se referendumet franceze e hollandeze ishin refuzim i modelit ekonomik liberal britanik.

Por kjo diagnoze eshte e dyshimte pasi sondazhet tregojne se shume prej atyre qe votuan “non” po kundershtonin Shirakun dhe/apo perqindjen e larte te papunesise. Kthimi mbrapa dhe brenda kah gjashteshja origjinale nuk ka te ngjare t’i takoje keto shqetesime dhe eshte nje ogur jo i mire per liberalizimin e tregjeve te punes qe ekonomite europiane duhet te vene ne levizje.

Nje shteg me i mire per BE-ne eshte te tregoje se Europa ende funksionon. Kjo domethene nje kompromis per nje buxhet te ri qe redukton disa prej shpenzimeve ne politiken e perbashket bujqesore dhe jep fonde per integrimin e anetareve te rinj. Gjithashtu, domethene pervijim i rolit te rendesishem qe Europa luan ne politiken e jashtme si p.sh. joshja e Serbise drejt nenshkrimit te marrveshjes mbi statusin e Kosoves, apo vazhdimi i perpjekjeve per te bindur Iranin per te hequr dore nga planet per pasurimin e uraniumit.

E se njejtes rendesi do te jete te shkuarit perpara me bisedimet e raundit te radhes se Organizates Boterore te Tregtise dhe mbajtja e premtimeve sa i takon ndihmes per Afriken. Me kalimin  e kohes pasi gjerat te jene qetesuar mund te jete e udhes arritja e nje marrveshjeje nderqeveritare per te shpleksur rolet e institucioneve gje qe do kishte ndodhur nese kushtetuta e re do qe miratuar.

Nje BE e tille, praktike dhe e efektshme ndoshta nuk do t’i arrije pretendimet pompoze dhe retorike te politikaneve, por nuk do te jete ne shtratin e vdekjes. Ne te kundert, nje Europe e tille ka shume per te perfituar dhe gjithashtu per te ndihmuar pjesen tjeter te botes.

Joseph S. Nye, ish-nensekretar amerikan i mbrojtjes dhe aktualisht profesor ne Harvard University.

Qeveria “BERISHA” përballë pushkëve të drurit

Gjatë viteve 2002-2003, kur Qeveria dhe shteti Socialist rriten moshën për të përfituar pensionin e pleqërisë, nga 55 vjeç në 60 vjeç për gratë, dhe nga 60 vjeç në 65 vjeç për burrat ish Opozita e atëhershme sot në pushtet, Partia Demokratike dhe aleatet e saj e kundërshtuan me të madhe, sepse rritja e moshës për pensionistët shqiptarë ishte një absurditet, pasi ata jo vetëm kishin vuajtur duke punuar me orë të gjata, punë të rënda e rëndomta, por mbi të gjitha kishin qenë të kequshqyer, gjë që do të bënte që ket pension ta gëzonin fare pak shqiptarë. Sindikatat udhëhoqen një fushatë firmash që thuhet se i kaloi qindra mijëra, të cilët kërkonin uljen e moshës së pensionit aty ku kishte qenë, ndërsa PD-ja dhe Aleatet e saja ka mbi një vit e gjysëm në pushtet dhe, nuk po thuhet asgjë për këtë ligj absurd të rritjes së moshës së pensionit, ku ja kemi kaluar edhe Italisë e Francës të cilat e kanë moshën e pensionit të pleqërisë 55 vjeç për gratë dhe 60 vjeç për burrat. Dhe përkundër këtij ligji absurd për shumicën e shqiptarëve që jetuan gulaget e kooperativave apo ndërmarrjeve shtetrore e tjerë, qeveria futet në diskutime me armen e dashur të Partisë së Punës, Ushtarakët e formuar në shkollat e Oficerve të cilët mbasi i shërbyen regjimit komunist me besnikëri, dhe pasi janë liruar duke marrë pension të pa merituar, sepse sherbimet e tyre nuk u suallen asnjë të mirë Shqipërisë, mbasi ata nuk mbrojten asgjë me pushkët e tyre në përgjithsi druri, veçse trembënin popullin që të mos protestonte e fliste. Natyrisht ne nuk kemi gjë me ata që i ka kapur reforma, dhe nuk kan asnjëlidhje me strukturat që i shërbyen regjimit famkeq komunist, por ne kemi me vete shtetin e qeverinë që duhet ta dinë ses Ushtarakët duhet të trajtohen si kategorit e tjera, si Agronom, Ekonimist, Zooteknik, Veteriner, mekanik, inxhinier, puntore të prefesioneve të ndryshme që edhe sot për arësye reforme (se ju mbyllen edhe vendet e punës e institucionet) jo vetëm janë të pa pune, por janë edhe pa asnjëlloje ndihme e pensioni të parakoheshem si mijëra ushtarake, ku po të merret parasysh kontributi, mjafton të kujtojmë se plejada e punonjesve civil ishin ata që prodhuan ato produkte të mbajten gjallë frymën e një populli, dhe ushtarakët (natyrisht të lidhurit me strukturat e P. Punes) vetëm se i konsumonin kot ato dhe mbanin zuse një popull të tërë, duke përfshirë edhe kategorit tashma të diskriminuara në krahasim me ushtarakët që kërkojn rritje pensionesh, madje për këtë edhe kërcënojnë. Sidoqoftë ne të tjerët që jemi shumica ende vetëm shikojmë dhe çuditemi me qeverinë demokratike se si vazhdon tu kreh bishtin atyre që duhet tu kreh shpinen…

Ndue Bacaj

Kela

fobi dhe sindromë e skizofrenisë autolezive të  antishqiptarisë

(vijon nga numri i kaluar)

nga Skender Krosi

Po të shkosh dhe ti lexosh, kam bindjen se do të të vijë për të vjellë kur të shohësh se si janë dukur grekët dhe italianët, (janë të ilustruara edhe me fotografi) por ne nuk mund t’ua mohojmë kulturën që bartnin, le pastaj po të jesh kurreshtare dhe të duash të hulumtosh në idetë kinematografike në ndonjë videotekë të Amerikës do kuptosh se kriminelët dhe mafjozët më të tmerrshëm ishin të origjinës greke dhe italiane. Ato kryenin shpërndarje droge, grabitje, prostitucione dhe vjedhje, me pak fjalë po atë gamë krimesh që kryejnë shqiptarët sot. Të lutem mos më paragjyko se, nuk e thashë unë, por janë të impresionuara në kilometra të tëra celuloze filmike hollivudiane! Nga egërsia dhe shtazëria e këtyre emigrantëve të prejardhur nga djepet e kulturës njerzore, do të ngrihen qimet përpjetë po të kesh fatin ti rishikosh filmat atyre përkushtuar, por askush nuk ua mohon kulturën. E çuditshme, sepse nuk përkon me imazhin e krijuar në trurin tënd imagjinarë, por me keqardhje është e vërtetë edhe kjo e natyrës relative. Pa shkuar mandej në ndonjë biblotekë dhe të shfletosh shtypin e asaj kohe, sidomos kronikat e zeza. Do gjesh krime të shumta të kryer nga emigrantë grekë dhe italian, por çuditërisht mungues shqiptarët gjer në vitet ’90, ndërsa grekë dhe italianë, mbanin vendin “e nderit”. Ndonëse në to do të gjesh dhe gjasën tënde të origjinës. Nëse do të zbrisnim më tej në kohë dhe të shohim në gjysmën e parë të shekullit XX, do të vërenim se Grekët çanin barqe grash shtatzëna shqiptare tek vinin baste si omologët e tyre serb dhe koka shqiptarësh të prera mbushnin rrugët, por dhe kjo bën pjesë në kulturën e një populli. Greqia vatra e kulturës, që digjte të gjallë fëmijë, gra, burra, me të vetmin faj pse ishin të përkatësisë etnike shqiptare, (fshatra të tëra çame të djegura në kohën në fjalë) tashmë bën pjesë në atë që ke për zemër ta përmendësh shpesh Bashkimin europian, si Gjermania civile që zhduku miliona çifutë, si Franca iluministe e gijontinës dhe kolonizatore kanibale e gjysmës së Afrikës, si Spanja katolike që shfarosi rreth gjashtë milion indogjenë të amerikës, si Turqia që po kërkon me ngulm të hyjë dhe besoj se do të hyjë në këtë bordello të quajtur Europë, që shfarosi rreth një milion e gjysëm shqiptarë dhe gati dy milion armen ku ende si ka kërkuar falje zyrtare popullit shqiptarë, kur ndaj armenve ka paguar dhe dëmshpërblim. Po të donim ti përmendnim të gjithë ata shtete e popuj që bazën e tyre të zhvillimit kulturorë e kishin kanibaleske, s’do të na mjaftonin rradhët e këtij shkrimi, por do të na duhej ndonëse të shkruanim një tjetër epos tragjik mbi civilizimin e njeriut tonë të sotëm. Ndoshta ti mandej do të kuptoje alegorinë e iliadës. Ndërsa sado keqdashës dhe antishqiptarë të jemi, nuk do të mundnim ti mvishnim popullit tonë kanibalizmin si bazë për zhvillimin e tij drejt civilizimit të sotëm, ndonse ky është dhe shkaku i vërtetë i prapambetjes që kemi trashëguar.

Sa më thellë të shkojmë në udhën e kohës, duke u kthyer mbrapa, do të shtohej doza e shtazërisë së popullit grek, që mbetet i kulturuar pa pikën e dyshimit, pasi ka ditur të ndërtojë Athinën, Spartën, Kretën, etj, në do po i japim dhe portin antik të Rodit, tek nuk dinte as të numronte (numrat ishin arab) dhe as të shkruante (alfabetin e morën nga semito-arabët). Për të kënaqur dashurinë tënde që të mos zbehet ndaj Greqisë, po i atribuojmë edhe piramidat e egjyptit të lashtë dhe përgjigjen nëse do të mund ti ndërtonte një popull që nuk njihte arithmetikën elementare, le ta japë një psikolog i mirfilltë studiues i intelektit njerzorë, siç e sheh përdor terminologji  greke sepse na është imponuar edhe në të shprehur. Ti nuk do të më kuptoje ndryshe, pa këtë terminologji pëgërse të gjuhës tonë mëvetësore! Po të shtonim këtu se statujat që rrethojnë Akropolin, të atribuara Fidias, që nuk bartin tipare, ose trajta somatike të nënracës greke, do të na duhej të saktësonim, se si pelivanët filogrekë thonë, që populli i sotëm grek nuk është ai i lashtësisë. Mirpo kjo është një thikë me dy tehe të mprehur që fatkeqsisht pret me të dyja, sepse me të drejtë do të thoshim se, populli i sotëm grek nuk na qenka ai, i kulturës së lashtë. Kush ishte ai popull i asaj kuture të lashtë? Megjithatë, pohim shkencorë ky, por gjysmak pasi autorët nuk njohin ose injorojnë rregullat e trashëgimisë gjenetike, ndërsa ti Kela besoj se i di?! Hibridi i kryqëzimit semito-arab me induiranian, na prodhojë atë që po deshe quaje raca, apo etnia greke. Si hibrid besoj se, e di që kur gomari mbars pelën na pjell hibridin mushkë të cilën natyra na e le shterpë për të mos prishur llojet, pasi do të sillte pasoja katastrofike për jetën. Po kështu hibridi grek, pasi të kalojë të gjitha stadet e trashëgimisë (preçizoj që duhet shum kohë nëse e njeh trashgiminë dhe rregullat e saj) do të kthehet në origjinën e tij, ku fatkeqsisht ka dhe spermatozo shqiptarë që ia kemi dhënë falas për të zbardhur fytyrën, si bujarë që jemi, por atje ku do të mungojë do të marrë tipare dhe ngjyrën aziatike të origjinës. Pa kurrfarë rracizmi. Ndonëse për ty është pikëlluese, por përballë forcave të natyrës nuk duhet të tregohemi kokfortë pasi ajo nuk mundet, veç modifikohet por jo pambarimisht sepse do të na çonte në shkatrrim, ndaj egziston kthimi në origjinë ku të rinisë cikli i ri evolutiv. Ky është karakteri i lëvizjes! Gjërat përsëriten në një stad më të evoluar dhe falë kësaj përsëritje ne egzistojmë, si dhe ti!

Diku ti thoje se Kali i Trojës dhe Gjigandi i Rodit, janë e njëjta gjë, duke nxjerrë mendoj pa dashur defiçitin tënd në fushën e historisë, apo arkeologjisë, magjithëse e kisha hamendësuar. Tashmë besoj se, do ta kesh korrigjuar vetë mendimin tënd të gjymtë dhe të cekët, megjithëse unë e kam ruajtur kopjen e gazetës. Dëshëroj vetëm t’ia bëj të qartë lexuesit se, Kali i Trojës, gjer më sot  asnjë zbulim arkeologjik nuk ka nxjerrë në dritë qoftë dhe një copëz dru, që të vërtetonte egzistencën e tij, pasi ai ishte dhe mbetet një simbol alegorik, nga më të realizuarit letrarë. Ti e dashur nuk njeh as simbolikën as alegorinë, në art. Ndërsa për Gjigandin e Rodit, ka mjaft fragmente të gjetura që e vërtetojnë atë dhe vendndodhja është pak larg Trojës. Nuk ka shumë rëndësi pasi dhe lexuesi ndonse i ka më të sakta këto njohuri, por është e rëndësishme të kuptosh se, ngjarjet e përshkruara tek eposi i mrekullueshëm homerian, (atribuim jo i sakt shkencorë), Iliada janë të shek. XV-XIV p.e.s. kur nuk ishte plazmuar ende hibridi grek dhe jo më ta shkruante. Mjaft filogrekë kanë studiuar dhe vënë në dispozicion shuma të mëdha, që specialistë të poezisë të mund të shkruajnë Iliadën siç ka qenë e shkruar, duke alternuar rrokjet e gjata dhe të shkurtra tek krijonin melodinë sepse, nuk njihej as muzika, as rima në poezi dhe ajo ishte e destinuar të këndohej, por çdo përpjekje ka dalë pa rezultat. Përfundimi shkencorë na ka dhënë këtë përgjigje prej pelivani gaztor se, as gjuha e sotme greke nuk është ajo e lashtësisë. (shtimi im; sepse duhet të ishte monosilabike për të krijuar vargje me ritmikën antike) Çuditërisht ne shqiptarët ruajmë ende gjuhën tonë mirfilli mëvetësore, kur kanë kaluar mijra vjet!  At’here kur, siç thamë më lart, populli i sotëm grek nuk na qenka ai i lashtësisë dhe gjuha e shkrimit të eposit kolosal Iliada,( e gjymtuar dhe fshirë në pjesën më të madhe nga vetë grekët) nuk është ajo e lashtësisë, numrat baza e matematikës ishin arab, për ç’kulturë greke flitet?! Megjithatë pedagogjia jonë sterile e varfër nuk e mohon, ndaj dhe unë nuk i kundërvihem. Siç e shikon nuk kam përzemër të injoroj atë që e mirnjohin të tjerët, por le të jenë faktet që të të bëjnë të mbrrish në një përfundim shkencorë të mirfilltë. Nuk kam ndërmendësinë të merrem as me Pellazgë (emër i greqizuar), apo Ilir, siç je marrë ti pasi nuk po bëj apollogjinë e racës së cilës i përkas me nder dhe nuk e mas dashurinë për të, as me bukën e bardhë, as me mbathje të lara, apo të palara, sepse nuk arsyetoj me fundkurrizin, apo barkun.

Tashmë besoj se, do të jetë më e dobishme ti hedhim një sy njeriut si qenie biologjike dhe shoqërore, pasi ai është bartës i kulturës, apo antikulturës terma këto, që ti i përdor në mënyrë spekulative tek krijon aksin e propagandës antishqiptare, zhyer me gazetari mediokre. Njeriu në bazën e tij edukuese ka imitimin. Ai imiton qysh fëmijë dhe mandej flet, imiton lëvizje dhe nis të ecë, imiton mendime dhe formon inteligjencën e tij riprodhuese. Studimi në vetvete është një proçes imitimi i përpunuar, ndaj do të shtoja me tendencë se dhe ne Shqiptarët, do ti imitojmë vendet e kulturuara dhe të siguroj se, do të bëjmë me përpikmëri ato që ka bërë populli grek, apo latin. Nuk duhet të na vijë keq, pasi imitimi do të jetë i plotë edhe pse në një kohë relativish mjaft të shkurtër. Nëse Greqisë dhe Italisë i është dashur gati pesqind vjet universitete, ne do ti djegim këto vite eksperiencash njerzore në një kohë rekord. Unë besoj se, do të na duhen ende pesëdhjetë vjet shkollim, një brez i tërë njerzish, i zëvendësuar, mandej kushedi do të jemi në një nivel. Nuk duhet të na trembi fakti se, do të përsërisim ato krime, atë padije, atë ndyrsi dhe atë egërsi, apo shtazëri njerzore, që kanë bërë Grekët dhe Latinët më parë, pasi është ç’ështje imitimi. E thashë më lart se do ecim në gjurmët e më të kulturuarve. Nëse ato kan shfaqur kanibalizëm primitiv dhe shtazëri, do ti imitojmë, sepse kështu do të mbrrijmë në nivelin e tyre kulturorë, pasi rruga për tek civilizimi qenka e tillë. Ato, besoj se ke bindjen që nuk i kemi nxitur ne! Ndërsa enigma ime dhe për të cilën nisa të shkruaj këtë apollogji të “civilizimit”, tashmë kërkon dritë, që të mund të lexohet e qartësohet. Përse ti krijesë amorfe e një hektoplazme sterile të një gazetarie pa fantazi, shfaq gjith’atë fobi ndaj elementi Shqiptar, tek po ndërton me zell kullën e babelit nga maja e së cilës të ulërishë antishqiptarinë tënde?  Në një kohë që shqiptari nuk po mbush ende barkun me bukë, nuk ka dritë në shek.XXI, nuk ka ujë për tu larë, nuk ka veshje të mira prej mëndafshi apo stofi të çmuar, ha ushqime jashtë standarteve të sotme botrore, jeton mes pluhurit, baltës dhe plehrave, nuk ka shkolla ku të mësojë dhe me përulësi tipike, shtrin kurrizin duke punuar në Greqi, Itali, e gjetkë,… tek pranon fyerje nga më të ndryshme raciste nga ato, që s’janë as racë por hibridizime me destinim kthimi në origjinën afro-aziatike. Në një kohë që, shqiptari dhe qeverisjen e vendit po u a le në dorë atyre që pak a shumë kanë përkatësi etnike, o grekeshqiptare, o turkoshqiptare, o sllavoshqiptare, mjafton ti hedhish një sy vetëm mbiemrave të atyre familjeve, që na kanë udhëhequr a drejtuar e po na drejtojnë, besoj se, do të bindesh për këtë fakt. Mos vallë ky shqiptarë i pa shkolluar, i pangrënë, i palarë dhe i veshur keq, po rrezikon të rrëzojë obeliskun e mitit grek, atë “të vërtetë historike” mbi Greqinë, që studiohet në të gjithë botën me të drejtën e primatit kulturor?! Nëse beson në këtë, at’here do të thosha (si mjek) se, ke patologji neuropsikike, që quhet skizofreni autolezive, progresi i saj do të të çojë në vetvrasje. Gjë që unë nuk ta dëshiroj dhe as ta uroj, pasi të këshilloj kurimin që të jetosh edhe nja pesdhjetë vjet për të patur mundësinë të verifikosh se, në ç’kahje evolutive do të shkojë elementi shqiptarë. Të siguroj se, nuk do të jetë kahje negative dhe nuk do ti duhen katërmbëdhjetë shekuj si Grekëve, apo Latinëve! Ti lemë kohë e dashur Kela, shqiptarit të imitojë dhe ty të mjekohesh. Me keqardhje dhe pa paragjykim unë të uroj shërim, se do t’na duhesh për nxitje, qoftë negative, apo pozitive dhe shpresoj që, gazeta  “Intervistë” për të vërtetuar se është e lirë, gjë të cilën nuk e besoj, ta botojë këtë artikull. Nuk besoj se, isha mediokër, pak tendencioz por do të më ndjesh se, nuk ha ende bukë të bardhë dhe as vesh mbathje të shtrenjta me firma idjotësh, por jetoj atje ku jetojnë vetëm shqiponjat, që dikur Grekët na quanin përbindëshit e maleve ku shtrembëruan emrin malsor, në Malok. Adios Kela! Hasta luego! Jeto ti krijesë afrodiziake që nxit seks mes propagandës dhe gazetarisë së intelektualve, pedagogve tanë pa shtyllë kurrizore, të formuar nga gotat e verës, apo rakisë tek propagandojnë kulturën e lashtë greke, kur një magjyp afroaziatik këndon;

-O Mari, Maria faqet gurabia/ o Mari, Mariana faqet me nishana!-

– Sa kulturë!? Shqiptari i sotëm, ve gotën me raki mbi ballë dhe përdridhet duke kërcyer.

-Do ta kenë bërë grekët më parë!-

Aspekte të deformimit dhe shpërbërjes së kërkesave për autonomi të Shqipërisë në vitet 1878-1912  

nga Agron Luka

Roli inicues dhe mbytës i diplomacisë turke dhe personalisht i Halifit Sulltan Abdyl Hamidit për “Lidhjen Shqiptare të Prizrendit”.

Kasta politike e përzgjedhur e feudalëve, që “përfqësonte popullin shqiptar”, e lidhur me  shumë fije me shtetin teokratik turko-osman, duke përfshirë këtu edhe krahun më të avancuar të intiligjencës kulturore të quajtur si “Rilindja Kombëtare”, jo vetëm zyrtarisht, por edhe faktikisht, asnjëherë nuk u shtynë më shumë se sa kuadri i kërkesave të një autonomie kulturore, përzier edhe disa të drejta të kufizuara politike administrative, qysh nga viti 1878 e deri në vitin 1912. Realisht dhe zyrtarisht autonomia, sipas kësaj “pikpamjes shqiptare të 1878”, duhej të fillonte me aprovimin me ndonjë “Dekret Sulltanor”, për bashkimin e katër ose pesë vilajeteve dhe disa sanxhaqeve të tyre, sipas ndarjes administrative turke, në një vilajet të vetëm, të quajtur si “Vilajeti i Shqiperisë”, dhe ky teritor automatikisht do të konsiderohej e nënkuptohej si Shqypenija/Shqiperia/në turqishte Arnavudilia. Brenda kësa hapësire nëpunësit duhej të ishin shqiptarë, gjuha duhej të ishte gjuha shqipe, krahas edhe turqishtes etj.

Pas “Paqes së Shën Stefanit” dhe në kohën kur do të zhvillohej “Kongresi i Berlinit”, më në fund pas gjith atij gjumi të rëndë, edhe Turqia filloi t’a ndiente seriozisht dobësinë dhe rrezikun, por edhe shqiptarëve filloi t’u dilte nargjyleja. Shumica e historianëve seriozë e kanë pranuar se ky tubim më 10 qershor 1878 në Prizrend, nuk ishte thjeshtë spontan dhe i organizuar nga poshtë vetëm nga shqiptarët, por aty kishte një dorë e prezencë të fortë edhe diplomacia turke. Kjo është edhe arësyea që qysh në ditët e para Lidhja, plotësoi kërkesat imediate të interesave turke në gadishullin e Ballkanit. Me kalimin e kohës natyrshëm filloi të distancohej diçka nga interesi thjeshtë shqiptar, të cilin hafijet turke e ndiqnin rigorozisht. Në “Relacionin” e Valiut të Kosovës, dt 14 nëntor 1878 theksohej “se shqipetarët duan të mbrojnë atdheun dhe kombësinë e tyre, por nuk duan të shkëpusin as lidhjet e shtetësinë nga Perandoria Osmane dhe duan të mbeten nën mbrojtjen e kësaj…kanë për qëllim që me forcat islamike dhe pushtetin e Perandorisë osmane të formohet një fuqi e madhe e përbashkët…”. Po ky “relacion” shpreh mendimin se “kundërshtimi i të gjitha kërkesave të shqiptarëve do të ishte me pasoja të dëmshme”, por nga ana tjetër shpreh edhe frikën se mos shqiptarëve do t’i lezetohej ky predispozicion dhe se “ata mund të ndërmerrnin veprime konkrete për të fituar autonominë ashtu si në ishullin e Kretës”. 

Qysh në fillim, vetë Sulltani e “Porta e Lartë”, Këshilli i Ministrave dhe Ministria e Jashtme turke, realisht i kishin përcaktuar me imtësi varjantet e mundshme dhe me marifet e deformuan shprehjen nga “Vilajeti i Shqipërisë” në “Vilajeti i Rumelisë”, duke gjetur edhe justifikimin se ky ish vilajet kishte ekzistuar edhe më parë. Në fakt ata përfshinin këtu edhe maqedonasit, vllehët, turqit e sjellur etj. Mund të lexohet i qartë “plani i diplomacisë, shtetit dhe halifit, varjantet dhe dyshimet e mundshme”, në disa “Relacione”, sipas vetë burimeve dokumentare osmane. Së pari kemi “Realacionin”, për “formimin e një vilajeti autonom shqiptar i paraqitur Portës së Lartë”, që mban datën 6 maj 1880, për krijimin e “Vilajetit të Rumelisë”, i cili justifikohet si i dobishëm dhe hidhet në propozimin për aprovim në instancat më të larta. Ky pasohet pastaj me “Relacionin” e Këshillit të Ministrave, drejtuar Sulltanit, dt. 23 maj 1880, që të “formohej një vilajet i vetëm i Rumelisë”; me “Relacionin” dhe “Vendimin e Këshillit të Ministrave për emërimin e Ahmet Ejub Pashës si guvernator i vilajetit të bashkuar shqiptar me emrin “Vilajeti i Rumelisë”, i datës 30 maj 1880. Pra siç konstatohet fare qartë krijimi i këtij vilajeti është pranuar në parim dhe është futur në ekzekutimin praktik. (Shih, “Lidhja shqiptare e Prizrenit në dokumentet osmane 1878-1881”, bot. 1978, dok. nr. 40; nr. 42; nr. 43, nr. 45; nr. 48, dt 23 qershor 1880 etj.)

Mund të konstatohet fare kjartë, se edhe “misioni diplomatik i Abdyl Frashërit dhe Mehmet Vrionit në Evropë”, jo vetëm që bëhej me dijeninë dhe trainimin e diplomacisë osmane, por fillimisht i përmbahet “vijës turke“ si “paprekshmëria e Shqiperisë brenda kuadrit të Perandorisë” (cit.,”Telegram” 8 prill 1879, dok. nr. 12; nr. 15, nr. 16; nr. 17; nr. 18 etj)  Vërtetohet se edhe ndonjë shmangie sa do e vogël, kontrollohej imtësisht jo vetëm nga organet turke, por si të thuash edhe nga vetë telegramet, takimet personale e raporte-mazbatat që dërgonte vetë A. Frashëri…

Pasi e kishte hedhur të keqen katastrofike të “Paqes së Shën Stefanit”, me “Kongresin dhe Traktatin e Berlinit të 1878”, diplomacia turke dhe vetë Sulltan Abdyl Hamidi personalisht, kishin filluar të bënin pazare e tregëti me zonat e pastra etnike shqiptare të veriut, në shkëmbim të hapësirave në jug, të cilat realisht ishin të padominuara nga shqiptarët e nga elementë të tjerë të ndryshëm heterogjenë myslimanë. Në këtë pikë edhe dyshja Frashëri-Vrioni ndeshi në vështirësi ne takimin me ministrin e jashtëm francez. ( cit. Dok. nr. 16, dt. 3 maj 1879; nr. 17, dt 7 maj 1879; nr. 18, dt. 9 maj 1879) I gjithë plani turk, konsistonte për të siguruar një lidhje tokësore të qëndrueshme të shtetit turko-osman, nga Edreneja, nga Selaniku, në lidhjen Egje-Jon dhe në Adriatik, deri në grykë Bunë, duke ia këputur Greqisë lidhjen tokësore me gadishullin ballkanik. Në këtë pikë nevralgjike, e gjith diplomacia osmane dhe vetë Sulltani, synonin të bindnin popullin shqiptar që të nënështrohej se kjo ishte në të mirë të Perandorisë, Vatanit, Dinit dhe shfrytëzuan të gjitha mënyrat më të mundshme. Kështu psh me datën 8 shtator 1880, zhvillohet biseda telegrafike e Valiut të Shkodrës dhe e përfaqësuesve të 14 elementëve të shquar të parisë së  Shkodrës, me ministrin Hasan Hysni Pasha, i cili ishte direkt i ngarkuar me kompetencat e plota nga Halifi Sulltan Abdyl Hamidi, ku i bëhen prezent rekomandimet e urdhërat e Sulltanit, i bëhen   lutje e lajka për të mos bërë asnjë lloj rezistence ndaj dorëzimit të Ulqinit me rrethe në mënyrë që: “të mos bllokonin e digjnin bregdetin e pjesën e brendëshme të Shqipërisë dhe që të mos rrezikonin, sepse do të përvëlonin të gjithë bregdetin e pjesës evropiane adriatike të Perandorisë Osmane”. (Cit. Dok. nr.80)  Tani ishte e nevojshme që edhe e gjithë ish “Lidhja Shqiptare” dhe paraqitjet e saja me degë të veçanta si “Lidhja e Prizrenit”, “Lidhja e Gegnisë”, “Lidhja e Toskërisë”, “Lidhja e Shkodrës”, “Lidhja Mirëbërëse”, “Lidhja e Gjakovës”, “Lidhja e Pejës” etj, të asgjësoheshin komplet, duke mos përjashtuar këtu as masat më ekstreme me arrestime dhe me forca ushtarake, sigurisht duke shmangur sa më shumë konfrontimet. Këto urdhëra pasqyrohen qartë edhe në disa “Relacione” dhe veprime konkrete, ku komandantë të lartë por edhe Sulltani tashti aktivizohet edhe personalisht, jo vetëm me biseda me lidhje telegrafike direkte, por edhe me një “Irade Sulltanore” drejtuar “Gjithë popullsisë së Shqiperisë”, ku krahas këshillimeve me ajete kuronore për bindje absolute ndaj Halifit, akuzojnë shqipëtarët se nuk e kanë kuptuar sa duhet ajetin kuranor nënështrim e bindje ndaj  All’llahut, Profetit Mohammed dhe atyre që kanë pushtet midis jush. Halifi, tashti hiqet sikurse nuk na kishte qenë i bindur për “Viljatin e Rumelisë”, se nuk paska pasur as dijeni të mjaftueshme për kërkesat autonomiste shqiptare, dhe e përfundon Iradenë duke veçuar me kërcënimet se, “emri i 5-10 tradhëtarëve dhe ngatërrestarëve do të përmendet me mallkim deri në ditën e ringjalljes… si babai i të gjithë myslimanëve i ftoj myslimanët shqiptarë t’i kapin dhe t’i dorëzojnë këta tradhëtarë keqbërës me mendime të rrezikshme ndaj qeverisë. Ju siguroj dhe ju kujtoj se në këtë mënyrë do të gëzoni lumturi, paqe e qetësi në të dyja jetët”. (Cit. “Relacion” i Dervish Pashës, drejtuar “Portës së Lartë”, dt. 27 dhjetor 1880, Dok. Nr. 92; Dok. nr. 93, “Thirrje/Irade” e Sulltan Abdyl Hamidit, dhjetor 1880, Dok, nr. 93)  

Tashti, le ta ndjekim paksa në kohë qysh nga 1878, se si na paraqitet kjo puna e “autonomisë” edhe nga historiografia e re shqiptare. Në lidhje me “Lidhjen e Prizrendit” në tekstin e “Historisë së Shqipërisë”, Vëllimi i Dytë, bot. 1965, f  129-130 shkruhet: “Të gjithë delegatët u shprehën për ruajtjen e sovranitetit të Sulltanit mbi Shqipërinë dhe tokat e tjera të kërcënuara, duke parë në të garancinë për ruajtjen e vendit nga copëtimi, për mbrojtjen e tërësisë tokësore”. Më poshtë shkruhet: “Disa pika të Kararnamesë donin t’i jepnin Lidhjes, karakterin e një organizate të mbështetur në parime fetare islamike, të destinuar për ruajtjen e sundimit turk në Ballkan. Këtë qëllim kishin ato Nene të vendimeve, të cilat parashikonin që Lidhja të mbronte me forcat e saj Bosnje-Herzegovinën, të pengonte formimin e shtetit bullgar etj. Për këtë qëllim Lidhja, e cila e quante veten Xhemieti Ihtilati Islamie/Komiteti i Islamëve të Vërtetë, duhej të përfshinte sipas Kararnames, të gjithë shtetasit islamë të perandorisë turko-osmane, pavarësisht nga kombësia e tyre, qofshin ata shqiptarë, boshnjakë, bullgarë etj. Interesat e Portës së Lartë përkonin në këtë pikë me ato të feudalëve të mëdhenj shqipëtarë, për të cilët kuptimi i Shqipërisë shtrihej përtej viseve të banuara nga popullsi shqiptare… për këta feudalë “Tërësi e Shqiperisë” donte të thoshte tërësi e të gjitha viseve ku ata kishin çifliqet e tyre, dmth duke përfshirë edhe Maqedoninë deri në Selanik, Thesalinë, krahinat greke të Vilajetit të Janinës etj”. (Cit. f 131)

Kësisoji, e vërteta historike na paska qenë se “Itifaku i Prizrendit”, fillimisht ishte projektuar dhe ka përfaqësuar pothuajse të gjitha popullsitë myslimane të gadishullit tonë  e më gjerë edhe të Sulltanatit Osman. Po na del se me “copëtimin e vendit”, fillimisht e realisht kuptohej, sëpari copëtimi i tërësisë tokësore të  vatanit osman, të Sulltanatit Turko-Osman e halifatit të tij, pastaj më në plan të dytë ishte  “copëtimi i Shqipërisë”, dmth i asaj Shqipërie që e kishin në mendje feudalët e mëdhenj islamë shqipetarë alias të quajturit edhe si turkoshakët nga shqiptarët progresistë. Në dy dokumentet kryesore zyrtare që hartoi “Xhemieti”, “Kararname” e “Talimat”, as që përmendej kund termi gjeografik-etnik-politik si Shqipëri, nuk flitej askërkund direkt as për çeshtje “indipendence” e as “autonomie” dhe aq më pak për vetcaktimin e kufinjve të Shqipërisë. Njëfarë “lirie relative” për këto u lejua nëpër “misionet diplomatike” të bejlerëve shqiptarë, në telegramet, memorandumet e peticionet  e ndryshme që iu dërguan “Kongresit të Berlinit”, me të cilët Porta e Lartë donte të krijonte edhe një farë shantazhi, ndaj “Kongresit të Berlinit” me disa ushtri redifësh jo vetëm islamësh por edhe kristianësh malësorë që martoheshin me shumë gra etj, me shifra me mbi 100.000 luftëtarë, për të mbrojtur Bosnjë-Hercegovinën, pengimin e luftrave nacional-çlirimtare të fqinjëve tanë, pengimin e formimit të shtetit bullgar etj.

Sipas një botimi françeskan në Shkodër, shkruhet dhe pohohet se, paria Shkodrës, katolike e myslimane, në bashkëpunim edhe me koloninë katolike shkodrane të Triestes e me albanezët e Italisë, i kanë drejtuar Lordit Beaconsfield, kryesuesit të delegacionit anglez në “Kongresin e Berlinit” me 13 qershor 1878, një “Memorandum”, ku qysh në Pikën 1 theksonin: “Indipendenca e Shqypnis përveç se asht n’interesën e shqyptarëve, por edhe ekuilibri i Europës e kërkon qi kjo të  jetë nji shtet i pamvarun për me formue murin mprojtës t’Europës perendimore kundrejt invazionit slav” (“Shqypnija e Shqyptarët”, Shkodër1940, f 25-26; Shih edhe Xh. Belegu, “Lidhja e Prizrenit”, Tiranë 1939, f  24)

Ndërkaq, për të njejtin episod historik, “Historia e Shqipërisë”, shkruante: “Kararnameja, nuk përfaqësonte mendimin patriotik më të përparuar të vendit. Elementët politikisht më të zhvilluar që u ndodhën në Prizrend, ishin të pakët dhe nuk mundën t’ia hiqnin Lidhjes karakterin e një organizate mbi baza fetare islamike në shërbim të Portës së Lartë. Në kushte më të favorshme, nën drejtimin e grupit të patriotëve, në Shkodër lëvizja mori qysh në fillim një rrugë patriotike më konsekuente. Kjo shihej në një Memorandum të nënëshkruar nga 500 vetë që iu drejtua më 13 qershor 1878, në emër të të gjithë shqiptarëve, kryetarit të delegacionit englez në Berlin, kryeministrit dhe lordit Bikonsfielld. Shqipëria…nuk mund të përfaqësohet nga qeveria otomane. Shqipëtari, qoftë katolik, ortodoks apo mysliman, e urren pushtuesin turk po aqë sa urren çdo pushtues të huaj…Ashtu sikurse nuk jemi dhe as nuk duam të jemi turq, po ashtu do të luftojmë me të gjitha forcat tona kundër cilido që do të kërkonte të na bënte sllavë, austriakë ose grekë. Ne s’duam të jemi veçse shqipëtarë”… Pasi i bëntë një kritikë të ashpër politikës ekspansionistë të Rusisë dhe Traktatit të Shën Stefanit, Memorandumi kërkonte që t’i jepej Shqipërisë autonomia, në mbështetje të parimit të kombësisë dhe të caktohej një komision ndërkombëtar i kontrollit që duhej të garantonte zbatimin e reformave në Shqipëri, si në Kretë e Bullgari”. (po aty cit. f 131)

Tani hapni sytë e veshët dhe gjykoni vetë: sa larg është Indipendenca, “ruajtja e ekuilibrit evropian” dhe “muri antisllav”, nga Autonomia dhe “ruajtja e unitetit teritorial e fetar islam me Perandorinë Osmane”! Ku ndodhet i plotë ky dokument dhe a thua ka mbërritur ndonjëherë i protokolluar në Berlin?! Sa larg është një dokument që përfaqësonte katolikët me nja  dy a tre kokrra myslimanësh pa emër, dhe me një “dorë italiane”, me pretendimin e sajuar për “përfaqësimin e të gjithë shqipëtarëve”?!

Duke u kapur nga këto lloje gjethesh e degësh, Mustafa Asim Kruja, do të deklaronte  më 30 maj 1941, para Akademisë Mbretërore të Italisë se, “Lidhja Kombëtare e Prizrenit kishte për objektiv Shqipninë e Madhe, me shpëtue atdheun nga gjymtimet e Kongresit të Berlinit, me i imponue Qeverisë Otomane autonominë mbrenda kufijve administrativë të katër vilajeteve të Janinës, Monastirit, Shkupit dhe Shkodrës, me Ohrin kryeqytet, e ma në fund me pregatitë Kombin për luftën e epërme për pamvarësinë e tij të plotë”. (“Karakteret natyrore dhe historike të Shqipnis së Madhe”, Tiranë 1941, f 3 )

Dhe të gjitha këto thuheshin, kur fare mirë dihej se delegacioni i myslimanëve të Vilajetit të Shkodrës i kryesuar nga valiu turk, u vonua rrugës dhe nuk mbërriti dot me kohë në datën e caktuar në Prizrend, ndërsa “delegacioni katolik” ishte nisur në Prizrend, mbas disa kohësh thjeshtë si një vizitë urimi dhe kortezie, mbasi ishin hartuar dhe marrë të gjitha vendimet, siç i kishte dashur Turqia dhe sejmenët e saj. Por, ka edhe më kontradikta, mëdyshje, interpretime mashtruese etj, dhe më në fund duhet sqaruar edhe se për çfarë lloj “autonomie” mashtruese të “Vilajetit të Rumelisë” bëhej fjalë në premtimet e Halifit. Në botimin e Shkodrës të vitit 1940 shkruhej: “Me 15 qershuer 1878, Lidhja e Prizrenit i dërgoi nji Telegram Portës së Naltë, me anën e të cilit i njohtonte se shyptarët nuk do t’u nënështroheshin vendimeve kundra tanësisë toksore të Shqypnisë, e Qeverija turke e kishte me detyrë t’interesohej për fatin e Shqypnis në Kongresin e Berlinit. Abdyl Frashëri hartoi dy telegrame; njana iu dërgue ambashadorve në Stambollë e tjetra “Kongresit të Berlinit”…U formue n’Prizren nji Komitet Qandruer…Ky Komitet Qandruer caktoi programën e autonomis të kombit shqyptar e i shênjoi kufijt. Programa pershinte kater vilajete: Janinë, Shkodër, Monastir e Kosovë. Këto vilajete do të formojshin nji administratë të vetme me Monastririn si kryeqjytet, tue pasë si gjuhë zyrtare shqypen. Shumë delegetën deshën me shti mbrenda kësaj administrate edhe vilajetin e Salonikut e sanxhakatin e Novipazarit, si krahina të banueme prej njaj shumice të madhe shqyptarësh. Lidhja në Prizren veprojte krejt si nji qeveri kombëtare…Po edhe Sulltani vetë u kishte dhanë urdhën qeveritarve e ushtarëve në Shqypni mos me i u përzie Lidhjes në veprimin e saj. Posë kësaj Sulltani u kishte premtue shqyptarve edhe nji farë autonomije nën syperaninë e tij”. (cit. f 25)

Lexuesi dhe studiuesi mundet të vërejë se si “organizata me karakter islamik” na paraqitet shpesh si kameleone me disa lloje emërtesash, jo vetëm siç e kemi parë si disa tipe Lidhjesh, por herë-herë edhe si “Komiteti Qëndror”, edhe si “Qeveria Kombëtare/Kuverna e Përdorme”,  si “Komiteti i Islamëve të Vërtetë”, se si kjo “qeveri” na i paska dhënë Turqisë të drejtën, tagrin dhe detyrën të na përfaqësojë në Berlin, pa përmendur fare Shqiperinë, se si i vetëpërcaktoi kufinjtë e Shqypenisë/Shqiperisë  Ethnike, të cilat ia kërkonte Evropës etj, etj. Dhe fare mirë dihet se aso kohe nuk kishte asnjë lloj uniteti e drejtësie kolektive evropiane, por kishte një drejtësi kapitaliste e imperialiste, ku fitimtari dhe arbitrat diktonin drejtësinë, përfitonin hapësira teritoriale etj.

Dora dhe mendësia e Halifit Abdyl Hamidi edhe më 1912 edhe pas 1912…

Do të konstatohet se edhe në vitet që pasuan u veprua plotësisht brenda kësaj vije e këtij kuadri, madje do të konstatohet se edhe “flamurët, mëvehtësia e mosvartësia” e 28 nëntorit 1912, ndoqën po këto dinakëri e praktika anadollake. “Karta e Mëvehtësisë” (Shumë e çuditëshme dhe e dyshueshme si dhe pse  dhe kush e ka humbur origjinalin unik, po ashtu siç edhe flamurin e A. Kastriotit?!) fillimisht u komentua dhe praktikisht u interpretua si autonomi nën sovranitetin dhe suzeranitetin e Sulltanit, duke luajtur edhe lojra variantesh, derisa të  përfundonte lufta me fitoren ushtarake turke në frontet e Shkodrës dhe Janinës. Me mos realizimin e një Shqiperie të madhe 4 vilajetëshe dhe me unitet territorial me Turqinë, u kalua pastaj edhe në shpërthime regresivizmi për ribashkim me Turqinë, me marëveshje të fshehta, me ringritje të flamurit turk në të gjitha qytetet, deri edhe në Vlorë, shoqëruar edhe me plaçkitje e anarki totale, me një destablizim e rënie totale të shtetit shqiptar.

T’a kalosh edhe sot lumin, vetëm duke thënë thjeshtë me një gjysëm goje se në çeshtjen e kërkesës për indipendencë  “u vonuam”, se mbrenda pak ditësh, në vartësi të disfatatve të frontit turk, kaluam nga platforma tradicionale e autonomisë në atë të indipendencës, se ishim të detyruar të mbështeteshim ende te Turqia për të penguar “copëtimin e tërësisë tokësore të Shqipërisë”, apo se kërkesën për autonomi nën suzeranitetin e sovranitetin e Sulltanit, na e imponuan më 1912 evropianët, është një lloj pikpamje hipokrite shumë e rëndë. (Shih, H.Sh, cit, f  363-365)

E vërteta është se realisht qysh nga 1878 edhe deri më 1910-1912, kërkesa maksimale e kastës politike shqiptare e paraqitur dhe si “dëshirë e mbarë popullit shqiptar” ishte vetëm një lloj autonomie brenda kuadrit të tërësisë tokësore të Turqisë. Kjo autonomi, për shkak të hapje mbylljes e lojrave diplomatike turke, mbetej  pothuajse gjithmonë e pa përcaktuar prerë se deri në çfarë caku kërkohej dhe se cila do të ishte kjo Shqypenija/Shqiperia konkrete që kërkonin shqipetarët. Frika ndaj mallkimit të Halifit, frika ndaj shprehjes së kjartë, përdorimi i shprehjeve  të papreçizuara, dy kuptimëshe etj,  ishte shndruar si një dogmë edhe tek patriotët më të shquar dhe e shoqëroi të gjithë periudhën që nga 1878 e deri më 1912, përfshirë këtu edhe vetë Ismail Qemalin, para e pas 28 nëntorit 1912, me marëveshjet e tij të fshehta.

Qysh herët, nëpër disa libra shkollore, nëpër disa manifeste e nëpër disa vjersha me karakter patriotik, disa personalitete të spikatur të letrave shqipe e të politikës së asaj kohe, kishin përcaktuar një lloj vije me kërkesa kulturore dhe kishin ngulur disa piketa e një vijëzim prezantim Shqiperie (si “Vendi i Shqiponjës”): Prevezë, Tivar, Sanxhak, Novipazari, Kurshumli, Prishtinë, Mitrovicë, Leskovac, Vranje-Pirot, Shkup, Manastir, Follorinë, Kostur, Selanik, Grebene, Thesali, Pindi, Kalariti, Artë, Ambraki, Prevezë me nja njëqind e ca mijë qillometra të katërqipta, e cila Shqiperi për hir të “unitetit tokësor të brendëshëm dhe unitetit tokësor kufitar e fetar me Sulltanatin turko-osman” duhej të qëndronte nën Turqinë! “Të bashkohet i tërë ky vent që përbën “tërësinë tokësore të Shqiperisë” me 5 vilajete Selanik , Manastir, Janinë, Shkodër e Yskyp”…”Selanik e tatëpjetë ka qenë e do të jetë Vent i Tërë i Shqiperisë me ndihmë të Perendisë”…”Qysh prej Tivarit e deri n’Prevezë”…”Për Mbret e troje t’vetat…”…”Asht toka jonë t’parët na e kanë lanë”…

Siç e dëshmon dhe e rrëfen bindshëm Hasan Prishtina, aq e fortë ishte kjo vijë e mosshkëputjes nga Turqia, sa që brenda në Parlamentin turk të vitit 1910, deputetët përparimtarë xhonturq kishin filluar t’i përqeshnin me tallje deputetët shqiptarë filo sulltanistë si “bashkimxhinjtë”. Hasan Prishtina, që ishte fare i vetëdijshëm për nevojën e prezantimit zyrtar të “kufinjve të Shqypenisë”, në ato “Kërkesat e famshme autonomiste me 14 pika” të 1912 (ku kërkonte një lloj “marëveshje për një lloj shteti autonom shqyptar-makedonas”), deklaronte se nuk mund të fliste dhe as të propozonte se cilët mund të ishin kjartësisht “kufinjtë e Shqypnisë”, sepse ndryshe do të vritej nga Riza Beg Gjakova dhe Isa Beg Boletini. Sipas H. Prishtinës, roli që luante në këtë çeshtje mjaft delikate indoktrinimi e fanatizmi fetar islamik dhe sidomos roli personal i halifit islam sulltanit Abdyl Hamidit qysh nga 1878, ka qenë jashtzakonisht i rëndë dhe regresiv. Mjaft i vetëdijshëm për këtë H. Prishtina shkruante: “Ibrahim Pasha…më tha që nuk kishte me i pasë hije Shqypnisë me kërkue ksi pikash, pse populli asht muhamedan… Sidomos filloi me përfitue në ma të mirën mënyrë prej padijes së Riza Beg Gjakovës e të fanatizmit fetar të tij. Riza Beg Gjakova e mandej edhe Isa Beg Boletini filluen me thanë: “Na nuk duem as autonomi edhe nuk mund të dahemi prej osmanlive…shkaku i zvogëlimit të fuqisë ishte ky: Riza Gjakova e Isa Boletini mendojshin me pshtue Sultan Hamidin, qi ishte i burgosun në Salonik…T’ardhmen në Shkup, çashtja e Sultan Hamidit ndër qëllime të Riza Begut e Isa Boletinit u pa shumë kjartaz…Edhe vetë Ibrahim Pasha u frigue keqas prej çashtjes së Sultan Hamidit…me të vërtetë Riza Beg Gjakova dhe Isa Beg Boletini, n’at kohë nuk mendojshin ndonji send tjetër veç me pshtue Sulltan Hamidin prej burgimit. Jo qi nuk u përmendte gja as për autonomi, pse këto ishin fjalë qyftri (gjynahi fetar islam) për Riza Begun e Isa Boletinin.” (“Lufta për Çlirimin Kombëtar në vitet 1878-1912”, H. Prishtina, f 423-437, nxjerrë sipas “Nji shkurtim kujtimesh mbi kryengritjen shqyptare të vjetit 1912, bot. i dytë, Bari 1925, f 6-38)

Megjithse faktet flisnin qartë, historiografia e vjetër panvataniste dhe historiografia e re enverhoxhiste e “realizmit socialist”, bëri përpjekjet maksimale për të sajuar e për t’i fryrë më tej se sa realiteti faktik disa “rrymëza e krahë autonomistë” deri edhe në nivelet e indipendencës, duke improvizuar madje edhe beteja legjendare e gjakderdhje kolosale në ndeshjet me ushtritë turke, duke konsideruar si “kryengritje masive popullore për pavarësi” edhe disa kryengritje me karater lokal edhe disa ndeshje brenda kuadrit të grindjeve partiake e civile midis xhon turqve progresistë e pansulltanistëve regresivistë etj. Puna shkoi deri te një deklarim e ekzagjerim  gjigand se gjoja në vitet 1910-1912, sllavët dhe grekët kishin vrarë rreth 250.000 shqiptarë!

Po si mund të flitet aktualisht për “histori reale”, duke dëgjuar e stërdëgjuar vetëm skemat stereotipe, pa asnjë lloj debati e diskutimi, duke dëgjuar vetëm hollimet e stërhollimet dhe montimet e disa “ish personaliteteve e burrave të shtetit shqiptar”, të disa historianëve profesionistë enveristëhoxhistë dhe të disa analistëve të caktuar, nën disa dirigjime të paracaktuara?! Flitet për “Lidhjen e Prizrendit”, për “Pavarësinë e 28 nëntorit 1912”, pa përkthyer e botuar të plotë e të pa fallsifikuar në shqip “Kararnamenë”, “Talimatin”, pa përkthyer e botuar të gjitha korespondencat e marëveshjet e fshehta të I. Qemalit, etj, etj?!

Gjithsesi, shihet kjartë pra se çfarë lënde e mori gati dhe çfarë e përpunoi edhe më tej historiografia enverhoxhiste, çfarë pjese nuk i hynte në punë e duhej maskuar, apo se çfarë pjese duhej zhdukur nga faqia e historisë, duke krijuar kështu edhe një farë konspiracioni të brendëshëm.

Barka  e famshme e shtruar me qilim e Dhimitër Qarrit dhe karroca e famshme e sollën patriotin dhe diplomatin plakun ezmer e mjekërbardhë Ismail Qemal Bej Vlorën më 1908, ku populli i Vlorës i bëri një pritje triumfale “Elçiasë së Hyrrietit”, duke ia ç’mbrehur kuajt nga karroca dhe duke e tërhequr me njerëz. Dhe shyret e hare e madhe dhe rezultati Neni 8 i Kushtetutës: “Të gjithë shtetasit e Turkisë, çdo komit e fejet kjoshin e pa kurrfarë ndryshimi, do të quhen osmanlli” dhe Burhan Edinin si Sulltanin shqiptar! (“Lufta për Çlirimin kombëtar në vitet 1878-1912”, bot. 1962, Dh. Qarri, “Ismail Qemali në Vlorë”, f 486-487; “Mendimi shoqëror e politik i Rilindjes Kombëtare” (Përmbledhje artikujsh nga shtypi), Vëll II, 1908-1910, “Përlindja e Shqypënijes a e Turkis?”, f 124-127 etj)

E njejta barkë e karrocë u përdorën edhe më 1912, për “Plakun e Kaninës, Vlorës dhe të Konjës”, i cili veproi brenda zonës së okupacionit turko-osman, ku u vendos edhe një lloj gjendje dypushteti e bashkëpunimi…

Në shtypin vendas, atë ballkanas, në shtypin evropian e më gjerë, ka fakte që provojnë se shprehja “të gjithë delegatët me një zë  venduan që Shqipëria me sot të bëhet në vehte, e lirë e e mos varme” u interpretua fillimisht edhe si vetqeverim- autonomi. Gazeta “Liri e Shqiperisë” në artikullin redaksional “Çpallja e vetqeverimit të Shqiperisë” shkruante: “Kjo javë na pruri lajmen e gëzueshme çpalljen e autonomisë në Shqiperi. Tejshkrimet thonë se jo vetëm në Durrës dhe Vlorë po nëpër gjithë qytetet e Shqiperisë u çpall autonomia dhe u ngrit flamuri i kombit shqipetar. Këto lajme na gëzojnë shpirtin dhe gëzoin zemrën plot shpresë, se kuptojmë se Shqipetarët e vërtetë të Shqiperisë muhamedan e të krishterë duke parë fuqinë e turqet që po shuhet nuk u hidhëruan aspak po çpallën atë që prej kohësh e dëshëronin”. (H.SH, cit. ne faksimile fig 73, f 364)

Dëshirën autonomiste, të shprehur të shqiptarëve e pranoi dhe e përshëndeti edhe Kongresi i Internacionales Socialiste Evropiane, që mbahej në Bazel të Zvicrës, në fund të nëntorit 1912. Në Manifestin që u hartua me 29 nëntor 1912, shkruhej: “Kongresi e njeh të drejtën e popullit shqiptar për autonomi, por ai me këtë nuk kupton që, nën preteksin e autonomisë, Shqipëria të sakrifikohet për ambiciet austro-hungareze, turke dhe italiane”. Kongresi socialist evropian i hapi derën Shqipërisë që të shikonte në të ardhmen drejt një Federate Demokratike të Ballkanit evropian dhe më vonë do të deklarohej prerazi për të drejtën e shqiptarëve për indipendencë, vetvendosje e unifikim nacional

Realisht përzënien e pushtueseve turq, pastaj edhe të okupatorëve të rinj serbë, malazezë e grekë, vetë indipendencën dhe kufinjtë e Shqipërisë i realizoi dhe i përcaktoi diplomacia evropiane dhe jo deklaratat, proçes-verbalet dhe marëveshjet e fshehta të Ismail Qemalit dhe grupit të tij me komandantët turq, që e kishin lënë indipendencën dhe kufinjtë për minutin e fundit dhe si varjantin e fundit… Nuk ishte më as në dorën e as në tagrin e “Qeverisë së Vlorës” dhe as “Qeverisë së Stambollit” të përcaktonin kufinjtë e Shqiperisë… Në fillim diplomacia evropiane me 17 Dhjetor 1912, vendosi t’a njihte në parim krijimin e shtetit të ri shqiptar dhe më pas të përcaktonte kufinjtë politikë, mbasi vendi ishte i okupuar dhe i përfshirë nga lufta ndërmjet fuqive të bashkuara ballkanike dhe Turqisë. Realisht qëndrimi pasiv dhe madje edhe aktiv i Ismail Qemalit përkrah Turqisë, “kishte çuar në një lloj aleance jo zyrtare të Qeverisë së Vlorës me ushtrinë turke me krykomandë në Berat”. Më 29 janar 1913, Këshilli i Ministrave në Vlorë mori një vendim që me çdo kusht të mbrohej Janina dhe u mobilizua në dërgimin e rezervistëve shqiptarë, ushqimeve dhe armatimeve për ushtrinë turke, po ashtu siç vepronte edhe për frontin e Shkodrës. (H.Sh. cit. f 376)

Realisht, si komanda turke e Janinës e si komanda turke e Shkodrës, nuk e njohën fare as “mëvehtësinë e as flamurin, e as Qeverinë e Vlorës” dhe shpresonin në një fitore ushtarake e rikthim të Turqisë. Në Shkodër valiu administrativ civil dhe komandanti turk Hasan Riza Beu, pak para se qarqet e fshehta xhon turke t’i bënin atentatin, mblodhi parinë myslimane dhe i ofroi një lloj varjanti autonomie, të cilën ata e refuzuan duke thënë se nëqoftëse Turqia do t’i braktiste, ata myslimanët shkodranë do t’i mbështeteshin Austrisë dhe për këtë “Deklaratë” ata hëngrën disa të shara në kulmin e nervozizmit të këtij valiu, që ishte një ushtarak i shquar, por edhe një filosulltanist i shquar kundra xhonturqve dhe një diktator i shquar. Arësyea ishte se ai kishte pregatitur të vinte në jetë një plan dezertimi për të kaluar në zonën austriake të Tivatit. E vërteta historike, nuk mund të mohohet duke ndryshuar përkthimin e librit origjinal, sikurse ka bërë ushtaraku Ali Ohri në përkthimin e tekstit të origjinalit të G. Berrit, “Rrethimi i Shkodrës” dhe duke shtrembëruar të vërtetën ditën për diell! Ti japësh këtij komandanti dekoratën më të lartë “Për veprimtari të shquar patriotike të klasit të parë”, “Qytetarinë e Nderit të Shkodrës” dhe t’ia ringresh monumentet për të katërtën herë me vlerësimet më maksimale edhe më lart se vetë heronjët e vërtetë të pavarësisë së Shqipërisë, duke ia ngecur të gjitha në kurriz antisulltanistit Esat Pashë Toptanit, kësaj i thonë të cungosh historinë me prapaqëllim, madje i thonë edhe t’i bësh një lloj denigrimi edhe meritës së padiskutueshme të diplomacisë evropiane, që me Ultimatum i largoi ushtritë okupatore malazeze e sërbe nga teritori i Shkodrës.

Megjith kontradiktat ndërmjet grupeve e shteteve rivale evropiane, de facto më 29 korrik 1913, Konferenca e Ambasadorëve Evropianë në Londër e njohu Shqipërinë/Albaninë dhe e definoi me kufinj të qartë politikë. Pati largpamës që e pranuan këtë, por pati edhe “heronj me pozë të bukur”, që u zhytën nëpër marëveshje të fshehta e deshën të na linin fare edhe pa Shqipëri. Jashtë shtetit shqiptar në mënyrë absolute të padrejtë mbetën shqiptarët shqipfolës të  krahinës së Kosovës, të Maqedonisë dhe të disa krahinave që iu aneksuan Malit të Zi. Por, kush pyeste për të ashtuquajturën “drejtësi”, kush do t’a pyeste “shpirtin e aspiratën popullore”, kur kasta politike shqiptare panturke ia kishte bërë hysmetin bash të kundërtës, kur luftoi me mish e  me shpirt për të mos u shkëputur nga Turqia dhe kur kurdisi edhe më pas e më pas kushedi se sa e sa intriga e incidente të rënda?!

Kështu pra “feudalët e mëdhenj” dhe rajatë e tyre të 1878-1912…por, ç’të thuash pastaj kur pas kapitullit të shitjes për borxhe të Shqypenisë dhe kundërvënies së Turqisë qemaliste, u duk përsëri dhëndëri Burhan Edin, kur më në fund ia mbërriti edhe kapitulli fashist, kur effendilerët ogllutë, llarët dhe ronxhobonxhot e “Baballarëve të Kombit”,  antizogistët dhe zogistët që u konvertuan brenda natës si fashistë, deshën të bënin realitet me Italinë e pastaj edhe me Gjermaninë, atë që nuk e bënë  dot me Turqinë. Plot gojën filluan të flisnin për një lulishte Shqypenie të Madhe Ethnike, të vllaznuem me italianj, ku do të bëhej realitet edhe ëndra e vjetër “Selanik e tatëpjetë, ka qenë e do të jetë vend i tërë i Shqiperisë”, madje deklaronin plot fodullëk edhe banalitete të tilla se “Shqypetarët janë nji popull 100% konservator e shovinista”!  (vijon)

Aromë demokristiane në Malësinë e Madhe

Me fillimin e shekullit të ri Partia Demokristiane në Malësi të Madhe, filloi të rritet e gjejë përkrahje ashtu siç filluan të rriten shpresat e Shqiptarëve për të qenë pjesë e Europës së Bashkuar. Natyrisht ishin Idetë Demokristiane ato që themeluan Europën që kemi sot, ide që edhe në Shqipëri do të jenë primare. Treva jonë prej shekujsh i ka paraprirë qytetërimit që na bashkon me atë pjesë të kontinentit plak që shekujt na ndanë padrejtësisht. Gjithsesi në Malësi të Madhe sot numrohen 600 antarë të PDK, ku në këtë rast nuk ka rëndësi numri, por cilësia e antarësisë që prek të gjitha shtresat e mbi të gjitha familjet themel të trevës sonë, të cilat kanë konrtibuar më të rëndësishëm në qëndresën e mbijetesën tonë. Partia Demokristiane në zgjedhjet politike të vitit 2005 arriti të sigurojë në proporcional 2400 vota, ose 16% të numrit të atyre që votuan, gjë që u vertetua edhe në zgjedhjet lokale të këtij viti (2007). Në votimet e 18 shkurtit Partia Demokristiane ka arritur të fitojë në M. Madhe 10 këshilltarë nga 92 këshilltarë që ka Malësia e Madhe, gjë e cila e ka bërë faktor në qeverisjen vendore, duke u bërë forca e dytë Politike në kualicionin e djathtë. Vlen të theksohet se Demokristianët në Malësi të Madhe drejtojnë Këshillin e Komunës Shkrel, ku kryetar i këtij këshilli është zgjedhur Demokristiani Rrok Gegaj, antar i Këshillit Qarkut Shkodër përsëri është demokristiani Kastratas Aleks Keka, si dhe Nënkryetar i Këshillit të Bashkisë Koplik është zgjedhur Vasel Gilaj. Por më e rëndësishmja është fitorja e kandidatit të Partisë Demokristiane, në garën për Kryetar Komune në Kelmend, të Demokristianit të njohur Zotit Ndue Lelçaj.

Fitorja e kësaj Partie në Malësi të Madhe është arritur, mbi të gjitha edhe për meriten e drejtuesve Lokal, Kryetarit Tonin Marina dhe Sekretarit Pashko Gjekaj. Gjithashtu në këtë fitore kanë një meritë të veçantë drejtuesit e lartë të Partisë Demokristiane shqiptare, si Kryetari Nard Ndoka, deputetët Nikollë Lesi; Pashko Ujka dhe Malsori i nderuar Tom Doshi, e tjerë, të cilët me përfaqësimin e tyre dinjitoz në Parlament dhe Qeveri i kanë rritur vlerën vetvehtes, familjeve të tyre, dhe mbi të gjitha Idealeve Demokristiane që janë e ardhmja Europiane edhe për ne shqiptarët.

Vasel Gilaj

Zëdhënës i PDK, Dega Malësi e Madhe

A mund ta presë këtë “penallti” Fino?!

Përzgjedhja e Topit është gjëja më e zgjuar që tançka e djathta ka propozuar tash e 15 vite të shkuara në politikën e kartës së përfaqësimit. Emri në fjalë i kandidimit dëshmon një vetëdije dhe pjekuri politike, ndoshta pahiri. Ndoshta edhe për t’ia rrëmbyer në një farë mënyre hisen që i takon opozitës.

Në rast se nuk do të arrihet në një zgjedhje konsensuale, në pamundësi të garantimit të 84 votave të domosdoshme, pra pashmangshmëritë edhe të 2 votave të opozitës, kjo sipas llogarive të Berishës, shqiptarët do ta shohin veten sërish para kutive të votimit.

Pas një zhurme që siluroi duke e vënë në pozita kritike Berishën, dhe krijimit të panoramës së një të ashtuquajture marrëveshje të fshehtë mes tij dhe Nanos, hidhet në treg emri që PD-ja propozon për kandidaturën e Presidentit të Republikës. Ai është Bamir Topi, nënkryetar i demokratëve dhe njëkohësisht kryetar i grupit parlamentar të kësaj partie. Përzgjedhja e Topit është gjëja më e zgjuar që tançka e djathta ka propozuar tash e 15 vite të shkuara në politikën e kartës së përfaqësimit. Emri në fjalë i kandidimit dëshmon një vetëdije dhe pjekuri politike, ndoshta pahiri. Ndoshta edhe për t’ia rrëmbyer në një farë mënyre hisen që i takon opozitës.

Në rast se nuk do të arrihet në një zgjedhje konsensuale, në pamundësi të garantimit të 84 votave të domosdoshme, pra pashmangshmëritë edhe të 2 votave të opozitës, kjo sipas llogarive të Berishës, shqiptarët do ta shohin veten sërish para kutive të votimit.  Opozita që në muajt e kaluar, ende pa pasur një rezultat optimist të arritur më 18 shkurt, u ka fryrë borive të mobilizimit, për ta vënë mazhorancën para krizës së Presidentit. Tash, kur ajo përpiqet ta shohë veten në pozita të favorshme besueshmërie elektorale, ka edhe një arsye më shumë për të shtrënguar radhët, për të bërë dhe pazare për dy votat që do të zgjidhin ose jo këtë “nyjë gordiane”. Gjithsesi, kryeministri Berisha është i mendimit se e djathta duhet të përgatitet edhe për zgjedhje të parakohshme.

Pragu i kërcënuar i zgjedhjeve të parakohshme, i artikuluar edhe nga faktorët ndërkombëtarë, duket se nuk step opozitën para tundimit për të provuar shansin që t’ia rimarrë pushtetin Berishës. Dhe këtë ajo nuk ka hezituar ta bëjë fakt të kryer nëpërmjet krijimit të një “stuhie në gotë”, daljen tek emri konkret për kandidaturën e Presidentit. Nëpërmjet sekretarit për Burimet Njerëzore, Blendi Klosi, ka piketuar ish-kryeministrin e Pajtimit Kombëtar, Bashkim Finon, si rivalin e mundshëm të Topit, dhe njëkohësisht si arsyen tashmë të kalkuluar politike për të pasur zgjedhje të parakohshme. Megjithëse Klosi këtij referimi nominal për rivalitet, duket qartazi ta ketë cituar si kundërpeshë të asaj që ai do ta cilësonte si provokuese, kandidaturën e PD-së, pasi sipas tij, Topi përfaqëson të djathtën ekstreme. Një eksponent tjetër i PS, konkretisht Sekretari Politik, Ben Blushi ka ironizura, duke cilësuar prezantimin e kandidaturës nga PD, si një shaka të Berishës.

Standartizimi politik i postit të Presidentit domosdoshmërisht duhet të qaset në kondicionin e konsensualitetit. Sipas Blushit: “President konsensual do të thotë të ulemi në tavolinë dhe të merremi vesh për një kandidaturë e cila plotëson disa norma politike dhe etike, për të kandiduar për postin e Presidentit”. Propabiliteti, se mundësia e garantimit që kjo klasë politike do të rrok vullnetin për të kalkuluar një gjuhë të përbashkët, qoftë edhe për Presidentin, në rastin konkret është zero. Kjo jo dhe aq se propozimi ka ardhur nga PD, dhe Presidenti i takon opozitës, siç është shprehur demokristiani Lesi, se sa çdo gjë e Berishës kuptohet si një herezi politike dhe popullohet si blasfemi në dogmën e përqafimit të politikës së re.

Bamir Topi, gjithsesi, mbetet një nga kandidaturat më përcaktuese për fatin e së djathtës, megjithëse hierarkia e tij partiake po shëtit në tregun politiko-mediatik si një mur i lartë, i pamundur të kapërcehet. Pozitat në të cilat ndodhet politika, ose më saktë qorrsokaku ku kandidimi demokrat e ka futur atë, është tamam si në një finale ku fatin e ndeshjes e përcakton penalltia e akorduar në sekondat e fundit. Tensioni dhe emocioni janë në pikun e tyre. Polarizimi motivohet përkundër çdo logjike që ofrohet si alternativë. Parë me optikën e besueshmërisë elektorale, nga njëra anë, opozita pretendon të jetë sfida e 18 shkurtit, dhe këtë e mbështet më rrëmbimin e qyteteve të mëdha, ndërkohë që mazhoranca ngrohet te vullneti plebishitar i fitores.

Ende nuk mund të thuhet saktësisht sesi do të përfundojë ky zgrip politik. Kjo pasi edhe aty ky mazhoranca pretendon të përmbush numrin e domosdoshëm të votave, kushtet klimaterike kanë tendencat acarimi të skajshëm duke fikur çdo shpresë ende pa u hedhur hapat e delegimit numerik. Situata ka gjasa të dalë nga kontrolli edhe brenda numëratores së Berishës. Nëse tash për tash, Lesi ka kërkuar vetëm respektimin e parimit të konsensit, që sipas tij mund të jetë i tillë vetëm me një kandidaturë të dalë nga dueti Rama-Meta, ku i dihet se çfarë do t’i shkrepë në 81 kokat e tjera që Berisha i pandeh si stad të pandryshueshëm.

Gjithsesi, deri atëherë mund të ndodhin kaq shumë gjëra, sa do të ishte kokëkrisje të vije piketat, se ku do të hedhësh bazamentin e një përfundimi. Për më tepër, kur deri më tash asnjë rrjedhojë logjike nuk ka ushtruar vullnet mbi faktorizimin e hapave të politikëbërjes, për më tepër, kur bëhet fjalë për pushtet. Çoroditja e klasës politike shqiptare është një tipar që nuk shfaqet vetëm në sipërfaqe, por edhe në fondament. Ajo që mund ta artikulojmë si politika e befasisë, është politikë kafenesh, politikë e çastit, dritëshkurtësie dhe tërsëllimë kokash të nxehta, që kanë qenë përcaktues deri më tash, në atë që beh me zbardhjen e një dite të trazuar shqiptare.

Por ajo që mund të thuhet me saktësi në këtë vorbull mendjesh me produkt të vetëtimshëm, është se opozita kurrsesi nuk do të pajtohet, sikurse është rrekur të dëshmojë, me kandidaturën e PD-së për Presidentin e Republikës, qoftë ky dhe Bamir Topi.

Opozita në veçanti dhe klasa politike shqiptare në përgjithësi, përgjatë gjithë përvojës së saj ka gjykuar zgjedhjet e parakohshme, si mundësia e vetme nga mund të hyhet në produktivitet. Politika kurrë nuk ka gjykuar konditat dhe parametrat ligjorë apo monetarë, dhe gjithë mekanizmin zgjedhor në tërësi, si vullnesë për të vënë nën fre tundimin për pushtet. As tani ajo nuk ka komoditetin e nevojshëm për të gjykuar kthjellët, nëse duhet për hatër të respektimit të disa kushteve, para së cilave e ka vënë faktori ndërkombëtar, e kanë vënë zgjedhjet që lamë pas, i ashtuquajturi “shans i humbur”, sepse ajo e ka dizenjuar veten si mobilizim për luftë dhe rivalin si armik.

Nga Albert VATAJ

Kalvari i persekutimeve të familjes Cepa

A është Shqipëria një vend i sigurtë?! A është shteti shqiptar garant i lirive dhe të drejtave të njeriut, barazisë sociale ekonomike dhe politike?! Megjithëse ajo bën pjesë në të gjithë organizmat ndërkombëtare, ka nënshkruar të gjithë karta që rrjedhin nga vendet demokratike dhe së fundi ka nënshkruar dhe marrëveshjen e Asociim Stabilizimit me Bashkimin Evropian, mbetet paradoksale të mendosh se në këtë vend çdokush është i lirë, me shanse të barabarta dhe i mbrojtur nga imuniteti i detyrimeve kushtetuese që bëjnë përgjegjës shtetin në zbatimin dhe respektimin e tyre. Politika është ajo që bën ligjin. Në Shqipëri politika është mafia. Njerëz të pasur që penetrojnë në politikë dhe vendosin veton për gjithçka dhe mbi fatin e gjithkujt. Në politikën shqiptare të dalë nga garnitura e kuzhinës së diktaturës së Enver Hozhës, jo vetëm njerëz të kompromentuar rëndë me krimin, njerëz me precedentë të rëndë penal, por popullohet deri edhe nga njerëz që kanë vrarë me dorën e tyre. Absurde! Ndërsa vendet e civilizuara kërkojnë të përsosin jetën e shtetasve të tyre, në Shqipëri shpëtimi i vetëm është të emigrosh. Kjo zgjidhje e detyruar nga pamundësia për të jetuar me persekutimin, me dhunimin psikik dhe fizik, me eliminimin, ka shtyrë si shumë shqiptarë të tjerë edhe shtetasin Enea Cepa, të lërë vendin e tij, dhe gjithçka që e rriti me djersë dhe e vaditi me gjak. Kalvari i persekutimit të familjes Cepa i ngjan rrugës së mundimshme drejt Golgotës. Vetë Enea dhe bashkëshortja e tij janë dëshmi e gjallë e këtij absurdi shqiptar, këtij monstruoziteti të kthyer në sistem dhe mbi të cilin njerëzit e politikës së vjetër kërkojnë të ruajnë të forta pozitat e tyre. Tamam siç vepruan diktatorët në të gjithë rrjedhojën e tyre të shtetsundimit. Familja Cepa bindjet fetare dhe politike, aderimin në Shoqatën e Ish-Të Përndjekurve Politikë, kontributin në lëvizjen demokratike dhe në forumet drejtuese të Partisë Demokratike që nga krijimi i saj atyre u është dashur t’i paguajnë shumë shtrenjtë. Kjo hakmarrje gati patologjike e komunistëve dhe ish-komunistëve ndaj familjes Cepa ka fillesat e saj që në vitin 1946-1960 kohë kur regjimi i Enver Hoxhës i konfiskon pasurinë të përbërë nga 25 hektarë tokë dhe 500 dru frutorë në fshatin Opar, në rrethin e Korçës. Ky kalvar do të vijojë me burgosjen për agjitacion dhe propagandë kundër regjimit të Enver Hoxhës, të babait të Enea Cepas dhe vëllezërit e tij Renato dhe Dhimitraq, në verën e vitit 1985. Po të njëjtin fat ka patur dhe familja e gruas së Enea Cepas, Suela. Gjyshi i saj ka ndërruar jetë në burgjet e komunizmit nga torturat çnjerëzore ushtruar ndaj tij nga xhelatët e Sigurimit të Shtetit. Si për të mos përfunduar me kaq, nga ky regjim i është mohuar një ndër të drejtat universale, ajo e arsimit. Pas ndryshimeve politike kjo familje u bë ndër përkrahëset më të flakta të demokracisë dhe Partisë Demokratike që në protestën e 12 dhjetorit të vitit 1990, kohë kur mendohej se komunizmi po jepte shpirtë. Në këtë protestë Enea vëllai i tij Renato dhe prindërit Dhionis dhe Kostace u rrahen mizorisht nga forcat speciale të pasuesit të denjë të Enver Hozhës, Ramiz Alisë. Më 20 shkurt 1991 në protestën e zhvilluar në qytetin e Korcës, Enea Cepa goditet në kokë me qytë arme duke marrë plagë të rënda. Fitorja e Partisë Demokratike në zgjedhjet e 22 marsit të vitit 1992, ishte një fitore e madhe, një rilindje për familjen Cepa, e cila e kishte paguar shtrenjtë diktaturën komuniste më të egër në Evropë. Por kjo liri do të ishte ë përkohshme, sepse falangat bolshevike do të rimodelonin luftën e tyre duke e veshur me mantelin e demokracisë. Enea Cepa dhe bashkëshortja e tij, Suela do të kërcënohen me vdekje dhe do të keqtrajtohen nga skuadrat e vdekjes së Fatos Nanos, të birit të një ish-drejtuesi të nomengalturës së Hoxhës, në lagjen e tyre në Korçë më 1 korrik të vitit 1997.  Gjithashtu natën e 8 dhjetorit të vitit 2000 dy oficerë të forcave speciale dhe një eksponent i Shërbimit Informativ Shqiptar me maska në fytyrë  kanë dhunuar privatësinë e familjes Cepa, duke bastisur banesën me pretendimin e një kontrolli rutinë për armë. Në mesnatën e 10-11 dhjetorit 2000 dy SHIK-as kanë shoqëruar bashkëshorten e Enea Cepas, me pretendimin se do ta dërgonin në shtëpi. Rrugës ata i kanë bërë presion psikologjik dhe e kanë kërcënuar se duhet të heq dorë nga Partia Demokratike dhe mbështetja politike ndaj saj. Si për të mos e mbyllur me kaq, ata e kanë marrë zonjën Suela Cepa dhe në një kthinë të Shtëpisë së Pushimit të Punëtorëve në Korçë e kanë ngacmuar fizikisht për ta finalizuar këtë barbari me përdhunimin e saj shtazarak. Duke u larguar ata e kanë lënë gruan, e cila më pas është ajo kthyer në shtëpi me një taksi të rastit.

Pak a shumë ky është fati tragjik i një çifti, i një familjeje, i një dinastie antikomuniste. Në këto kushte kur për asnjë moment nuk ke të garantuar, as jetën, as privatësinë, as pronën, asgjë, si rrugëzgjidhje e vetme është largimi nga ai vend ku ke lindur, e ke dashur, ke rrezikuar që të bëhet parajsa e fëmijëve të tu. Ky është kaluari i Enea Cepas, bashkëshortes së tij, Suela, familjes së tij. Kjo është Golgota shqiptare. Edhe sot sado që politika përpiqet të formojë një realitet virtual për të huajt, realiteti është ai që ka të tilla histori rrëqethëse, tragjike, për të provuar botërisht se askush nuk është i sigurte. Në çdo moment je i kërcënuar. Shteti i gangsterëve të politikës, shteti i Al Kaponeve është ai vend që Enver Hoxha e quajti “Shkëmb graniti në brigjet e Adriatikut, ai vend që pushteti i sotëm e quan shteti i së drejtës, i barazisë, shteti ligjor. Se sa i tillë është e dëshmojnë fatet tragjike që qytetarëve të saj të devotshëm, e dëshmojnë organizmat e huaja të akredituara në Shqipëri, e rrëfejnë raportet dhe vlerësimet negative që fshikullojnë shtetin shqiptar. Kjo është Shqipëria.

Esmeralda Delija

Veronikë Pepushaj

Italia lehtëson proçedurat për studentët, punëtorët sezonalë dhe bashkimin familjar

15-16 vjet më parë Shqipëria dhe Italia, megjithëse me një bazament historik vëllazëror, ishin diverse. Ishin dy botë.

Sot janë një. Për shqiptarët shteti fqinj është hapësira, e kjo hapësirë është e “stërpikur” ngado me shqiptarizëm. Me një shqiptarizëm që metaforikisht shkruan mesazhe drejt së ardhmes. Një qytetërim, një lëvizje që ecën për ditë e nuk mbaron udha kurrë, është Italia, vendi i dytë në botë pas Greqisë, ku emigrantët tanë jetojnë, punojnë, synojnë.

Është pjesa jugore e Shqipërisë që ka zgjedhur Greqinë, pasi minoriteti grek është i madh. Ndërsa Shqipëria e mesme dhe veçanërisht Veriu, interesat i kanë të lidhura me Italinë. Pra, në këtë inspirim, fjalë të mira meriton Ambasada italiane në Tiranë, konsullata e Vlorës, por vërtet më shumë konsullatës italiane të Shkodrës. Edhe në një kënd tjetër pamjeje. Veriu ka qenë më i vështirë të metodizohet, sepse nevojat kanë qenë më të mëdha. Dhe të kujtojmë pak filozofi. Nevoja tek njeriu, si qenie, kompozon “melodi” të sajat. Por rrethanat dhe puna diplomatike, me maturi e profesionalizëm, sot në veriun shqiptar kanë krijuar klimë në funksion të interesave të qartësisë, të respektimit të evoluimit shoqëror, kulturor, social, ekonomik.

Konsulli Stefano Marguccio po vazhdon mirë punën e dy paraardhësve të tij, Orlandos dhe De Leos. Një staf i papërfolur, funksional, profesional dhe një përkushtim diplomatik në interes të interesit. Brenda hapësirës së Veriut shqiptar, ku është hapësira e konsullatës së Italisë me rezidencë në Shkodër, Marguccio ka krijuar ura lidhëse me gjithë intelektualët, pushtetarët, organizatat e fondacionet, drejtuesit e universitetit, bizneset, e veçmas me kulturën e përfaqësuesit e mediave lokale e kombëtare.

Pra, një bashkëpunim i ngushtë me “ambientin” shoqëror që do të thotë jo vetëm resurse në punë, jo vetëm transparencë e bashkëpunim reciprok, por edhe përkushtim, vullnet.

Janë shumë fushat ku konsullata e Italisë në Shkodër ka ulur “spirancat”, por kësaj here do ndalemi në tre realitete:

Hapësira studentëve shqiptarë drejt Italisë

Rregullisht, megjithëse është herët, tashmë mendojmë se është mirë të publikohen. Provimi i gjuhës është testi kryesor për të fituar të drejtën e regjistrimit në një fakultet në Itali. Ndërkohë provimet e maturës shtetërore, janë në dorë të konsullatës. Pra, kërkohet ose nuk kërkohet rezultati i provimeve të maturës. Për provimet me zgjedhje është i detyrueshëm regjistrimi. Kjo pasi ju keni dhënë më parë provimin e gjuhës italiane pranë konsullatës. Ditën e provimit, paraqitet fatura origjinale e taksës së regjistrimit prej 55 euro. Dokument identiteti, pasaporta, çertefikatë lindjeje me fotografi ose patenta. Me vete kandidati për student duhet të mbajë vetëm një laps të zi. Nuk lejohet të përdoret stilolapsë. Rreptësisht ndalohet celularët, fletoret, librat, etj në ambientet e provimit. Ato do të thotë skualifikim. Pas kalimit të provimit të gjuhës italiane pranë zyrës për studentët, jepet mundësia e regjistrimit në një universitet për degën e synuar. Por edhe pse nuk arrini të kaloni testin e pranimit të degës, me numër të mbyllur, u rezervohet mundësia e regjistrimit në një degë tjetër me hyrje të lirë. Natyrisht kjo, nëse dega disponon vende të lira. Pagesa e taksës universitare, plotësimi i moduleve përkatëse dhe diploma origjinale e maturës plus deklarata e të ardhurave familjare që do të jetë përcaktuese për shumën e pagesës përgjatë vitit shkollor, janë kushte të regjistrimit. Dokumentacioni është i thjeshtë dhe mund tu sqarojnë zyrat noteriale. Por nuk duhet harruar që brenda tetë ditëve studentat që shkojnë në Itali, duhet të paraqiten pranë komisariatit të zonës për t’u paisur me leje qëndrimi.

Studentët e veriut shqiptar i kanë shanset të mëdha. Është shekulli i trurit dhe investimi më i vyer është një kualifikim në Itali. Sot në shtetin fqinj studiojnë rreth 15.000 shqiptarë, të cilët janë pasuri e madhe fillimisht për veten, por edhe për Shqipërinë që synon Europën.

Shqiptarët prioritet për punësim në Itali

Ministerja e Integrimit, Arenca Trashani, thotë se Shqiptarët kanë shanset më të mëdha për t’u punësuar në shtetin fqinj. Kjo falë negociatave dhe mirkuptimit dypalësh. Megjithëse ne si gazetë kemi ndjekur një politikë editoriale që nuk e kemi shikuar si zgjidhjen më të favorshme punësimin jashtë Shqipërisë, por krijimin e klimës për bizneset italiane që të vijnë këtu, kjo është një punë e mirë dhe me interes reciprok. Janë rreth 80.000 punëtorë sezonalë që Italia do të thithë përgjatë këtij viti nga jashtë vendeve të BE-së. Përjashtohen Bullgaria e Rumania, të cilat megjithëse pjesë e kësaj bashkësie, përfshihen në këtë listë. Madje, shqiptarët kanë shanse më shumë se vendet e tjera, pasi rruga është më afër dhe italianët kanë më pak “detyrime” në kontratat e punës. Pasi punëdhënësit kanë plotësuar formularin në zyrën e emigracionit dhe kanë dërguar një kopje pranë konsullatës dhe një kopje të interesuarit, mbetet vetëm kontakti me konsullatën e Italisë në Shkodër, caktimi i një date pritjeje dhe paraqitja e dokumentacionit identifikues dhe ligjor.

Bashkimet familjare të lehta

Tashmë veriorët duke po e kalojnë zonën e “nxehtë” të lëvizjeve. Është meritë e politikanëve diplomatikë që nuk janë tepër të kufizuar. Bashkimet familjare deri më tani të vështira, janë lehtësuar shumë. Tashmë nuk është kusht që prindërit të jenë mbi 65 vjeç, nuk është kusht që prindërit të mos kenë në vendin e origjinës familje.

Dekreti i datës 05.02.2007 i qeverisë italiane, i cili hyn në fuqi 15 ditë pas botimit në fletoren zyrtare, përcakton se edhe prindërit mund të bëjnë bashkim me fëmijët, duke rrëzuar ligjin e vjetër “Bosi – Fini” që përcaktonte se kërkesa duhej bërë pranë Sportelit Unik të Integrimit. Tashmë kërkesa bëhet pranë konsullatës të vendit të origjinës apo dhe qëndrimit. Edhe bashkimi i bashkëshortëve është lehtësuar.

Kur prindi don të bashkohe me fëmijët kërkohet çertefikata e lindjes, çertefikata familjare, deri më 1974 e trungut, të përkthyera italisht dhe të legalizuara në Ministrinë e Jashtme. Kërkesë është edhe një çertefikatë martese që s’ka nevojë as për përkthim, as për legalizim. Lejeqëndrimet e të gjithë fëmijëve që jetojnë në Itali, ose dokumenta analoge, të përkthyer e të legalizuar në Përfaqësitë Diplomatike / Zyrat Konsullore Italiane.

Ja, pra, sa shumë hapësira i janë çelur këto vite shtetasit shqiptar. Është mira të shfrytëzohen të gjitha shanset, për të interesuarit, aq më tepër që konsullata e Italisë në Shkodër është shumë rigoroze në punën e saj, aq më tepër që dy qeveritë tona kanë marrëdhënie të shkëlqyera dhe që gjithnjë do kenë zhvillim të ri.

Sokol Pepushaj

“Fitorja e Pirros” ose e Edwinit

Ne fakt, askush nuk e pranon humbjen edhe pse nga 18 shkurti kane kaluar mese tre jave. Opozita dhe lidere te saj, menjehere pas 18 shkurtit, trumpetuan nje fitore te madhe. Lajmet per nje fitore te trete te Bashkise se Tiranes, i dha zemer me shume Edwinit, por edhe Metes dhe te tjereve, ndersa Gjinushi, i njohur per llogarite e tija matematikore, heshti!

Ne fakt, keto zgjedhje konfirmuan boshtin (e se keqes!) Rama- Meta. Gjinushi- ujku plak i politikes shqiptare, duket se doli apo e nxorren jashte loje. Edhe ne turin e “falenderimeve”, dyshja Rama- Meta thuajse ishte e vetme ne te gjitha takimet. Qartas, aleanca opozitare “Bashke per te ardhmen”, nga keto zgjedhje doli e percare. E pra, therritet me te madhe per “fitoren”. A mundet te percaje nje fitore? Sigurisht qe jo! Por ne fakt, “fitorja e Edwinit” i ngjet me shume “fitores Pirros”, term qe te gjithe e njohim dhe nuk ka nevoje per shume shpjegime.

Me eshte dukur mese profan nje arsyetim publik ne nje media te shkruar i socialdemokratit- socialist te integruar Gaqo Apostoli, i cili jo vetem me eufori, deklaronte se opozita do te qeverise mbi 2.1 milion shqiptare. Kete, Apostoli e lidhte me faktin e fitores se opoites, per postin e kryetareve te Bashkive, ne disa qytete te medha te vendit. Nuk i kam bere llogarite, por mbase ish- zevendesi i matematikanit Gjinushi, ka marre eksperience ne fushen e shifrave. Mbase me dashakeqesi, Apostoli ndalet vetem tek numri i popullsise se qyteteve ku ka fituar opozita e majte. Ose, ai nuk njeh menyren dhe parimet e funksionimit te pushtetit vendor. Te kesh kryetarin e Bashkie apo te Komunes, nuk do te thote se qeveris qytetin apo disa fshatra. Ne fakt, organizmi me i rendesishem dhe vendimmarres per fatet e komuniteteve, jane pikerisht keshillat bashkiake apo komunale, ndersa kryetaret e bashkive apo te komunave, jane ne pozicione ekzekutuese te vendimeve. Me pelqen te flasim me gjuhen e shifrave, jo sipas interesave partiake- politike, por ato te zyrtarizuara nga KQZ-ja ne Tirane. Koalicioni i djathte “Vazhdojme se bashku”, kryeson me rreth 65 mije vota ndaj atij te majte. Vazhdojme me gjuhen e shifrave. 60% e keshillave bashkiake apo komunale, te mazhorance do te udhehiqen nga koalicioni i djathte, ndersa thuajse ne kete perqindje, eshte numri i kryebashkiakeve apo kryekomunareve te fituar nga te djathtet ne keto zgjedhje. Vullneti i popullit, drejtpersedrejti shprehet pikerisht ne konfigurimin e ketyre keshillave dhe nuk e di se ku e bazon Apostoli faktin se 2.1 milion shqiptare do te qeverisen nga e majta opozitare!

Nese nuk eshte nje eufori e momentit, apo interpretim dashakeq me qellim, sic themi ne ne Shkoder, eshte nje “gomarllek” ose ngelje ne klase, edhe ne matamatike, pervec politikes tashme, per Gaqo Apostolet!

Nga ana tjeter, nuk duhet harruar se e majta, qe pas 3 korrikut 2005, e kontestoi pushtetin e marre nga te djathtet, nisur nga fakti se ne proporcional, aleanca pushtetmbajtese e asaj kohe, kishte me shume vota se e djathta pushtetmarrese! Kjo, duke harruar se me kalimin e kohes dhe me levizjet e natyrshme ne kuvend, tashme e djathta ka plot 81 deputete! Nderkohe, pas zgjedhjeve te 18 shkurtit, PS dhe aleatet e saj, nxitojne te harrojne kete kriter, duke u kapur pas termit “bashki te medha” te fituara!

Tingellon cuditshem se e majta opozitare ka fituar zgjedhjet, teksa edhe partia me e madhe e opozites, PS-ja ka njoftuar ndryshime te krereve dhe te strukturave ne thuajse se gjitha deget lokale. Eshte e qarte se skuadra fituese nuk ndryshohet, por faktikisht e majta, nuk ka fituar zgjedhjet ne Shqiperi! Per me teper, ka nje rreshqitje te madhe ne rezultat, krahasuar edhe me zgjedhjet e 3 korrikut 2005, ku nese ishte ne avantazh me 120 mije vota, tashme eshte ne humbje me mese 65 mije vota, pra ne total me thuajse 200 mije vota rrjedhje.

Vetem nje individ si Edwin Rama dhe jo nje politikan i zgjuar me pervoje si Gjinushi, i cili ka zgjedhur heshtjen, mund te kendoje fitore! Per te, mund te jete edhe fitore, pasi u konfirmua per nje mandat te trete si kryetar Bashkie i Tiranes, por PS-ne dhe te majten, eshte nje humbje, humbje shume e thelle, por qe mund te konsiderohet, nese te majtes i vjen per shtat, edhe si fitore, por e Pirros, ose e Edwinit, me aktualitetin e kohes qe jetojme!

Blerti DELIJA

Një reformë e nevojshme në shërbimin ambulator të shëndetësisë 

Viti 1992, është viti që do të mbahet mend brez pas brezi nga shqipëtaret, sepse ai shënoi shembjen e komunizmit në Shqipëri, fillimin e reformave që ndoqen njera tjetren, ku një vënd të rëndësishëm zëjnë edhe reformat në shëndetësi, aq të rëndësishme, jo vetëm për zhvillimin me sukses të këtij sektori, por mbi të gjitha për ti shërbyer njeriut,për ta bërë atë ndërgjegjshëm e të emancipuar lidhur me klturën shëndetësore, personalitetin njerezor.

Reformat e para u ndërmoren në fushën e stomatologjisë, farmacisë, që kaluan me shpejtësi në procesin e privatizimit. Është viti 1994-1995 që shënuan ngritjen e ISKSH-së (MF, MP) si i vetmi i këtij lloji i ngritur nga qeveria demokratike, me përkushtim, me besim dhe mbi të gjitha me mjek të apasionuar, të aftë e të njohur si Dr.Agron Belishova të cilit ju besu ngritja e këtij institucioni.

Kjo nisëm u mbështet nga specialistë të fushave të tjera të mjekësisë. Shpejt filloi funksionimi i këtij sherbimi dhe për herë të parë pacientët marrin shërbim falas, mediamente me rimbursim.

U arrit të rimbursohen 300 medikamente. Mbështetja e qeverisë demokratike dhe në veçanti të ish ministrit të shendetësisë M.Cikuli në ato vite, krijuan ambiente pune, besimi që u pasqyruan në projekte dhe programe të reja që do të thellojnë më tej reformen duke sjell mjekun më afër pacientit, por edhe vet pazienti të ishte më aktiv. Janë ngjarjet e vitit 1997-1998 të cilat, siç rrënuan dhe dogjën vëndin sollën edhe rrenime e humbje të mëdha edhe në fushën e shëndetësisë e sidomos të shërbimit shëndetësor ambulant, hospitalor.

Reformat në mjekësi u ndërprenë. Vitet e qeverisjes socialiste po e qonin ISKSH drejt falimentimit gjë që u pasqyru me një defiçit rreth 10 milion dollarë. Askush nuk mbante përgjegjësi por penalizimi kalonte tek shtresat e gjëra të qytetarëve ( pencionistë, invalidë, veteranë, fëmi dhe të gjithë ato që merrnin shërbim nga ky institucion).

Qveria demokratike e dalë pas 3 korrikut 2005, ashtu si në të gjithë jetën ekonomike sociale, kulturore, arsimore, politike etj hapi përsëri rrugë e mundësi për thellimin e mëtejshëm të reformave që kishin filluar me qeverinë e parë demokratike, natyrisht duke i përmirësuar më shumë.

Rifilloi reforma në ISKSH. Ajo filloi tek stafi drejtues, ku vendosën specialist të aftë e të përkushtuar, të ndershëm të cilët, me shembullin e tyre, me punen e tyre konkrete, arritën të ngrejnë ISKSH-në në nivelet e duhura. Dhe rezultatet e para erdhën. U eleminua borgji prej 10 milion dollarësh që ISKSH kishte borgj nga qeveria socialiste. Pamvarësisht se pak me vonesë filloi reforma e shërbimit shëndetsor në ISKSH, Për rritje të mëtejshmë cilësore të reformes një vëmendje e veçantë ju kushtu trainimeve, specializimeve, bashkpunimeve me USAID katedren e fakultetit të mjekësisë, për ti shërbyer sa më mirë pacientëvë që mbulon MF. Mendoj që drejtoritë  e spitaleve rajonale duhet të kenë më shumë kontakte me DR SKSH- në në mënyrë që të ketë harmonizim pune gjë që deri më sot është në nivele jo të pranueshme.  Vetë mjekët specialistë nuk kanë pasur impenjimin e nevojshëm ndaj DRSKSH  në zbatim të kërkesës të ministrit të shëndetësisë nr 2797 dt. 07. 10. 1997 (Detyrime kontraktuale). Duhet thënë që edhe mjekët familjar duhet të jenë më te impenjuar, më kërkues, më bashkpunues me specialistët, më ballafaques për të shmangur rastet abusive, për të bërë që shërbimi ambulator ndaj pacientëvë të jetë sa më cilësor.  MF –MP nuk do të jenë më instrument lojë i atyre që vite më parë me shkresa dhe urdhëresa përdorën Kreun e ISKSH- së siç është rasti i urdhëresës dt 3. 02. 2003 ku thuhet “ Të gjithë të sëmurët, pamvarësisht nga categoria ku bëjnë pjesë, që vuajnë me sëmundje kronike duhet të marrin konfirmim dg pranë KML- ve të rretheve përkatëse”, që do të thotë sorollatje pa fund e pacientëve dhe hapësirë e shtigje të reja për abuzime, përkeqësim të shëndetit të të sëmurëve.

Reformat e misura dhe në vazhdim do të shërbejnë për përmirsimin e një pune jo të mirë 8-vjeçare në shëndetësi, riciklim të mjekut të familjes (rikthim në identitet profesional dhe jo në dispeçer, kopjues të recetave).

Mjeku i familjes do të jetë përcjellës i gjendjes shëndetësore të banorëve që mbulon, të marrë pjesë në përmirësimin e shëndetit, parandalimin, zbulimin, riabilitimin e të sëmurëve, të dëmtuarve, sigurimin shëndetësor preventiv të grupeve të rrezikuara të banorëve.

Kësaj reforme do i paraprij Ministria e Shëndetësisë, ISKSH, D.R.SKSH, QSH dhe deri tek MF-MP.

Këto reforma do të shërbejnë për të forcuar disiplinën finanziare, disiplinën administrative dhe mjekësore.

Kështu do të arrijmë të ulim abuzimet, të trajtohet më mirë i smuri si nga ana cilësore dhe ajo kohore. M.F.P do të jetë më i pavarur nga burokratizmi abuziv më i angazhuar me të sëmurin banorët që mbulon, do të shohë edhe më mirë mjekimin, cilësinë, do të fitojnë të gjithë shtetasit shqipëtarë që marrin shërbim dhe shërbesa nga ky institucion, do ti afrohemi më shumë kërkesave të BE- së.

Reformat në shëndetësi mund të realizohen kur të gjithë forcat demokratike të ecin në sinkron, pasi kampi socialist tregoi, veçmas në zgjedhjat e Shijakut, se është i gatshëm për revansh.

DOKTOR Xhavit Grezza

E majta dhe e djathta nga Roma antike deri në ditët tona

Në historinë e shoqërive, por mbi të gjitha të Partive politike dhe shteteve prej shekujve ekziston edhe “Emertesa” të Majta apo të Djathta. Kjo Emertesë ka historinë e saj të trashiguar, e cila është më e hershme se Partia Politike dhe Shtetet me përcaktime të ndryshme si Perandorake, Republikane, Parlamentare, Presidenciale apo Totalitare, të majta ose të djathta e tjerë…

Gjithsesi historia e të majtës dhe të djathtës fillon që herët me përcaktimin e fatit dhe fenomeneve të jetës shoqërore për të ardhmen e shoqërive të kohës që më e larta konsiderohej MONARKIA (primitive) Romake. Pikrisht në këtë shoqëri çdo fillim pranvere, kur fillonin të kalonin mbi Romen e kohës turmat e zogjëve që ktheheshin nga shtegtimi nga vendet e nxehta, mblidhej populli me në krye Priftërinjtë pagan dhe fallxhorët, dhe vrojtonin se nga vinin zogjtë. Nëse Turmat e zogjëve vinin nga e DJATHTA e Romës, njerëzit gëzoheshin, pasi kjo ishte një shenjë e mirë, dhe ky vit mendohej se do të ishte i bollshëm me prodhime, por edhe i qetë nga fenomenet e natyrës dhe luftrat. Nëse Zogjtë vinin nga e MAJTA, njerzit mërziteshin e hidhëroheshin, pasi kjo konsiderohej shenjë e keqe, që sjell fatkeqësi natyrore, luftra, por edhe një varfëri më të madhe. Është interesant të sqarohet se atëherë e majta në horizontin e Romës konsiderohej nga Lindja dhe e Djathta nga Perëndimi… Ky vlerësim për hirë të së vërtetës duhet të tregohet se u përmbys, mbas organizimit modern të Perandorisë Romake, ku e majta konsiderohej me fat dhe e djathta pa fat, por kjo zgjati vetëm deri në ndarjen e perandorisë Romake në dy pjesë (në vitin 395 pas lindjes së Krishtit), në atë të Lindjes (Bizanti) dhe të Perëndimit vetë Roma, e cila pas disa viteve u kujtua se fatkeqësitë i kishin ardhur nga Lindja që konsiderohej si e majta e hershme e saj, madje simbolet e majta u rikonsideruan fatkeqësi përsëri, ndërsa e djathta fat dhe lumturi. Nga Perandoria Romake (e perëndimit), ku dominonte besimi Kristian (Katolik) u zyrtarizua vendosja e bashkëshortes (gruas të kurorëzuar e bekuar) gjithnjë në krahun e Djathtë, pasi ky krah quhej pjellor dhe me fat, ndërsa krahu apo dora e Majtë filloi të quhej e B… apo dora e pastrimit të punëve të ndyra të trupit të njeriut…

Preferencat për fat e mirëqënie me simbole të majta apo të djathta vazhduan për shekuj, por më interesantja mbetet ajo që kur “Lindi” Revolucioni Francez në fundin e shekullit 18-të dhe u mblodh asambleja e dalur nga ky revolucion rreshtimi i përfaqësuesve të Revolucionit është bërë në anën e majtë të sallës, ndërsa përfaqësuesit e Moderuar u rreshtuan në anën e Djathtë të saj… Me lindjen e ideve komuniste e majta u konsiderua si krahu politik i tyre, ku thuhej se e majta përfaqëson shtresat e varfra, pra Klasën puntore apo më saktë proletarët, që tek ne shqiptarët ata që nuk kishin asgjë mbas shpirtit i quanin Horra… Mirpo mbas ardhjes në pushtet të Komunizmit Proletarët ishin ata që bënin ligjin, madje me këtë u lidh ndërtimi dhe ruajtja e sistemit komunisto – socialist, që në terminologjinë e tyre politike thonin se në shtetin e majtë sundon diktatura e proletariatit, domethënë sundon hori me hu në dorë, dhe si për ironi, ky sistem quhej demokraci proletare, pra kupto demokraci Horrash, që siç thoshte ideologjia komuniste proletarët nuk kanë çfarë humb përveç prangave, ndaj edhe ku sundoi ky sistem u mboll mjerimi e degradimi moral e material, pasi proletarit nuk kishin çfarë t’i dhimbsej…

Gjithsesi po nga e majta ekstreme lindi edhe Fashizmi, ku për këtë mjafton të kuptojmë se simbolet e këtij sistemi totalitar në Itali dhe Gjermani e filluan jetën me parti me emertesa të majta si Partia Nacional Socialiste Gjermane apo Italiane e tjerë, por duke ardhur në pushtet ato u vetshpallen parti të Djathta, madje u quajtën edhe parti të ekstremit të djathtë siç u quajtën partitë komuniste të ekstremit të majtë… Se si rrodhën ngjarjet historike në Vendet ku sunduan partitë e majta apo të djathta ekstreme tashma dihen, por kjo ka një të veçantë të madhe që nuk duhet harruar, pasi Partitë e ekstremit të djathtë (Fashiste) janë të ndaluara me ligj, dhe thuajse nuk ekszistojnë edhe për rrjedhojë është e ndaluar dhe e dënueshme edhe propoganda Fashiste, por përkundër kësaj Partitë e ekstremit të majtë – Komuniste apo me emërtime të tjera më moderne nuk janë të ndaluara me ligj si homologet e tyre fashiste madje propoganda komuniste vazhdon të jetë mjaft aktive, e shpesh edhe kërcënuese, gjëra të cilat nuk duhet të harrohen, të paktën nga ne Shqiptarët dhe popuj të tjerë që kishin fatin e zi të sundoheshin nga Ekstremi i majtë komunist…

Ndue Bacaj

Kush na i “vorrosi” kangët patriotike, dhe pse!…

(Një Popull që harron të shkuemen, s’ka të ardhme)

Jam i mendimit se, jo gjithçka që u largue në kohën që lamë pas, duhet ta hjedhim në “koshin” e mbeturinave. Asht i vërtetë se arti i realizmit socialist, ishte “hermetik” dhe tepër i politizuem, por, po aq asht e vërtetë se, mbrenda këtij arti, pati edhe mjaft kualitete, dhe cilësorë të cilët arritën (me shum mjeshtri), të gjenin ato rrugë sfidante, për të na dhurue vepra kaq madhore, sa të “zbusnin”, madje edhe të ngushëllonin diktatorin në momente lëkundjesh dhe në çaste depresive. Nji shembull mjaft sinjifikativ asht kanga – “Për ty Atdhe” me tekst dhe muzikë të kompozitorit të Madh dhe të papërsëritshëm – Pjetër Gaci. Ky “himn” i vërtetë, impulsonte diktatorin në momentet e tij ma të vështira, ndonëse, në asnjë rresht të kësaj kange, nuk lakohej emri i Partisë apo i Enverit.

Në qoftë se ky “himn” i kushtohej Atdheut, dhe depërtonte edhe në indet dhe njesitë ma të thella të atij që çdo ditë i burgoste dhe i vriste ma të ndershmit atdhetarë, po te demokratët çfarë efekti duhet të bajë? Ksaj pyetjeje duhet t’i përgjigjen ata që e “burgosën” këtë vepër. Të njëjtën pyetje do t’ju drejtojmë “kompetentëve” edhe për kangën tjetër madhore të të njëjtit autor, “Ushton Gryka e Kaçanikut”.

Kujtoj shumë kangë të këndueme ndër festivalet folklorike, ku, kur, autorët e teksteve kishin “njolla” në biografi, prezantuesi, krijimtarinë ja “delegonte” popullit – Teksti – Populli.

Jam i mendimit se, në këtë rast, mohohet autori, por, jo Vepra, ndërsa, sot, mohohen të dyja! Nuk këndohet kanga “Legjendës” së maleve – Dedë Gjon Lulit, kanga e Dasho Shkrelit e shum të tjera me sens të theksuem patriotik. Pse?!

Me sa duket, AND-eja (që do të aplikohet së shpejti), do të na nxjerrë konformista skajorë, ose në masën mbi 80% “materiali” i importuem. Nuk mund të mburremi me dy apo dhetë figura të shekujve të kaluar, kur ne, nuk jemi as pak të ngjashëm.

Nuk mund të pretendojmë të hyjmë në Europë me “Pasaportën” që “gjindet” në majën e shpatës së Gjergj Kastriotit, apo në Kryqin e Nanë Terezës.

Europa e ka ma të “freskët” të na freskojë “Pasaportën” e atijqë (goditi për vdekje), bashkë qytetarin, në “Qendren e Votimti” në Ndroq (një akt i pa precedent)…

“Asht shum ma e lehtë të jesh diktator, se sa të jesh – Demokrat”.

“Demokrat, s’të ban emni, por të ban Vepra”. Urrejtja që u shfaq gjatë proçesit të këtyne zgjedhjeve, dëshmon se, urrejtja klasore asht evidente. Pa “vra” urrejtjen s’ka demokraci të vërtetë.

Mark Bregu

U shpëton plumbave në kufi më 1986, por jo hakmarrjes.

Shqipëria është vendi model i krimeve njerëzore përgjatë diktaturës së egër komuniste. Nga viti 1945 deri më 1990 janë ekzekutuar me vdekje 5-37 meshkuj dhe 450 femra. Në burgjet politike kanë vuajtur dënime të gjata 26.788 meshkuj e 7 femra. Por diktatura ishte aq e pashembullt, ku statistikat tregojnë se vetëm të huaj, kanë vuajtur dënime politike fiks 1215 burra e 38 gra. Pra, me pak fjalë, nuk gjejmë askund në botë një model të tillë kriminal. Vdekja priste më së pari ata që “tradhëtonin” atdheun socialist, duke u përpjekur të kapërcejnë kufirin, drejt vendeve të lirisë. Kështu, gjithë kufiri shqiptar ruhej me ushtarë të armatosur dhe të urdhëruar të hapin zjarr pa paralajmërim kundër cilitdo që tentonte ta kapërcente kufirin. Janë pushkatuar dhe as varri nuk u dihet mijëra shqiptarëve. Shumë pak shpëtonin nga plumbat. Njëri ndër ta është edhe Enrrik Ndue Shabani, i datëlindjes 1.12.1965. Pra ishte djalë i ri, kur me 12 gusht 1986, i papajtuar me regjimin diktatorial vendosi të kalojë kufirin në fshatin Zogaj. Pasi arrin të marrë një motobarkë të policisë, një zot e di se si ka arritur të kalojë në Mal të Zi, në ish Jugosllavinë fqinje. Dhe më pas të shkojë në SHBA. Aso kohe qe bërë bujë e madhe. Qe tronditur edhe Komiteti Qendror i Partisë së Punës. I ati Ndue Shabani familjarisht internohet në fshatin Dush me vendim nr. 16 të datës 22.12.1986 të Komisionit Qendror të Internim Dënimeve pikërisht nga data 22.12 deri me datën 22.06.1989 për çështje politike. Gazeta ka në arshivën e saj një vertetim të Drejtorit të Drejtorisë së Përgjithshme të Administratës, N/Kolonel Plator Bilibashi, lëshuar më 1994 që verteton këtë fakt. Gjithashtu një dokument tjetër zyrtar, i lëshuar nga kryetari i Komunës Rrethinave të Qarkut të Shkodrës Ali Çoku, thotë se Enrrik Shabani me banim në Hot të Ri, gjithmonë ka qenë i persekutuar nga diktatura, pasi gjyshi daja i tij, i quajtur Frano Zef Lekaj ka pasë shërbyer si oficer i regjimit të mbretit Ahmet Zogu. Ai deklaron se vëllai dhe nipi i Franit, Prel Zef Lekaj dhe Zef Prel Lakaj janë arratisur jashtë shtetit gjatë këtij rregjimi diktatorial dhe kanë përfunduar në SHBA.

Se deri ku shkon padrejtësia e verteton deklarimi i ish prokurorit komunist Rrapi Mino që mban datën 2.10.1987 me Nr. 1755/1 në përgjigje të një ankese nga të afërmit e zotit Enrrik Shabani lidhur me heqjen edhe të pensionit. Në dokument shkëpusim “… caktimi i pensionit tuaj në shumën minimale është i drejtë dhe i bazuar në ligjin “Për Sigurimet Shoqërore Shtetërore të R.P.S.SH., Nr. 4171 datë 13.9.1966 e ndryshimeve të bëra më vonë, neni 60/a, germa “b”, sepse internimi juaj është bërë për shkak të veprimtarisë armiqësore, arratisjes jashtë shtetit të djalit tuaj, tradhëtarit Enrrik Shabani.”. Kjo pra ishte përgjigja e prokurorit të përgjithshëm shqiptar Rrapi Mino që i kthen ankesës së babait të Enrrikut, Ndue Shabani në Dush – Gomsiqe, Vau i Dejës, Shkodër. Gjithashtu, vertetimi i datës 23.10.1998 me Nr. 23/10, nënshkruar nga Drejtori i Policisë Shkodër, N/Kolonel Albert Pilo, pranon se “Enrrik Shabani… ka qenë i shpallur në kërkim nga ana e policisë kriminale të organit të policisë së Shkodrës për veprime të konsideruara si të paligjshme (agjitacion e propogandë) në periudhën 1986-1987…” Çudi e vërtetë. Por ne kemi në dojet tona gjithë këto deklarime të vetë titullarëve, të policisë, prokurorisë, etj. etj. Ajo çka është paradoksale është se Enrrik Shabani edhe sot është i kërcënuar me jetë në Shqipërinë postkomuniste. Në këtë Shqipëri që për fat të keq edhe në zgjedhjet e 18 shkurtit, partia socialiste, pra pasardhja e Partisë së Punës, arriti të manipulojë votimet, edhe me reprezalje duke “fituar” de jura të gjitha qytetet e mëdha, si Tiranë, Durrës, Korçë, Vlorë, Fier etj.

Në fakt shumë të tillë ka si personazhi ynë i këtij shkrimi. Dhe do të ketë sa kohë që diktatorët jo vetëm të bëjnë moral e të kenë pushtet, por deri sa shqiptarët të mos e pranojnë kurrsesi padrejtësinë e të integrohemi drejt Europës së qytetëruar.

Jetmir Delaj, Florë Malocaj

Edhe kur skërmit dhëmbët racizmi grek, diplomacia shqiptare reflekton pjekuri

“I shikoni ata, i quajnë shqiptarë,

litarë do të bëjmë me zorrët e tyre.

I shikoni ata, quhen turq,

opinga do të bëjmë me lëkurën e tyre”.

Ky është refreni i një marshi ushtarak që premton të motivojë rekrutët e një vendi anëtar të Bashkimit Evropian dhe NATO, një vendi që aspiron të jetë gjeneza e filozofisë së demokracisë. Këto vargje janë kënduar nga njësi të ushtrisë greke gjatë një maratone stërvitore. Jo vetëm kaq, sipas oficerëve grekë, të cilëve u referohet media vendase dhe tash së mbrami edhe media shqiptare, kjo është një shtysë vullneti që ka dhënë rezultate në ushtrinë greke. Deri më tash nuk di që Shqipëria dhe Turqia të kenë një armik kaq të përbetuar dhe kaq të motivuar për urrejtje sa ç’marrin përsipër të dëshmojë ky katërvargësh i një marshi ushtarak grek, bërë i njohur si videoskandal celulari nëpërmjet gazetës vendase “Ta Nea”.

Nota ekstreme raciste janë xhiruar nga një celular, ku shfaqen rekrutë të ushtrisë fqinjë, të cilët gjatë një stërvitje këndojnë këngë antishqiptare dhe antiturke. Fakti për këtë video-skandal dhe për qarkullimin e saj në internet është publikuar nga gazeta vendase “Ta Nea”.  “I shikoni ata, janë shqiptarë, me zorrët e tyre do bëjmë litarë”, “I shikoni ata, janë turq me lëkurën e tyre do bëjmë opinga”. Ky është refreni i një marshi ushtarak për rekrutët grek. Kënga me tonë të theksuar raciste antishqiptare dhe antiturke, këndohet, ndërsa toga ushtarake marshon në mbikëqyrjen e një oficeri grek. Bëhet publik fakti se mediat e Athinës kanë publikuar edhe dëshmitë e shumë oficereve të tjerë grekë, të cilët thonë se në radhët e saj, këngë të tilla janë më se të zakonshme dhe kanë shërbyer për të ngritur moralin e trupave. Por skandali i ka kaluar kornizat e mediatike dhe është kthyer ne debat në Parlamentin e Athinës. Bëhet e ditur se deputeti i PASOK-ut, Mihal Karimatis, e ka quajtur videon një turp për uniformen e ushtrisë greke, dhe ka kërkuar shpjegime nga Ministri i Mbrotjes, i cili nga ana e tij i ka rrëshqitur replikës, duke e quajtur nje sulm politik pa argumente. Qëndrim të ashpër ndaj ekzistencës të këtyre fakteve ka mbajtur dhe televizioni “MEGA”, që në edicionet e lajmeve i ka kujtuar Ministrit të Mbrojtjes, se këto janë argumente më se të mjaftueshme për të vërtetuar përmasat e një skandali brenda ushtrisë greke, që është anëtare e NATO-s. Absurde. Më shumë se e turpshme, provokuese.

Nga pala shqiptare ka qenë i menjëhershëm dhe konciz reagimi. Republikanit Sabri Godo, nëpërmjet një deklarimi e ka cilësuar këtë gjest si një provokim të rëndë. Ai ka nënvizuar, se duhet të ketë një reagim të menjëhershëm nga qeveria shqiptare, nëpërmjet Ministrisë së Mbrojtjes. Ai mësohet të jetë shprehur në një të përditshme se “Është një provokim që s’mund të pranohet. Ka edhe gjëra të tjera që mund të trajtohen politikisht dhe të kalojnë në harresë, por në rast se kjo fryme raciste antishqiptare hyn në institucione dhe bëhen marrsh të stërvitjes të ushtrisë greke, atëherë është rasti që qeveria shqiptare t’i drejtojë protestën më të ashpër palës greke”. Sipas tij, një gjë e tillë duhet të bëhet nëpërmjet ministrisë sonë të Mbrojtjes, ku duhet të tregohet qartë nga pala shqiptare se ne jemi gjallë dhe nuk do lëmë askënd të na marrë nëpër këmbë dhe të na poshtërojë. Në vijim të reagimit të tij për këtë skandal, ai është shprehur se një veprim i tillë nuk i shërben klimës së qetë dhe paqes, për të cilën po angazhohet e gjitha politika në tërësi.

Një armaturë e tillë kaq e rëndë urrejtjeje nuk mund ta mbajë askush tjetër vetëm ksenofobia greke dhe politika e racizmit që ka gjalluar dhe është artikuluar në forma dhe me mjete të ndryshme. Por kjo i një himni ushtarak përbën në vetvete një rast të paprecedent. Të patolerueshëm dhe kërcënues. Një zemëratë e tillë plot tërbim e turfullimë do ta kishte zili edhe terroristi më fanatik. Një etje e tillë për gjak nuk justifikon asnjë atribut motivues në shpuzën e një lufte, e jo në kulmin e paqes dhe nga njësi ushtarake e atij vendi që bën pjesë në Bashkimin Evropian dhe NATO. Kurrsesi nuk do të ishte e përligjur që vargjet e këtij refreni të frymëzojnë një rekrut, të një shteti që ka disa detyrime ndërkombëtare. Ksenofobia greke tash ka mbërritur në infinit. Ajo që quajnë normale oficerët e ushtrisë greke, nuk mund të jetë e tolerueshme as për shtetin grek, as për shtetin shqiptar, sikurse për asnjë kancelari evropiane dhe ndërkombëtare. Këtij “normaliteti” provokues duhet t’i jepet fund, dhe bashkë me të gjithçka tjetër që zien në nacionalizmin fondamentalist grek. Sa më shpejt, aq më mirë, në dobi të aspiratave për një botë në paqe dhe marrëdhënieve reciproke të fqinjësisë së mirë. Kjo për sa i përket pjesës që na takon ne shqiptarëve në fillesat e silurimit në realitetin e politikës shqiptare.

Politika zyrtare e Tiranës, përfshirë kryeministrin, ministrin e jashtëm dhe atë të mbrojtjes, treguan edhe një herë shkallën më të lartë të mundshme të servilizmit kundrejt Athinës, kur refuzuan t’i përgjigjeshin thirrjeve për dënimin e praktikave të urrejtjes të ushtrisë greke, të bëra publike sëfundmi nga media greke. Asnjë zyrtar i lartë nuk përgjigjej, ndonëse gazetarët këmbëngulën të mësonin diçka. Gazeta Ta Nea e Athinës publikoi disa ditë më parë dëshminë e një ish-oficeri të ushtrisë greke, si dhe një video të rregjistruar me telefon celular, ku paraqitej një togë ushtarësh grekë që marshonin duke kënduar një këngë urrejtjeje kundër shqiptarëve dhe turqve.

“Me zorrët e shqiptarëve do të bëjmë lidhëset e këpucëve tona”, – thoshte kënga e ushtarëve grekë. Një video e dytë përmbante këngë antiturke, të cilat janë deri diku të kuptueshme duke parë klimën e tensionit që ka ekzistuar herë pas here mes dy vendeve. Askush tjetër nuk u përgjigj. Burime nga Ministria e Mbrojtjes thanë se ato nuk janë ende të qartë për ngjarjen dhe për këtë arsye, kanë shtyrë vendimin nëse duhet të reagojnë apo jo, për ditët e ardhshme. Shqipëria dhe Greqia kanë një marrëveshje bashkëpunimi për mbrojtjen dhe rendin publik. Sipas një marrëveshjeje të vitit 1999, forcat e ministrisë së Brendëshme të Shqipërisë dhe ushtria greke, patrullojnë sëbashku kufirin detar. Sipas një marrëveshjeje të vitit 1997, Ushtria Greke ndihmon ushtrinë shqiptare. Në vitin 2004, një marrëveshje tjetër dha akses më të bollshëm për ushtrinë greke në atë shqiptare.

Sakaq në qarqet ligjvënësit shqiptar ky skandal është përcjellë me pjekuri. Ndjehem shumë i inkurajuar nga fakti se asnjëherë në këto 15 vjet, aktet që kanë rënë ndesh në marrëdhëniet e dy vendeve, nuk kanë gjetur mbështetjen e shtypit grek dhe as të opinionit”, është shprehur Besnik Mustafaj. Ai ka sqaruar se janë kryer të gjitha veprimet e nevojshme diplomatike, për raste të tilla. “I ngarkuari me punë në ambasadën greke në Tiranë, (meqenëse ambasadori grek nuk ndodhet në Shqipëri këto ditë) është thirrur në Ministrinë e Jashtme dhe i janë bërë pyetjet e duhura. Qëllimi ynë i përbashkët është të ndërtojmë marrëdhënie konstruktive dhe të mos biem pre e provokimeve, mësohet të i jetë thënë përfaqësuesit grek.

Ndërsa Kryetari i Komisionit parlamentar të marrëdhënieve me jashtë, Preç Zogaj ka kërkuar që NATO të reagojë lidhur me këtë. meqenëse Greqia dhe Turqia janë anëtare te saj. “Megjithatë nuk duhet ta minimizojmë as ta fryjmë këtë që ndodhi në funksion të marrëdhënieve me vendin fqinjë”, tha Zogaj.

Në tërësi fryma e reagimit ndaj këtij skandali të pashembullt është karakterizuar nga maturia dhe qetësia nga pala shqiptare. Madje mund të shtohet se vetë media greke dhe opozita kanë qenë më të ashpër. Gjithsesi ky skandal nuk është as i pari as i fundit në fillin e hollë të marrëdhënieve Shqipëri-Greqi. Megjithëse vitet e fundit duket se kanë marrë një tregues më pozitiv të reciprocitetit ndërshtetërorë, nuk kanë munguar incidentet që nga vrasja e emigrantëve shqiptarë, dëbimet dhe keqtrajtimet e tyre në pikën e kalimit kufitar, në marrëdhëniet e punës, jetës dhe veprimtarisë në shtetin grek. Gjithnjë klima e bashkëjetesës shqiptaro-greke ka kaluar nëpër disa momente shumë delikate. Ata gjithmonë kanë keqpërdorur autoritetin e të qenit një shtet më i fuqishëm se ne. Dhe ne gjithashtu, gjithnjë kemi përdorur politikën e të nënshtruarit, politikën e servilit, sado që ato që ishin cenuar bënin pjesë në interesat tona.

Një komshi i keq si Greqi, do të vazhdojë të jetë i tillë, për sa kohë që ne do të druhemi të tregojmë dhëmbët, për hatrin e fatit të mbi 500 mijë shqiptarëve që jetojnë e punojnë në shtetin grek. Ata e dinë këtë dhe vijojnë të luajnë pushtin në këto marrëdhënie. Zot na ruaj kush ka mbetur në Greqinë e sotme, në Greqinë e etërve të filozofisë, mendimit dhe demokracisë. Në Greqinë Aristotelit, Sokratit, Plutarkut, Aristofanit, Arkimedit, Homerit e një mozaiku të tërë njerëzish që kanë qenë fillesa e mendimit dhe shkencës, politikës dhe shtetbërjes.

Nga Albert VATAJ

AADL PREZANTON PROJEKTIN “EURACTION” NE KSHILLIN E EVROPES

Organizata e Agjensive të Demokracisë Lokale (AADL) lançoi para pak ditësh në një Konferencë 2-ditore të mbajtur në Këshillin e Evropës në Strasburg, Programin EURO-Action të mbështetur nga Komisioni Evropian.

Në këtë Konferencë ishin të pranishëm edhe mjaft partnerë të këtij projekti, si nga Kongresi i Autoriteteve Lokalë të Këshillit të Evropës, përfaqësues të institucioneve të ndryshëm evropiane si dhe aktorë të tjerë të interesuar për këtë program.

Një ftesë e papritur dhe e palajmëruar e ardhur nga Kongrsi i Autoriteteve Lokalë të Këshillit të Evropës në kulmin e ngarkesës profesionale, vetëm pak ditë pas zgjedhjeve lokale të 18 shkurtit, për një Konferencë që do të zhvillohej në Strasburg më bëri që për herë të parë të vija në dyshim shkuarjen atje.Vetëm 4 ditë në dispozicion të përgatitjes së formaliteteve të vizës do të ishin të papërfillshme në rast se do të ndiqja procedurën e bezdisshme të kontaktit fillestar telefonik në numrin 0900…

Gjatë gjithë kësaj jave do të më telefononte herë pas here i ngarkuari i Kongresit me Projektin e vendeve të Evropës Juglindore, belgu Lukas Van Damme.

Ashtu bëri edhe të premten. Më 23 shkurt, kur sapo isha kthyer nga Tirana dëgjova përsëri zilen e celularit:

-Hë a i mbarove procedurat e vizës?, më pyeti nga zyra e tij.

-S’është aty problemi.

-Ç’do të thotë kjo?

-Nuk jam shumë i përgatitur për këtë udhëtim.Çdo gjë erdhi kaq shpejt.

-Ashtu? Si është situata atje, konkretisht në Shkodër?

-Si në Shqipërinë postelektorale.S’kam dëshirë të flas për këtë temë në telefon…

-Nga zëri nuk më dukesh në formë.Mos ke ndonjë problem?

-Thjesht jam pak i lodhur nga ngarkesa e këtyre ditëve.

-Një arsye më shumë për të ardhur sepse shkëputja do të relaksojë mirë.Shihemi të hënën në Strasburg.

Biseda kishte marrë fund.Konfirmova përfundimisht rezervimin e udhëtimit dhe në fundjavën që kisha përpara nuk më mbetej tjetër veçse të “shkundesha” nga rutina dhe monotonia e Shkodrës sonë të fjetur.Si përpara një udhëtimi drejt zemrës së evropës Perëndimore.

STRASBURG 

Dita e parë e punimeve u fokusua në mbledhjen e partnerëve të Projektit “Qytete për paqe dhe demokraci” dhe ishte e hapur për publikun.

Drejtoresha e AADL, Antonella Valmorbida, tashmë edhe në rolin e moderatores, pasi u uroi të pranishëmve mirëseardhjen ia kaloi fjalën Shefes së Projektit të AADL, Stefania Toriello.

Axhenda e shkurtër e kësaj mbrëmjeje do të vijonte me diskutime dhe debatetë të pranishëmve të mbledhur në sallën numër 10 të cilat u zhvilluan në gjuhët angleze, frënge dhe italiane.

Paralelisht me këtë kohë u zhvillua edhe një mbledhje tjetër e destinuar vetëm për partnerët e EURO-Action të cilën e moderoi lideri tjetër Italian i projektit të AADL, Marco Boaria.

Punimet e ditës së parë të kësaj konference do të mbylleshin me darkën e përbashkët për të ftuarit në Café Leffe, praën sheshit të stacionit të trenit të Strasburgut.

PROGRAMI EUR-ACTION

Dita e dytë do të rezervonte një ngjeshje më të madhe të punimeve të kësaj konference në të dyja pjesët e ditës.Kësaj radhe të gjithë pjesëmarrësit pa përjashtim ishin të pranishëm, tashmë në një nga sallat kryesore të Këshillit të Evropës, atë me numër 5, pas regjistrimit të tyre.Pata rastin e mirë që të rrija thuajse gjatë gjithë kësaj dite me funksionarin e Kongresit të Autoriteteve Lokale të Këshillit të Evropës, belgun Lukas Van Damme, me të cilin isha njohur që në vitin 2005 gjatë një vizite që pat bërë në Shkodër, i shoqëruar ndërmjet të tjerëve edhe me Presidentin Ekzekutiv të AADL, Per Vinthter.

Fjalën e rastit e mbajti vetë Presidenti i AADL, Gianfranco Martini i cili shquhej për kthjelltësi gjykimi dhe mendimi ndonëse kishte mbi supe mëse 80 vjet.

Në emër të Kongresit të Pushteteve Lokalë dhe Rajonalë të Këshillit të Evropës foli Jean-Paul Chauvet.

Për pjesëmarrjen e qytetarisë aktive në Evropë dhe rolin e AADL foli Antonella Valmorbida ndërkohë që për politikat e Komisionit Evropian për qytetarinë active foli përfaqësuesi  këtij institucioni i ardhur nga Parisi, Gerarg Lombard.

Konferenca EUR-Action do të vijonte me diskutimin “Bashkë mundësojmë pjesëmarrjen e njerëzve në ndërtimin e një Evrope të re” të mbajtur nga koordinatori i këtij projekti Lars Bosselmann si dhe me atë të funksionarit të Këshillit të Evropës, Mats Lindberg i cili u ndal në pjesëmarrjen aktive të njerëzve në kontinentin e vjetër si dhe në forume dhe e ardhmja e demokracisë në Evropë.

Në mbyllje të pjesës së parë të ditës së dytë, u kalua në debate dhe diskutime ndërmjet të pranishëmve në sallë të cilat i moderoi Antonella Valmorbida.

VINTHER: “KESHILLI I EVROPES, PARTNERI THEMELOR  I  AADL”

Por pjesa më interesante e kësaj séance do të shënohej me ndërhyrjen e Presidentit Ekzekutiv të AADL, belgut Per Vinther i cili me eksperiencën e tij të gjerë pranë kolektivave lokalë evropianë nëpërmjet pozicionit të tij, sqaroi mjaft pyetje në lidhje me pjesëmarrjen aktive të shtetasve evropianë në kuadër të Programit “EUR-Action”

“Ne i kemi ndihmuar evropianët që ata të kuptojnë mirë Evropën.Ne tashmë kemi mjaft kohë që punojmë me Bashkimin Evropian i cili pëfiton nga rrjeti ynë mëse 200 partnerë, ose thënë ndryshe, qytete, rajone dhe OJF.Ne marrim pjesë në EUR-Action sepse jemi në gjëndje të mobilizojmë aktorët lokalë praën popullatës të cilët nuk kanë rast që të informohen mbi Evropën.Me kolektivat lokale ne u kemi dhënë atyre rastin që të shprehen në debate të ndryshme në lidhje me probleme të tilla të rëndësishme si mjedisi, transporti dhe shërbimet sociale.Pikërisht opinionet dhe propozimet e tyre ne ua përcjellim institucioneve përgjegjëse.shtë një punë në terreni shumë lokale e cila përfitohet nga eksperienca jonë.”, u shpreh ndërmjet të tjerash në përgjigje të interesimit të të pranishëmve Per Vinther.

Në vijim, duke folur për rolin bashkëpunues të Këshillit të Evropës me AADL, Vinther u shpreh:

“Ne dëshirojmë që partnerët ta konsiderojnë si më “të pjekur” imazhin e shoqatës sonë.Këshilli i Evropës dëshiron që ne të investojmë akoma për promovimin e vlerave të mëdha të demokracisë dhe të të drejtave të njeriut nëpërmjet AADL.Në mënyrë reciproke, ne dëshirojmë që edhe Këshilli i Evropës të tregohet më aktiv në lidhje me promovimin e demokracisë lokale.Ne kemi përforcuar marrdhëniet me BE-në, qeveritë dhe fondacionet private por Këshilli i Evropës mbetet partneri ynë themelor, me imazhin e Kongresit që mblidhet gjithashtu në këshillin tonë administrative.

Ndërsa në mbyllje, duke iu përgjigjur interesimit të të pranishëmve në lidhje me të ardhmen e 12 agjensive ekzistuese të AALD, Presidenti Ekzekutiv i shoqatës në fjalë, Per Vinther theksoi:

Përsa i takon 12 agjensive tona, secila prej tyre është e lirë që të përcaktojë prioritetet.Projekti ynë i ardhshëm me pjesëmarrjen e Bankës së Zhvillimit të Këshillit të Evropës do të jetë për zhvillimin e mikrokreditit dhe të ndihmës së krijimit të ndërmarrjeve të vogla në Ballkan.Kjo është mjaft e rëndësishme në këto rajone ku ka një përqindje të lartë papunësie dhe një mjet efektiv që promovon paqe; kur njerëzit kanë një punë ata janë shumë më mirë të predispozuar që të bëhen demokratë.Për të tjerët ne kemi edhe projekte ndihme për të rinjtë në fushën e agrikulturës ku kemi dërguar kohët e fundit me shoqatën e kolektivave lokale italianë (ANCI) disa programe formimi për përgjegjësit politikë dhe funksionarët lokalë në Ballkan.

PARAQITJA E PROJEKTIT  “EUR-Action”

Pjesa e dytë dhe e fundit e Konferencës EUR-Action rezervoi paraqitjen e Projektit EUR-Action të titulluar “Shtetas aktivë për Evropën” nga Marco Boaria i AADL, i cili u ndal në detaje në lidhje me objektivat dhe metodologjinë.

Më pas ndarja në grupe pune përkatësisht të 3 gjuhëve të përdorura në këtë konferencë do të vijonte në diskutime dhe sugjerime të lira të pjesmarrësve.

I ndodhur në grupin e frëngjshtfolësve pata komoditetin për të mos ndërruar sallë, nisur mesa duket edhe nga grupi më i madh në numër si pasojë edhe e zhvillimit të këtij aktiviteti në Francë.

Vlen të përmendet gjatë diskutimeve edhe ndërhyrja që bëri përfaqësuesi i Paktit të Stabilitetit, serbi Srdjan Cvijic në lidhje me politikën e përzgjedhjes së përfaqësuesve të panelit të organizatës COJEP të cilët moderuan debatin e frëngjishtfolësve.Problemi siç edhe doli nga vetë ai nuk ishte tek organizata në fjalë por në faktin se të dy përfaqësuesit e saj në panel ishin nga Turqia…

Në mbyllje, konkluzionet e kësaj konference u dhanë para të gjithë të pranishëmve nga Antonella Valmorbida dhe përfaqësuesi i bashkisë së Strasburgut Pascal Mangin.

NGA  STRASBURGU

ARBEN  LAGRETA

Paulin Radovani, Kryetari qe i duhet Qarkut te Shkodrës

Me zgjedhjen e kryetarit te ri te Bashkisë Shkodër, Lorenc Luka, tashme vëmendja është përqendruar ne zgjedhjen e kryetarit te Qarkut Shkodër, i cili për tre vite është mbuluar nga kryebashkiaku i sapozgjedhur i qytetit me te madh verior. Posti i kryetarit te Qarkut Shkodër, është mjaft i rendesishem, veçanërisht ne kuadër te decentralizimit te mëtejshëm te kompetencave ne favor te pushtetit vendor.

Këshilli i Qarkut pritet te jete tashme, jo vetëm një organ koordinues ne mes njësive vendore dhe qeverise e dikastereve qendrore, por edhe hartues e zbatues i planeve konkrete te zhvillimit si dhe te investimeve ne shume sfera. Ne këto kushte, ka një rëndësi shume te madhe se cili do te jete kryetari i ri i qarkut, cila do te jete statura e tij, kontributi ne zhvillimin e rajonit dhe te minimizimit te problemeve, por sigurisht edhe raportet qe ka apo mund te instaloje me qeverinë, ministrat madje edhe vete kryeministrin e vendit.

Një gjë është e sigurte: kryetari i Qarkut te Shkodrës, do te jete përfaqësues i PD-se! Kjo, pasi ne zgjedhjet e 18 shkurtit, PD-ja dhe koalicioni i djathte, patën një fitore plebishitare dhe si rrjedhoje konfigurimi politik do te jete ne mazhorance te thelle ne favor te këtij spektri. Nuk mendojmë te japim gjykime për listën e këshilltarëve te PD-se ne Këshillin Bashkiak te Shkodrës, prej te cilës me logjike duhet te dale edhe kryetari i ri i qarkut Shkodër, por emrat janë te pakte si kandidatura për kryetar Qarku te Shkodrës. Një pjese e tyre, janë emra te konsumuar dhe pa shume kontribute jo vetëm ne poste qe kane patur, por edhe ne aktivitete private. Aho qe mbetet, përbëhet nga individë, te cilët nuk kane thuajse asnjë eksperience, madhe edhe jetësore dhe profesionale, te mangët. Nuk ka sesi mbi listën e këshilltarëve te PD-se, dora te mos ndalet tek emri i Paulin Radovanit.

Nder te paret qe ne fillim vitet ‘90, ndërtoi makineritë e para te menaxhimit kapitalist te biznesit, sigurisht pas një suksesi te jashtëzakonshëm si ekonomist i afte edhe me herët. Biznesmen por me shpirt human, vit pas viti rriti kapacitetet prodhuese, duke i zbutur ndjeshëm fenomenin e papunësisë ne rajonin e Shkodrës. Biznesi i Radovanit u dëmtua rende nga trazirat e vitit 1997, por serish, ai e ngriti gjithçka thuajse nga “0”. E ne fakt, ofertat nuk i munguan për te zhvendosur biznesin e tij te konsoliduar ne Malin e Zi, vetëm pak km larg Shkodrës. Ai nuk e ndaloi biznesin e tij as edhe kur energjia elektrike ishte jo me shume se 4 ore ne dite dhe kur i duhej te shpenzonte miliona leke për nafte gjeneratorësh. E gjithë kjo sakrifice, për te mos u hequr shpresat mijëra familjeve shkodrane qe siguronin jetesën ne biznesin e Radovanit. Biznesmenit te njohur, i pëlqejnë edhe sfidat, siç është kompania farmaceutike Radofarma, e cila tashme ka krijuar profilin e vet dhe mbi te gjitha, ofron cilësi dhe garanci maksimale për te gjitha prodhimet qe hedh ne treg. E kemi thënë edhe here tjetër, kontributi i Radovanit i ka kaluar kufijtë e qytetit te Shkodrës, tashme duke dhënë kontribut edhe ne zhvillimin e Pukës. Ne nuk po bëjmë asnjë sqarim tjetër, duke ju përcjellë thjeshte opinionet e atyre qe prej vitesh kane bashkëpunuar dhe i kane besuar Paulin Radovanit. Pronari Grupit Italian “Filanto”, Antonio Eduardo Filograno, i cili ishte në Fabrikën “Bertoni” së bashku me një delegacion nga Italia, tha se punëtorët dhe administratorët shqiptarë janë seriozë dhe të përkushtuar . Pronari i grupit italian “Filanto” tha se me ndërmarrjet e tija, të ngritura në Shqipëri, “Filanto” është e pranishme prej 13 vitesh, duke prodhuar fillimisht 10 mijë palë këpucë në ditë dhe duke punësuar më shumë se 1500 punëtorë. Filograno tha se në Shqipëri ka gjetur bashkëpunëtorë seriozë dhe korrektë, me kërkesa të larta profesionale, me të cilët synon të zgjerojë sipërmarrjen e tij në Shqipëri.

Në të njëjtën kohë, bashkëpunimi i kapitalit vendas me kapitalin e huaj, është edhe për vendin një përfitim i madh sepse inkurajon investitorët e tjerë vendas. Bashkimi, kohët e fundit, i dy fabrikave të Filantos, në Tiranë dhe në Shijak, me Fabrikën “Berttoni” të Shkodrës, kanë krijuar Grupin më të madh industrial në Shqipëri, me mbi 3 mijë punëtorë, duke prodhuar për tregun e huaj më shumë se 12 mijë palë këpucë në ditë.

Një individ i suksesshëm gjate gjithë karrierës se tij, me një kontribut te dukshëm ne favor te zhvillimit te rajonit te Shkodrës, i pajisur jo vetëm me njohuritë e nevojshme te profesionit, por edhe te funksionimit dhe menaxhimit te pushtetit vendor, me njohje te gjera dhe te afërta me ministra dhe vete kryeministrin Berisha, janë garanci për staturen e një kryetari te qarkut, i cili realisht i duhet Shkodrës. Do te ishte krejt normale, qe interesat politike, natyrshëm te konvergonin me ato te komunitetit te qarkut te Shkodrës, për te gjetur përmes Paulin Radovanit, zgjidhjen me frytdhënëse për zhvillimin e rajonit tone. Për ne është e thjeshte, siç edhe për shume banore te qarkut Shkodër: Paulin Radovani, është kryetari qe i duhet Qarkut te Shkodrës! Faktikisht, duhet qe edhe vete Radovani te ndërmarrë një sakrifice, duke u shkëputur për 4 vite nga biznesi i tij, për te marre ne dore një “biznes” tjetër, atë te ndryshimit te faqes Qarkut te Shkodrës! Është koha qe politika te mendoje dhe te vendose me mendje njerëzore!

Blerti DELIJA

Shteti e partitë në ankand

(Pamflet)

Më në fund zgjedhjet vendore mbaruan. Si në çdo përballje a ndeshje edhe këtu pati fitues e të humbur. Për ironi të fatit, u vu re se, përgjithësisht, jo për të fyer ndokënd, skepteri i fitores iu dha edhe ndonjë njeriu populist e fjalaman që një pjesë e veprimtarisë së tij intelektuale s’e ka kaluar nga pragu i derës së vet e deri në shkollën 8-vjeçare të fshatit a lagjes, po e pati pasur një të tillë…

Falë politikës mbrapshtane që s’pyet as për nder e as për moral, ata fituan si individ, por humbi populli, të paktën moralisht. Humbi dija, shkenca, perspektiva e vendit, të cilën e udhëheq teoria. Drejtuesve prakticentë, që punojnë e veprojnë me instingte, u ka ikur koha në Evropën e qytetëruar ku ëndërrojmë të shkojmë, megjithëse në të jemi si trungje të palatuar. Prakticizmi kishte vlera në sistemin komunist, ku punohej sot për sot, kavardiseshe në vajin tënd, d.m.th. të mos shikoje zhvillimin e botës së ashtuquajtur kapitaliste e revizioniste, sepse ishte mëkat mortar.

Kur nuk ke mundësi të bësh krahasime, atëherë mbetesh më i miri i vetvehtes. D.m.th. se je si puna e bletës që punon hojën e vet në mënyrë të përsosur, por s’di çfarë bën. Instingti të ndihmon të mbijetosh përmes trashëgimisë stërgjyshore, por t’të jep zhvillim.

Dhe shumica e fituesve si kryekomunarë, kryebashkiakë, krye… fituan falë instingteve stërgjyshore të fshihen në subkoshiencën primitive të tyre. Mostrën e tyre, i zgjodhi “populli” liridashës, sepse tek ata panë vetvehten.

Shtetshkreta i kishte marrë masat shumë mirë për zhvillimin normal, të ndershëm a ku di vetë, të zgjedhjeve, por partitë u mastuan e u plandosën pas fitores për vehte, për karrigen, për askënd. Mjeti, sipas makiavelistëve, e justifikon qëllimin. Sipas kësaj teorie të përvetësuar nga politikanët tanë, mjafton të fitosh, s’ka gjë se është si “fitorja e Pirros”, së cilës, shumica e të fituarve, s’ia kanë dëgjuar emrin. Dhe ne, d.m.th. populli, presim të na futin në Evropën e Bashkuar ky sojsorollop fitimtarësh të denjë për kryepleq katundi a çobën dhish.

Pjesmarrës në fushatën parazgjedhore ishin mitingash të papunë, fukarenj e dembelë stambolle, të dëbuar forcërisht si të padëshiruar nga vendet ku kishin emigruar, që presin gojëhapur nga kryebashkiaku e kryekomunari se do u dhurojë punë, shkollë e dije. Jo, jo ta heqin mendjen nga shteti.prandaj them se ata zhgënjehen nga premtimet boshe, se drejtuesi do u ndërtojë kulla të fildishta.

Vetëqeverisja është thembra e Akilit, vetëshkollimi e vetëpërsosja në një shtet ligjor është gjithçka. Të tjerat i bën individi.

Turmat e mësipërme vraponin në sh e të ftohtë drejt KZQV-ve për të marrë vesh haberin e shpalljes së fitimtarit e t’i thërritnin Barabasë, “hosana”. Në duar mbanin pankarta, flamuj të vjetër të diktaturës pa iu vënë oré yllin pesëcepësh të kohës së diktaturës, flamujt e OSBE-së të bracuar pabesisht në zyrat e tyre. I tundnin e shkundnin e qafsillnin marrisht e u shtërngonin hurin forcërisht për t’u përballur me kundërshtarin, vëllain e vet, fqinjin e vet që kishte votuar kundër…

“Ah Evropë, o… e motit”, – do të shfrente dikur i madhi poet kombëtar, Gjergj Fishta.

Njerëz të ndershëm, të qetë, me ndërgjegje deri në adhurim të lirisë, prisnin tanë natën e lume për të marrë vesh lajmin e fitores për më të mirin. Kujtonin të shkretët se të gjithë e kishin hedhur atë fletë të fatit të tyre me përgjegjësi. S’e dinin se të ndershmit, të drejtët e kanë humbur shpresën te politika ndjedhakeqe, s’e kanë çarë kokën për t’u paraqitur fare në QV-në e lagjes a të katundit me përspëktivë për t’u bërë “bashki” me purri në… , sepse i mungon infrastruktura, rruga e asfaltuar, dritat e cunguara, shkollat e shembura e pa mjete mësimore. Bashki kot, si me thënë, lojë fëmijësh, ashtu si vota.

E, të jenë të qetë për mosparaqitjen te kutia e votimit, fleta u ka dalë në numërim, se e ka hedhë mitingashi i paskrupull atje ku ka dashur. I ka thënë kryepartiaku, kryemezini, ish deputeti i pasuksesshëm që tash i kanë ra trutë n’qafë. Për katër vite s’e foli një fjalë në parlament, veç gogësiu nga tejmbushja e stomakut me paratë e të shkretëve taksapagues që vazhdojnë ta ndjekin pa u shkuar mendja se është ai që ka qenë e s’ka si të bëhet ndryshe, në mos më i keq, se ka mësuar hordhiqet e Kuvendit të burrave: me sharje, përplasje, bilbila e ku di vetë.

Po, ti indiferent, rri te shtëpia, shih a të ka pjellë dhija, a t’pikon çatia, se për votën, t’kujdeset shoqëria… Flej mbi dafina, o indiferent edhe për katër vite në pritje të Godos që s’do vijë kurrë.

Në KZQV-në janë rreshtuar GNV (Grupi i Numërimit të Votave) si specat n’spango, përkrah të kollarisurve të shkolluar që u ka hije, të sapokollarisurit që gruaja ua ka kacavarur përdhuni  në qafë. Në një shenj kohe, meqë s’po u dilte llogaria si hesapi, i shkulnin e hidhnin pas shpine duke i mëshuar zërit: “Hangërt ta dreqi këtë lak lope!”. Tani janë më të lirshëm të përlajnë votat e njëri – tjetrit ashtu hajnisht si dikur thesin e misrit në arat e kooperativës, paketat e cigareve në ndërmarrjen shtetërore, tullat e thasët e çimentos në NSHN. Të gjitha do të jenë dhuratë për kryepartiakun e paskrupull, që do të qëndrojë në politikë ashtu si kollarja e numruesit. Do të rreshtohet përkrah këshilltarëve të bashkisë a komunës për të këshilluar kur s’është nevoja e për heshtur kur duhet folë…

Më në fund u shpall fitimtari që iu dha shansi për të drejtuar, për të abuzuar e përfituar. Ai tani e mbrapa do të punojë për vehte e votuesit për të. Ka për t’i rënë ndërmend për zonën që e nxorri fitimtar, sa për pulat që i kanë mbetur zbathur midis oborrit.

Tashti e mbrapa shoqërinë demokratike do ta drejtojnë “fitimtarët”, ata që dolën si produkt i tiranisë së klasave më të ulëta të shoqërisë. Tani ata do të jenë gjithçka. Ata do të sundojnë në emër të shumicës që e ka votuar, pakicën e ndershme që s’ka votuar. Ai, i fituari, do të jetë përkrahës e do t’u shërbejë shtresave shoqërore që qëllimisht i kundërvihen së mirës së përbashkët në emër të bashkësisë, të fisnisë, të poshtërsisë.

Fillë mbasmedjat, të etura për të përfituar, të paktën një herë në katër vite, mësyjnë me aparate elektronike, me kufje të shurdhëta t’u marrin fitimtarëve intervista paranojake, të tallen pafundësisht me ndjenjat e votuesve e jovotuesve, t’u mbushin mendjen njerëzve me spote publicitare të montuara artificialisht me sfonde dalëboje, se kanë votuar për më të mirin, për më të zotin që për katër vite do t’i çojë në Parjsën tokësore aq shumë të ëndërruar.

Broz Simoni

Pons Pilatët e politikës

Është bërë rëndom e motivuar politikisht larja e duarve para mëkatit. Tendenca e një tipizimi të Pons Pilatit, këtij monstruoziteti biblik, po shërben si një garanci për pacënueshmëri të përfaqësimit politik, përballë përgjegjësisë. Qartazi kjo filozofi kërkon të nxjerrë duarlarë ata që janë pjesë e çmimit që faturuan zgjedhjet. Personalizimi i fajit kolektiv është më së shumti mungesë vullneti për të pranuar një disfatë politike, si një reflektim për të parë të vërtetën në kokërr të syrit. Nëse në një rast triumfi, të gjithë do të ngisnin të ngrënin trofeun e sfidës, në vetvete mbetet handikap politik, ngurrmi për të pranuar veten në podin e turpit, gjë e cila po bën vaki sot, në kampin e djathtë, aty ku megjithëse po konturohet një lloj hezitimin për ta pranuar humbjen, kryefajtorin e kanë vënë në shënjestër. Dhe ai është Kryeministri i Shqipërisë, Sali Berisha.

Megjithëse atij duket se i ka mbetur ta paguaj këtë faturë, nga kontributi për këtë disfatë nuk mund të përjashtojmë edhe një zyrtarë të korruptuar të administratës, apo edhe një elektricist të papërgjegjshëm, i cili lë në terr një lagje të tërë, vetëm se ata nuk janë të gatshëm të paguajnë koston e tij të pijanecit. Sado që radhët e ofensivës kundër Berishës forcohen, kjo nuk përjashton nga përgjegjësia e një rezultati demoralizues strukturat partika të vetë PD, por edhe të aleatëve të saj. Turravrapi për të bërë fajtorin është një tipar dallues i atyre që duan të shohin veten në pozita të shëndosha të Pons Pilatit, pavarësisht se kjo mbetet një praktikë i ikjes nga pjesa yte e përgjegjësisë.

Në kryeherën e saj 18 shkurti, dëshmoi një pjekuria elektorale të admirueshme të shqiptarëve. Gjithashtu, ai që mund të quhet rezultat përfundimtar, e sheh të vendosur në pozita më të shëndosha botëkuptimin e zgjedhësve. Gjithnjë e më pak, politika ka shanse të jetë e suksesshme në qasjet elektorale për të premtuar parajsën. Kjo u dëshmua më 18 shkurt, jo vetëm për humbësit, por edhe për triumfuesit, të cilët duhet ta deshifrojnë larg emocioneve partiake dhe militantiste këtë ndërgjegje të re që po gjallon në vullnetin e sovranit. Ka marrë fund trajtimi i zgjedhësve si një turmë dhe bashkë me këtë, hipnotizimi politik, i cili tashmë i përket së kaluarës. Tashekëndej politika duhet të ketë risi me kahje tek të drejtat dhe detyrimet që rrjedhin nga atributet e të qenit përmbushës i vullnetit të zgjedhësve.

Ndërsa rezultati i zgjedhjeve për qeverisjen vendore ende nuk ka marrë bekimin e KQZ, ushtat e përgjegjësisë politike për atë që mund ta quajmë si humbje të partisë-shtet, janë drejtuar të gjitha nga Berisha. Në këta skalion, pothuajse janë rreshtuar të gjithë aleatët e mazhorancës, përfshi dhe eksponentë të rëndësishëm të Partisë Demokratike. Se zgjedhjet e 18 shkurtit janë një disfatë për të djathtën në përgjithësi dhe për qeverisjen e drejtuar nga Sali Berisha, kjo nuk ka asnjë dyshim. Për sa i përket gjetjes së fajtorit, kjo mbetet jo thjeshtë kahja që i japim gishtit tregues. Të gjithë duhet të shohin se çfarë bënë mirë dhe çfarë bënë keq, dhe çfarë nuk bënë. Nuk duhet harruar se një nga shtysat drejt kësaj humbjeje është kriza e rëndë energjetike, e cila u ul këmbëkryq në mes të sofrës elektorale. Ndikimi ishte i menjëhershëm. Sado që qeveria u përpoq të minimizonte këtë tronditje që po pësonte bazamenti i saj politik, përsëri çmimi ishte humbja. Nuk duhet të mos injorojmë dhe shumë faktorë të tjerë që vunë përballë një humbje, të cilën e ka shumë të vështirë ta pranojë mazhoranca. E ashtuquajtura reformë në administratën shtetërore, spastrimi politik i kësaj hallke, politikat e hatërmbetjes në raport me pronarët, ish-të përndjekurit politik, ish-ushtarakët dhe shtresave të tjera sociale, lufta ndaj korrupsionit, cenimi i shumë interesave sunduese të biznesit dhe aksidenti që polli një nivel të ri papunësie, e plotë faktorë të tjerë përbëjnë gjithë atë mozaik të keqqeverisjes që u përkthye në humbje. Natyrisht jo gjithçka në rrugën e instalimit të shtetit ligjor u prit me dashamirësi, sikurse jo gjisekund u trajtua në këtë prizëm formatimi i imazhit të shtetit të së drejtës, i shtetit dhe ligjit, ku të gjithë janë të barabartë. Nuk ka dyshim se është abuzuar dhe se jo gjithçka ka vijuar në linjën e përmbushjes sw detyrimeve elektorale të 3 korriku. As politizimin e luftës së ndryshimeve nuk mund të bëjë përjashtim në këtë larmi treguesish të humbjes së 18 shkurtit. Sikurse duarjashtw nuk e gjen veten dhe aleanca e politikës së paqes, Nano-Berisha.

Për pasojë ai që mbetet më i shënjuari në këto momente ku secili merr pozat e kritikut, është Berisha dhe vetëm Berisha. E konsideroj të natyrshme këtë shënjestër, pasi është vetë i shënjuari ai që ka orientuar të gjithë politikën e triumfuesit dhe disfatistit mbi vetveten. Pavarësisht se pjesë e kësaj përgjegjësia janë të gjithë aktorët, kush më shumë e kush më pak. Por pas akuzave askush nuk duhet të pandeh se del i larë nga kjo histori turpi. Një ndër gabimet e Berishës është se ai pozicionoi figurën dhe personalitetin e Kryeministrit në qendër të fushatës duke e kthyer në lidership të saj, gjë e cila mund të jetë pritur me entuziazëm nga fanatikët, por me një xhelozi nga aleatët, kujtojmë këtu se si e përcjell një nga këto momente kreu demokristian Nard Ndoka, i cili e ka ndjerë veten të shpërfillur karshi rrezatimit emotiv elektoral të Berishës. Ka apo s’ka të drejtë në kësi dritëshkurtësishë politike, këtë e di vetë zotëria në fjalë. Për sa i përket logjikës selektive të pranimit ose jo se ku është humbur dhe ku është fituar, fshat apo qytet, katundarë apo qytetarë, do të preferoja të mbetem jashtë kësaj maskarade, këtij amoraliteti, këtij krimi politik, që në kushtet e një euforie të fituesit nxori kokën e një tendence të kantonizmit elektoral të Shqipërisë. Realisht në këto zgjedhje përgjegjës janë të gjithë humbësit. Fitorja duhet të lexohet si e tërë, dhe humbja gjithashtu. Kurrsesi jo duke bërë rriskime demografike dhe sociale, për më keq, kur këto rëndom përcillen me nota shpërfilljeje. Vota është e barabartë si në mes të Tiranës ashtu edhe në një zonë që pakkush ka dijeni se i përkët territorit të Republikës së Shqipërisë. Ky është një tjetër krim politik, ku marrin pjesë, si ai që e lexon ashtu edhe ai që nënvizon. Tërësia është një detyrim logjik matematik për një përfundimtare, për sa kohë që në këtë vend qytetarët e saj janë fillimisht numër, tekembrama vullnet shumice.

Përfundimisht politika shqiptare po tregon se është ende larg një detyrimi evropian të përmbushjes së disa parametrave. Ani pse elektorati dëshmon të kundërtën, votën e tij si ndëshkim dhe përgjegjësi njëkohësisht. Për sa kohë që Pons Pilatët e klasës politike shqiptare kërkojnë të lajnë duart para mëkatit për të mos u bërë pjesë e tij, kur janë, aq më pak shanse mbeten se ajo do të dijë të lexojë siç duhet rezultatin e zgjedhjeve. Humbës apo fitues janë anët që kupton ajo klasë politike që e vendos veten në pozita armiqësore jo rivaliteti.

Nga Albert VATAJ

Sekreti i një ditari të së kaluarës

(vazhdim nga numrat e kaluar)

Por a mund të krijonte një ide të qartë ai për vendin e tij? A mund të mësonte gjithçka mbi origjinën e tij vetëm nëpërmjet fletëve të një ditari shkruar nga i jati vite më parë, ku ky ditar qëndroi i fshehur si një sekret për shumë kohë? Apo të arrinte të përfytyronte gjithçka vetëm duke u mbështetur në copëza informacionesh në internet. A mundej vallë të merrte dhe t’i bashkonte ato copëza për të krijuar një imazh të vetëm për vendin e tij. Kjo i reflektohej si e pamundur, aq më shumë lexonte, aq më shumë bëhej konfuz. Nga njëra anë qëndronte aktualiteti i tij, e përditshmja që e ftonte në rrjedhën e saj ku e priste një jetë e qetë në “Amerikën e tij”. Por jo, ajo nuk ishte “Amerika e tij”. Kështu të paktën kishte menduar ai. Kishte jetuar shumë vite duke menduar se gëzonte statusin e të qenit qytetar amerikan. Por gjithçka, e gjithë jeta e tij ishte ndërtuar mbi një gënjeshtër të rëndë, të paktën për identitetin e tij. Dhe e gjitha kjo për fajin e tij, e ndoshta as për faj të atij që e la të jetonte për kaq kohë me këtë gënjeshtër. E ndërkohë me pak zymtësi e gërryente dëshira për ta parë edhe një herë qoftë në jetën e tij atë vend që e tërhiqte jashtëzakonisht shumë. Ishte pikërisht vendi që e intrigonte aq shumë. Vendi ku babai i tij u lind dhe jetoi deri sa erdhi një ditë që… diçka e fortë kishte ndodhur për ta bërë këtë të fundit të ikte përgjithmonë drejt Amerikës duke e lënë pas Shqipërinë. Një arsye e madhe mund ta kishte detyruar atë të ikte nga ai vend, e një tjetër edhe më e fortë që e bëri të mohonte origjinën e tij për kaq vite. Po pse pikërisht ia kishte fshehur edhe atij?! Mos ndoshta mendonte se nuk do ta kuptonte? Çfarë mund ta çojë një njeri të mohojë rrënjët e tij? Fjalët e ditarit të ngjallnin frikë, dyshim… I kujtohej ende fraza e fundit e një flete të atij ditari: “Duhet të harroj nga kam ardhur për të mirën e fëmijëve të mi”. I dukej sikur kjo e panjohur e intrigonte, e joshte dhe e shtynte që ta njihte, por ai e dinte që kjo e panjohur ishte krejtësisht pjesë e tij. Menjëherë sytë i shkuan tek një glob i vogël vendosur diku në një skaj të tryezës së punës dhe filloi të kërkonte me ngut Shqipërinë. U përqëndrua në kontinentin e Europës, më pas në Ballkan dhe aty nisi të kërkonte… dhe ja ku një vend i vogël, madje shumë i vogël në krahasim me vendet e tjera Ballkanike kishte të shkruar në sipërfaqen e saj Albania. Ky vend kaq i vogël ishte vendi i tij, e jo Amerika e madhe. Sa shumë ndryshonin këto vende?! Sërish në mendje i erdhi refreni i atij ditari “Duhet të harroj nga kam ardhur për të mirën e fëmijëve të mi”. Menjëherë mendja i vajti tek fëmijët e tij. A duhet vallë të përsëriste edhe ai të njëjtin refren?! Po pse do t’i dëmtonte fëmijët e tij nëse pranonte se ishte shqiptar?! Kishte mësuar nëpërmjet internetit se në kohët kur kishte jetuar i jati qeveriste pluralizmi politik. Pra, kohët sot kishin ndryshuar, ishin kohë të tjera, nuk kishte më pse të ndjente frikë. Aq më tepër Shqipëria kërkonte të antarësohej në Bashkimin Europian. Dhe një vend i cili kërkonte të bëhej pjesë e BE-së, një ndër kriteret që duhej të plotësonte ishte sistemi demokratik dhe liberalizimi. Atëherë nuk kishte pse të frikësohej. Atëherë vendosi që e ndiente të nevojshme të qartësonte gjithçka. Do të nisej të nesërmen me acionin e parë për Shqipëri. Më në fund do të njihte vendin e tij. Në fillim vendosi të mos i tregonte askujt. Për të gjithë të tjerët kjo do të ishte thjesht një udhëtim pune, ndërsa për të do të ishte zbulimi i të vërtetës. Një udhëtim i gjatë për në Shqipëri, për në vendin që shumë vite më përpara, i jati kishte braktisur përgjithmonë e që më pas ky vend kishte qenë sekreti i tij për gjithë këto vite. Ngriti receptorin dhe bëri rezervimin. Avioni i ardhshëm, i cili do të udhëtonte për në Rinas, ishte në orën shtatë me orën lokale në Amerikë. Në atë moment ora shënonte katër. Kishte disa orë ende që duhet të kalonin përpara se ai të nisej. Duhej të përgatiste valixhet e më pas duhej të bëhej gati… dhe… Por çfarë duhej të merrte me vete vallë? Ky udhëtim ndryshonte nga të tjerët. Nuk ishte një udhëtim i rëndomtë si ato të punës apo udhëtim pushimesh. Ndërkohë që filloi edhe një herë të kalonte nëpër mend të gjitha ato që i kishin ndodhur që ditën kur rastësisht kishte gjetur atë ditar në gjërat e të atit. Kishin ndodhur aq shumë gjëra në aq pak kohë, e më pas iu kujtua ai kërkim dëshpërues që kishte bërë në internet, ku në të vërtetë nuk ia kishte idenë se çfarë kërkonte, por thjesht kishte klikuar mbi emrin Albania. Më pas para ekranit gjithë ajo mori informacionesh ku të çonin nga një periudhë në tjetrën. Nga lashtësia tek figura e Skënderbeut. Nga regjimi komunist tek varfëria e popullit nga demokracia tek zhvillimi i vendit dhe përpjekjet për të ecur përpara. Figura të njohura të atij vendi ku vetëm njërën njihte mirë. Nënë Tereza, shenjëtorja e madhe. I kujtohej çasti kur për herë të parë ishte ndjer krenar. E më pas gjithë ato figura politike që ai nuk i njihte.

Ishte ende aty në tryezën e punës së tij dhe kishte mbyllur sytë fort duke u munduar të imagjinonte edhe një herë Shqipërinë e tij. As vetë nuk e kishte vënë re që kishte kaluar një orë e plot duke sjellur nëpërmend të gjitha këto gjëra. Vendosi të linte punën. Ndaj doli nga zyra. Tek rrotullonte çelësat seç pati një ndjesi të çuditshme. Papritmas iu duk vetja si një njeri i huaj, gati – gati si një refugjat i ardhur para disa vitesh nga një vend i largët për një jetë më të mirë. Sa herë kishte dëgjuar emrin “refugjat” kishte ndjerë një lloj dhembshurie për ata njerëz, ndërsa sot i dukej vetja i barabartë me to. Vetëm se ai kishte pasur më shumë fat se ata. Ai Shqipërinë nuk e njihte, por historitë e dhimbshme të refugjatëve po. Ndoshta dhimbjen e kishte përjetuar vetëm i jati, dhe kishte qenë pikërisht ai sekret që ia kishte mohuar emrin refugjat edhe atij. Ndoshta ishte pikërisht kjo kuptimi i fjalëve të ditarit të tij. Ora shënonte 7 pa një çerek dhe tashmë ai ndodhej në aeroport, gati për t’u nisur për në zbulim të së vërtetës. Në dorë mbante thjeshtë një valixhe të vogël. I veshur shumë thjeshtë, sepse nuk donte të linte përshtypjen si një vizitor i rëndomtë amerikan, sepse në të vërtetë ai nuk ishte i tillë. Ora 7 pa pesë, tashmë kishte ardhur koha që të nisej në fluturim. Vështroi edhe një herë jashtë nga dritarja e avionit. E dinte që kur të ulej do të gjente një tokë krejtësisht ndryshe. Ndërkohë avioni i nis…

Emiranda Lukaj

E majta nuk shëron plagë, ngjit leokoplast

Pas këtyre zgjedhjeve lokale, pas një kapërcylli politik, pas një atmosfere paragjykimi nga e majta për gjoja keqadministrimin e drejtimin e shtetit, por edhe në kushtet kur kanë mbetur pa marrë pjesën e luanit, eksponentë partiakë e gjejnë veten si të përligjur për rrokada jo vetëm qeverisëse, por edhe politike. Askërkund e askurrë deri më sot këto taktika nuk kanë sjellë ndonjë ndryshim të rëndësishëm, për më tepër të kenë krijuar një imazh të ri para ndërkombëtarëve. Lëre më pastaj që s’mund të qeverisin si një qeveri që ka marrë një mandat katër vjeçar nga vota e lirë. Përvoja i mëshon si fillim idesë se një shansi partiak që u jepet eksponentëve të ndryshëm për t’u bërë figura publike. Por qëllimi i socialistëve nuk është kaq i thjeshtë. Ata kërkojnë, me moralin e të pamoralshmit, një rrokadë përbysëse. E, në të tilla raste, në duar të tjera, do kishim vetëm një teposhtë të asaj pune që kishte mundur të ngrihej deri diku dhe që për fare pak kohë dhe në sajë të një kapriçoje politike, gjendet në stadin e një fillimi të ri.

Ja ku shkon në lumë, kohë, mund dhe investim. Kabineti i ri “Berisha”, nuk mund të motivohet nga dekurajimi i rezultatit të 18 shkurtit, siç pretendojnë “të mençurit” që mendojnë se pastruan tetë vjet “pisllëk” me një “leckë” motake. Për të qënë të kalkuluar politikisht, duhet të pohojmë gjithashtu, se nga socialistët kjo pritej, pavarësisht se kush do të ishte përfundimi i rezultatit. Por në kushtet e 18 shkurtit, kur e djathta ka mbi 100.000 vota më shumë se e majta, kur edhe një mëndje dosido bën hesapin se sa deputetë do fitoheshin e humbeshin gjeografikisht e votërisht që, na del se do shkonte dikund tek 88 me 52 për të djathtën, kabineti Berisha s’ka pse të jetë aspak i tunduar, pasi votuesi nuk i ka kërkuar sakrifikim.

Rrokadat politike janë vetëm një leoklopast që i vihet plagës. Në shumicën e rasteve, ne veprojmë në këtë mënyrë, jo se leokloplasti merr përsipër, të shërojë plagë, por për ta mbajtur atë të mbrojtur nga agjentët e jashtëm që e acarojnë, duke e bërë tepër më kritike plagën. Pak a shumë kjo është ajo që kanë presupozuar dhe garantuar rrokadat politike, qoftë edhe pas një fshikulli elektoral, qoftë edhe pas një dështimi a tjetërsysh. 1997-a është një ëndërr e keqe. Qe larguar “Xhaferri” e pat ardhur LUCIFERRI. Apo jo?

Kjo klasë politike, kjo formë e shtetbërjes, nuk iu pëlqen veten socialistëve që në pushtet vijnë për të mos ikur e demokratëve u kërkojnë edhe pse erdhët nga krimet tona, ikni, duke u pozicionuar në një pozitë të re kohe të re. kurrëçkaje tjetër.

Ndryshimet politike, kur ngjasin në mes të mandatit, nuk bëjnë asçka tjetër, veçse vështirësojnë pozitat e shtetit në integrimin drejt Europës, duke kapërthyer shumë hallka, duke paralizuar veprimtarinë e mekanizmit që, më pastaj do të lind pasoja, ku më e ndjeshme në aksidente të tilla, është situata ekonomike dhe sociale. Kaos e shumëçka të keqe, mbetet bereqeti i vetëm i rrokaave politike, vetëm se ashtu duan një tufë të humburish.

Socialistët, të pasuruar dhe të majmur për tetë vjet pushtet, për veten e gjithë ç’mban pema gjenealogjike, për qeverisje shumë të keqe e korrupsion të pashembullt, u detyruan të lënë karriget e beneficet e pushtetit. S’është kështu?

Ata shtetin e qeverisën me plane ambicioze për të përmbushur teka dhe ambicie për përfitim. Shto këtu edhe përbuzjen gjithëpërfshirëse. Kujtesa e njeriut nuk është blic që digjet me tre – katër shkrepje. Kjo dhe vetëm kjo ka qenë filozofia e politikbërjes së të majtëve në këtë vend që edhe ata e quajnë Shqipëri. Kjo, sepse kështu dhe vetëm kështu e kuptojnë dhe trajtojnë politikisht dhe praktikisht shtetin, si një lopë që veç duhet mjelur, edhe pse ushqimin e trajtimin ia ka borxh pala tjetër. Këtë nuk mund ta fshehin as përpjekjet vetëflijuese të Nanos, as kacafytjet elektorale të Milos për hile nga vetë e majta, as bujaria e parelinjve për këtë apo atë kandidat, për këtë apo atë bandë.

E majta ka reflektuar eksperienca të hidhura. As militantët s’kanë arsye t’i besojnë, pasi kur është fjala për t’i trajtuar, ata bëhen thjesht viktima. Janë prerja në kurth politik, janë një masë fajtore e hipnozës. Edhe të vegjëlit e bindjes. Të jemi realistë dhe të paanshëm. Ata janë pjesa më duarjashtë e amoralitetit politik e qeverisës, por votëgabuar, e normalisht më pastaj, viktima të aksidentit politik. Nga përfitues vetë partia e tyre i bën zhdëmtues.

Babezia për territore të pamerituara, nuk tingëllon si zell i disa personazheve që thonë se yshten nga përkushtimi atdhetar, devocioni, atributet humane, për t’i vënë shpatullat murit. Po cilit mur? Murit që vetëm ata e shtyjnë ta rrëzojnë!

Larg qoftë, ky model mund të jetë pjesë e teksteve elektorale, kurrqysh e një partie që përbëhet nga njerëz prej mishi e gjaku, qofshin ata edhe të lindur për karrige në këtë vend. Ai që kemi njohur derimëtash, ësht ai modeli “shpëtimtar” që mobilizohet tërësisht e farefisnisht për të hyrë e për të marrë, gjithçka nga ky vend; edhe kur ka mur, edhe kur murin e rrëzojnë vetë, për të bërë një ledh.

Përfundimisht, në qeverisjen Berisha, ka reflektuar qartë vullnet për reformat, luftës ndaj korrupsionit, pamëshirën e ofensivës ndaj krimit të organizuar, stimulimin e politikave sociale që minimizojnë plagën e varfërisë, rritjen e autoritetit të vendit përmes një politike të jashtme efektive. Kjo qeveri ka tager, ka qasat e një busulle orientimi.

Pra, me pak fjalë, ashtu siç kemi thënë edhe dje dhe, besojmë të kemi arsye të themi edhe nesër, përveç një leokloplasti që fsheh plagën nga agjentët e jashtëm, kurrgjë tjetër nuk merr përsipër e majta.

Askush me emocione të ftohta s’e sheh të keqen tek Berisha e PD-ja, ndoshta as tek Nano. E keqja ka veç një emër: Edi Ramën… Edhe të veshur.                       

Sokol Pepushaj

Adrenalinë shqiptare në Sanremo

Edhe Shqipëria e vogël ka artistë të përmasave europiane. Kjo do të thotë se kultura jonë është e pasur dhe, ecën shpejt, pas atyre viteve izolimi që na lanë pas. Është një këngëtare vërtet e re Elsa Lila. Por në skenën më të famshme të kulturës europiane, në teatrin “Ariston” të Sanremos, ajo u paraqit shumë mirë. Kënga e famozit të muzikës italiane Maurizio Fabrizio, iu besua këngëtare së re shqiptare në debutimin e evenimentit të muzikës në Sanremo. Këtu, në teatrin “Ariston” që natën e parë të debutimit, zëri shqiptar, me nota, me ritëm, me ëmbëlsi, me finesë, mbush plot e përplot adrelinë konturet jo vetëm në teatër, jo vetëm në Sanremo, por të gjithë globit, ku debutimi ndiqet me interes. Ne e ndjejmë veten mirë për origjinën shqiptare. Prezantuesi i festivalit të Sanremos, famozi Pippo Baudo, mbas interpretimit të natës së parë të këngës “Sensi i jetës” nga shqiptarja e brishtë, kërkoi që këtë ëmbëlsi, këtë brishtësi të femrës e muzikës shqiptare ta përcillte anë e mbanë botës, përmes zërit të saj. I krijoi hapësira të fliste diçka më shumë dhe, Elsa foli edhe shqip “Ju faleminderit”.

Pra, natën e parë Sanremo e kaloi shumë mirë. Kualifikohet.

Një luk tjetër, një objektiv tjetër do shpaloste natën e dytë shqiptarja në skenë. Sërish salla priste shumë më tepër se natën e parë. Por edhe kaq ishte mjaft. Aty nuk mund të vazhdonte më tej, drejt finales së madhe, një konkurim dinjitoz me duartrokitje. Sërish prezentatori “lëshon” respekt, ndoshta për ta inkurajuar për debutimet e ardhshme. Flet edhe në shqip, duke falenderuar edhe Italinë e artit e të kulturës për eksperiencën që fitoi.

Po, adrelina shqiptare është për të dytën herë në “Ariston” të Sanremos. Duket se që nga debutimi i parë më 2003 e deri sot kjo adrelinë ka mbushur mushkëritë e artdashësve. Dhe i ka mbushur me aroma shqiptare.

Aleksandër Gargjola

Korrespondent i SHE në Itali

Lugetërit xhindët hije të tërbuarit e luftës që rrezikojnë jetën,

njerëzimin, Tokën dhe Hënën!

Rreth origjinës së Lugetërve që vijnë nga “Lugjet e Ligësisë”

Eklipsi i Hënës, që ndodhi natën e 3 Marsit 2007, ishte një lloj nxitje, për t’ia hyrë këtij shkrim-diskutimi me “studimin shkencor”, “Mitologjia e traditës popullore, sipas burimeve dokumentare”, botuar në gazetën “Shqip”, 12 shkurt 2007, me autore dr. Etleva Lala, e cila studion, e hulumton në Arkivat Sekrete të Vatikanit. Kjo autore, pas shumë “studimeve të imta” ka arritur në konkluzionin final: “Konotacioni negativ i fjalës legat, legati i Papës=lugat është rritur me siguri me konvertimin e shqiptarëve në islamizëm, të cilin legati Peter Thomas i shek XIV e kishte konsideruar si një ndër armiqtë kryesorë. Në Kryqëzatën kundër myslimanëve, ai përdori të gjitha aftësitë e tij diplomatike dhe elokuencën e tij të njohur, për të frymëzuar entuziazëm për luftën e shenjtë”!

Etimologjia e mitologjia shqiptare e “Çunit të Lalës” e shek XX.

Në Shqipëri, midis perversiteteve të shquara brenda epokës moderne të shek XX, një vend të rëndësishëm zunë ato që arritën pikën kulminante me sojliun luftëtarin, “trimin mbi trima”, ideollogun halifin e komunizmit të kazermës orjentale Enver Halil Hoxha, i cili la nam bashkë me “Bironë Politike” dhe çetën e 300 agajve të tij, veçanërisht në “Bajlegun e Madh”, në stallë-kështjellën e lanetëve dhe maluketërve të Jutbinë-Kremlinit, kundra revizionizmit modern, socialimperializmit, që gati-gati ishte edhe më i rrezikshëm se imperializmi amerikan dhe evropian… Këtyre ngjarjeve epokale dhe trimave legjendarë nga “populli” iu ngritën mijra e mijra këngë e valle folklorike, monumente, tyrbe e deri edhe një piramidë egjipti, të cilën paradoksalisht demokratët e kanë shndrruar si “Qendra Ndërkombëtare e Kulturës Pjetër Arbnori”!

Por, aktualisht edhe brenda “kapitalizmit shqiptar” përsëri po bëhet e prodhohet histori dhe heronj  me anën e nëndegës së “antropologjisë historike”. Kohët e fundit, të muajit të Shkurtit të 2007, ia gjetën dermanin edhe Lugatit, marshalla bash si i dërguari, Legati i Papës! Këtë zbulim “me vlera të paçmuara shkencore” sapo e bëri dhe e shpalli pas shumë kërkimeve nëpër varreza të nëndheshme mesjetare, doktoresha Lala.

Mbiemri/patronimi “Lala”, si për koinçidencë, më kujtoi se në Myzeqe, ku qysh 7 vjeç kam qenë i internuar/i dëbuar për motive politiko-ideologjike, fjala “Lalá” përdorej edhe si një emërtim i barazvlershëm për “Babá”. Po ashtu atje përdorej ende me po atë kuptim edhe fjala “Papá”, që me sa duket ka qenë një nga ish emërtimet e vjetra të albanishte-shqipes, e ngjajshme me përdorimet greke e latine, përpara se germën “p” t’a dominonte ajo “b” e turqishtes dhe të kthehej në “baba”, siç i kishte rezultuar prof. E. Çabejit: “Fjala baba, babë, do të vërej shkurt, nuk ka vend për afrim me trakishten. Gegnishte babë, toskërishte. babá, tregon se kjo fjalë u përket huazimeve  turke të shqipes”. (“Stud. rreth Historisë së Gjuhës shqipe”, 1973, f 76-77)

Fjalën “Lalë/Lalá” e gjejmë edhe në Shqipërinë e Mesme edhe në Shqipërinë e Veriut, në përdorimet popullore si “Lala Ndre”; “t’keqen Lala”; “t’a rregullon Lala qejfin ty”, në këngët popullore ashiklie “Oj qenke  veshur moj me jeshile, hajde ja ke Lala e…”, “lala moj të ka xhan aman, aman” apo edhe në toponimi si “Lalëria”, “Gjiri i Lalëzit” etj. Trajta “lalë myzeqeje/lala myzeqar ose laluci” morën paksa edhe si një lloj kuptimi si raja fusharakë të urtë, të butë, të shtruar, dhe jo të rrëmbyer si agallarët trima plaçkitësa. Dhe në këto mendime, mu kujtua edhe një varg nga ajo vjersha e famshme e poetit arbëresh: “Mori bijë bijë e Lalës, moj e bukur e trishtuar, pse më çon në monë e shkuar? Nga këtej historia më kujtoi edhe Llalla Shahinin, ose Lala Isaimi, një renegat-mercenar nga Leskoviku, një udhërrëfyes i shquar i turqve nga labirinthet e Epirit dhe deri në Fushë Kosovë më 1389…

Sigurisht, siç e thotë dr. Lala, ka fjalë unike dhe të çuditëshme që krijohen në popuj të ndryshëm, në lidhje me ngjarje historike që lënë gjurma të mëdha terrori, në gurrën folklorike popullore dhe në leksikun e saj. Por, ka të tilla që krijohen edhe në rrethana të tjera, ku krahas terrorit, përmbajnë edhe kuptime ironike etj. Përshembull shprehja popullore shqiptare “mos na nxirrni bidate të reja”, përgjatë sulltanatit turko-osman, fillimisht ishte si “taksa/bidati i derrit” dhe më vonë mori kuptimin e një “takse shtesë”,  po ashtu siç edhe fjala “raja” që shoqërohej me “xhizjen, taksën e rajallëkut”, me turra regjistrash e fletësh me “xhelepe e qelepirxhihane”, si n’mall e n’gja t’kaurrit.

Në kohën e yshtjes e të tërbimllëkut enverhoxhian, pas të dashurave kineze, u bë shumë i njohur togfjalëshi me ironi tallëse “Çuni i Lalës”, veçanërisht pas prishjes e neveritjes së të dyja palëve nga dashuria e paparë, mitike dhe e përjetëshme sa malet e Korabit, Tomorrit dhe Komolangma Fenit e Tjan Shanit. Historia e mori zanin, me emrin e kryeministrit kinez Çu En Lai me rastin e vizitës së tij në Shqipëri, sapo u puthën buzët  e Çunit me të Enver Hoxhës dhe kur pas kontaktit ato thartira buzësh të rreshkura nuk prodhuan radioaktivitetin e shpërthimin termobërthamor, aq të dëshëruar të ideolog Hoxhës. “Çuni i Lalës”, kishte ardhur në Shqiperi në kërkim të “Princit të humbur në shkretëtirë, të Ju Eç Zhejve/parardhësve të iranianëve”, për të lidhur aleancën e madhe kundra “Djajve të Bardhë/Evropoidëve” dhe e gjeti atë te Hoxha i Shqiperisë, te “Mahdiu i Fundit” nga Hartumi… Ja pra, se si me këtë fushë të linguistikës etimologjike, të mitologjisë historike, të kategorive të ngjajshme homonime, të kakopolifonisë e isopolifonisë histerike muzikore me përzierje britmash njerëzore e imitimesh bagëtish të imta e të trasha, mund të bëhen zbulime të mëdha, aty ku “mungojnë” dokumentet dhe ku “harrohet” pak si shpejt! Më duket se dr. Lala, do bënte mirë të hulumtonte me “antropologjinë historike” edhe në kohën tonë mbi virusin e tërbimit të pickimit të zekthit dhe të mizës së kalit…

Harapi i zi, bajlegaxhia/balozi orjental: “tim për tim ka i vashë me zhdjergun, tim për tim ka i dash me pjekun“…“tim për tim ka i dukatë me mbedhun“…

Nuk do t’ia kisha hyrë këtij shkrimi, po qe se do të bëhej fjalë për ndonjë ata “linguistët si muzikantët popullorë me vesh e me tumullac gjygymi”, ku edhe vetë fjala mite/mythe= përralla në greqishte, na derivonka nga pellazgjishte-shqipia mythi=ajkë mjalti! Por, në rastin e dr. Lalës kemi më shumë se kaq, madje edhe një lloj abuzimi tendencioz! Doktoresha pretendon se me këtë “siguri“, krahas “lugatit“, ka zgjidhur edhe disa fjalë të tjera “tipe” të leksikut shqiptar, të krijuara me lëndë gjuhësore të huaj, në mesjetë “me tmerrin“ që vinte nga ana e Europës Perendimore, kryesisht nga Vatikani, Italia, Franca e nga Spanja, si reflektim i pushtimeve dhe fenomeneve të caktuara historike. Janë fjalë të një fondi tmerri kolektiv, me të cilat dikur trembnin edhe të vegjlit, që na kanë hyrë edhe në instinktin psikologjik e në shprehjet popullore. Nga këto, për të vërtetuar sa më mirë edhe “Zbulesën” e saj, doktoresha jonë ka përzgjedhur vetëm nja dy copë, si përshembull fjalët “bajloz” dhe “katallan”, që sipas autores dhe dijenive të saja të sigurta, derivojnë nga “bailus” dhe nga “catalan”. Autoria mund të zgjidhte përshembull edhe qenie mitologjike e politesite si: “përbindshin/Bindi“, “laçot”, “dreqin/dreqnit”, harapin e zi, gogolin, “Sh’njallin e Gogve” (ky me sa duket është një lloj sekti i kohës së paleokristinizmit të Gogut Magog, që lidhet pastaj edhe me sektet heretike të gogëve bogomilë, që u sollën edhe si “gogollarë“ etj), shtrigat, kokuthët, gjullejt, xhindët e zjarrit, maluketërit, iblisin etj, por ja që ka zgjedhur vetëm dy, sa për të vërtetuar “tezën“ e saj. Le ti shikojmë pra, më përpara, këto dy fjalë dhe pastaj të hidhemi te fjala konkrete “lugat”.

Për fjalën “baloz”, simbas disa studiuesve ka dy hipoteza etimologjike dhe vetkuptohet edhe dy origjina të ndryshme historiko-mitologjike. Dr. Moikom Zeqo, siç edhe disa pararendës, e lidhte fjalën, me titullin hierarkik venedikas “Bajl”, por nuk e mohonte as “Harapin e Detit” me origjinë nga orjenti afrikan, që e kishte propozuar Kol Luka. (M. Zeqo, “Motivi i Detit në Ciklin e Kreshnikëve”, bot. në “Çeshtje të folklorit shqiptar”, 2, 1986, f 326)

Linguisti dhe folkloristi i njohur, Kol Luka, duke u bazuar te “Balada e Gjergj Elez Alisë” dhe te motërzimet e saj shqipe dhe ballkanike, në poezi e në gjinikimet tregimtare, gjente një substrat të hershëm dhe krahasime, që na çonin kronologjikisht sëpaku aty te shek XI dhe mendonte se prioritet duhej t’i jepej këtij “balozi” nga një “harap i zi belaxhi orjental“, që na kishte ardhur “prej detit”. Sipas tij, fjala “bajulus” ishte një lloj rihuazimi në italishte dhe venetishte nga frëngjishtia “bayle, baillif, bailli” = shqip “bailo”, ku për prapashtesën, sipas këndvështrimit fonetik, kishte dy hipoteza Mayer me “oz” të turqishtes dhe Lambertzi e Çabeji me “os” të greqishtes. (K. Luka, “Epet shqiptare dhe frënge në rrafsh krahasimor”, f 408-409, në librin e sipërcituar)

Me sa dimë ne, fjala “bajl”, krahas si titull hierarkik venedikas, ka edhe kuptimin e një të dërguari të posaçëm, si ambasador e si përfaqësues qeveritar venedikas. Por, historikisht dhe në moralin kristian të shek XI-XV të kësaj republikës së parë borgjeze të botës, duket si e pamundur që ky lloj “bajli” të kishte kërkuar “nga një vajzë për shtëpi, për zhdjergien e “natës së parë“ a për harrem”! Ishte kjo një gjë, që nuk e pranonte as morali e as kodi i  kanonikut/kanunit tonë. Jo vetëm historikisht, por as llogjikisht nuk duket  që këtyre ambasadorëve e përfaqësuesve tregëtarë venedikas t’u kishte dalë nami si trima belaxhi në “Log/Fushë të Mejdanit“?! Detyrimisht, ne na duhet të rrëmojmë edhe pak më ndryshe. Sa dimë ne nga historia, të frikshme kanë qenë disa sulme të saraçenëve myslimanë edhe në bregdetin tonë Adriatik e deri në Dalmaci. Shkrimtari dhe perandori bizantin Konstandin Porfyrogjeneti, shkruante: “…në kohën e perandorit Vasil (867-886) erdhën saraçenët arabë prej Afrikës, Soldani, Sava dhe Kalfa me 36 anije dhe pushtuan në Dalmaci kështjellat Butoven, Rosën, kështjellën e poshtme, Kotorrin dhe u bënë zotër të tyre. Pastaj erdhën edhe në kështjellën e Raguzës dhe qëndruan aty 15 muaj. Atëhere raguzianët të detyruar i njoftuan Vasilit, perandorit të pa harruar të bizantinëve duke i shkruar kështu: “Mëshirona neve edhe mos na lër të zhdukemi prej mohuesve të Krishtit”. Perandori i mëshiroi dhe dërgoi patricin Nikita, drugarin e marinës me 100 hellandë (anije lufte). Saraçenët…u larguan…dhe pushtuan kështjellën e Barit”. (K. Bozhori, F. Liço, “Bur. Treg. Bizantine”, 1975, f 21-22)

Edhe “Vazhduesi i Theofanit”, shkruante në këtë temë, për pushtimin kartagjenas, arabo-afrikan të Kotorrit etj, në vitin 840. (Cit. f 26) Ne dimë tashmë edhe për toponime si Harapaj pranë Durrësit, Saraçenopoli pranë Shëngjinit (i regjistruar edhe në Kadastrën venedikas të 1416) , “Prroni i Saraçenit” në Dukagjin etj.

Më hollë, taksën “nga një dukatë për tym”, do të konstatojmë të dokumentuar dhe shprehimisht se, venedikasit ia kishin kopjuar autokratit Gjergj Strazimiroviq Balshiqit, i cili ia kishte vënë nënshtetasve të tij, konkretisht për të paguar tributin haraçin pushtuesve turq, të komanduar nga Lala Shahini me qendër Shkupin. Ishte ky Lala Shahin, i cili ia kishte mbyllur Shkodrës të gjitha rrugët tokësore, detin dhe kryporet etj, dhe për më tepër i kishte detyruar Balshajt t’i dërgonin Sulltanit një vashë të bukur, në harrem dhe ti nënështroheshin edhe duke veshur veshje të shtrenjta orjentale e duke u myslimanizuar. Me këtë motivin e haraçeve, kujtojmë këtu edhe kangën Ali Borxh Alija. Si fakt të dokumentuar historikisht duhet të përmendim djegien, pjekjen dhe shkatërrimin katastrofal që i bënë pushtuesit turq Shkodrës në vitet 1391-1395 e në disa vite në vazhdim, ku veç të tjerash ranë në fushën e nderit disa mijra kalorës, “thuajse e gjith lulja e rinisë shkodrane”, siç shprehej M. Barleti. Mendoj se “Kanga e Gjergj Elez Alisë” e cila është edhe si e shmangur nga Cikli i Kreshnikëve, është pozicionuar tashmë në këtë shtrat të ri, në dimensionin kohor të shek XIV-XV. (“Bur. të Zgj. për Hist. Shqip.”, 1962, vol II,  Dok. Nr. 247 etj; M. Barleti, “Rrethimi i Shkodrës”, ribot. 1982, f 40 etj)

Konkretisht kjo shprehet në vargjet: A dalë zani e paska marrun dhen,/Se i baloz i zi a dalë prej detit. /Trim i prapët e belagji qi ish kanë,/ Ia ka qitun dheut nji rreng të randë:/-Tim për tim kah nji dash të pjekun!/-Tim për tim ka nji vashë me ia djergun!-Ditë për ditë ka nji kreshnik me premun!/-Javë për javë kah nji krahinë me djegun!

Për më tepër tashmë e kemi këtë kronologji edhe me vetë vargun: “M’fal se ndeshkam derën e magjupit!”

Nga sa sipërthamë, unë mendoj si hipotezë, se fjala “balos-baloz”, fillimisht në modën mitologjike, mbase shkonte etimologjikisht me ngjyrën e zezë në të murrme, si fjala “balo” që përdoret tek ne për qentë dhe më në veçanti ende ruhet edhe trajta përbuzëse dhe e sherr-budallait si “Balosh” (s-sh). Edhe në mitologjinë e regjistruar antike greke fjalën “Balio/Baλίος” e gjejmë pikërisht për qen, siç e gjejmë edhe për një nga kuajtë e Akilit. Gjithashtu, me këtë emërtim Akili kishte edhe një pilot detar.  (P. Grimal, “Enciclopedia dei Miti”, 1990, f  86 në zërin përkatës)

Mitologjia fillimisht kishte edhe një harap të zi, antropofag që hante njerëz. Me kalimin e kohës këto qenie do t’i shohim edhe në dyluftimet kalorsiake mesjetare, në log t’burrave (Shih edhe vargun “E jam dredhë n’ket log për me t’kallxue…”, dmth me ba log) me rende armësh etj, sikurse bëhej edhe me kuçedrat e dragojtë. Balozi i Zi, siç kuptohet, nuk ka ndonjë paraqitje me kombinacione kafshësh të ndryshme, si kimerat etj, por ka një përngjasim me një pamje njerëzore të zmadhuar, flet edhe bukur e me ironi, përdor edhe armët njerëzore mëzdrak, topuz etj, kuptohet të zmadhuara edhe këto. Në mesjetë kuptimi i logut t’burrave, me sa duket u përzie edhe me kuptimin e fjalës bajleg-bejleg/mejdanxhi zullumqar si harapi i zi i frikshëm orjental. Le të kujtojmë me këtë rast edhe atë lojë kërcimin e fëmijëve me “harapin e frikshëm”, që shoqërohet me fjalët: “Roza rozina…(A) Asht Harapi i zi këtu e? Jo, jo, jo…tri herë kena me vrapue…”

Edhe për fjalën “katallâ/katallan”, si një qenie mitologjike antropofage, unë nuk mendoj se lidhet gjëkundi historikisht me spanjollët katalanë. Në gjuhën tonë fjala “katallan”, ka kuptimin e “divit, ciklopit Polifem, njeriut gjigand të shpellave me një sy”. Në veri përdoret ende fjala “alamet katani-katane”, për një burrë ose grua gjigande. Në Labëri, i thonë edhe Siqenhënjëri=Sy qen që ha njerëz. (Shih, “Fjalori i Mitologjisë”, bot. 1987, f 131)

“Lugati” dhe legatët=lugetërit e dr. Lalës, që dalin natën nga “Lugina e Lugetërve të Lugjeve të Verdha”!

Mjafton, që dr. Etleva, ta kishte hapur sadopak “Fjalorin e Mitologjisë”, me autor, Todi Dhama, te f 153, te zëri “Lugati” dhe nuk do të kishte pasur nevojë fare as për “ndihmën e konsulencën shkencore fonetike” të lidhjeve e metamorfozave të justifikuara të germave të dr. Bardhul Demiraj dhe as për citimin e “kompetentit” Robert Elsje, të vitit 2006. E pra te “Fjalori i Mitologjisë” lexojmë: “Lugati, figurë e besimit popullor shqiptar, që përfytyrohej si njeri i keq që edhe pasi vdiste ngrihej nga varri çdo natë, me përjashtim të së shtunës dhe vizitonte shtëpitë e të afërmve, të njohurve…Shpesh lugetërit përfytyroheshin të mbështjellë me pëlhurën e vdekjes/qefinin, që sulmonin njerëzit dhe i mbysnin. Njeriu nuk mund t’a kapte lugatin, sepse ai zhdukej në çast si fantazmë. Mendohej se lugati vritej vetëm kur në varrin e tij ndiznin zjarr. Besohej se Lugati ishte kundër Hënës dhe e zinte atë, ndaj fetarët myslimanë shqetësoheshin kur ndodhte eklipsi i Hënës dhe e qëllonin me pushkë. Nga ana tjetër, faleshin nëpër xhami… Lugetërit e mitologjisë shqiptare identifikoheshin me larvët dhe lemurët romakë…”

Autoriteti dhe latinologu i shquar G. Stadtmüller, në “Forschungen zur Albanischen Früchgeschichte” (Cit. sipas përkth. Shqip të A. I.H-Gj. Tiranë, Kap. III, f 106) e përmend këtë “lugat-shauret“, ku citonte Lambertzin dhe Çabejin, duke parë një nënshresë të hershme pagane, pastaj një sipërshtresë kristiane dhe mbi të edhe një mbishtresë islame. Prof. Çabej, kur flet për fjalën “xhind“, shkruan: “Në gjithë Shqipërinë thonë xhind m., xhinde f., xhindi-a, “bota e xhindeve“ xhindos “bëj me xhinde, bëj me inat shumë“, nga turq, cinn “demon“, serb. dzin “vigan, div“, në rumanishte hije, lugat, Majer 81v., çamërisht gjejmë: “O ju, të zestë shashkëndë “të shastisur“, nga turqishtja shashkën, e në një këngë prej Labërie, „Vjen Mushmëndi, po t’i biri “Po vjen turku po t’i bini“; (“Stud. për fonetikën historike të gjuhes shqipe“, 1988, f 236)

Dr. Etleva Lala, po t’a kishte vrarë sapak mendjen dhe të kishte kërkuar në bibliografitë, do t’a kishte gjetur “Lugatin që çohet prej vorrit”, jo vetëm si një lloj fjale eskluzivisht gege verilindore, siç i ka rezultuar asaj, por edhe jugore, konkretisht te ekuivalenti “malukati” te “kokuthi malukati”, te ky lloj “lanet shaureti sherrxhi me qefin”. Mbetet për hetime e preçizime të mëtejshme nëse etimologjia e fjalës “lugat” ka një burim autokton alban antik, apo nëse kemi aty ndonjë huazim të huaj me burim tjetër etimologjik dhe sëfundi mbase kemi edhe ndonjë identifikim me importin e malukatit orjental, siç shkojnë gjind= njerëz, me xhente dhe me xhind.  Të vërejmë se ky xhind nate, malukat/lugat, në gjuetitë e natës gjatë javës, ka liri-dalje ç’do ditë me përjashtim vetëm të “ditës së shtunë”, ditës së shtune të pushimit të çifutëve dhe të Saturnit! Ai i trembet kësaj dite, sepse mosrespektimi i së shtunës ishte një bela e madhe, që i kishte zënë disa gjudhej/çifutë nga All’llahu xh.sh., i cili për ndëshkim i kishte shndrruar/metamorfizuar ata “nga njerëz në majmunë të përbuzur“ ose edhe kur disa nga ata që nuk respektuan “Tryezën e Isait”, Ai i shndrroi “në derra harram”. Më pas Ai e rikujtoi edhe të shkruar këtë “Belanë e së Shtunës“. (Kurani, El Bekare, 65 dhe En Nahl, 124; El Maide, 71)

Fjala “ligsi/ligë/i, e lig”, e cila në shkodranishte ka kuptimin e përgjithshëm për sëmundje/jam i-e sëmurë, ka kuptimin edhe për “l’ngatë”, zgjatje kohore e sëmundjes, rënkim etj, nuk mendoj se është analizuar aq, sa të thuhet me siguri absolute se ka lidhje kuptimore me burim të drejtpërdrejtë nga “lugat-i”. “Liga-ligsina” shkon më shumë me fjalën “flligshti, siç edhe flligshti në gjak”, lidhet edhe me “shlligë”= gjarpër, helm, një helmim nga lloj gjarpëri helmues tokësor e ujor dhe ndoshta shkon  e lidhur edhe me fjalën latine “lignum” si pasojë e një gjuajtje shigjete druri me helm. Po ashtu, në gjuhën tonë është edhe kuptimi për “liksht“, si goditje shumë e fortë që të shkakton plagë, si ligështim, rënie e përgjithshme shëndetsore, morale etj. Kujto edhe vargun: “Lik n’topuz përmjet balozit te i ka ra”. Për mendimin tonë fjalët “ligësinë” dhe “lëngatë“ nuk kanë shanse që të kenë direkt lidhje kuptimore dhe derivuese etimologjike nga e ashtuquajtura fjalë bazë “legat”, siç do dr. Lala. Dhe akoma më absurd duket konkluzioni më i imët me “argumentin historik“ të dr. Lalës, ku “Lugati“, konkretisht ishte “legati Peter Thomas“ i shek XIV, i cili njëkohësisht ishte vetë edhe si “antilugat/anti lëngatë/shëruesi i mortajës-kolerës“ dhe si shenjtori shërues i kësaj sëmundje!

Në gjuhën latinishte,  ne gjejmë një “Leguleius=leguleio, cativo avvocato”, por duhet të vërejmë se këta “avoketërit romakë“, sigurisht me nam të keq edhe në Itali, kanë qenë njerëz të gjallë shumë kohë më përpara se kristianizmi e legatët e Papës dhe jo fantazma e vampirë të shek XIV dhe as bartës e shërues të mortajës. Nuk duket që “lugati“ të ketë lidhje të drejtpërdrejta me fjalën “lëng/lang=likuid”, as me fjalën “Lugë, druri me hangër gjellë“, por ndoshta ka me fjalën “lugje/luginë moçalishte” si “Lugjet e Verdha”, si një lloj burimi i ligë-sëmundjes dhe si vende që të fundosin, të hanë.

Etimologjia e fjalës “Legat” lidhet me fjalën latine “lego=delegare, mandatare come legato” dhe me derivatet të tjera, siç i kemi edhe huazimet alb./shqip “me lidhë/lidhje-ndërlidhës”, që ka dhënë pastaj edhe “Lega/Liga/Lidhja” etj. Nga rrënja e fjala bazë latine, doli edhe fjala “Legata”, si një përfaqësi diplomatike. Historikisht, si ligj, si normë dhe rregull kanonik, sidomos në veri, i gjithë kleri kristian ishte i pa paprekshëm nga gjaqet, nga gjyqet civile e penale zakonore etj, edhe  sikur i gjithë faji fillestar të kishte qenë i tyre. Klerikët ishin në besë të katundit dhe të krahinës dhe jepnin llogari vetëm para gjyqit të papës ose të legatit të tij me letra të posaçme ligjore. Aq më tepër ishin të paprekshëm delegatët/legatët-ndërlidhësit, të dërguarit, mëkëmbësit e Papës së Romës, që në një shumicë rastesh dërgoheshin për  ndërmjetësime gjyqësore etj. Vetëm në “Statutet Qytetare” të Shkodrës, do të shohim më vonë, se nën ndikimet republikane, klerikët mund të merreshin edhe në një gjyq civil laik, për disa kategori shkeljesh.

“Legatët” e Papës, nuk besoj se kanë  ndonjë lloj lidhje me “lugatët” e dr. Lalës, përveç njëfarë ngjajshmërie homonimie. Legatët, që ishin njerëz të gjallë, çonin mesazhe, sillnin mesazhe, raportime etj, dhe nuk njiheshin askërkund si të vdekur të dalë nga varret, si hije, si vrasës pas shpine me thikë nën veladon etj, siç ta zëmë se mori nam të keq, në mesjetë “Urdhëri i Jezuitëve” të Inkuizicionit. Në mesjetën e hershme dhe të mesme, të gjithë klerikët kristianë katolikë, duhej të përgjigjeshin vetëm përpara gjyqit të Papës ose legatit të tij. Shembulli më i qartë për këtë është pikërisht te Dukagjini i Parë. Ky, pa fajin e tij fillestar, vrau peshkopin e Shën Mërisë së Ndërfanit. Krahinarët vendas, i vranë të gjith njerëzit e families, me përjashtim të një fëmije të vogël pasi i hyri dorëzënës një farë fisniku Stefan Progani nga Kallmeti i Lezhës, i cili e rriti, i nxori faljen, i dha për grua të bijën etj. (Shih te “Kujtimet e Maria Muzaka (Dukagjini)” te Gjon Muzaka, “Memorie”, 1996, f  41 etj)

Shohin pra se mbi vetë Dukagjinin e Parë, një kalorës  i shquar i Kryqëzatës, për çlirimim e Vorrit të Krishtit dhe idhtar i kultit  të “Gjakut të Krishtit” (krahaso edhe betimin “Për gjak t’Krishtit”), kanë vepruar automatikisht sëpaku në tre Nene, të Kanonikut antik vendas ekzistues, pikërisht atij që për ironinë e mëvonshme do të merrte edhe vetë emërtimin si “Kanuni i Lekë Dukagjinit”. Në lidhje me këtë i rekomandojmë dr. Etlevës dhe dr. Bardhylit, të lexojnë edhe “Aktet e Koncilit kishtar të Tivarit”, të vitit 1199, ku si Legat të Selisë Apostolike të papës Inocenti III, ishin dy klerikë, se çfarë funksionesh dhe detyrash kryenin legatët (nuncët), se si ishin me imunitet të paprekshëm etj. (“Bur. të Zgj., 1962, cit. f 59-62, dok. Nr. 24, nxjerrë nga Farlati, “Ilyricum Sacrum”, Vëll VII, f 28-29 etj)

Meqënëse jemi te tema e Kryqëzatave, shumë autorë modernë shkruajnë se këto natyrisht ishin të frikshme për orjentin islam, po ashtu siç edhe Islamizatat ishin po aq të frikshme në Evropë. Ata vërejnë se në moralin fetar-feudal, si Kryqëzatat agresore e si Islamizatat agresore ishin të justifikuara, dhe secila palë mendonte se po përdorte për drejtësi edhe “shpatën e shenjtë”. Por me moralin e sotëm të këndvështrimit retrospektiv historik këto “luftra të shenjta”, ishin të pa justifikueshme, sidomos kur bëhej fjalë për rastet e imponimit të fesë me dhunë. Të dy kampet për shekuj me rradhë zhvilluan  ndeshje madhore ballore, akuzonin njeri-tjetrin si të pa fe, akuzonin reciprokisht se kishin ndryshuar e fallsifikuar “literaturat e shenjta hyjnore” etj. Dr. Lala, i “harron” faktet dhe sheh vetëm Perendimin europian si agresor, ndërsa Orjentin Islam e sheh vazhdimisht vetëm si “paqësor natyral dhe në vetëmbrojtje”. Dr.Lala ka “harruar” edhe se raporti i forcave në favor të konvertimit mysliman në vendin tonë nuk u bë brenda një dite dhe   as në shek XIV-XV!

Fillimisht, Kryqëzatat e para nuk duket se ishin aq në ekstrem të frikshme për albanët kristianë, siç i ka rezultuar dr. Lalës. Duhet shënuar se Albania e kohës jo vetëm ishte një plasdarm e një pikë e rëndësishme grumbullimi e tranziti për Kryqëzatat, por  shumë albanë-epirotë morën pjesë masivisht në ato Kryqëzata. Pas disa ndeshjesh frontale, në gjysmën e dytë të shek XIV e përgjatë shek XV, teritori i vendit dhe i gadishullit tonë u bë objekt okupacioni i Islamizatës turko-osmane e cila ishte tashmë direkt agresoria dhe nuk u shkul nga aty për mëse 5 shekuj. Të kujtojmë se “Kryqëzata e Fundit Feudale” e dështuar, pati për “Kryekapedan të Përgjithshëm” Gjergj Kastriotin Skënderbeun, “Kulçedrën dhe Dragoin e Albanisë”. Për kohën e mëvonshme, mjaft të kujtojmë edhe se çfarë kanë bërë Legatët për “Kuvendin e Arbënit” më 1703. Ne nuk shohim gjëkundi asnjë lloj “burimi dokumentar” që njohim, apo që t’a ketë cituar dr. Lala, ku “lugati i mitologjisë shqiptare veriore të ketë derivuar nga legatët=lugetërit e Papës së Romës nga Vatikani, në kronologjinë e shek XIV! 

Më duket por disa neo doktorucë po i kërkojnë arbitrarisht dordolecët “lugetërit e maluketërit e natës të “luftrave të shenjta”, që ringjallen e çohen nga varret nëntokësore” si legatët e Vatikanit! Nuk e besoj as nënkuptimin që papët e sotëm të kenë hedhur benzinë në zjarrin aktual në orjent me “kryqëzata”, përkundrazi më duket se janë rradhitur në anën e progresistëve dhe socialistëve evropianë që kundërshtojnë Agamemnonin e luftës, kundra Protestantizatës e Naftazatës së tij. Luftrave tashmë janë të pakuptimta  e antillogjike mbi tokë, ato rrezikojë totalisht edhe zhdukjen e jetës biologjike mbi planetin Tokë, luftrat duhet të zgjidhen me mjete paqësore e me delegatë bisedimesh në OKB dhe vetëm në OKB dhe jo “me shpatat” e as nëpër labirinthet pentagonale e hekzagonale të luftës!

“Lëngatës=murtaja e zezë”, që hante miliona njerëz dhe që shoqëronte luftën njeriu ka kohë që ia ka gjetur jo vetëm “profecinë”, por edhe shërimin real. Sëmundjet shërohen me shkencën njerëzore të mjekësisë e pak e aspak me nuska e me shenjtorë. Orakulli i lashtë profetizonte: “Do vijë lufta doriane, bashkë me të edhe mortaja ose zia e bukës”! Profecia e bazohej te fjala loimos e limos, që në greqishte shqiptoheshin njëlloj. Është vetë lufta një lugat, “një lugë ferri”, që duhet të zhduket nga faqia e dheut dhe nga mendja dhe praktikat njerëzore me ndonjë marveshje e ligj njerëzor në rrang botëror në OKB! Dhe njerëzit mund t’a bëjnë këtë. Ato kanë bërë gjëra shumë më të mëdha se kaq. Jo më kot filozofi antik Herakliti thoshte: “Njerëzit janë Zota të vdekshëm, ndërsa Zotat janë njerëz të pa vdekshëm”.

Agron Luka

Diana Çelepia troket ëmbël në dyert e poezisë

…Po, është e vërtetë që autorja e këtyre vjerrshave Diana Çelepia i ka vënë vehtes objektiva të reja në lidhje me kualitetin e poezisë. Kështu duke trokitur në dyert e çelura të poezisë, por njëherazi duke qenë e bindur që kapërcimi i pragut të kësaj dere, kërkon, jo vetëm dëshira për të shkruar ca vargje poetike, por më së shumti kërkohet që të pasqyrohet shpirti poetik i vetvetes, por edhe i tërë ambjentit që të rrethon. Dhe këtë duke se e ka kuptuar mjaft mirë poetja Diana Çelepia. Ndaj kjo trokitje, kjo ecje e guximshme në kalin e poezisë, poetja duket se i ka kapur mjaft mirë frenat për të orientuar kahjen e kësaj ecjeje. Gjithsesi kjo tanimë është duke pregatitur dhe vëllimin e saj të parë poetik. Shpreh mendimin që përveç dëshirës dhe pasionit për të shkruar poezi, pëveç dëshirës dhe pasionit për t’u rreshtuar në armatën e pa fundme të shkrimtarëve dhe poetëve, kërkohet nga kjo poete, natyrisht jo për të ndalur dëshirën dhe pasionin, por më shumë kujdes si për tematikën, ashtu edhe krijimin e vargut, për t’i dhënë këtij të fundit peshën e kërkuar nga një poezi e arrirë. Gjithsesi edhe një herë ne e urojmë poeten për nismën që ka marrë dhe më së shumti shpresojmë që nesër të kemi edhe një tjetër poete të njohur në veriun shqiptar. Mendojmë se kështu ka për të qënë, pasi poezitë e para kanë shumë poetikë.

Gëzim Vuçaj

Para librarisë

Aty në rrugë para librarisë

Thonë që kalon poeti

Por thonë që kalonte dhe princi i dashurisë

Një rrugë e thjeshtë kjo…

Ku kalon i gjithë mileti.

Dhe këtu tek kjo librari

Princi u dorzua

Poeti shkruajti një poezi

Edhe pse nuk më the të dua,

Aty lindi një dashuri.

Mos kij frikë

Mos kij frikë

Më mirë tani, se kurrë

Mos kij frik ti erdhe tek unë si kalimtar

Një natë në zemrën time për të bujt

Mos kij frikë…

Si tij ulltarët janë të rrall

Dhe tek unë hyre pa trokitur

Mos kij frikë i dashur.

Tani je banor i përhershëm i zemrën sime

Dhe nuk do të lë lehtë për të ikur…

Fëmijëve të mij

Ju dua o fëmij

Ju dua aqë shumë

Për ju jap gjithçka

Gjithçka që kam unë.

Ju jeni rrezja e djellit

Jeni ajri i pastër

Që frymëmarrja më jep

Në çdo lindje të mëngjezit

Ju dua, ju dua fëmijët e mij

Se unë pa ju do të isha një hiç

Me ju kam më të madhen pasuri

Tani jam më shumë se diç…

Loti

Lotët rrollen nga sytë e mi

Ato ranë mbi fletën e bardhë

Shpirti i m qan me dënesë

Sepse për ty seç kam një mall.

Loti rrjell porsi krua

Zemra rreh e ndjell pranver

Je ti që unë të dua

Burim që kurrë nuk shterr.

Thirrje

Tym është jeta

cigare dashuria

ajo që mbetet

është: Zjarri që ndezin këto të dyja.

Pas një buzëqeshje

Buzëqeshja jote më premtoj lumturi

Dora jote, dorën time shtrëngon

Shikimi yt më jep dashuri,

Trupi yt, trupin tim kërkon.

E gjitha kjo mrekulli

E gjithë kjo dehje

Ka një emër: dashuri

E gjitha pas një buzëqeshje.

I thash të dua

I thash: Të dua

Ai më ledhatoi flokët

I thash: Të dua

Ai më puthi buzët

I thash: Të dua…

Ai… më…

Oh… seç ndjeva një dridhje sa

Sikur m’u këputën gjunjët.

Një puthje të shërojmë dashurinë e plagosur

Jeta s’është fort e gjatë

E zemra rreh me qetësi

Hije e mëngjezit s’e matë këtë dashuri.

Porsi pëllumb i varrosur

Nga një goditje kushedi

Dashurinë tonë të plagosur

Me një puthje e shëron ti.

Me 7-8 mars kjo dhuratë e çmuar

Më the je lule e zemrës sime

Puthje më të ëmbël kurrë s’kam provuar

Më mbyt duke më puthur o zemra ime.

Kelmendi: Kështjella e pamposhtur e zogjve të Shqipes

Gjithmonë Stuhitë, shtërngatat, rrebeshet e motet e liga godasin së pari e fuqishëm Kështjellat e lisat viganë, e jo shkurret e fijet e barit. Kelmendi si një ndër Kështjellat e para që e kishte falë Zoti në Malësi e Shqipëri, i mbushur me lisat viganë (banorët e mrekullueshëm të kësaj treve) ishte i pari që u ndesh e përballoi me sukses si asnjë pjesë tjetër e Shqipërisë Etnike, rrebeshet e stuhitë që suallën shekujt në përgjithësi nga lindja, herë e verdhë, herë e zezë e së fundi e kuqe… Gjithsesi qëndresa dhe lufta mbrojtëse e Kelmendit kishte qenë aq famëmadhe sa prej kohësh e kishin njohur Kralnit e Europës, të cilat në historitë dhe enciklopeditë e tyre i kishin kushtuar disa rreshta apo faqe Kelmendit, të cilin e quanin, Kështjella e pamposhtur e zogjve të shqipes, ku Besa dhe trimëria nuk vdesin kurrë, madje shpesh në kapërcyejt e shekujve Kelmendasit lidhën aleanca e luftuan së bashku me ushtritë e Europës, kundër armiqve të përbashkët lindor.

Lufta e Dytë Botërore në Shqipëri përveç pushtimit fashist, krijoi kushte për përhapjen dhe forcimin e ideve komuniste, që u sintetizuan në një parti, të themeluar, organizuar e drejtuar nga emisarët Serbo – Malazez. Natyrisht vetë doktrina komuniste e zbatuar në Bashkimin Sovjetik te Lenin – Stalinit, si dhe era e kësaj doktrine që vinte nga armiqtë shekullorë të Kelmendit, Malësie dhe Shqipërisë, nuk kishin lënë në qetësi mashtruese burrat trima, patriotë e të urtë të Malësisë së Madhe e veçanërisht të Kelmendit… Pikrisht për t’i dalë përpara të keqes fashisto komuniste Malësia e Madhe që me datën 30 maj 1943 në qendrën e atëhershme të Nënprefekturës në Tuz, formon BESLIDHJEN E MALËSISË, ku në këtë kuvend historik me pjesmarrjen e krenve dhe përfaqësuesve të fiseve dallonin edhe trimat Mul Bajraktari, Prek Cali, Llesh Marashi, Gjelosh Luli e tjerë trima me shenjë në Malsi e më gjërë. Kjo Beslidhje kërkonte që Malësia të mos përfshihej as në organizimet fashiste dhe as në ato komuniste. Po në qendër të Tuzit me 19 qershor 1943 u mblodhën përsëri burrat përfaqësues të të gjithë Mbishkodrës. Belidhja pati jehonë edhe efekte përtej kufijve të Malësisë, madje Shkodra me 5 korrik po të vitit 1943 e përkrahu këtë beslidhje, ku në takimin e përfaqësuesve të Shkodrës mori pjesë edhe Prek Cali tjerë… Për zbatimin konkret të Beslidhjes me 12 nëntor 1943 u takuan përsëri krenët e përfaqësuesit e Maleve dhe Rranxave, ku u fol për shkeljen e kësaj beslidhjeje nga disa individë, gjë që ishte bërë disi shkak për luftën e Reçit. Në pranverën e vitit 1944 Beslidhja ishte zgjeruar edhe me malet e krahinat e Dukagjinit, Postribës, Gurit të Zi, Anës Malit, Nënshkodrës e tjerë. Me 13 maj të vitit 1944 Shkodra shpall Beslidhjen e vet, që në histori shkruhet Lidhja e Shkodrës, ku në këtë lidhje marrin pjesë paria Shkodrane, Malësore dhe më gjërë, si dhe vetë ish kryetari i konferencës së Pezës, patrioti Ndoc Çobaj, i zhgënjyer nga nacional-çlirimtarët komunist, që në vend të luftës kundër fashizmit, luftonin kundër nacionalistëve të vërtetë. Beslidhjet në përgjithsi kishin në themel veprimtarinë antikomuniste, pasi komunizmi rrezikonte trojet tona t’i falte nën shkja. Është interesant të thuhet se me 28 nëntor kur iku ushtria gjermane nga trojet tona, krerët e Malësisë riformuluan Beslidhjen, duke e quajtur Beslidhja e re, e cila kishte si synim mbrojtjen nga mbrapshtitë e komunizmit që po vinte. Malsorët e Kelmendasit si pjesë e tyre e parandienin rrezikun e sundimit komunist, dhe për këtë Prijësi legjendar, piramida e gjallë e kufijve Prek Cali ndër të tjera do të thoshte: “Unë nuk jam për t’u vrarë vëllau me vëlla, por nuk mund të lidhim besë me ata që bëjnë krushqi me armikun tonë të përjetshëm, me serb e malazez, të cilët gjatë gjithë kohës na kan vrarë e plaçkitur e sot nuk mund të ulemi me hanger bukë e gjak me ta”. Kelmendasit gjatë tërë kohës nuk kishin krijuar asnjë parti politike, përveçse me organizimet e tyre dhe të malsorve kishin krijuar çetat malsore që ruanin rendin e qetësinë në trojet e tyre. Malazezët duke njohur Kelmendin dhe banorët e tij që ishin kthyer në një kështjellë gjigande ku kishin thyer kokat ushtri të tëra otomane, por edhe serbo – malazeze, duket se mësuan vasalët e tyre komunist, që të dërgonin batalione partizane me partizan në Podgoricë, gjoja në ndihmë për çlirimin e popujve jugosllavë që vëllazëruar nga lufta me shqiptarët, dhe pasi të instruktoheshin nga emisarët Malalzez të niseshin së bashku me një ushtri malazeze për të sulmuar nga mbrapa Kelmendin. Synimi ishte i qartë, grabitja e Vermoshit të ëndërruar nga Malazezët, por më parë duhej të shkatërroheshin Piramidat e kufirit, e një ndër këto piramida ishte piramida e gjallë e kufijve Prek Cali, i cili megjithse e kuptonte rrezikun u çon fjalë Partizanëve që të mos tentojnë të pushtojnë e dhunojnë Kelmendin, pasi një luftë e tillë vllavrasje do të ishte me pasoja për të gjithë, por ne e njohim atë që sundon kalanë, por ai duhet të bisedojë paqësisht me kelmendasit e Malsorët të cilët do ta njohin, por për këtë duhet të ulen e bisedojnë vetëm me shqiptarët e jo emisarë Serbo – malazez që ju a kanë edhe ju me hile. Kelmendi është i çliruar, dhe nuk ka as italian e as gjerman… Megjithë dëshirën e madhe të Kelmendasve për të mos u ndeshur me armë me partizanët, kjo nuk ishte e mundur, pasi që në fillim të vitit 1945 brigada e parë partizane, kryesisht me partizan Toskë, e ndihmuar nga brigada jugosllave Ozna Brigada filluan ekspeditat kundër të gjithë atyre burrave nacinalistë e me zë të Malsisë. Proven e parë komunistët shqiptarë si vasalë të atyre sllav e dhanë në tubimin famkeq të fushës së Tuzit, kur pranuan urdhërin Malazez që kufiri i vitit 1913 të rikonfirmohet, pasi ky kufi ishte prishur gjatë luftës antifashiste. Kelmendasit në këto kohë si gjithnjë ishin pushkë e ngrehur, ku për këtë që në fund të dhjetorit ishin mbledhur dhe dhanë besën që të qëndronin ndaj invazioneve komuniste, përfaqësues të bajraqeve të Selces, Nikçit e Vuklit, ku edhe ishin solidarizuar me vendimin historik të Kastratësve, Hotnëve, Shkrelasve e tjerë për të filluar pushkën me klyshat e kuq të moskovit. Për këtë eveniment të rëndësishëm të kundërshtimit të komunizmit me armë si çdo pushtues tjetër, thuhet se kishin realizuar edhe një takim të fshehtë trimat Prek Cali e Dedë Gjon Bajraktari nga Kelmendi, Gjelosh Luli e Zef Luk Nika prej Hotit, Pjeter Gjok Bajraktari, Llesh Marashi e Nikoll Preka nga Shkreli, Gjon Martin Lulati e Mirot Palok Kokaj nga Kastrati e tjerë. Komunistët filluan provokimet në Kelmend në ditët e 15-18 janarit të vitit 1945, ku këto provokime u kthyen në beteja që në histori njihen si lufta e Tamares, që në fillim grumbulloi rreth 200 trima nga Nikçi, Vukli e Broja, por që pa vonuar u përhap në tërë Kelmend, duke marrë trajtat e një kushtrimi lufte e cila zgjati jo pak por deri me 14 shkurt, ku gjatë kësaj kohe Ekspeditat e partizanëve komunist e paguan mjaft shtrejt, siç e kishin paguar ushtritë e komanduara nga Vuçi Pasha i Anadollit e tjerë, duke humbur plot 53 partizan si dhe plagosur dhjetra të tjerë… Megjithë dëshirën e kelmendasve për ndalimin e kësaj lufte vëllavrasëse, partizanët komunistë nuk e ndalen turrin por shtuan zullumin, pasi forca të shumta erdhën nga Mali i Zi dhe forca të tjera nga Shkodra pasi kryengritja e Malësisë së Madhe ishte shuar edhe në Kastrat, Shkrel e tjerë. Dallohen për krime partizanët e Brigadës së Parë dhe ata të Brigadës 23-të të komanduara nga Zoj Themeli, dhe të udhëruara dhe ideuara nga Shefqet Peçi e Mehmet Shehu… Për të kujtuar sado pak këto krime njerzore që u vjen era Genocid unë po riprodhoj disa rreshta të një autori që ka jetuar për shumë vite në këto troje dhe me ndihmën e vetë kelmendësve ka ndërtuar një pjesë të kësaj qëndrese historike…”Gjatë luftimeve u vranë Zhuk Toma nga Broja, Kolec Uci nga Vishnjeva e Gucisë dhe Luc Gjoni nga Vukli. Flaka e shtëpive të djegura shkrumoi të gjallë Luk Tomen nga Vishnjeva dhe Dedë Gjon Bajraktarin nga Vukli, me bajonetë ja nxorren sytë dhe e varrosen të gjallë Fran Zef Ucin. Nga shkëmbi hodhën Rrok Zefin dhe e varrosen në një varr të përbashkët në kodren e Kuklit (Kozhnjes) me dy djem të rinj, Ujk Niken dhe Fran Alin. Të gjallë varrosen Luc Gjok Bajraktarin e Luc Gjon Rapuken. Masakruan mizorisht Gjergj Qosen nga Broja, Losh Fran Bracajn nga Vukli e tjerë e tjerë. Kjo masaker vazhdoi edhe pas dorzimit në besë (tek komunistët e pa besë) të trimit Prek Cali nga shpella ku ishte strehuar (Shpella e Tartashices, sot shpella e Prel Calit), dhe këtë e bëri me kusht që të mos dëmtoheshin shokët e tjerë të rezistencës. Pushkatuan gjatë rrugës për në Shkodër, Trimat si Zana, Gjek Selcen, Ded Gjon Deden, Gjergj Tul Tomen dhe tre djemt e Mar Bikut (Ujken, Nduen e Marashin). Pushkatuan në Shkodër, në Zall të Kirit më 25 mars 1945 të marrurin në besë, piramidën e gjallë të Kufijve, pengesën e pakalueshme të synimeve shovene sllave, për të grabitur Vermoshin e më gjërë, hijeshinë e racës sonë Ilire, martirin e demokracisë PREK CALIN, së bashku me 13 burra të tjerë duke përfshirë edhe Dedë Lulash Smajlin, si dhe dy Kelmendësit që jetonin në Mal të Kolajve, Dul e Maliq Bajrami…

Gjatë kryerjes së dënimeve në burgjet komuniste varen pa gjygj trimat Mark Gjeloshi nga Broja, Gjelosh Franin nga Nikçi e Dedë Gjeloshin nga Vukli. Vrasjet, burgimet e tmerret pa fund me gjygj e pa gjygj vazhduan për rreth 46 vite, madje dora gjakatare e komunizmit arriti të godasë edhe në tempullin e lirisë e demokracisë së botës në SH.B.A. Ku në janar të vitit 1990 kriminelët e kuq vrasin me aksident me makinë djalin e Selces Nik Mermaçajn, me të vetmin faj se nuk donte atdheun e tij të robëruar nga komunistët dhe për këtë kishte protestuar me shqiptarët e tjerë para ambasadës sonë në Nju-Jork. Me 14 qershor po të vitit 1990 djajtë e kuq i marrin jeten 17 vjeçarit nga Selca (me banim në Shkodër), se donte të fluturonte si zog i lirë si shokët e tij në Perëndim: pa tela me gjemba e burgje të tmerrshme ku i kishin mbyllur për shumë vite babain e tij. Vargu i martirëve antikomunist është i gjatë, dhe këtë e tregon ky memorial në qendër të komunës (Tamare) ku ka të përjetsuar emrat 74 martirëve të lirisë e demokracisë së paralajmëruar, edhe pse me jeten e tyre. Memoriali është një simbol në dukje i heshtur, por që flet shumë, pasi këtu të ngurosur nuk janë vetëm ëndërrat e idealet e lirisë, por është edhe rruga Europerëndimore të cilën kemi vonuar ta gjejmë, jo pak, por rreth gjysëm shekulli. Këta 74 shpirtra të shenjtëruar në penteonin e lavdishëm të Atdheut na kujtojnë që të jemi vigjilent, se komunizmi është si Kulçedra e ëndërrave të trishtueshme, që edhe pse e bënë copa – copa, po të mos rrish duke e copëtuar vazhdimisht, çdo copë kur të gjejë terren mund të bëhet një kulçeder, e pastaj ruajna Zot po të shtohen të tjera, pasi kemi tepër këto të coptuara e bashkuara te opozita e majtë. Por për ta realizuar ëndërrën tonë Europerëndimore kemi nevojë që të kemi sa më pak kulçedra të kuqe apo të kuqrremta, të cilat po t’u shtihen ëndërr fëmijëve tanë do të na u prishin ëndërrën e madhe drejt Europës së Bashkuar. Sot ne na mjafton vota për Kandidatë e PD-së dhe Aleancën e Madhe, dhe kulçedra e kuqe nuk do të na shtihet as ëndërr ma, por nëse gabojmë edhe njëherë rrezikohet që kulçedrat të na hanë Zhgjanderr… Natyrisht kjo nuk do të ndodhë…

Lavdi e nderim të përjetshëm martirëve të Rezidencës, apo luftës së Kelmendit…            

Ndue Bacaj

Raporti Amerikan i shtetit per shqiperine

Republika e Shqipërisë është një demokraci parlamentare me një popullsi prej afro 3.6 milionë njerëz. Autoritetin legjislativ e ka Kuvendi Popullor me një dhomë (parlamenti), i cili zgjedh si kryeministrin ashtu edhe presidentin. Kryeministri kryeson qeverinë, ndërkohë që presidenca është një pozicion kryesisht ceremonial me pushtet të kufizuar ekzekutiv. Zgjedhjet parlamentare të Korrikut 2005 nuk përmbushën plotësisht standardet ndërkombëtare, por përgjithësisht u konsideruan një hap përpara në zhvillimin demokratik të vendit. Edhe pse me vonesë, në shtator ndodhi një tranzicion paqësor i pushtetit. Autoritetet civile përgjithësisht mbajtën kontroll efektiv mbi forcat e sigurisë.

Qeveria përgjithësisht i respektoi të drejtat e njeriut të qytetarëve të saj; megjithatë, pati probleme thelbësore në një numër fushash. Arrestimet dhe kushtet e paraburgimit vazhduan të ishin një fushë shqetësimi i madh me raportime për raste abuzimi, dhune, dhe kushtesh çnjerëzore. Korrupsioni dhe mosndëshkimi i policisë vazhduan të mbeteshin problem. Pati vrasje shoqërore dhe një atmosferë frike në disa zona për shkak të gjakmarrjes tradicionale. Dhuna dhe diskriminimi shoqëror kundër grave dhe fëmijëve ishin problem, ashtu si edhe trafikimi i personave. Diskriminimi shoqëror kundër homoseksualëve, romëve, dhe egjiptianëve të Ballkanit gjithashtu vazhdoi.

RESPEKTI PËR TË DREJTAT E NJERIUT

1 – Respekt për Integritetin e Personit, përfshin lirinë nga:

Privimi Arbitrar apo i Jashtëligjshëm i Jetës

Nuk pati raportime se qeveria apo agjentët e saj kryen vrasje arbitrare apo të jashtëligjshme; megjithatë, vendi vazhdoi të përjetonte nivele të larta vrasjesh shoqërore. Shumë vrasje erdhën si rezultat i veprimeve individuale apo klanore të lidhura me “gjakmarrjen” tradicionale apo me konfliktet me bandave kriminale. Sipas ministrisë së brendshme, të paktën pesë persona u vranë gjatë vitit në gjakmarrje të bazuara mbi Kodin mesjetar të Lekë Dukagjinit (kanuni). Afërsisht gjashtë persona u vranë për hakmarrje. Komiteti i Pajtimit Kombëtar (KPK), një organizatë joqeveritare, vlerësoi se në mbarë vendin pati 78 vdekje nga hakmarrja.

Sipas KPK, afro 860 familje efektivisht ishin vetëizoluar gjatë vitit për shkak të gjakmarrjes. Mosmarrëveshjet mbi pronën ishin shkaku për katër të pestat e gjakmarrjeve të deklaruara formalisht, ndërsa pjesa tjetër lidheshin me çështje nderi apo shkelje të banesës (p.sh., vjedhja, hyrja në prone, etj.). KPK vlerësoi se pati disa qindra gjakmarrje shtesë që buronin nga trafikimi, të cilat në mënyrë tipike nuk janë të deklaruara formalisht jashtë turpit. Nga 738 familjet e raportuara si efektivisht të vetëizoluara në vitin 2005, 166 u larguan nga vendi, përfshi 93 familje që kërkuan azil formal politik në vende të tjera.

KPK pretendoi që frika nga hakmarrja ndaloi afro 182 fëmijë të ndiqnin shkollën, 86 nga të cilët ishin të kufizuar brenda shtëpive të tyre në mënyrë të përhershme. Tradicionalisht, sipas kanunit, i cili u praktikua sidomos në pjesën veriore të vendit, vetëm meshkujt e rritur janë shënjestra të pranueshme në gjakmarrje. Megjithatë, gratë dhe fëmijët shpesh u vranë apo plagosën në sulme ngaqë kanuni nuk u respektua plotësisht. Sipas Fondacionit për Zgjidhjen e Konflikteve dhe Pajtimin e Mosmarrëveshjeve, fenomeni i gjakmarrjes u intensifikua në pjesën veriore të vendit si rezultat i migrimit të rritur brenda vendit. Fshatarët nga malet, të cilët kishin më shumë gjasa të ndiqnin kanunin, migruan në zona më fushore, qytete e qyteza dhe shumë ndërtuan shtëpi mbi toka të pretenduara, duke shkaktuar gjakmarrje.

Vrasja e vitit 2004 e Emin Spahisë, kreu i OJQ-së Lidhja e Misionarëve të Paqes, e cila punonte ekskluzivisht mbi çështje të gjakmarrjes ishte ende e hapur. Një i dyshuar u arrestua por nuk është akuzuar ende formalisht.

Në Maj 2005, parlamenti miratoi një ligj që ngrinte një këshill bashkërendimi, kryesuar nga presidenti, për të zhvilluar një strategji kombëtare kundër gjakmarrjes dhe për të bashkërenduar veprimtaritë e agjencive qeveritare. Gjatë vitit, këshilli nuk ishte aktiv. Gjykata e krimeve të rënda trajtoi çështje të gjakmarrjes. Sipas Kodit Penal, vrasja e paramenduar, kur kryhet për hakmarrje apo gjakmarrje, ndëshkohet me 20 vjet burgim.

Zhdukja

Nuk pati raportime për zhdukje të motivuara politikisht.

c. Tortura dhe Trajtime a Ndëshkime të Tjera të Egra, Çnjerëzore apo Degraduese

Kushtetuta dhe ligji i ndalojnë veprime të tilla; megjithatë, policia dhe rojet e burgjeve disa here rrahën dhe abuzuan të dyshuarit dhe të ndaluarit. Komiteti Shqiptar i Helsinkit (KSHH) dhe Grupi Shqiptar i të Drejtave të Njeriut (GSHDNJ) vazhduan të raportonin se policia anembanë vendit përdori forcë të tepërt apo trajtime çnjerëzore. Sipas GSHDNJ, pjesa më e madhe e keqtrajtimeve ndodhën në kohën e arrestimit apo ndalimit fillestar. Romët, egjiptianët ballkanikë dhe homoseksualët ishin veçanërisht të prekshëm kundrejt abuzimit të policisë (shih Seksioni 5).

Në korrik, Komiteti për Parandalimin e Torturës (KPT) i Këshillit të Europës nxori një raport bazuar mbi inspektimet e tij të vitit 2005 në burgjet dhe qendrat e paraburgimit të vendit. Raporti dha hollësi mbi trajtim çnjerëzor dhe abuzim të përhapur gjerësisht të të burgosurve dhe të paraburgosurve. Gjatë vitit pati raportime se policia në pjesë të ndryshme të vendit, të tilla si Korça dhe Vlora, rrahu dhe keqtrajtoi persona gjatë arrestimit apo gjatë kohës në paraburgim.

Në maj 2005, Besnik Kosturi bëri kallëzim kundër një oficeri të policisë kriminale të Korçës, Oltion Agolli, për keqtrajtim. Oficeri sipas raportimeve e rrahu Kosturin se ky refuzoi të jepte informacion mbi një çështje të hapur. Ekspertët mjekësorë verifikuan abuzimin dhe oficeri u pezullua. Çështja iu dërgua zyrës së prokurorit të Korçës, e cila refuzoi të niste procedim formal për shkak të mungesës së provave.

Në maj, Zyra e Kontrollit të Brendshëm të Policisë në Vlorë mblodhi informacion mbi çështjen e Arben Belaj kundër Dritan Veizaj, një anëtar i forcave speciale të Vlorës, sepse pretendohej se kishte rrahur Belajn. Informacioni iu përcoll Prokurorisë Ushtarake të Rrethit të Vlorës dhe Veizaj u pezullua nga detyrat e tij në pritje të rezultatit përfundimtar të gjyqit.

Prokuroria Ushtarake e Rrethit të Shkodrës hetoi çështjen e vitit 2005 të Frendi Ndoci kundër Pjerin Lazrit dhe oficerëve të tjerë të policisë së Shkodrës për rrahjen e tij në komisariatin e policisë. Lazri u gjet fajtor dhe u gjobit afërsisht 830 USD (80,000 lekë).

Në disa raste, policia abuzoi të ndaluarit minorenë. Sipas Qendrës së të Drejtave të Fëmijëve të Shqipërisë (CRCA), policia disa herë përdori kërcënime, dhunë dhe tortura për të nxjerrë informacione nga minorenët. Në qershor, Amarildo Perfundi, një nxënës 18-vjeçar në shkollë të mesme nga Korça u ndalua për t’u pyetur në lidhje me një vjedhje. Shpejt pas lëshimit, Përfundi kreu vetëvrasje. Një numër organizatash të të drejtave të njeriut në vend kritikuan policinë për trajtimin e çështjes, duke cituar traumë psikologjike dhe abuzim nga ana e policisë. Avokati i Popullit hetoi dhe zbuloi që policia nuk kishte ndjekur procedurat ligjore për arrestimin, ndalimin dhe marrjen në pyetje. Avokati i Popullit arriti në përfundimin që trauma psikologjike që kishte përjetuar Përfundi e çoi në vetëvrasje. Me rekomandimin e Avokatit të Popullit, dy oficerët e përfshirë, Altin Gusho dhe Gëzim Mullai, u pushuan sepse dështuan në ndjekjen e procedurave korrekte. Çështja iu përcoll prokurorisë së rrethit për hetim dhe ndjekje penale të mundshme. Prokurori gjeti se nuk kishte fakte të mjaftueshme për të ngritur akuzë kundër Gushos dhe çështja më pas u mbyll. Akuza formale janë ngritur kundër Mullait.

Ndryshe nga vitet e mëparshme, nuk pati raportime se policia rrahu protestues. Megjithatë, organizata aktiviste qytetare Mjaft! Raportoi që policia qëndroi pranë pa ndërmarrë veprime, ndërkohë që një përkrahës i qeverisë sulmoi fizikisht një pjesëmarrës të Mjaft! në një protestë.

Kushtet e burgjeve dhe qendrave të paraburgimit

Ministria e Drejtësisë operoi të gjitha burgjet dhe disa qendra të paraburgimit. Shumica e mjediseve të paraburgimit ishin të bashkëvendosura në komisariatet e policisë dhe administroheshin nga Ministria e Brendshme. Raporti i KPT në korrik deklaroi që kushtet brenda burgjeve dhe qendrave të paraburgimit mbetën të këqia dhe karakterizoheshin nga kushte të rrënuara, mbipopullim, cilësi e ulët ushqimi, abuzim fizik i të ndaluarve, dhe mungesë e kujdesit mjekësor. Drejtoria e Burgjeve e Ministrisë së Drejtësisë deklaroi që shumë prej problemeve të ngritura në raportin e KPT janë korrigjuar në burgjet dhe qendrat e paraburgimit që administronte ajo. KSHH konfirmoi që kushtet në mjediset e paraburgimit të administruara nga Ministria e Drejtësisë po përmirësoheshin qëndrueshëm, por që pak ose aspak përparim ishte bërë në mjediset e paraburgimit të administruara nga Ministria e Brendshme, e cila mbante 80 përqind të të gjithë të ndaluarve. Një projekt për të mbyllur të gjitha mjediset e Ministrisë së Brendshme dhe për t’i kaluar të gjithë të ndaluarit në mjedise të administruara nga Ministria e Drejtësisë ka qenë në vazhdim qysh nga viti 2003.

GSHDNJ dhe KSHH veçuan mjediset e administruara nga Ministria e Brendshme si shkelëset më skandaloze të të drejtave të njeriut. Sipas Drejtorisë së Burgjeve, qeveria nuk kishte plane për të rehabilituar mjedise të administruara nga Ministria e Brendshme përpara mbylljes së tyre eventuale dhe zëvendësimit me mjedise të administruara nga Ministria e Drejtësisë. Përveç infrastrukturës nën standarde, KSHH raportoi që mjediset e administruara nga Ministria e Brendshme funksiononin sipas rregulloreve të brendshme që nuk respektonin të drejtat e të ndaluarve për kujdes shëndetësor, higjienë të përshtatshme, dhe akses ndaj ajrit të pastër, argëtimit dhe medias.

Deri në fund të vitit, pati katër mjedise të administruara nga Ministria e Drejtësisë në ndërtim, përfshi një mjedis për shëndetin mendor në Durrës.

Në shtator, KSHH raportoi që të ndaluarit në mjedisin e paraburgimit administruar nga Ministria e Brendshme në Berat kryen një grevë dhe i vunë zjarrin veshjeve të krevateve për të protestuar kundër trajtimit dhe kushteve të këqija. Si rezultat, KSHH i rekomandoi qeverisë që trajtimi i të gjithë të paraburgosurve në vend duhej të qeverisej nga rregullorja e vitit 2005 e Ministrisë së Drejtësisë dhe që rregullorja më e ashpër e vitit 1999 e Ministrisë së Brendshme duhej braktisur. Sipas KSHH, rregullorja e Ministrisë së Brendshme jo vetëm që është e vjetëruar, por edhe përmbajnë dispozita që janë në kundërshtim me ligjet për të drejtat dhe trajtimin e të burgosurve.

Mbipopullimi mbeti një problem serioz në burgje dhe qendra paraburgimi. Drejtori i burgjeve raportoi që, deri në dhjetor, në burgje të parashikuara për 2,718 persona mbaheshin 3,060 persona, dhe 752 persona mbaheshin në qendra paraburgimi të parashikuara për 671 persona. Sipas drejtorit të burgjeve, të gjithë 50 kriminelët e dënuar që në vitin 2005 kryenin dënimet në qendra paraburgimi ishin transferuar në burgje. Ky numër nuk përfshinte 40 deri 50 të burgosurit e dënuar që mund të jenë në qendra të paraburgimit në çdo kohë në pritje të transferimit në burgje.

Kushtet e paraburgimit në burgun e Lezhës administruar nga Ministria e Drejtësisë, një prej më të mëdhave në vend, u përmirësuan në mënyrë thelbësore gjatë vitit. Me mbështetje të donatorëve të huaj, kushtet fizike u përmirësuan dhe rojet e administratorët e burgut përftuan trainime mbi të drejtat e njeriut.

Cilësia e dobët dhe pamjaftueshmëria e ushqimit vazhdoi të ishte shqetësim, sidomos për të burgosur që nuk kishin të afërm afër që t’u sillnin ushqime. Në shtator 2005, zyra e avokatit të popullit inspektoi mjediset e paraburgimit në Komisariatin Katër në Tiranë dhe mjedise të tjera paraburgimi në rrethe të tjera dhe vendosi që tetë shtetas kinezë (gjashtë burra dhe dy gra ndaluar për mbajtje dokumentesh të jashtëligjshme) dhe të ndaluar të tjerë nuk po ushqeheshin. Avokati i popullit kërkoi që zyra e kryeministrit dhe ministritë e brendshme dhe të drejtësisë të ndërmerrnin masa të menjëhershme për të ndihmuar të ndaluarit dhe situate u korrigjua. Gjithashtu, shtetasve kinezë iu dha mundësia të flisnin në telefon me të afërmit.

Sipas Drejtorisë së Përgjithshme të Burgjeve, 80 gra vuanin dënimet në Burgun 325 për gratë në Tiranë dhe 47 gra në paraburgim. Në burgun 325 u ngrit një infermieri dhe në shtator në të strehoheshin dy fëmijë.

Të dënuarit dhe të ndalurit minorenë ishin të ndarë nga të rriturit. Nuk pati çështje të raportuara abuzimi seksual të minorenëve. Të gjithë minorenët e dënuar mbaheshin në krahun për të rinjtë të burgut të Vaqarrit ku merrnin arsim bazë. CRCA raportoi që minorenët ende përdornin të njëjtat mjedise argëtimi dhe higjenike si edhe të rriturit, megjithëse në kohë të ndryshme. Drejtori i burgjeve pranoi që abuzimi fizik i të burgosurve dhe korrupsioni mes rojeve dhe zyrtarëve të burgjeve ishte një problem madhor. Gjatë vitit 178 roje dhe zyrtarë u shkarkuan për korrupsion apo abuzim dhe u ngritën akuza për pesë zyrtarë të lartë burgjesh për korrupsion. Qeveria lejoi vëzhgues ndërkombëtarë të të drejtave të njeriut të vizitonin si qendrat e paraburgimit ashtu edhe burgjet; nuk pati raportime për refuzime për të lejuar akses për inspektime nga vëzhgues të pavarur vendas të të drejtave të njeriut.

Arrestimi dhe ndalimi arbitrar

Kushtetuta dhe ligji ndalojnë arrestimin dhe ndalimin arbitrar; megjithatë, pati raportime që policia me raste arrestoi dhe ndaloi persona në mënyrë arbitrare.

Roli Policisë dhe Aparatit të Sigurisë

Në vitin 2005, Ministria e Rendit Publik dhe Ministria e Qeverisjes Vendore u bashkuan si Ministria e Brendshme. Njësitë vendore të policisë i raportonin Ministrisë së Brendshme dhe ishin forca kryesore përgjegjëse për sigurinë e brendshme. Ushtria ka një njësi speciale komando me 90 persona, e cila funksionon në një rol anti-terrorist nën ministrin e mbrojtjes. Ligji e lejon ministrin e brendshëm të kërkojë autoritetin mbi këtë njësi gjatë krizave të brendshme. Shërbimi Informativ Shtetëror (SHISH) është përgjegjës për mbledhjen e informacionit të brendshëm dhe të jashtëm, si edhe për kundërzbulimin. Policia e Shtetit e Shqipërisë kishte në punë rreth 12,000 oficerë.

Paraqitja e përgjithshme e zbatimit të ligjit mbeti e dobët. Sjellja joprofesionale dhe korrupsioni mbetën pengesa madhore për zhvillimin e një force policie civile efektive. Sipas Ministrisë së Brendshme, vetëm 40 përqind e oficerëve të policisë përftuan trainim përtej atij bazë, pavarësisht nga asistenca prej qeverive të huaja.

Korrupsioni mbeti problem mes forcave të policisë, dhe pagat e ulëta dhe korrupsioni i përhapur gjerësisht në shoqëri e bënë problemin të vështirë për t’u luftuar. Zyra e Kontrollit të Brendshëm e Ministrisë së Brendshme u angazhua për parandalimin, zbulimin dhe dokumentimin e korrupsionit dhe veprave të tjera penale kryer nga policia.

Mes janarit 2005 dhe tetorit, Zyra e Kontrollit të Brendshëm mori 127 ankesa nga publiku dhe kreu 132 hetime. Nga këto, akuzat kundër dy oficerëve u rrëzuan si të pabaza. Në 35 raste të tjera, nuk pati të dhëna të mjaftueshme që autoritetet të arrestonin oficerët e dyshuar për kryerjen e veprave penale. Një total prej 98 oficerësh policie (përfshi 37 me grada të mesme në të larta) u akuzuan për kundravajtje, përfshi falsifikimin dhe lëshimin e jashtëligjshëm të dokumenteve të udhëtimit dhe ndihmën për kalimin e paligjshëm të kufirit. Afro 70 oficerë u pushuan gjatë periudhës për sjellje joprofesionale, përfshi korrupsionin.

Mosndëshkimi mbeti problem edhe pse në rënie. Në vitin 2005, avokati i popullit mori 30 ankesa kundër oficerëve të policisë për përdorim të forcës së tepërt apo keqtrajtim. Nga këto, avokati i popullit vendosi që katër ishin të vlefshme dhe pjesa tjetër u rrëzuan si të pabaza. Rekomandimet e avokatit të popullit u pranuan dhe prokuroria ngriti akuza kundër katër oficerëve të policisë.

Pjesë nga Raporti i Departamentit të Shtetit mbi Praktikat e të Drejtave të Njeriut për vitin 2006

Arrestimi dhe Ndalimi

Me ligj, një oficer policie apo prokuror mund të urdhërojë ndalimin e një të dyshuari. Kushtetuta kërkon që personat e ndaluar duhet të informohen menjëherë për akuzat kundër tyre dhe për të drejtat e tyre, dhe një prokuror duhet njoftuar menjëherë pas ndalimit të një të dyshuari nga policia. Policia përgjithësisht i ndoqi këto kërkesa në praktikë. Brenda 48 orësh nga arrestimi apo ndalimi, i dyshuari duhet të dalë përpara një gjykatësi. Gjykatësi ka edhe 48 orë të tjera në dispozicion për të vendosur nëse i dyshuari duhet të qëndrojë i ndaluar. Në disa raste, personat e ndaluar u mbajtën në paraburgim përtej 48 orëve pa një vendim gjykate nëse prokurori kishte të dhëna të mjaftueshme. Një gjykatë mund të urdhërojë ndalimin në çështje veçanërisht serioze që mund të paraqesin rrezik për shoqërinë. Një mënyrë alternative është vendosja e një të dyshuari në arrest shtëpie. Mund të kërkohet garanci nëse gjykatësi beson që i akuzuari mund të mos paraqitet në gjyq.

Këshillimi ligjor duhet ofruar falas nëse i pandehuri nuk mund të përballojë një avokat privat; megjithatë, kjo e drejtë nuk njihej gjerësisht dhe shpesh policia dështoi t’i informonte të dyshuarit për të. Aksesi ndaj informacionit ligjor mbeti i vështirë për qytetarët, sidomos në zona fshatare apo ato pa akses në internet. Megjithatë, për segmentin e kufizuar të popullsisë që kishte akses në internet, praktikisht të gjitha ligjet ishin në dispozicion në internet falas dhe pati një numër OJQ-sh që ofronin këshillim ligjor falas për ata që kishin nevojë, edhe pse vendosja e OJQ-ve nuk ishte e lehtë për t’u gjetur. Në contrast me vitin e mëparshëm, nuk pati raportime për persona të ndaluar në mënyrë të jashtëligjshme dhe të pamundur për të kontaktuar një avokat privat. Në disa raste, të ndaluarit u pyetën pa praninë e avokatëve. Shërbimet ligjore të ofruar nga shoqata e avokatëve të shtetit konsideroheshin të pamjaftueshme, të korruptuara, dhe, me raste, me mungesë profesionalizmi.

Gjatë vitit, avokati i popullit mori dy ankesa për arrestim arbitrar dhe ndalim të jashtëligjshëm prej policisë, por deklaroi që asnjë prej tyre nuk qëndronte. Ndërkohë që nuk pati raportime të tjera për arrestime dhe ndalime arbitrare nga policia, disa OJQ besonin se ishte ende problem. GSHDNJ raportoi që në përpjekje për të forcuar statistikat, shumë arrestime ndodhën gjatë vitit ose në mungesë të një fletë-arresti të vlefshëm ose me fletë-arresti bazuar mbi të dhëna të rreme. Për shembull, GSHDNJ citoi rastin e katër transvestitëve të arrestuar në gusht sepse pretendohej të ishin përfshirë në prostitucion (shih seksionin 5). Policia e publikoi këtë rast si pjesë e përpjekjeve të saj për të luftuar krimet e rënda.

Ligji kërkon plotësimin e hetimeve para gjyqit brenda tre muajsh; megjithatë, një prokuror mund ta zgjasë këtë periudhë edhe me shtesa të tjera tre-mujore në raste veçanërisht të vështira. Ndërkohë që ligji siguron që maksimumi i kohëzgjatjes së paraburgimit nuk duhet të kalojë dy vjetët, paraburgimet e gjata shpesh ndodhnin si rezultat i hetimeve të vonuara. Në vitin 2005, GSHDNJ raportoi që Elton Gerdhuqi ishte ndaluar në komisariatin e policisë së Vlorës në vitin 2000 dhe gjykata e Vlorës ende nuk kishte marrë një vendim mbi çështjen. Deri në fund të vitit, të gjithë 49 të burgosurit e mbajtur në paraburgim pas gjyqeve të tyre ishin transferuar në burgje.

Mohimi i Gjyqit të Drejtë Publik

Kushtetuta dhe ligji sigurojnë një gjyqësor të pavarur; megjithatë, presioni politik, kërcënimet, korrupsioni i shumëpërhapur dhe burimet e kufizuara e penguan gjyqësorin të funksiononte në mënyrë të pavarur dhe eficiente. Presidenti kryeson Këshillin e Lartë të Drejtësisë (KLD), i cili ka autoritetin të emërojë, disiplinojë, dhe shkarkojë gjykatës të gjykatave të rretheve dhe apelit. Gjykatësit që shkarkohen kanë të drejtën të apelojnë në gjykatën e lartë. Këshilli përfshin ministrin e drejtësisë, kreun e Gjykatës së Lartë, nëntë gjykatës të të gjitha niveleve të përzgjedhur nga Konferenca Kombëtare Gjyqësore, dhe tre anëtarë të përzgjedhur nga parlamenti. Në korrik, Gjykata Kushtetuese hodhi poshtë shumicën e dispozitave të një ligji të vitit 2005 që kërkonte të ndryshonte funksionimin e KLD-së me arsyetimin që do të kompromentonin pavarësinë e gjyqësorit. Qeveria argumentoi që ndryshime të tilla ishin të nevojshme për të eliminuar konflikte potenciale interesi mes anëtarëve të këshillit.

Gjatë vitit, u bë përparim në largimin e gjykatësve të korruptuar nga gjykatat. Gjatë vitit, Ministria e Drejtësisë rekomandoi që pesë gjykatës të sanksionoheshin për korrupsion apo inkompetencë. KLD votoi për largimin e një gjyqtari nga detyra dhe katër të tjerët u disiplinuan. Hetimet vazhdonin kundër 10 gjykatësve të tjerë.

Partitë e koalicionit qeverisës në parlament e akuzoi prokurorin e përgjithshëm për inkompetencë dhe korrupsion dhe rekomandoi që presidenti ta shkarkonte. Opozita e pa këtë si një sulm të qeverisë kundër pavarësisë së prokurorisë së përgjithshme. Në fund, Presidenti refuzoi të vepronte sipas rekomandimit të parlamentit dhe citoi nevojën për të ruajtur pavarësinë e prokurorisë. Më pas, Gjykata Kushtetuese vendosi që komisioni parlamentar i mbledhur për të hetuar prokurorin e përgjithshëm ishte jokushtetues dhe nuk kishte fuqinë ligjore për të shqyrtuar vendimet e prokurorit.

Policia, prokurorët dhe gjyqësori vazhduan të fajësonin njëri-tjetrin për dështime që lejonin kriminelët të shmangnin burgosjen. Për shembull, gjykatat akuzonin prokurorët dhe policinë se dështonin të kryenin hetime solide dhe të mblidhnin të dhënat e nevojshme për ndjekur penalisht kriminelët në mënyrë të suksesshme, ndërsa policia deklaronte që korrupsioni dhe ryshfeti kishin njollosur gjykatat. Policia gjyqësore ishte përgjegjëse, nën drejtimin e prokurorëve, për zhvillimin e hetimeve të kryera fillimisht nga policia.

Sistemi gjyqësor përbëhet nga gjykatat e rretheve, gjashtë gjykata apeli, gjykata e krimeve të rënda, gjykatat ushtarake, gjykatat ushtarake të apelit, një gjykatë e lartë dhe një gjykatë kushtetuese e veçantë dhe e pavarur. Gjykata e lartë shqyrton apelet si nga gjykatat e rretheve ashtu edhe nga gjykatat e apelit, ndërkohë që gjykata kushtetuese në radhë të parë shqyrton ato çështje që kanë të bëjnë me interpretim kushtetues dhe konflikte mes degëve të qeverisjes dhe çështje të individëve që pretendojnë mohimin e procesit të drejtë. Gjykata e krimeve të rënda dhe gjykata e apelit e krimeve të rënda përqendrohen mbi luftën kundër krimit të organizuar, trafikimit dhe krime të tjera të tender, si dhe mbi përmirësimin e cilësisë së gjykimit.

Procedurat e Gjyqeve

Kushtetuta dhe ligji garantojnë të drejtën për një gjyq të shpejtë; megjithatë, burimet e kufizuara materiale, mungesa e hapësirës, dhe mbingarkesa e çështjeve në shumë raste penguan sistemin e gjykatave të gjykonte çështjet në kohën e duhur. Çështje të mbartura ishin diçka tipike dhe çonin në mbajtjen e të dyshuarve në paraburgim më gjatë se kufijtë ligjorë. Të pandehurit, dëshmitarët dhe të tjerët që nuk flasin shqip kanë të drejtën e shërbimeve të një përkthyesi. Të pandehurit kanë të drejtën për një avokat mbrojtës dhe, sipas ligjit, qeveria ofron avokatë mbrojtës për të pandehur të varfër, megjithëse cilësia e përfaqësimit varionte. Të pandehurit kanë të drejtën të apelojnë vendimet brenda 10 ditësh në Gjykatën e Apelit. Të pandehurit ligjërisht prezumohen të pafajshëm derisa të dënohen.

Gjatë vitit, katër gjyqe u zhvilluan në mungesë, në krahasim me 98 gjyqe të tilla gjatë vitit 2005.

Sistemi i gjykimit nuk parashikon gjyqe me juri. Prokurorët dhe avokatët mbrojtës paraqesin çështjet përpara një paneli prej tre gjykatësish dhe të pandehurit kanë të drejtën për të gjitha të dhënat që paraqiten para gjykatësit. Vendi nuk ka një sistem drejtësie për të miturit dhe çështjet e fëmijëve shpesh paraqiten përpara gjykatësve që nuk janë trainuar në drejtësinë për të miturit. Sipas CRCA, dënimet e gjata të dhëna për minorenët shpesh ishin për shkak të mungesës së trainimeve të tilla. Megjithëse të ndara nga gjykatat civile, gjykatat ushtarake janë nën gjykatat e rretheve. Ato punësojnë gjykatës dhe prokurorë nga gjykatat civile për çështje ushtarake por nuk gjykojnë civilë.

Kthimi i Pronës

Në korrik, parlamenti amendoi ligjin e vitit 2004 për kthimin dhe kompensimin e pronave të konfiskuara gjatë regjimit komunist. Ligji zgjeroi kufirin e 148 akrave në 247 akra për kthimin e pronës, shkriu Komitetin Shtetëror për Kthimin dhe Kompensimin e Pronave dhe e zëvendësoi atë me një agjenci të emëruar nga këshilli i ministrave. Gjatë vitit, qeveria vendosi një fond pre tri milionë dollarësh (300 milionë lekë) për t’u ofruar kompensim pretenduesve. Raporti Vjetor për Veprimtarinë e zyrës së avokatit të popullit raportoi që në vitin 2005, kishte trajtuar një total prej 41 ankesash të lidhura me kompensimin e pronës dhe dhe që numri i këtyre ankesave ishte 40 përqind më i lartë në krahasim me vitin e mëparshëm. Nga këto, 10 u zgjidhën në favor të pretenduesve dhe pjesa tjetër iu përcoll gjykatave.

Ndërhyrjet arbitrare në privatësi, familje, banesë dhe korrespondencë

Kushtetuta dhe ligji i ndalojnë veprime të tilla; megjithatë, në disa raste, qeveria i shkeli këto të drejta. Në korrik, shtëpitë e 45 familjeve rome u shkatërruan në Elbasan kur zyrtarët e qytetit vendosën t’i zhvendosnin në një pjesë tjetër të qytetit. Në vitin 2005, 18 familje rome u detyruan të braktisnin shtëpitë e tyre në Tiranë sepse bllokonin një plan rregullues territori të bashkisë vendore.

Respekti për liritë civile, përfshi:

Liria e Fjalës dhe Shtypit

Kushtetuta dhe ligji sigurojnë lirinë e fjalës dhe të shtypit dhe qeveria në përgjithësi i respektoi këto të drejta në praktikë. Ndërkohë që media ishte aktive dhe kryesisht e papenguar, pati probleme serioze me përdorimin e medias për qëllime politike. Politizimi i medias mbeti një çështje që përbënte shqetësim dhe në periudhën përpara zgjedhjeve vendore të planifikuara për në Janar 2007, u duk se ishte në rritje në tremujorin e fundit të vitit. Polarizimi i organeve të medias në kampe kundërshtare është bërë më i theksuar. Botuesit dhe pronarët e gazetave vazhduan të diktonin artikuj për t’u shërbyer interesave të tyre ekonomike dhe politike dhe disa here bllokuan artikuj që binin në kundërshtim me ato interesa. Gazetarët vazhduan të praktikonin autocensurën dhe pati pak transparencë në financimin e medias.

Në përgjithësi, individët mund ta kritikonin lirisht qeverinë dhe veprimet e saj në median e shkruar dhe elektronike. Megjithatë, në maj, lëvizja aktiviste Mjaft! Raportoi që policia pengoi përpjekjet e saj për të shpërndarë një poster që kritikonte kryeministrin. Pasi afro 1,000 postera u vendosën në qytetin e Tiranës, forcat e policisë sipas raportimeve i zhvendosën posterat dhe konfiskuan pjesën e mbetur prej 4,000 që nuk ishin vendosur. Nuk pati raportime që zyrtarët të përdornin apo kërcënonin të përdornin padi për shpifje për të kufizuar diskutimin e lirë politik.

Media e shkruar e pavarur ishte aktive, por shtrëngohej nga profesionalizmi i kufizuar, mungesa e financimeve dhe presioni politik. Partitë politike, sindikatat dhe shoqëritë e grupet e ndryshme botuan gazetat apo revistat e tyre të pavarura nga ndikimi i qeverisë. Në dispozicion ishin afro 200 botime, përfshi gazeta, revista të përditshme e të përjavshme, buletine e pamflete. Një gazetë e përditshme kombëtare madhore “Shqip”  filloi botimin në pranverë, ndërkohë që dy të tjera, “Dita” dhe “Express”, u mbyllën.

Sipas të dhënave zyrtare, ekzistonin 64 stacione televizive dhe 44 stacione radiofonike, por numri faktik raportohej të ishte më i madh. Ndërkohë që stacionet funksiononin të lira nga ndikimi i drejtpërdrejtë qeveritar, shumica e pronarëve besonin që përmbajtja e transmetimeve të tyre mund të ndikonte veprimet qeveritare ndaj bizneseve të tyre të tjera.

Radio dhe Televizioni Publik Shqiptar (RTVSH) operonte një kanal televiziv kombëtar dhe një radiostacion kombëtar. RTSH ia përkushtoi shumicën e pasqyrimit qeverisë dhe partisë në pushtet. Me ligj, qeveria siguron 50 të buxhetit të stacionit. Gjatë vitit, Kiço Blushi, kryetar i Këshillit Drejtues të RTSH dha dorëheqjen në shenjë proteste ndaj shtyrjes nga parlamenti për të shkarkuar drejtorin e televizionit Artur Zheji. Blushi pretendoi që RTSH ishte ende peng i politikës dhe qeverisë, duke dështuar kështu në përmbushjen e misionit të vet publik. Në maj, parlamenti amendoi Ligjin për Median Elektronike, duke ristrukturuar Këshillin Drejtues të RTSH dhe Këshillin Kombëtar të Radio Televizionit, i cili është përgjegjës për licencimin, rregullimin, dhe duke shkarkuar anëtarët e mëparshëm të këshillit. Opozita akuzoi që ligji i ri ishte një manovër politike që synonte të dobësonte pavarësinë e dy organeve rregullatore duke i shtyrë ato në favor të qeverisë. Amendamentet gjithashtu kërkonin emërimin e profesionistëve të medias dhe përfaqësues të shoqërisë civile në vend të përfaqësuesve të partive politike.

Në kontrast me vitin 2005, pati vetëm një raportim se policia apo zyrtarë të tjerë abuzuan fizikisht gazetarët. Në shkurt, një gazetar televiziv akuzoi oficerin e policisë Kastriot Çaushi të Komisariatit të Policisë Lushnje dhe anëtarë të Gardës së Republikës se kishin përdorur forcën për të penguar gazetarët të intervistonin Presidentin. Gazetari pati dëmtime të lehta nga incidenti.

Në vitin 2005, zyrat e gazetës më të madhe “Shekulli” u dëmtuan kur një eksploziv u hodh në ballkon. Pati dëmtime të zyrës, megjithëse nuk pati dëmtime të ndonjë personi. Një zëdhënës i gazetës raportoi që çështja ishte mbyllur pa paraqitjen e akuzave formale.

Kërcënimet politike të medias vazhduan. Gazetarët vazhduan të ankoheshin se botuesit dhe redaktorët censuronin punën e tyre ose drejtpërdrejt ose tërthorazi në përgjigje të presioneve politike dhe ekonomike. Shumë gazetarë u ankuan që mungesa e kontratave të punës shpesh pengonte aftësinë e tyre për të raportuar në mënyrë objektive. Në shtator, Këshilli i Ministrave miratoi një rezolutë për të nxjerrë televizionin “Top Channel”, një stacion shumë të rëndësishëm televiziv, nga një ndërtesë prone shtetërore në qendër të Tiranës. Qeveria tha se synonte ta përdorte hapësirën për të promovuar artin dhe kulturën. Duke cituar një kontratë qeraje afatgjatë me Ministrinë e Ekonomisë, kompania akuzoi që lëvizja ishte një përpjekje për t’i bërë presion stacionit për përmbajtjen e tij redaksionale. Në fund të vitit, çështja vazhdonte. Shpifja është një kundravajtje që mund të dënohet me një dënim me burg deri në dy vjet dhe një gjobë. Në krahasim me vitin e mëparshëm, gjatë vitit nuk pati raportime për çështje padish për shpifje kundër medias.

Gazeta “Shqipëria etnike” me dinjitet hyn në vitin e shtatë të botimit. “Bashkimi shpirtëror i gjithë shqiptarëve” ishte substanca që kjo gazetë do kishte në fillim shekullin e paqes me plagët e mijëvjeçarit të luftrave në trup. E dinim se është një ndërmarrje e vështirë për vetë mentalitetin, veçmas të lexuesit që nën një titull të tillë gazete, fillimisht priste të shkruante për luftëra, beteja, fitore e pabesi.

Dhe me profesionalizëm, stafi i kësaj gazete, tashmë të njohur e të respektuar në katër anët e globit, të botuar në shqip, anglisht e italisht, arriti të ulë tytat e nxehta të debatit. Gjithsesi gazetarët e bashkëpunëtorët ishin përballë qytave shpeshherë. Të atyre qytave e kokave të nxehta që nuk arritën të përdhosin as misionin fisnik të gazetës, as pagëzimin e këtij mijëvjeçari të ri, “Mijëvjeçari i Paqes”.

Kjo gazetë kishte në thelb lirinë dhe të drejtën njerëzore. Përgjatë gjashtë viteve nuk pati as edhe një herë çensurim ndërgjegjeje, sikundër nuk u botua as edhe një shkrim i paverifikuar ose nën një emër pseudonim që redaksia nuk e njihte mirë. E drejta e fjalës nuk iu mohua askërkujt, por ama gjithmonë kemi patur dhe do kemi parimin se e drejta e fjalës nuk është e drejtë absolute. Kështu, janë me mijëra shkrimet edhe që nuk kanë parë dritën e botimit. Jemi përpjekur dhe do përpiqemi t’i shërbejmë të mirës, paqes, integrimit në strukturat euro-atlantike.

Ne, në të vërtetë i kemi thënë gjërat me guxim, ku edhe pak ditë para hedhjes në erë të Dy Kullave Binjake me 11 shtator 2001, kemi patur një shkrim, ku në analizën tonë vinim përballë dy frontet: terrorizmin dhe perëndimin. Kemi patur kurajon me qindra herë të analizojmë, komentojmë, investigojmë edhe substancat e qenieve njerëzore, të drogës, armëve, shitjen e vizave nëpër ambasada e konsullata, saqë një përfaqësues diplomatik i një shteti perëndimor pat ndërprerë mandatin në mes në Shqipëri në vitin 2003, pas publikimit në çdo numër gazete të punës së dobët dhe kundër interesave të shtetit shqiptar. Të gjithë shqiptarët kanë parë se si gazeta jonë, vërtet e pavarur, vërtet tribuna e mendimit të lirë intelektual shqiptar, por edhe e shumë vendeve perëndimore, ka denoncuar hapur veprimtarinë e shumë bosëve të krimit e terrorit, nga të cilat edhe jemi kërcënuar me jetë. Madje, një rast tepër i rëndë ka qenë një mesazh përmes postës elektronike të gazetës, në emër të Osama Bin Ladenit, mesazh i cili kaloi në vemendjen e një shërbimi të specializuar amerikan. Është fjala për një mbështetje që perëndimi ka dhënë për shqiptarët këto vite, pasi populli ynë në të vërtetë, pavarësisht zelleve sparodike terroriste, askurrë nuk ka dashur të besojë tek angazhime lindore komuniste, aq më keq terroriste. Kjo ndoshta për fatin se shqiptarëve më shumë se çdo populli në Europë iu desh ta paguajë shtrenjtë, preventivin e fatit, ose të paaftësisë gjeneruese.

Gazeta jonë pra, është ndeshur edhe me indiferenca e kundërshtitë, sidomos kur i ka hapur hapësirë mendimit të Oriana Falaçit apo shumë personaliteteve të shquara të letrave. Për pasojat që rezonojnë gjatë relaksit të qëllimit të mirë, i kemi pranuar. Edhe kur kemi goditur konstruktorët e platformës së terrorizmit, trashëguesit e tyre kanë vikatur se i fyem. Kjo nuk është e vërtetë, pasi ajo për të cilën mund të flasim edhe pa u menduar dhe të sigurohemi se kemi thënë në një mënyrë të vërtetën, janë liritë e të drejtat e njeriut. Këto pra janë obligime ndërkombëtare dhe respektohen.

Ne e kemi vlerësuar se sa të vështirë e kanë kultura të veçanta të dallojnë se ku fillon liria dhe ku evidentohet shkelja e lirisë së tjetrit. Është thjesht çështje koncepti dhe ndjeshmërie. Për ditët e sotme kjo do hynte tek lukset. Normalisht, nuk mund të jetë injorancë, por shprehje e mosnjohjes së mënysë perëndimore, ku të gjithë në aparencë pranojmë se sa e duam.

Pra, gazeta hyn në vitin e shtatë të botimit. Si deri më sot ajo do jetë e hapur, me frymë lirie, demokracie, logjike. Nga kjo gazetë kanë dalë dhjetëra gazetarë që sot punojnë në media të ndryshme, edhe perëndimore. Kjo gazetë do jetë një shkollë edhe për shumë shumë të tjerë.

Kemi bërë ca rrugë, kemi përpara tepër më shumë.

Sokol Pepushaj

Valixhja diplomatike e Konsullatës Italiane në Shkodër

Celja e konsullates se Italise ne Shkoder, shenoi dallendyshen e pare te rikthimit te selive diplomatike perendimore ne kryeqendren e Veriut, pas nje izolimi mese 50 vjecar te vendit tone. Ishte viti 2000 kur u njoftua hapja e Konsullates se Italise ne Shkoder, nje qytet i cili, nder shekuj, ka sherbyer si nje ure e forcimit te marredhenieve ne mes Shqiperise dhe Gadishullit Apenin.

Konsullata gjeti nje shtrat te ngrohte per rifillimin e “nje dashurie te vjeter”, e cila ne fakt edhe gjate diktatures komuniste, nuk ishte nderprere asnjehere. Kanalet televizive shteterore te RAI-it, me njemije e nje menyra, me shume veshtiresi dhe “sajesa antenash”, kishin fituar “te drejten e qytetarise” shkodrane. Festivali i San Remos, mendoj se ndiqej me te njejtin interes dhe kersheri si edhe ne Rome. E njejta gje mund te thuhet per sportin italian, ne menyre te vecante, futbollin “calcio”-n e Serie A. Ne fakt, Shkodra perfitonte nga nje repetitor qe ishte vendosur aso kohe ne afersi te malit te Taraboshit, nga ana jugosllave.

Ne vitin 2000, behej fjale per nje rikthim te njeres nga 7 konsullatat, qe ne kohe te ndryshme, njeheresh e kthenin Shkodren ne nje qender te preferuar edhe per diplomacite e huaja jo vetem fqinje, por edhe perendimore.

Stefano Deleo, do te rregjistronte emrin e tij si i pari konsull i Italise se pas viteve ’90 ne qytetin e lashte, filoitalian ne gen, te Shkodres. Sigurisht, si cdo seli tjeter diplomatike, edhe ajo italiane, do te kishte probleme, vecanarisht ne lidhjen e kontakteve me kategori dhe shtresa te ndryshme. Por duke perfituar nga sa thame me siper, Deleo dhe stafi i tij, nuk paten shume pune ne kete drejtim. Pas autoriteteve vendore, institucioneve te ndryshme vendore, Deleo i kushtoi nje rendesi jo te vogel, edhe raportit me mediat, pa bere dallime, si ato vendore, ashtu edhe korrespondentet e mediave qendrore ne Veri. Edhe ne aktivitetin e nje selie diplomatike, sidomos ne hapat e pare te nje rikthimi pas shume dekadash, do te kete ulje- ngritje. Pergjithesisht, duhet pranuar se Deleo ishte i suksesshem ne detyre, kjo fale edhe bashkepunimit me mediat, duke i mbajtur te informuara, por edhe duke i afruar edhe ne takime miqesore, brenda e jashte konsullates. Ne perfundim te aktivitetit te tij ne Shkoder, Deleo, nje diplomat nga Veriu i Italise, u largua duke marre me vete edhe titullin “Qytetar Nderi”. Pervec perpjekjeve te tija, ne akordimin e ketij titulli nga Keshilli Bashkiak i Shkodres, nje rol jo te vogel luajti edhe pasqyrimi, ne disa raste edhe amplifikimi, qe mediat e gazetaret i bene punes se tij.

Roberto Orlando, tashme nje jugor italian nga Lece, do te ishte i dyti qe do ta merrte drejtimin e Konsullates se Italise ne Shkoder. Ai vinte nga detyra e sekretarit te pare te Ambasades se Italise ne Tirane, i ngarkuar me marredheniet me Shtypin. Nje artist ne shpirt, i prezantuar edhe si violinist, i kushtoi nje rendesi te vecante prezantimit te pare, duke perzgjedhur gazetaret, edhe ne takime te vecanta, por edhe duke i ftuar ne grup per nje kafe miqesore. Strategjia diplomatike e Orlandos, ishte sa e thjeshte aq edhe efikase. Duke mbajtur vazhdimisht te informuar per cdo aktivitet te konsullates mediat dhe permes tyre publikun, krijoi nje transparence maksimale me qytetaret dhe institucionet e interesuara. Ne raportet jo vetem me mediat, pushtetin vendor, intelektuale dhe figura te njohura, por edhe me qytetare te thjeshte, Orlando dhe stafi i tij, thyen mjaft tabu, duke sjelle risi te mirefillta ne aktivitetin diplomatik. Selia diplomatike, celej jo vetem ne raste festash kombetare te Shqiperise apo te Italise, por edhe kur kishte nje aktivitet kulturor, apo edhe nje kampionat Evropian apo Boteror futbolli, sigurisht kur luante Italia e tij. Per te gjitha keto, fale bashkepunimit me mediat dhe kontributit te patjetersueshem te tyre, Orlando mund te cilesohet si konsulli me i suksesshem ne Shkoder, por njekohesisht u largua nga qyteti duke marre titullin e merituar “Qytetar Nderi”.

32- vjecari Stafano Marguccio, eshte tashme prej disa muajsh, konsull i Italise ne Shkoder. Nje verior italian nga Toskana, shume i lidhur me familjen e tij te re (bashkeshortja dhe nje vajze disa muajshe) por edhe me prinderit, do te perfaqesoje vijimesine e valixhes diplomatike italiane ne Veriun e Shqiperise. Shpesh here, krejt i vetem dhe ne kembe, konsulli Marguccio eshte pare te shetise rrugeve te qytetit, te takohet me te njohur dhe madje te pije kafe ne disa lokale te caktuara. Nuk eshte aspak rastesi qe urimet e para per detyren e re, atij i erdhen pikerisht nga Unioni i Gazetareve te Veriut dhe gazeta “Shqiperia Etnike”. Ne kufinjte e lejuar profesionale, ne cdo moment dhe rrethane, konsullata ka gjetur mbeshtetje tek te gjitha mediat dhe gazetaret pa perjashtim. Nga ana tjeter, asnje gazetar, i cili ka paraqitur dokumentacionin e nevojshem ne konsullate, nuk eshte kthyer asnjehere mbrapsht. Njekohesisht, asnjehere, asnje gazetar nuk ka shkelur afatet kohore te shfrytezimit te vizave. Ne kete drejtim, duket se edhe konsulli Marguccio, aq me teper nje drejtues sindikalist ne Ministrine e Jashte te Italise, ku ka punuar para se te emerohej ne Shkoder, do te deshironte te vijonte marredheniet, duke qene strikt ne respektimin dhe zbatimin e kritereve qe ne keto raste, jane te percaktuara nfa Farnesina dhe Ambasada e Italise ne Tirane.

Ne kete fryme, mendojme se nuk ishte rastesi, qe nje nga takimet e para te planifikuara ne formen e prezantimit, nga Marguccio ishte planifikuar me mediat dhe gazetaret. Ne ditet e para te nentorit te kaluar, gazetaret kryesore te Veriut, specifikisht te Shkodres, moren ftesen per nje takim ne mjediset e Konsullates, dhe te gjithe e pranuan me kenaqesi. Pjesmarres ne nje nga seminaret e organizuara ne Shkoder, gazetaret planifikuan dite me pare qe te mos pengoheshin per te vleresuar ardhjen e konsullit te ri te Italise. Cuditerisht, rreth 2 ore para takimit, Marguccio, permes sekretares se tij, i njoftoi gazetaret se takimi anullohet pasi “ishte thirrur me urgjence ne Ambasaden e Tiranes”. Mbase mund te ishte normale, dhe gazetaret sigurisht e mirekuptuan. Pritej nje tjeter takim, i cili deri tani akoma nuk eshte njoftuar. Nderkohe, Marguccio ka zhvillur shume takime me disa kategori shoqerore, drejtues vendore, ne hapesiren gjeografike qe ka juridiksion selia diplomatike italiane ne Veriun e vendit tone.

Deri me tani, mediat apo edhe gazetare te vecante, nuk jane njoftuar per ndonje takim, qofte edhe kortezia, per nje kafe njohjeje. Megjithese, realisht presim nje agjende te aktivitetit te konsullates, synime dhe objektiva reale, tashme qe viti 2007 ka kaluar 15 ditet e para te jetes. Njekohesisht, behet fjale per nje vit, i cili mund te sjelle shume zhvillime per shqiptaret, levizjen e lire te tyre, indirekt edhe per selite diplomatike perendimore, e ne vecanti per Konsullaten e Italise ne Shkoder. Sic dihet, Shqiperia po negocion nje lehtesim te rregjimit te vizave per kategori te vecanta, ku do te perfshihen edhe gazetaret, per nje lehtesim te procedurave per marrjen e vizes Shengen, por edhe me gjere. Persona, te cilet kane marre nje vize Shengen dhe e kane respektuar afatin e perdorimit te saj, mund te ripajisen me nje tjeter vize, me afat me te gjate se paraardhesja, pa patur nevoje per te paraqitur nje “mal me dokumenta”, ne kete rast, fare te panevojshme.

Ne kete kuader, valixhja diplomatike e Konsullates se Italise ne Shkoder, duhet te hapet, per te shpalosur objektivat per kategori te ndryshme si bisnesi, intelektualet, pushtetaret vendore, personalitetet, studentet etj. Kjo mund te arrihet permes komunikimit dhe bashkepunimit me mediat dhe gazetaret, e permes tyre me publikun e interesuar. Stafi i konsullates, edhe ai shqiptar, pertej zerave te ndryshem qe kane qarkulluar dhe do te qarkullojne ne kohe te ndryshme te aktivitetit te selise diplomatike, ka nje rendsi te vecante. Megjithate, jo vetem konsulli Marguccio, por edhe te tjere diplomate te nivelit me te ulet, nuk duhet te bazohen verberisht ne ate qe u serviret, qofte edhe nga njerezit e tyre me te afert. Miopia, eshte semundja qe fitohet edhe pa deshire, ne raste te tilla dhe ne nuk do ia urojme askujt, e cila mund te shoqerohet edhe me dashakeqesi te qellimte per interesa te ngushta dhe ne dem te komunitetit e konsullates.

Me fillimin e vitit te ri, mediat e gazetaret, e permes tyre edhe publiku, jane te interesuar te mesojne dicka, pas hapjes se valixhes diplomatike te Konsullates se Italise ne Shkoder, e cila fatkeqesisht apo edhe fatmiresisht, eshte akoma dallendyshja e pare e selive diplomatike ne Veriun e Shqiperise.

Blerti Delija

Ruaje Zot Shqypnin nga Shqyptaret

Nga Albert VATAJ

Aktualiteti i kësaj shprehjeje frazeologjike të Homerit të letrave shqiptare, At Gjergj Fishta e gjejmë të mishëruar në tërësinë e jetës politike shqiptare. Kriza që ka kapluar vendin që në mesin e vitit që lamë pas, për tu ashpërsuar në kacarritjet e para të vitit 2007, e skapulluar pas qasjesh të pafundme të ndërkombëtarëve dhe faktorëve të tjerë jokokënxehte, në gjenezën e saj ofron si të vetmin shkaktar interesat politike të palëve. Kokfortësia, meskinitetet dhe fodullëku nga njëra anë, përpjekja për të shfaqur panoramën e një tolerance nga ana tjetër, bashkudhëtuan nëpër një terren tepër të thyer. Tërësia e gjithëkësaj dukurie politikëbërjeje që karakterizoi disa muaj radhazi atë që mund ta quajmë situatë parazgjedhore nuk ishte asçka  që binte ndesh me moralin e kahershëm të politikës shqiptare.  Kjo edhe pse në korin e saj ka tashmë zëra të ashtuquajtur të rinj, por që nuk kanë mundur të jenë si të tillë edhe pas nuk janë zbythur nga fronti i luftës së deklaratave ndaj politikës së vjetër. E parë më këtë sy, gjithçka që mishëron klasën politike nuk promovon në asnjë hap dhe në kurrnji etapë fajtorë nominal, pavarësisht se më mënynë e akuzave lista e emrave ka qenë e gjatë. Duke u kthyer në retrospektivë, i payshtur nga nacionalizma të vockla dhe pa patur gajle nga të vërtetat e thëna nga pak burra dheu të këtij vendi, vëmë re se kaplimi i kësaj të keqeje shqiptare ka udhëtuar kaherë në realitetin shqiptar, për të mbetur i pacenuar edhe sot e kësaj dite, sikur të ishte një visar i çmuar. Asnjë traditë shqiptare nuk ka mbetur më autentike se sa ajo e konfliktualitetit politik dhe mungesës së frymës së përfaqësimit të interesave kombetare.

E këta fytyrëlyrosur e barkalecët e sotëm nuk ka gjasa të jenë diçka tjetër. Kush ua la paqen politike, mirëkuptimin dhe bashkëjetesën, që ata ta kishin si trashëgimi dhe t’i shërbenin asaj si një fëmije hekakeq, për ta rritur e për ta bërë të zotin e vetes e të këtij vendi. Interesat e palëve kanë qënë në Lidhjen e Lezhës, për dreq po i njëjti harxh u nda edhe në tavolinën e Presidentit të Republikës.

Duke dashur të risjell gjithë atë zallamahi që u bë për certifikatat mund të them se kapsllëku politik erdhi nga babëzia e palëve për terren politik, për pushtet vetoje e çmos tjetër, që ka të bëjë vetëm me: se mos pritej një pelë e të mos merrnim një felë. Loja e ndyrë që kapërtheu vendin nëpërmjet një krize të riciklueshme u mbars më shumë me përpjekje për ta degdisur vendin në një hendek pa rrugëdalje, se sa për të garantuar standarde për zgjedhje të lira dhe të ndershme, trumbeta të cilave i frynë  derisa shkoj zëri në qiell. Moti, KQZ, Kodi Zgjedhor, certifikatat ishin vetëm koperturë e gjithë atij meraku që kishin persona të veçantë dhe palë politike për të shtyrë sa të ishte e mundur përballjen fatale me vullnetin e zgjedhësve shqiptar. Shumëçka që dallgëdisi këtë të sotme pakrye kishte zanafillën muaj më parë, kohë kur opozita propozoi para shqiptarëve rikthimin e vitit 1997, sikur të ishte ky vit jo çmenduria jonë kolektive që na ktheu në tribu, por moti i bekuar nga vetë Zoti. Këta derbederë pasi panë se elektorati ua kishte kthyer kurrizin e qasej të shihte jetën e vet të vështirë ndërruar tabjat dhe shpikën mangësitë që kërcënonin standardin evropian të zgjedhjeve për t’i patur si ngasje për nji dimension të ri elektoral.  Vetëm zgjedhjet dhe rezultati i tyre do të jetë dëshmia e qartë, nëse kjo vërtetë ka shërbyer si ngasje apo si nervacingëritje. Ajo që mund të shquajmë këtë dekik është se të dy palët kanë bjerrur goxha në elektoratin e tyre, tregues të cilin do ta diftojë pjesëmarrja në zgjedhjet lokale të fundshkurtit. Hamendjet tregojnë se kjo zvargie e pakuptimtë, kjo kacafytje politike e paprinciptë, kanë kultivuar në kushte mrekulluese indiferentizmin ndaj institucioneve të shtetit, ndaj politikës në tërësi dhe në kryeherën e tanëçkaje, ndaj zgjedhjeve.

Me kompromisin hekakeq të arritur ka pak gjasa që armëpushimi të mbretërojë në sarajet e politikës shqiptare, sikundër nuk kam asnjë mëdyshje se “Shqypnin” vijojnë ta kenë halë në sy “shqyptarët”.

Arsyet e parashtruara si kushte nga opozita edhe pse tek-tuk kanë gjetur dashamirësinë e shumicës për të qenë e gatshme për të lëshuar pe, ata nuk kanë ushqyer mundësinë e zgjidhjes së kolapsit politik. Përkundrazi, ajo i ka dhënë zemër palës që e gjen veten të përkëdhelur, e cila vijimisht ka sajuar varjante kompromisi, të atilla sa nuk lënë asnjë mundësi që të merren në konsideratë nga “të urtit”. Shumica, faqëz këtyre kushteve e ka gjetur veten të pafuqishme të bëjë dorëlëshuarin, duke bërë që politika ta shohë veten të mbërthyer në një darë pamundësie për kompromis. Kësaj nuk i ka shërbyer as formatimi befasues politik i duetit Berisha-Nano. Përkundrazi vetëm sa ka ndezur inatet e atyre që gjykojnë se duke mos qenë palë, jo vetëm po shkeleshin interesat e tyre, por po ndjeheshin dhe të injoruar. Megjithëse formati Berisha-Nano nuk ofruan veto, por përpjekje për të gjetur një rrugëzgjidhje.

Miklimi nga kërkesa e të pamundurës e ka kthyer konen e politikës në një qen bastard. Certifikatat duket se është kërkesa e vetme rreth së cilës opozita kapet për shkumë si i mbyturi, me shpresën për të shpëtuar. Edhe nëse shumica do të bëjë gajret e ta kapërdijë këtë kafshatë, kurrsesi kjo nuk mund të shërbejë një të nesërme paqeruajtjeje. Nga sirtarët e dushkëgjinjëve do të ngasin për tu afishuar sebepe të tejra, të qëndisura me qesëndi “standardesh”. E sakaq përsëri beteja politike do të vijojë, duke ndryshuar vetëm taktikën.

Duke i dhënë karakter pafundësie kësaj krize, politika shqiptare në përgjithësi dhe ajo opozitare në veçanti do bëjnë të palodhurin për të dërmuar nervat e shqiptarëve, të cilët ferrin e dritave e këmbejnë me purgatorin politik. “Ruaje Zot Shqypnin nga Shqyptaret” tha Fishta, “…e keqja e shqiptarëve janë vetë shqiptarët” mendonte Konica. Tërësia e gjithëkësaj na ngushëllon me të menduarin se fajësinë e tankëasaj që po ngjet nuk është as Berisha, as Nano, as Rama, as Meta, as Gjinushi, askush. Faji ynë është gjenetik. Gjithnjë ky vend e ka gjetur veten të kërcënuar, e ka pësuar dhe me pak durim mund ta kuptosh se e gjithë kjo ka ardhur nga mungesa e përfaqësimit, të cilin shpresojmë ta gjejmë sot kur Fishta aktualizohet e Konica luan profetin. Gjithsesi shpresa vdes e fundit. Le të shpresojmë se jemi ende pa mbërritur në këtë deregje.

INTELEKTUALI  DHE  SHOQËRIA  NJERËZORE

Në jeten tonë të përditshme përdoret shpesh fjala  “ intelektual”, sidomos në ditët e sotme. Duke diskutuar në rrethe shoqërore, apo në biseda me miqë e dashamirë, abuzohet shumë me këtë fjalë, duke cilësuar në  mënyrën më të padrejtë  “intelektual” një shok, një mik, apo thjeshtë një njeri që nuk e meriton këtë cilësim. Sipas meje “intelektual” mund të quhet një studiues që ka përgatitje të veçantë në një, ose shumë fusha të shkencës, të teknikës, të kulturës dhe një formim të gjërë arsimor, i cili merret kryesisht me punë mendore, pra që është i aftë  të merret me krijimtari në fushën e artit dhe letërsisë, apo me studime në fushat e shkencave shoqërore apo natyrore.

Intelektuali duhet të jetë në gjendje të deduktojë në problemet e jetës së përditshme apo në shkenca si dhe të ketë aftësi për të bërë analiza në fusha të ndryshme të artit, letërsisë, shkencës dhe të jetës së përditshme.

Intelektuali duhet të reflektojë thellë në botën e tij të brendshme si edhe në universin që e rrethon. Njeriu vjen në këtë jetë pa dëshirën e tij  dhe largohet nga ekzistenca, përsëri pa dëshirën e tij. Njeriu gjendet i vetëm në këtë univers pa ditur asgjë nga bota që e rrethon. I ndodhur në këtë pozicion ai kërkon të dij çdo gjë në këtë botë, rreth mistereve dhe enigmave  të kësaj gjithësie. Ai përpiqet të reflektojë sa më thellë, pasi është e vetmja qenie më arsye, të cilen Krijuesi i Gjithësisë e veçoi nga të gjitha krijesat tjera, duke e përsosur me sistemin e arsyetimit dhe të reflektimit të thellë në arsyen e krijimit të kësaj bote. Duke menduar e reflektuar në këtë pikë më kujtohet një sentencë e Ajnshtajnit:  “…Secili nga ne është në këtë jetë i përkohshëm; se me çfarë qellimi, nuk e dimë, megjithëse nganjëherë na duket sikur e  ndjejmë…”

Njeriu gjendet përballë Universit, që në brendësinë  e tij përfshihet një mister që ai nuk do të arrijë ta zbulojë kurrë. Gjëja më e bukur në brendësi të shpirtit të njeriut është përjetimi i këtij misteri. Intelektuali jeton me këtë ndjenjë themelore në shpirt, për të gjeneruar ne vazhdimësi të jetës me krijimtarinë, si formë të reflektimit të thellë shpirtëror dhe me zbulime të reja shkencore.

Intelektuali duhet të jetë gjithnjë në kërkim, në çdo çast, diten apo naten, në veprimtarinë e përditshme, apo në meditimet e thella në orët e vona të natës. Truri i intelektualit nuk duhet të pushojë kurrë së punuari, së kërkuari, së hulumtuari. Ai duhet gjithnjë të meditojë për misteret e kësaj bote, për bashkëveprimet njerëzore me mjediset natyrore ku ai jeton dhe reflekton këtë harmoni që ka krijuar Zoti i Gjithësisë.

Intelektuali duhet të jetë një besimtar i mirë, pasi gjithë ky univers është i ndërtuar mbi bazen e një rendi, e një rregulli, mbi ligje e ligjësi të përpikta. Pikërisht kjo përsosmëri përben krijimtarinë e Krijuesit të Gjithësisë. Përsëri në lidhje me këtë fakt po i referohem Ajnshtajnit, shkencëtarit më të madh të të gjitha kohërave  :  “……Njohja e ekzistencës së diçkaje, pa qenë e mundur të futemi në brendësinë e saj, e manifestimit të arsyes më të thellë dhe bukurisë më vezulluese, të cilat arsyeja jonë mund t’i kapë vetëm në format më të thjeshta, është kjo njohuri dhe ky emocion që përbëjnë qëndrimin e vërtetë besimtar; në këtë këndveshtrim dhe vetëm në këtë, unë jam një njeri shumë besimtar…”

Intelektuali duhet të karakterizohet nga një karakter i fortë dhe i vendosur për t’i çuar punët deri në fund. Ai duhet të ndertojë në mendjen e tij projekte që përputhen me synimet që i ka venë vetës për të arritur dhe pasi i ka ndërtuar këto projekte si koncepte, si ide në trurin e tij, atëherë duhet të kalojë menjëherë në zbatimin praktik të këtyre projekteve për t’i finalizuar këto në rezultate konkrete.

Në marrëdhëniet me njerëzit, intelektuali duhet të jetë i thjeshtë, sepse thjeshtësia paraqet bukuri, respekt njerëzor. Ai duhet të jetë i komunikueshëm në shoqëri, i dashur, me moral të lartë, i kulturuar, sepse të gjitha këto paraqesin virtyte njerëzore..Virtyti e afron njeriun me veti hyjnore, pra në personin e tij duket dora e Krijuesit të Gjithësisë.

Intelektuali duhet të ketë atelien e tij, vendin ku ai mediton dhe krijon, ku kryen studime e hulumtime  gjatë gjithë jetës. Unë nuk mund ta mendoj një intelektual, i cili nuk posedon një bibliotekë të tijën, sado e vogël apo e thjeshtë të jetë ajo. Ai duhet të ketë në këtë dhomë-studio edhe një kompjuter, përveç bibliotekës, i cili do t’i vijë në ndihmë qoftë për informacion që mund të marrë nepërmjet internetit, qoftë duke hedhur në monitor meditimet dhe krijimtarinë e tij në momente krijimi apo studimi.

Në çdo moment njeriu ruan në memborjen e tij njohuritë dhe eksperiencën e brezave që iken, përfiton njohuri të reja gjatë jetës së tij në shkollë e auditore universitare, apo në institucione të ndryshme dhe këto njohuri i përcjellë tek brezat e rinj. Në këtë mënyrë intelektuali është bartës i kësaj dija në kohë dhe  hapsirë. Pra intelektuali jeton jo vetëm për vete por edhe për të tjerët, është pjesë dhe nevojë e shoqërisë njerëzore. Ai duhet të ketë më shumë detyra ndaj shoqërisë njerëzore dhe më pak të drejta, duke nënkuptuar se ai duhet t’i japi shoqërisë më shumë se sa të marrë prej saj. Në këtë kuptim intelektuali është më shumë prodhues për shoqërinë njerëzore se sa konsumator i saj. Efektiviteti i punës së tij duhet të jetë i dukshëm dhe i prekshëm nga shoqëria. Ai duhet të shërbejë si shembulli më pozitiv, si pikë referimi për brezat e rinj për të influencuar në rritjen e numrit të intelektualëve të rinj.

Intelektuali duhet të jetë gjithmonë në kërkim të së drejtës, të  së vërtetës. Ai duhet të karakterizohet  nga ndershmëria në jetë e shoqëri, në punën e tij. Shpirti i tij duhet të jetë në luftë të papajtueshme me padrejtësitë, me korrupsionin, në mbiçmimin ose në nënvleftësimin e vlerave  njerëzore. Ai duhet t’i vlerësojë njerëzit që e rrethojnë, t’i respektojnë ata, t’u dëgjojnë fjalen e tyre dhe të marri çdo vlerë të tyre duke i falënderuar për kontributin njerëzor.Intelektuali në një rreth intelektualësh apo njerëzish të thjeshtë duhet të dëgjojë shumë dhe të flasi sa më pak sepse kështu ai rritë vlerat e tij. Biseda e një intelektuali duhet të gjenerojë ose krijimtari në fushën e artit e të letërsisë ose një informacion shkencor që t’i shërbejë sa më mirë shoqërisë, e cila e dëgjon me kënaqësi  atë.

Fjala e intelektualit duhet të dali nga thellësitë e shpirtit të tij dhe të ngjitë mirë në shpirtin e dëgjuesve, duke e bërë pjesë organike të qenies së tyre. Ajo duhet të peshojë rëndë aty ku bie dhe të qëndrojë për një kohë sa më të gjatë në jetën dhe shpirtin e dëgjuesve. Fjala e tij duhet të shërbejë si një shkëndijë, si një dritë që rrezaton shpirtërat njerëzorë. Ajo duhet të futet deri në skutat më të errëta të shpirtit njerëzor për t’i sjellë atij ndriçim dhe frymëzim në punën krijuese.

Me qenë se njeriu ka nevojë që të dijë sa më shumë rreth mjedisit në të cilin jeton, Zoti e ka pajisë atë me organe shqisore marrëse dhe dhënëse si sytë, veshët, hunda, të cilat i shërbejnë për të marrë informacion dhe vetëm goja është organ për dhënjen e informacoinit. Në këtë kuptim njeriu duhet dhe ka nevojë të dëgjojë sa më shumë dhe të flasë sa më pak. Njeriun e shtynë kureshtja për të ditur sa më shumë rreth këtij Universi. Qëndrojmë para një luleje dhe mrekullohemi me konstruktin e ndërtimit të saj. Kurora e saj me ngjyra dhe aromë  për të tërhequr insektet, thekët, si organe seksuale mashkullore në periferi dhe pistili si organ seksual femëror në qendër, që kundrohet aq ëmbëlsisht nga organi seksual mashkullor, na bëjnë të mendojmë për këtë harmoni që ka krijuar Zoti i Gjithësisë. Ai ka harmonizuar e përsosur çdo krijesë të tij.

Intelektuali është gjithmonë cilësi ndërsa shoqëria njerëzore është sasi. Po ta marrim në këtë kuptim ndryshimet sasiore kanë sjellë kurdoherë  në ndryshime cilësore. Kështu shoqëria njerëzore, në procesin e zhvillimit të saj ka prodhuar intelektualë, të cilët kanë shërbyer si promotorë të zhvillimit të saj. Intelektuali, në kuptimin e mirëfilltë të kësaj fjale, është ajka e shoqërisë njerëzore dhe si e tillë ajo ka dalë gjithmonë në krye të kësaj shoqërie, duke i ndriçuar rrugen, duke i treguar progresin.

Intelektuali është në gjendje të shohë me sytë e imagjinatës në thellësi të mistereve të botës që na rrethon. Ai futet deri tek grimcat më të vogla materiale që janë atomet, të cilat ai shkencërisht i sheh, i ndanë dhe i analizon. Ai është në gjendje të dallojë energjinë potenciale dhe kinetike të atomeve, e cila ruhet përjetësisht nga Krijuesi.

Njeriu vjen në këtë ekzistencë por nuk e di se si u projektua dhe se si u muar vendimi,… por sa duket ishtë një natë e qetë kur u krye akti seksual mes prindërve të tij. Ne atë çast u bë bashkimi i dy qelizave seksuale, vezës dhe spermatozoidit duke dhënë kështu një qelizë të quejtur zigotë dhe të pajisur me informacion gjenetik. Në këtë informacion, të quejtur AND, u projektua historia dhe të gjitha funksionet jetësore deri në fund të jetës, të këtij njeriu në miniaturë. Njeriu nuk mund dhe nuk duhet të bëhet mohues i këtij fakti, kur u muer  vendimi për ardhjen e tij në jetë.

Intelektuali e njeh këtë informacion të quejtur ADN, i cili projekton ndërtimin e qelizave, indeve, organeve dhe gjithë organizmin e njeriut.Pra brenda kësaj ADN-je gjendet gjithë historia e jetës së njeriut, e cila u realizue me vullnetin e Krijuesit të Gjithësisë. Inteligjenca njerëzore nuk është në gjendje të realizojë një projekt të tillë, …

Riza Spahija (vijon)

Sekreti i një ditari të së kaluarës

Kishte lindur në Amerikë, këtë e dinte shumë mirë. Dinte gjithashtu se prindërit e tij ishin emigrantë Europianë, të ardhur shumë përpara në Amerikë. E ëma ishte italiane, kurse i ati… Ai nuk e dinte se nga cili shtet i Europës ishte i ati. Ky i fundit ia kishte mohuar gjithmonë t’i tregonte se nga ishte me të vërtetë. Gjithnjë i ishte shmangur një bisedet të tillë. Madje kishte arritur deri aty, sa ai duhej të mos pyeste më se nga e kishte origjinën dhe se duhej të mjaftohej me faktin se ai tashmë ishte amerikan sepse kishte lindur në Amerikë. Por ai e dinte mirë që një gjë e tillë nuk ishte e vërteta. Po pse i ati t’ia fshihte një gjë të tillë?! Ç’mund ta shtyjë një person deri aty sa të mohojë origjinën e vet?!… Kjo gjë e çudiste tej mase. Tani babai i tij nuk jeton më. Ai nuk mund të bënte më indiferentin në këtë histori, duhej të zbulonte origjinën e tij me çdo kusht. Atë origjinë që babai ia kishte mohuar në mënyrën më absurde, pa i dhënë asnjëherë një arsye të vetme. E brente ndërgjegja dhe kurshtja për ta zbuluar një gjë të tillë, por nuk dinte se si do t’ia bënte.

Një ditë tek po rrëmonte në gjërat e të atit, mes sendeve të tij, ndodhej edhe një ditar i vjetër. Ishte ditari i babait të tij. Shfletoi faqen e parë dhe lexoi:

“Sot më 1950 po e lë vendin tim përgjithmonë. Po largohem që këtu jo me dëshirën time, por e kam të pamundur të jetoj edhe një ditë më shumë në këtë vend. Më zë frymën ky ajër që thith çdo ditë. Më vret ky realitet absurd e unë nuk kam më fuqi të mbijetoj e aq më tepër të luftoj. Frika më është kthyer në ushqim. Ndoshta ngaqë nuk kemi me se të ushqehemi, na ushqejnë me frikë, tmerr dhe shtypje. Asnjëherë në jetën time nuk ia provova shijen lirisë. Frika për të folur, për t’u veshur, për të ecur… frikë për të jetuar. Këtu duket sikur edhe ajrin ta ndajnë me racion, ashtu siç bëjnë në të gjitha gjërat. E djeshmja, e sotmja dhe e nesërmja të duken njëlloj. Ne jetojmë pa pritur asgjë nga e ardhmja. Jetojmë nën hekurat e diktaturës komuniste. Jetojmë në një vend ku vetëm për një fjalë që mund të thuash të quajnë armik të popullit dhe të fusin brenda kot. Jetojmë nën hijen dhe fjalën e të madhit Shtet, i cili sapo tha mbrëmë në lajme se vendi ynë po lulëzon gjithnjë e më shumë. Po, me të vërtetë komunizmi po lulëzon, po vendi jo. Vendi zvarritet me njërën këmbë në tokë e me tjetrën në varr dhe askush nuk ka guximin të flasë apo të ngre krye, sepse e di se ç’të pret. E di ç’do t’i ndodhë familjes sime pasi unë të iki, të arratisem nga këtu. Do t’i burgosin, do t’i internojnë e ndoshta do t’i vrasin. Për këtë ju kërkoj falje, por nuk mundem më. Në të gjith këto shpresoj të marrin “dënimin” më të lehtë. E ndërsa mua do të më shpallin armik të popullit, do të më diskretitojnë e do të më përndjekin. Ndoshta do të më vrasin, por më mirë një fund i tmerrshëm, se sa një tmerr pa fund. Sigurimi i Shtetit do të më përndjekë për të më eleminuar, mua armikun e popullit siç do të më quajnë, por mua tani nuk më bëhet vonë. Do të vdes, por do të vdes i lirë të paktën. Unë sot po e lë përgjithmonë vendin tim, Shqipërinë!”

Për një çast u drodh në zemër nga çfarë lexoi më lart. Tashmë ai e mësoi prejardhjen e tij, ai ishte shqiptar. Pasi e mori veten, ndërroi faqen dhe vijoi:

“Mbërrita gjallë në tokën e premtuar. Por gjithsesi duhet të jem i kujdesshëm, sepse Sigurimi i Shtetit mund të më gjejë dhe mund të më vrasë. Ende jeta ime është e pasigurtë, por në fund jam i lirë.”

Më poshtë shkruhej: “Sot mora vesh diçka të tmerrshme. Dy muaj në Amerikë dhe familjen time m’a shkatërruan. Na shpallën armiq të popullit. Babain e kanë arrestuar, ndërsa nënën internuar. Tashmë nuk kam më familje. Ja dhe ku komunizmi tregoi edhe një herë tjetër fytyrën e tij të vërtetë. Ndihem në faj dhe ndjej dhembje që vrava pikërisht njerëzit e mi dhe që nuk mund as t’i varros, por nuk kisha si të bëja ndryshe. E dija që do të ndodhte diçka e tillë, por nuk mendoja se do të ishin aq të pashpirt. Tani urrej më shumë se kurrë “komunizmin”. Dua të filloj nga fillimi dhe të harroj nga kam ardhur. Nesër fëmijët e mi nuk do ta mësojnë kurrë se nga janë. Të paktën ata do të arrij t’i shpëtoj nga ai realitet i çmendur që më shkatërroi jetën. Asnjëherë nuk do të dinë se janë shqiptarë. Fundja pse ta marrin vesh?! Unë dua të harroj nga kam ardhur për hir të fëmijëve.”

O Zot, mendoi me vete. Ç’është kjo çmenduri. Kjo çmenduri ishte historia e tmerrshme e babait të tij. Ai ishte një shqiptar. Këtë nuk mund ta besonte. Ai e dinte se ç’do të thoshte fjala komunizëm, nga sa kishte lexuar, por domethënia e vërtetë e kësaj fjale ishte pasqyruar më së miri në fletët e atij ditari. Tani e kuptoi pse babai nuk i kishte folur asnjëherë për origjinën e tij, për familjen e tij, për asgjë. Tani i kuptonte shumë mirë të gjitha, dhe ndjehej fajtor. Gjatë gjithë këtyre viteve heshtjeje ky sekret mizor kishte qenë dhimbja e babait të tij. Dhimbje e ndarë vetëm me fletët e këtij ditari. Ai kishte jetuar për shumë kohë vetëm me frikën se mund ta përndiqnin deri në Amerikë dhe ta vrisnin, kishte jetuar me dhimbjen se nuk kishte më familje, por disi kishte mbijetuar. Dhe këtë e kishte bërë për një të ardhme ndryshe. Ende nuk arrinte ta besonte. Po sot Shqipëria si ishte? Kishte dëgjuar shumë pak për këtë vend, që ishte vendi i tij, ose më mirë aspak. Kishte dëgjuar se ishte një vend i varfër. Kishte dëgjuar se shqiptarët ishin shpërndarë në çdo kënd të botës… por asgjë nuk e kishte të qartë. Duhej të mësonte më shumë mbi Shqipërinë sot, mbi historinë e saj. Deri tani kishte mësuar vetëm mbi periudhën e Shqipërisë komuniste. Atë tashmë e dinte. Dhe duke njohur vetëm atë realitet Shqipëria i kishte lënë një shije të hidhur. Po nuk kishte si të ekzistonte vetëm një realitet i tillë. Sot në vend nuk kishte komunizëm. Po si ishte atëherë. Hapi menjëherë internetin dhe filloi të lexonte disa informacione mbi këtë vend, mbi Shqipërinë e tij.

“Shqipëria është një vend që për 500 vjet me radhë qëndroi nën pushtimin osman dhe u bë lakmi edhe për perandori e vende të tjera. Shqipëria është vendi që ka përjetuar për 50 vjet rresht komunizëm brutal dhe të pashpirt.”

Kjo ishte e vërtetë. Deri tani vetëm këtë pjesë të hidhur të historisë së vendit të tij kishte arritur ta zbulonte. “Skënderbeu është një figurë e shquar e Shqipërisë . Ai ka luftuar…” dhe në fotografi pa portretin madhështor të Skënderbeut. Për herë të parë, ndoshta në mënyrë të pavetëdijshme u ndje krenare.

“Nënë Tereza kjo misionare e paqes ishte nga Shqipëria. Sot shumë sheshe e vende mbajnë emrin e saj”. Këtë e dinte se Nënë Tereza ishte shqiptare.

“Kanuni luan rolin e ligjit në disa zona të caktuara.” Gjithçka që thuhej më poshtë ishte e pakuptueshme. E çuditshme ishte edhe ekzistenca e kanunit në vetvete. Nuk po arrinte ta konceptonte diçka të tillë.

“Sot Shqipëria një vend demokratik, kërkon që të bëjë përpara. Dëshiron antarësim me të drejta të plota në familjen e madhe Europiane. Por me gjithë përpjekjet e deritanishme ky vend ende nuk ka arritur të përmbushë standartet e kërkuara.”

“Fatos Nano e Sali Berisha qeverisën vendin për…”, e ndërkohë aty pa në foto Fatos Nanon dhe Sali Berishën. Këto do të jenë edhe qeveritarët e vendit tim, – mendoi. Më pas seç lexoi ca gjëra të tjera për politikën në vend. Vendosi të mbyllte internetin. Tashmë kishte mësuar shumë gjëra për Shqipërinë. Por kishte shumë të tjera për të zbuluar. Nuk mundej që të thuhej gjithçka për Shqipërinë në ato faqe të internetit. Duhej ta prekte atë realitet që ta ndjente dhe ta njihte më mirë. Ajo çfarë kishte lexuar ishte vetëm Shqipëria e tij në vija të përgjithshme. Por e rëndësishme ishte se ai tashmë kishte zbuluar origjinën e mohuar gjatë kësaj kohe ndoshta me të drejtë nga i ati. Tashmë ai e dinte se në damarët e tij rridhte gjak shqiptari.

Emiranda Lukaj

Si e shiti Kryetari i Partisë së Legalitetit për Zhvillim Lëvizjen Kombëtare, për interesat e veta?

Ekrem Spahia duhet të japë dorëheqjen!

Gjatë zgjedhjeve parlamentare të vitit 2005, Sali Berisha shpenzoi shumë kohë duke kritikuar Lëvizjen për Zhvillim Kombëtare (LZHK), si agjentë të Partisë Socialiste. Ai i kritikoi sepse u druhej. Ai dinte gjithçka për ta. Ai e dinte se mbështetësit e LZHK-së janë familjet e të përndjekurve politikë. Ai e dinte se LZHK-ja ka shumë mbështetje nga diaspora, sidomos nga bashkësia shqiptare në Nju Jork, aty ku LZHK-ja ka organizuar mbledhje fondesh dhe ku ka degën më të madhe të saj, përveç selisë qendrore në Tiranë. Edhe Dashamir Shehu, edhe Ekrem Spahia vizituan degën e Nju Jorkut, ku takuan udhëheqjen e kësaj dege dhe bashkësinë, si dhe udhëtuan për në Uashington në përpjekje për të siguruar mbështetje për forcën e re politike që ishte formuar.

Megjithatë, LZHK-ja, që ishte një prej partive të vogla të djathta, ashtu si edhe Balli Kombëtar, Legaliteti, Konservatorët, të Përndjekurit Politikë etj., humbi keqas. Unë mbështeta LZHK-në, sidomos Partinë e Legalitetit dhe përpjekjet e tyre për të ndryshuar spektrin politik në Shqipëri. Unë besoja, dhe besoj ende, se ata, LZHK-ja ka një program të mirë, një mision të mirë, një platformë të mrekullueshm dhe do të kishte sjellë një të ardhme më të mirë për Shqipërinë. Prandaj, duke i besuar gjithë këto, punova me gjithë zemër për të sjellë ndryshimin.

Lind pyetja, si ishte e mundur që Berisha të kishte kaq shumë informacion rreth LZHK-së? Unë kam zbuluar se kryetari i partisë sime, Partisë së Legalitetit, Ekrem Spahia dhe disa miq të tij, si Ahmet Hoti dhe Hakik Mena nga dega e Nju Jorkut, kishin vepruar pas shpine për të shkatërruar këtë Lëvizje, veçanërisht degën e saj në Nju Jork, duke i dhënë informacione të rëndësishme Berishës, i cili më pas i përdori për të sulmuar LZHK-në.

Në maj të vitit 2006, unë bëra një takim në zyrat e Partisë së Legalitetit në Tiranë, ku një grup grashë nga e gjithë Shqipëria ishte mbledhur për të diskutuar gjendjen e vajzave dhe grave të reja të përfshira në politikë dhe që po dëmtoheshin nga kundërshtarët e tyre dhe dështimi i qeverisë në mbrojtjen e tyre. Ajo që rastësisht gjeta në zyrën e tij më tronditi. Gjeta një dokument që nuk duhej ta shija. Në këtë dokument vura re sa vijon: adresën e LZHK-së në Nju Jork, numrin e tyre të telefonit, shënime të bëra me dorë nga z. Hoti dhe z. Mena, foto nga takimet e tyre dhe udhëzime të dhëna nga z. Spahia këtyre dy të fundit se si ta shkatërronin LZHK-në në Nju Jork dhe në Shqipëri. Pashë në letër të firmosur nga Arjan Boriçi, Skënder Shkurti e Niko Kirka, ku Berisha barazohej me Hoxhën, Alinë dhe Nanon, si ai që përndoqi popullin shqiptar. Kjo letër i ishte dërguar me postë nga Nju Jorku z. Spahia në Shqipëri. Në fund, pashë një letër, ku ishte shkruar se Berisha kishte kërkuar dhe autorizuar shkatërrimin e LZHK-së si një forcë që ai e mbante një rrezik të vërtetë dhe të menjëhershëm. Ajo që pashë më trembi, më zemëroi dhe më hutoi.

Nuk ishte për t’u çuditur se kur delegacioni nga Nju Jorku erdhi në Shqipëri, as z. Spahia, as ndonjëri nga përfaqësuesit e LZHK-së në Shqipëri, e as ndokush nga media nuk i priti në aeroport. Spahia bëri të mundur që mbërritja e tyre nga SHBA të mos bënte jehonë.

Mbas fitores së Berishës, z. Spahia është i vetmi nga LZHK-ja të cilit iu ofrua një pozitë nga Berisha. Ai i ka shërbyer Berishës që nga viti 1990. Ai nuk është besnik ndaj Legalitetit apo LZHK-zë. Ai është besnik ndaj punëdhënësit të tij, Berishës. Prandaj, ai duhet të japë dorëheqjen nga Legaliteti dhe LZHK-ja, përpara se të na shkaktojë më tepër dëme të gjithëve ne.

Irma Gjerga,

Partia e Legalitetit, Durrës

Vendet që vranë diktatorët në BE, Ata qi i falen jashtë…

Dita e parë e Bashkimit Europian filloi jeten me dy antare të reja, me Bullgarin dhe Rumanin, pranimi i të cilave bëri që numri i antarve të BE shkojë në 27, ku ky supershtet arriti shifrat rekord me një sipërfaqe prej 4.2 milion km. katror dhe një popullsi rreth 487 milion banorë. Natyrisht shumica e këtyre vendeve që përbëjnë bashkimin më të madh Politik dhe ekonomik në Europ, vijnë nga sistemet demokratike të Europës Perëndimore, dhe rreth 25% nga vendet e Europës ish Komuniste. Gjithashtu rreth 95% e popullsisë së Bashkimit Europian i përket besimit Kristian (Katolik, Ortodoks, Protestantë e tjerë). Ne shqiptarve me këtë organizëm të Europës Demokratike na lidhë historia e mbi të gjitha sakrificat e martirizimi ndër shekuj në mbrojtje të qytetërimit e besimit të këtyre vendeve në shekujt e ligshtë të historisë, pa mohuar se ne Shqiptarët jemi edhe populli themel i kontinentit plakë, që në agimin e jetës në këto troje. Natyrisht duke pasur parasyshë këto Shqipërisë i takonte të parës të ulej në sofren e Europës Bashkuar, ku për këtë mjafton të kujtojmë se ne na takonte përpara Lituanis, Estonis Letonisë, Bullgarisë e mbi të gjitha Rumanisë, e cila ka qenë Nënkampionia e Diktaturës Komuniste (pasi mjerisht ne ishim Kampionët e shkeljes të drejtave të njeriut mbi të gjitha). Ne për të arsytuar mos pranimin tonë menduam të marrim si shembull tre argumenta:

–    Së pari, gjendjen ekonomike të dobët, kjo në fakt bie poshtë, pasi të paktën

tre shtetet e para të shenuara më sipër janë me standarte ekonomike shumë më të ulta se ne.

–    Së dyti thuhet se ne duke qenë me shumicë të besimit musliman, nuk na pranon shumica Europerëndimore, kjo me pak argumenta bie poshtë, pasi Muslimanët shqiptarë i përkasin qytetërimit Europian dhe këtë e tregon vetë fakti se gjatë viteve të pluralizmit këta shqiptarë janë integruar mrekullisht në jetën e vendeve ku kanë emigruar. Gjithashtu kujtojmë se vetë Franca ka rreth tre herë më shumë musliman se Shqipëria, gati po kaq Gjermania e tjera shtete të Bashkimit Europian. Ndërsa ne vijmë tek argumenti i tretë, i cili tregon se ne shqiptarët jami treguar mjaft tolerant në lidhje me dënimin e diktatorëve të gjallë apo të vdekur, si dhe veglave të tyre që i suallën Shqipërisë atë mjerim që e trashigojmë sot. Rumania ekzekutoi çiftin diktatorial Çeushesku, madje me një ekzekutim gati mafioz, pa asnjë element qytetarie, ndërsa në Shqipëri edhe nëse e dënuan, muaren vegla të diktaturës komuniste jo vetëm u liruan, por edhe u dëmshpërblyen. Të gjitha këto na bëjnë të mendojmë se si është e mundur që Bashkimi Europian të pranojë në gjirin e vet jo një vend si ne që kemi kultivua tolerancën e faljen në ekstrem, por një vend që jo vetëm nuk ka toleruar, por ka vrarë diktatorët… Ne në këtë opinion të shkurt mendojmë se toleranca jonë për diktatorët dhe pinjollët e tyre është kuptuar si dobësi nga trashigimtarët e komunizmit, që edhe sot janë pengesat kryesore që na lënë jashtë sofrës së Bashkimit Europian, i cili mjerisht tolerancën tonë duke se e ka vlersuar edhe ai si dobsi, apo diçka tjetër… Gjithsesi ne shpresojmë dhe besojmë…

Ndue Bacaj

Në udhëkryqet e historisë…

A asht Shqipnia vendi i shanseve të humbuna?

Për ta zbërthyer në detaje këtë trajtesë do të duhej një kohë relativisht e gjatë dhe një studim serioz, por gjithsesi, në mënyrën time, me aq njohuni të disponueshme që zotnoj, do të përpiqem të jap kontributin tim modest me dëshirën e mirë me e njoftë lexuesin me ato shanse të cilat i kemi humbur gjatë historisë tonë të dhimbshme dhe kjo kryesisht për gabimet dhe fajet e atyne që na drejtuan. Me sa kam dijeni deri më sot, vetëm Faik Konica dhe At Gjergj Fishta u treguan “të pamëshirshëm” ndaj atyne që e neglizhuan apo e sabotuan oksidentalizimin e Shqipnisë dhe vetëm “fishkulli” i tyne qëlloi me forcë mbi kurrizin e bartësve të “bacilit” osmano-aziatik. Jemi mësue të ndigjojmë dhe të përdorim (vend e pa vend) shprehjen e Fishtës “moj Evropë, moj kurvë e motit”. Vallë a qëndron kjo thanje, në çdo “stinë” të motit? Sipas meje, jo. Nuk besoj se mori “bekimin” e Evropës Dhimitër Fari, kur tradhëtoi Mbretneshën famëmadhe të Ilirisë, Teutën, duke iu hapun rrugën pushtuesve romakë. Nuk e “pyeti” Evropën Karl Topia kur kërkoi ndihmën e turqve dhe i solli nga Maqedonia për të luftue kundër Principatës “supreme” të Balshajve. Ishte periudha ma e artë, mbas rënjes së perandorëve serbë të Stefan Dushanit, kur Balshajt, për afro 31 vjet i zgjeruan kufijtë duke rikthye tokat e Perandorisë Ilire (në kufijtë e saj të vjetër) me një sipërfaqe prej 100.000 km2. Vallë, a nuk asht ky një “shans” i humbun? Evropa, padyshim, ka gjynahet e saj, sa të hershme, por edhe të vona. Konkretisht, si Budi, ashtu edhe Bogdani, ma shumë se një herë i apeluan Europës për ndihma në luftën kundër pushtuesve osmanë. Fitorja e koalicionit kristian në portat e Vjenës që mbrohej nga gjenerali polak, Gjon Subievski, inkurajoi priftin filozof dhe patriot, Pjetër Bogdani për të udhëhequr kryengritjet antiosmane në Arbëri. Por, Porta e Lartë, në mënyrë të rrufeshme mobilizoi 100.000 forca tartare për të shuar kryengritjet dhe me një urrejtje të papërmbajtun të shkaktuar nga disfatat që pësoi në portat e Vjenës, iu vërsul Ballkanit. Dhe, padyshim, pasojat e këtij ndëshkimi, ma tepër se kushdo tjetër, i mbajtën në kurriz shqiptarët. Përveç masakrave dhe terrorit, mbi 300.000 shqiptarë u detyruan të kthejnë në fenë e pushtuesit. Një dhunë e terror i tillë nuk kishte ndodhë ndonjëher në Shqipni që në kohën e pushtimit të Krujës mbas vdekjes së Gjergj Kastriotit. Dihet historikisht se mbas vdekjes së Kryetrimit të Arbërit, asnjë prijës tjetër nuk arriti t’i bashkojë principatat, ndonëse u zhvilluan mbi 100 kryengritje antiosmane, për të dalë nga zgjedha turko-aziatike. Këtë dhimbje e përjetuan edhe popujt e tjerë të Ballkanit, por islamizimi u bë në mënyrë shumë më të kufizuar dhe për këtë ekzistojnë shumë faktorë. Në radhë të parë, klasa feudale ndër këto vende qe më aktive dhe nuk i tradhëtoi interesat nacionale ashtu siç bënë feudalët shqiptarë, të cilët, në mbrojtjen e interesave të tyre, u hodhën si “lavire” në prehërin e pushtuesve tue tradhëtue atdheun dhe bashkë me të edhe fenë e krishtenë 1500-vjeçare. Padyshim që lufta 25-vjeçare nën udhëheqjen e Gjergj Kastriotit dhe 25 beteja të fitueme kundër dy sulltanëve ma të fuqishëm të Perandorisë Osmane, e kishin ngritë urrejtjen ndaj Arbërisë në kuotat maksimale. Edhe mbas Lidhjes së Prizrenit, shqiptarët nuk arritën të bahen pjesë e koalicionit të shteteve të Ballkanit në luftën kundër Turqisë, edhe kur ajo ndodhej në “grahmat” e fundit, sepse nji pjesë e ndjeshme e feudalëve shqiptarë deshën të “mbyten” në “xheminë” turke që po fundosej. A nuk asht edhe ky rast një “shans” i humbun? Edhe mbas Shpalljes së Pavarësisë, kur fuqitë e mëdha na sollën Princin Gjerman, Wilhelm Vidin për të na drejtue shtetin, u ngritën mbeturinat aziatike me në krye Haxhi Qamilin dhe duke shkelë mbi flamurin e Arbë, ngritën në Durrës flamurin e “babës” (me hyllë e hanë)! A nuk asht ky nji shans i humbun? Pushtimi i Italisë Fashiste, përveç dhunimit të lirisë na la në “derë” edhe një “kopil” tjetër tue na ba pjesë si aleate në pushtimin e Greqisë. Qëndrimi i ushtrisë shqiptare, e cila drejtohej nga gjenerali patriot Prenk Pervizi, ishte pasiv në këtë luftë, falë autoritetit të këtij patrioti, i cili mbasi hyni në tokën greke, dha urdhën që ushtarët shqiptarë, të mos qëllojnë mbi popullsinë (madje) as mbi ushtrinë greke. Të njëjtin veprim (me urdhërin e tij) ka kryer edhe batalioni “Tomorri”, i cili drejtohej nga Major Spiro Moisiu. Por për fat të keq, trupat e milicisë fashiste që drejtoheshin nga Major Frrok (mbiemni s’po më kujtohet), u tregue mjaft aktiv, duke damkosë flamurin shqiptar që mbante në “devizë” bashkë me “sopatën e Liktorit”. Pasojat e këtij veprimi e dhanë “frytin” e tyne kur përfaqësuesi grek në Londër, duke tregue për luftën që Greqia kishte ba kundër fashizmit dhe nazizmit, ndër të tjera akuzoi edhe Shqipërinë si bashkëpunëtore të fashizmit në luftë Italo-Greke dhe nuk duhet mohue se ndikimi i Anglisë në “Jaltë” u bë shkak që Shqipëria të kalonte në sferën e Lindjes nën ndikimin sovjetik. A nuk është ky një shans i humbun? Në vitin 1968, Shqipëria shkëputet nga “Traktati i Varshavës”, por “sulltani” i kuq, Enver Hoxha, nuk e shfrytëzon këtë rast me u lidhë me Perëndimin. A nuk asht ky nji “shans” i humbun? Në vitin 1987, gjermani i madh, Jozef Shtraus, i zgjat dorën e miqësisë Shqipërisë, por Ramiz Alia e refuzon këtë ofertë. A nuk asht edhe ky nji “shans” i humbun?!

Sot na ofrohen shanset për t’u inkuadrue në NATO dhe në BE. Shanset duken të mira dhe sipas mendjes time politika e jashtme funksionon në efiçencë të plotë, duke na ringjallë shpresat.

Grindjet e brendshme dhe “lidhjet e shkurta” mes institucioneve dhe forcave politike duhet të normalizohen në mënyrë të domosdoshme, në të kundërt do të mbesim përjetësisht “vendi i shanseve të humbuna”. Urojmë që kjo të mos ndodhë ma asnjiherë. Ashtu qoftë!

Mark Bregu

MASAKRA që tronditi botën

Sheradin BERISHA

14 Janar 2007

„Nga ajo që pash nuk ngurroj të përshkruaj ndodhinë si masakër dhe krim kundër njerëzimit (!) …kjo është ngjarja më trishtuese në jetën time…“ – kështu pat deklaruar para gazetarëve ambasadori amerikan William Woker, ish-shefi i misionit verifikues të OSBE-së në Kosovë, më 16 janar 1999, vetëm një ditë pas vrasjes dhe masakrimit të 45 civilëve shqiptarë në fshatin Reçak të Shtimes.

Në orët e hershme të mëngjesit të datës 15 janar 1999, ashtu siç ishte planifikuar në Beograd, fshati Reçak u zgjua i rrethuar nga formacionet e policisë speciale, militare dhe paramilitare serbe të shoqëruar edhe me mjete të shumta të motorizuara.

Sipas dëshmitarëve që kanë mbijetuar krimin, aty rreth orës 6.30 minuta forcat serbe me artileri të rëndë kanë filluar të  granatojnë fshatin, prej vendeve të quajtura „Pishat“, „Gështenjat“, „Rrasa e Çallakut“ dhe nga „Çesta“ përmbi Reçak. Pas ndërprejes së granatimeve forcat kriminale serbe janë futur në fshat dhe kanë filluar bastisjet shtëpi për shtëpi. Në këto momente mjaftë të rënda, fshatarët janë përpjekur të largohen nga fshati apo të gjejn një vendstrehim më të sigurt, por rrethimi i hekurt e ka bërë të pamundur një gjë të tillë. Forcat policore serbe që ishin futur përmes rrugës kryesore të fshatit kishin arrestuar në oborrin e shtëpisë (afër xhamisë) Banush Azem Kamberin, ndërsa familja e tij pak kohë më herët kishte braktisur shtëpinë. Forcat kriminale, Banushin pasi e maltretojnë fizikisht e ekzekutojnë me rafale automatiku në oborrin e fqinjit të tij Rashit Rashiti. Këta barbarë të mesjetës, nuk e lënë me kaq, pas ekzekutimit Banushit ia këpusin edhe kokën, e cila nuk është gjetur në vendin e krimit.

Formacionet kriminale, në të cilat ishin përfshirë edhe serbë lokalë, në këtë operacion shfarosës nuk lanë vend në fshat pa kontrolluar, djegur e shkatërruar. Drama me tmerruese në këtë ditë për banorët e Reçakut u zhvillua në shtëpinë e Sadik Osmanit. Qysh në orët e para të mëngjesit ishin tubuar shumë familje në podrumin e shtëpisë dhe në ahurin e lopëve të tij për t´u mbrojtur nga granatimet e artilerisë së rëndë serbe. Kriminelët pasi kishin hetuar strehimin e banorëve të fshatit në këtë shtëpi, fillimisht nga largësia prej shtëpisë së Ragip Jahir Bajramit dhe shitores së Lutës gjuajnë me armë të kalibreve të ndryshme dhe në këtë moment vrasin plakun Nazmi Nuha dhe më pastaj hidhen në sulm, rrethojnë shtëpinë e Sadikut dhe futen në oborr.

Dëshmitarët Ramë Nesret Shabani dhe Sadie Ramadani, për këtë ngjarje tragjike rikujtojnë:“ Rreth orës 8:30, jemi tubuar në bodrum të shtëpisë së Sadik Osmanit, për t´u mbrojtur nga granatimet. Aty kanë qenë rreth 30 gra me fëmijë, kurse prej meshkujve ishin Sadik Osmani, Ramë Nesret Shabani, Mufail Hajrizi, Burim Osmani dhe disa djemë të rinj. Ndërsa burrat tjerë, rreth 30 veta, kanë qenë të vendosur në ahurin e Sadik Osmanit. Fillimisht policia serbe i ka nxjerrë jashtë nga ahuri burrat dhe mandej ka ardhur një polic i maskuar dhe ka hapur derën e bodrumit, ka këqyr brenda dhe ka dalë jashtë. Ndërkohë, ka ardhur komandanti i policisë së Shtimes dhe e ka pyetur policin e maskuar:“Çka ka këtu brenda?“.Polici i përgjigjet:“Gra dhe fëmijë“. Komandanti ia kthen:“Pse po gënjen? Këtu paska edhe burra“. Na ka nxjerrë në oborr dhe na ka marrë letërnjoftimet… ndërsa gratë dhe fëmijtë i kanë mbyllur në bodrum më çelës.

Ndërkaq dëshmitari Biall Sadri Avdiu, që ka qenë i strehuar në ahurin e lopëve thotë:” Dy tre policë  e çelën derën e ahurit…dhe thanë:”Ima ovde mnogo irredentista, majko im jebem” (Këtu ka shumë irrredentistë, he nënën ja u qivsha). Na urdhëruan të dalim përjashtë me duart përpjet, dhe kur dolëm përjashtë ata kishin qenë shumë 30 – 40 policë të renditur prej kodre, krejt të armatosur deri në dhëmbë e të mëdhenj, disa me masaka e disa pa to”. I kanë tubuar në oborr dhe ia kanë marrë letërnjoftimet e dokumentet tjera.

Në oborrin e Sadikut në këtë moment kritik ishin këta mashkuj:” Hakip Imer Hakipi, Ahmet Izet Jakupi, Esheref Halim Jakupi, Lutfi Hasan Bilalli, Sadik Xhemë Osmani, Jashar Milaim Salihu, Njazi Sherif Zymberi, Shyqeri Ismajl Syla, Haqif Hysenaj nga fshati Petrovë, Muhamet Faik Syla, Fatmir Faik Ramadani, Murtez Ramiz Imeri, Mehmet Qerim Jakupi, Muhamet Hafiz Mustafa, Shukri Milaim Salihu, Sheremet Shyqeri Syla, Mufail Mehdi Hajrizi, Bujar Hanafi Hajrizi, Salih Faik Ramadani, Nexhat Faik Ramadani, Xheladin Ahmet Jakupi, Raif Milaim Salihu, Ragip Jahir Bajrami, Bajrush Nesret Shabani, Bilall Bilalli, Ramë Nesret Shabani, dhe Nesret Shabani.

Sipas këtyre dëshmitarëve që kanë mbetur gjallë, kriminelët serbë pasi i kanë legjitimuar burrat e zënë, i kanë shtri për toke dhe kanë filluar t´i rrahin mizorisht duke përdorur kondakët e armëve, shqelmat, dru, zinxhirë dhe gjësende tjera të forta. Gjatë rrahjeve në oborrin e Sadikut , dëgjohej gjëma dhe britmat e burrave, ndërsa në bodrum qanin e lemeritnin gratë e fëmijtë e mbyllur në çelës.

Pas kësaj drame tmerruese, kriminelët sipas skenarit të përgatitur më herët kalojnë në fazën e dytë të veprimit. Dëshmitarët gjatë rrahjeve brutale në oborrin e shtëpisë së Sadik Osmanit kanë dëgjuar një komunikim me radiolidhje të drejtuesve të këtij  oprecioni. Pas një orë e gjysmë rrahjesh për vdekje, diku në mesditë këta burra i marrin dhe në kolon për një i nisin në drejtim të malit dhe te”Gropa e Bebushit” ndalohen nga njësitë tjera kriminale serbe, me të cilët pak kohë më parë nga oborri i Sadikut  është biseduar në radiolidhje.

Pikërisht në rrugicën e Gropës së Bebushit ashtu siç kanë qenë duke ecur në kolonë, njësitë kriminale serbe me rafale automatiku nga afërsia i ekzekutojnë pamëshirshëm 24 burra, ndërsa me këtë rast meqë ishin të fundit në kolonë arrijnë të shpëtojnë: Ramë Shabani, Bilall Bilalli, Nesret Shabani, Ali Qazimi dhe Imer Imeri.

KUSH U VRA E U MASAKRUA MË 15 JANAR NË REÇAK

Më 15 Janar 1999, (në këtë ditë të kobshme), në Reçak u vranë e u masakruan barbarisht 45 shqiptarë të paarmatosur, në mesin e të cilëve ishte edhe një grua.

1.Lute ASLLANI

2.Banush AZEMI

3.Ragip BAJRAMI

4.Halim BEQIRI

5.Rizah BEQIRI

6.Zenel BEQIRI

7.Lutfi BILALLI

8.Ajet EMINI

9.Bujar HAJRIZI

10.Myfail HAJRIZI

11.Skënder HALILI

12.Haqif HYSENAJ

13.Hajriz IBRAHIMI

14.Hakip IMERI

15.Murtez IMERI

16.Nazmi IMERI

17.Mehë ISMAJLI

18.Muhamet ISMAJI

19.Ahmet JAKUPI

20.Eshref JAKUPI

21.Hajriz JAKUPI

22.Mehmet JAKUPI

23.Xhelal JAKUPI

24.Jashar JASHARI

25.Raif JASHARI

26.Shukri JASHARI

27.Fatmir LIMANI

28.Nexhat LIMANI

29.Salif LIMANI

30.Bajram MEHMETI

31.Hanumshah MEHMETI

32.Arif METUSHI

33.Haki METUSHI

34.Ahmet MUSTAFA

35.Asllan MUSTAFA

36.Muhamet MUSTAFA

37.Sadik OSMANI

38.Jashar SALIHU

39.Shukri SALIHU

40.Bajrush SHABANI

41.Ahmet SMAJLAJ

42.Sheremet SYLA

43.Shyqëri SYLA

44.Bajram XHELADINI

45.Njazi ZYMERI

Të nesërmen, më 16 janar aty rreth orës 13:30 minuta në Reçak do të shkojë ish-shefi i misionit të OSBE-së z. William Woker, për të parë nga afër këtë ngjarje të tmerrshme. z.Woker pasi vizitojë fshatin u ngjitë lartë te Gropa e Bebushit  dhe derisa po i afrohej luginës së ngushtë i tmerruar pa kufomat e tre  mashkujve të moshuar dhe në këto momente deklaroi: “Për nga pamja  duket si ekzekutim. Duket se njerëzit pa kurrfarë vlere për jetët e njerëzve kanë vrarë këta njerëz, që mua me duken si bujq, si punëtorë, si fshatarë, që definitivisht nuk kanë merituar të vdesin kështu..“ Më pas z. Woker vazhdoi ngjitjen drejt luginës së vdekjes, ku po qëndronin të shtrirë me duar të shtanguara e trupa të sakatosura kufomat tjera të civilëve të ekezekutuar. „T´i shohësh kufomat kështu me fytyra të shkatërruara, që si duket janë bërë nga armët që janë mbajtur afër kokave të tyre, t´i shohësh 15 në një gropë, dhe në një mënyrë të ekzekutuar, mendoj se më nevojiten disa minuta para se të përcaktohem se çka dua të them“, pohoi z.Woker. Dhe, z. Woker në konferencën me gazetarë pa ngurrim do të deklarojë:“ Nga ajo që pash nuk ngurroj të përshkruaj ndodhinë si masakër dhe krim kundër njerëzimit (!) …kjo është ngjarja më trishtuese në jetën time…“.

Nga data 15 deri më 19 janar 1999 në Reçak dhe në rrethinë  është zhvilluar një luftë e përgjakshme. Njësitë e UÇK-së gjatë këtyre ditëve zhvilluan disa beteja me forcat kriminale serbe për ta mbrojtur  popullatën e gjithë rajonit nga operacionet shfarosëse. Dhe në këtë luftë të pabarabartë ranë dëshmorë këta luftëtarë të lirisë:

Ahmet Kaçiku 1964 – 1999

Ali Beqa 1973 – 1999

Ismail Luma 1975 – 1999

Mehmet Mustafa 1938 – 1999

Sadik Mujota 1939 – 1999

Shaqir Berisha 1969 – 1999

Kadri Syla 1967 – 1999

Nazim Kokollari 1974 – 1999

Vezir Jashari 1975 – 1999

Skënder Qarri 1975 – 1999

Enver Rashiti 1974 – 1999

Lutfi Bilalli 1957 – 1999

Sadik Osmani 1957 – 1999

Nexhat Ramadani 1978– 1999

Ragip Bajrami 1978 – 1999

KUSH MORI PJESË NË MASAKRËN E REÇAKUT

Në masakrën e Reçakut morën pjesë njësitë speciale të policisë dhe forca të shumta paramilitare serbe, ku ishin të përfshirë edhe serbët lokalë, punëtorë të Kuvendit Komunal të Shtimes, të postës, të pylltarisë etj

Më 10 qershor 2005 Lëvizja KAN tani „Vetëvendosje“, së bashku me familjarët e Reçakut kanë identifikuar shumë kriminelë serbë që morën pjesë në masakrimin e banorëve të Reçakut dhe këtë fakt e kanë bërë publike përmes një çarçafi të vendosur pëpara selisë së UNMIK-ut, në të cilin ishin shkruar emrat e kriminelëve.

Në këtë çarçaf ishin shkruar emrat e këtyre kriminelëve:

1.BOZHIDAR MARINKOVIQ

2.ÇEDOMIR AKSIQ

3.ZHIVORAD STOJÇETOVIQ

4.BOGDAN NOJIQ

5.JOVICA STOJKOVIQ

6.MOMIR RISTIQ

7.ZVONKO RISTIQ

8.LJUBOMIR NOJIQ

9.NENAD MARINKOVIQ

10.PAVLE MARINKOVIQ

11.ZORAN NEDELKOVIQ

12.SLLAVISHA MARINKOVIQ

13.VOJISLLAV JANIÇIJEVIQ

14.MILIVOJE ÇANOVIQ

15.JOVICA JOVANOVIQ

16.STOJAN AKSIQ

17.MILORAD KOSTIQ

18.DRAGISHA KOSTIQ

19.DRAGAN TASIQ (…)

Ndonëse janë publikuar emrat e këtyre kriminelëve, deri më sot askush nga përgjegjësit e sigurisë në Kosovë,(policia e UNMIK-ut, KFOR-i, SHPK-ja…) as  institucionet tjera ndërkombëtare (UNMIK-u…) por as lidershipi politik e institucional i Kosovës (pozita e opozita) duket se nuk kanë treguar interesim, për më tepër janë treguar skajshmërisht neglizhent dhe të papërgjegjshëm për këtë çështje.

Nga gjithë kjo sa u tha, një gjë është e sigurt, bota e di se në Reçak dhe kudo në Kosovë janë bërë krime të tmerrshme, prandaj pa vënien e drejtësisë në vend nuk mund të ketë paqe të qëndrueshme në as në Kosovë as në Ballkan.

Dita fatlume që ndau historin edhe për ne shqiptarët…

Nëse ka momente fatlume që historia mijëra-vjeçare e kësajë Bote duhet ti përkujtojnë e festojnë, ato momente janë padyshim Nata e 24 dhjetorit dhe dita pas-ardhëse e 25 dhjetorit, të cilat Bota i përmbledhë me fjalen Krishtlindja. Bota e qytetruar Krishtlindjen e kremton jo vetëm si festë fetare të Kristianëve, por edhe si moment historik që ndau një herë e përgjithmon kohen e kësaj Bote në Dyshë, ku që nga ajo kohë e sot, por edhe nesër e pasnesër sa të kenë këmbë njeriu mbi Dhe, Matja e Kohës mbaron me Krishtin, dhe nga Krishti fillon.

E ndërsa Krishtlindja si eveniment që bashkoi hyjnoren me njerzoren festohet me 24 në darkë dhe 25 dhjetor diten, ne menduam të evokojmë një histori të shkurtë të kësajë nate dhe dite fatlume që krijuesi i gjithësisë bani Emer të shpëtoi krijesat e veta mbi këtë tokë, duke u kumtuar lajmin e mirë të lindjes së Mesisë së paralajmruar, i cili në emer të Zotit do të ndihmonte njerzit të shkëputeshin nga rruga e mëkateve të besimit pa Zot te Paganizmin, dhe të besonin tek drita e vërtet, tek ai që u kishte falë mishin e shpirtin, tek Zoti Ynë në Qiell, tek rruga e pa gabueme e besimit për një jetë dinjitoze civilizimi e zhvillimi, ku njeriu ta ndiente vehten siç ishte në fakt, Shembelltyra fatlume e planetit tokë.

Lindja e Mesisë kishte rreth 4000 vite që jo vetëm ishte paralajmëruar, por Bota e priste me padurim. Profet të shumtë kumtonin lajmin e mirë nga njëri shekull në tjetrin, por lajmi vonoi jo për dëshirë të Krijuesit, por për fajin e Botës mëkatare që besonte në krijesa shumë më inferiore se vet njerzit, e ku ky besim kishte një emer Paganizem. Natyrisht Profecia vonoi, por nuk harroi. Nëntë muaj para se Virgjëresha, Zonja Marie të sillte në jetë me frymen e Zotit Jezusin, vetë Engjëlli Gabriel u bë lajmëtar i Zotit, kur i tha kësajë virgjëreshe, se ti do të lindësh një fëmijë edhe pse nuk njeh asnjë burrë, dhe kjo krijesë do të jenë Mesia i paralajmruar, me emrin e parë Emanuel, “Zoti është me ne”, dhe që në histori tashmë njihet me emrin në përjetsi Jezu Krisht. Nëntë muaj pas këtij lajmi në qytetin e vogël, por të Shenjtë të Betlehemit, dhe vetëm 9 km larg nga pallati i mbretit Herod të Izraelit, në kushtet e një shpelle me emrin e qytetit, një krijesë e bukur u shkëput nga trupi i virgjëreshës Marie, ku kjo krijes sapo pa driten, apo më saktë errësiren e kësaj bote, jo vetëm se ishte mesnata që po ndante datat 24 dhe 25 dhjetor, por se kjo errësirë jete kishte mbuluar njerzimin e shoqërit e asaj kohe, për fajin e tyre, ku veset sundonin moralin, Jezusi i vogël qau, madje qau jo si një fëmijë i sapolindur, por qau si një krijes e rritur e me ndërgjegje, qau për boten halleshume, për mëkatet ku ishin zhytë krijesat e Zotit në qiell, qau për rrugen e vështirë të një jete të re, plot mëshirë e mirsi, që ky i dërguar i Zotit do të kumtonte para Botës… edhe me sakrificen më sublime të jetës toksore, duke u kryqëzuar nga Ponc Pilati në Kryq, por edhe duke dëshmua ringjalljen, dhe njëkohësisht si Kryqin ku e gozhdojnë, se në personin e tijë bashkohen Hyjnorja me toksoren… Lajmi i lindjes së Mesisë Paralajmruar ishte një kumt i mirë edhe për Jozefin, ish të fejuarin e Maries, që Zoti e kishte ndaluar të mendonte keq për virgjëreshën Maria, si dhe një gëzim i pa masë i Gjon Pagëzuesit, që më vonë do të pagëzonte me ujin e lumit Jordan vetë Jezusin…

Se çfarë solli në këtë Botë Jezu Krishti dhe doktrina e tijë Kristiane, këtë e ka fiksuar historia rreth dy-mijë vjeçare e civilizimit, zhvillimit e besimit në jeten e krijuesin që na e ka falë këtë. Mrekullit e predikimit me frymën e Zotit, mrekullitë e shërimit, e mëshirës, të ringjalljes dhe fitimit të Botës amshueme, të bazuara të gjitha këto në filiozofin e Faljes që shpirti i Zotit i dërgojë tek ne me anen e birit tijë Hirplotë Jezusit kanë bërë, që gjithë këto mrekulli e mirsi të transmetohen nga njëri brez në tjetrin, si dhe të shkruhen në mijëra libra, ku mbi të gjitha qëndron si busull e pa gabueshme Bibla e Shenjtë. Për të vertetuar këto mjafton të hedhim një sy mbi Boten Europerëndimore, zhvillimin e qytetrimin e sajë, ku menjëherë të shkon mendja se këto vende kurrë nuk do të kishin mundur të ndërtojnë një mrekulli të tillë vetëm me punën e njeriut, pa pasur ndihmen e Zotit në Qiell, ndihmë që e përhapi dhe e përhap tek ne Besimi te Jezu Krishti, i cili nga Qielli ku është ngjitur pranë të lumit Zot bekon krijesat dhe punën e tyre, shpesh herë edhe mëkatare, që më shumë vazhdon t’i falë e mëshirojë se t’i ndëshkojë, edhe pse në shekullin e 21-të një diçka e tillë do të ishte e nevojshme”… Sidoqoftë ne shqiptarët, edhe pse sot jemi të hallakatur si asnjë popull tjetër i Europës kemi një histori të madhe që lindi dhe u rrit së bashku me Besimin Kristian. Ne kemi martirët e parë të Kristianizmit, që u sakrifikuan për besim e tempuj për Jezusin që në fundin e shekullit parë dhe fillimin e të dytit, madje këta martirë janë nga Dardania e asajë Kohe dhe Kosova e sotme, dhe vendi i sakrifikimit është vetëm 7 km nga Prishtina e sotme, dhe kishte emrin Ulpiana. Martirët ishin të parët në Ballkan dhe ndër të parët në tërë popujt e Europës së asajë kohe, dhe këta dy martirë të Shenjtëruar ishin ndërtues dhe kishin emrat Flori dhe Luani të cilët kanë datat përkujtimore (si shumë martirë e shenjëtorë të tjerë shqiptarë) në kalendarin katolik… E vargu i martirve e Shenjtorve me origjin Ilire është shumë i madh, sa vetë historia e këtijë Besimi. Në themelet e Besimit kristian qëndron kontributi i Perandorit nga Nishi i Kosovës (sot i grabitur nga fqinjët) me emrin Kostandini Madh, nëna e të cilit ishte Elena, e cila mbas kërkimeve me vullnetin e Zotit arrin të zbuloj Kryqin Origjinal të Jezu Krishtit në Jeruzalem, gjë që e shenjtëroi duke e bërë Shen Elena. Vetë Kostandini i Madh kur ishte perandor i Romës nxorri dekretin e parë në vitin 311 për të mos përndjekur të Krishterët, madje në vitin 313 ky perandor Shqiptar nxjerrë të famshmin Ediktin e Milanos, ku besimi Kristian e njeh si Fe zyrtare të Perandorisë. Për t’u a bërë më të lehtë rrugën e lutjeve Kristianëve të perandorisë në vitin 321, ditën e Diel e shpallë ditë pushimi për besimtarët… Madje edhe Koncili i Nikesë që forcoi e pastroi disi shpirtin Kristian, kishte ndihmesën e këtij Shqiptari të pa-harruar… Hymni i pamort i Kishës Katolike Të Deum (Ty Hyj të Lavdrojmë) është vepër e Ipeshkvit Niket Dandani, nga Kosova… Shen Jeronini, teolog dhe dijetar i pashoq, që përktheu Biblen nga Hebraishtja në Latinisht është prej mishi e gjaku Ilirë, pra Shqiptar. Katër Papë që drejtuan Selin e Shenjtë janë Shqiptarë, si Papa Eluteri, Shen Gaji, Papa Gjoni i IV-të dhe i katërti, dhe ndoshta më i madhi Papa Klementi i XI-të. Gjergj Kastrioti për rreth 25 vite ishte shpata mbrojtëse jo vetëm e Arbërisë, por edhe e Europës Kristiane e cila dridhej para fuqisë të Perandorisë Otomane… e kjo vazhdoi pa u ndalur deri në fundin e Shekullit XX-të, kur një shqiptare tjetër, Nënë Tereza, do të bëhej shëmbëlltyra e mirsisë, mëshirës, por edhe dermani për të vazhduar jeten e mijëra e miliona fatkeq që kishin humbur shpresen tek kjo botë halleshume. Vepra e Nënë Terezës, tashma e Shën Terezës, e pranuan edhe nga Kisha Katolike e më gjërë ishte një mrekulli që mund të shfaqej vetëm me ndihmën e Jezusit në Qiell, ku të gjitha këto vepra mëshire e bamirsie Nënë Tereza deri sa ndërroi jetë ja kushtonte Jezu Krishtit meshir-plotë. Mjerisht shpërblimi për ne Shqiptarët kishte qenë i vogël edhe pse kishin kontributin e mbi të gjitha sakrificen e Madhe për vehte, Europen dhe besimin e saj Kristian, e ndoshta ky shpërblim do të vijë dikur, pasi e meritojmë edhe nëse kemi pasur apo kemi mëkate, që duhet t’i lajmë me dëshirën dhe vullnetin tonë, por edhe me ndihmën e Atij që Po i festojmë Datlindjen, Jezu Krishtit, për të cilin ne duhet të ndezim qira, të flasim uratë, të lutemi me përshpirtje e ngazëllim, duke qëndruar e pritur zgjuar në mesnatën që ndau 24 me 25 dhjetorin, dhe njëkohësisht ndau historinë, duke na falur ne mëkatarve të kësajë toke Mesin e paralajmruar, shelbuesin tonë Krishtin, e ndërsa në këto momente ne jemi mësuar t’i quajmë Krishtlindja apo më popullorçe Kshnellat, dhe natyrisht këtë Krishtlindje dhe lajmin e mirë të Jezusit në mes nesh është mirë ta presim në Kishat tona duke u lutur, e kërkuar falje e mëshirë para Zotit e birit tijë Krishtit mëshir-plotë, për të cilin kemi nevojë ne për Atë e jo Ai për ne… Gjithsesi historia e festimit të Krishtlindjes filloi të institucionalizohet që në vitin 138 nga Peshkopi Telesforo, por Krishtlindja në atë kohë nuk festohej nga të gjithë popujt në një datë, ku për t’u fiksuar kjo ditë u deshte të vinte viti 357, dhe Papa Likerio të celebroi datën e 25 dhjetorit si ditën e Krishtlindjes. Festimet fillonin që natën e 24 dhjetorit, duke bërë rindërtimin e skenës mistike të vendit ku lindi Jezusi në Shpellën e Betlehemit, ndërsa Pema e Krishtlindjes e fitoi qytetarin dalngadal ndër shekujt që pasuan deri në ditët e sotme, por tashma kjo pemë më shumë i përket vitit të ri se festimit të mrekullueshëmë të Krishtlindjes… apo ditës që ndau historin…

Ndue Bacaj

A mund te perseritet fenomeni “bahriboriçi” ne Shkoder?

Fillimisht e ndjeme per detyre ti kerkojme ndjese ish- kryetarit te Bashkise, Bahri Borici, por te gjithe haptas apo nen ze, e kemi pranuar se humbja e PD-se ne Shkoder ne vitin 1996, erdhi si pasoje e nje fenomeni qe tashme quhet “bahriboriçi”.

Ne fakt, ne pragzgjedhjet vendore 2007, jane disa reminishenca qe te kujtojne detaje te zgjedhjeve vendore 1996, sic ka edhe shume zhvillime qe mund te parandalojne skemen e nje dekade me pare.

Si ne vitin 1996, pushtetin qendror e ka Partia Demokratike dhe si ne te njejten periudhe, pushteti vendor drejtohet prej saj. Ne vitin 1996, PD-ja kishte vetem 4 vite qe qeveriste qytetin e vendin, ndersa sot demokratet kane 6 vjet ne udheheqje te Bashkise (Rusi- Haxhi) dhe dicka me pak se 2 ne riudheheqje te vendit, pas 8 viteve ne opozite.

Ne vitin 1996, PD-ja e Shkodres ishte ne lulezimine  kulmit te unitetit ne rradhet e saja, ndersa sot, pa dashur te futemi thelle ne analiza, hatermbetjet jane evidente, te pakten nga eskponente te rendesishem, gjithnje ne perceptimin e mediave. Nga ana tjeter, demokratet e mbetur ne opozite per 8 vite ne pushtetin qendror, kane nje etje te madhe per karrike me rikthimin ne pushtet.

Tashme, te ulemi me kembe ne toke dhe te flasim hapur! Ne vitin 1996, kandidati demokrat Artur Luka, ishte nder te paktit emra qe iu derguan Tiranes per shqyrtim. Ndersa pas nje dekade, per postin e kryebashkiakut te Shkodres, PD-ja dergoi ne Kryesine e larte, mese 40 emra kandidatesh.

Nje tjeter Luka, por me emer Lorenc eshte kandidati i perzgjedhur per kryetar Bashkie nga PD-ja ne Shkoder. Askush nuk ka dyshim, se pervec mbiemrit, personat ndryshojne ndjeshem ne kohe nga njeri- tjetri. Eksperienca e Arturit ne vitin 1996, jo vetem ne politike por edhe ne menaxhimin e pushtetit, ishte shume me e paket se ajo e Lorencit sot. Ky i fundit, vjen ne kete kandidim si nje figure qendrore e PD-se, te cilen e ka drejtuar si kryetar, por edhe si kryetar i Keshillit te Qarkut Shkoder dhe per shume vite si keshilltar bashkiak. Megjithate, akoma nuk kemi dale tek thelbi i ceshtjes, e cila diskutohet qe nga baza deri ne kupole, jo vetem tek PD-ja, por edhe tek PS-ja dhe qe lidhet me perkatesine fetare te kesaj kandidature. E ketu, dashja pa dashje, deri me tani, ne loje eshte Partia Socialiste dhe kandidati Namik Kopliku, i nje tjeter besimi me Lorenc Luken.

Nuk mund te mohohet se PS-ja, pertej “zgjedhjes me sita te ndryshme” te kandidatit, te mos kete bere edhe nje perllogaritje te vogel qe lidhet pikerisht me perkatesine fetare te individit- kandidat. Pas mandatit te Boricit dhe dy mandateve demokrate Rusi dhe Haxhi, natyrshem do te mendoje nje emer me nje tjeter perkatesi fetare. E njejta logjike, duket se eshte perdorur edhe ne perzgjedhjen e bere nga PD-ja ne qender, edhe pse nuk mund te anashkalohet fakti i kontributeve dhe i statures se krijuar nder vite nga kandidati Luka.

Ketu na kthehet ne mendje viti 1996 dhe fenomeni “bahriboriçi”. Fillimisht nen ze, por me pas edhe haptas, segmente te PD-se se asaj kohe (1996), akuzuan si “kolone te peste” brenda rradheve te saja, demokrate qe gjykuan ne baze te perkatesise fetare te kandidatit. Madje, nje fryme e tille, e cila tashme eshte evidente edhe ne keto pragzgjedhje, filloi te instalohet ne PD qe nga ajo kohe. Kontestimet e hapura edhe te perfaqesuesve te institucioneve fetare apo prane tyre, per emrime ne poste te ndryshme te individeve te vetem nje besimi, jane bere publike me kohe.

Ne kete atmosfere, me reminishenca te vitit 1996, po pergatitet nje perballje elektorale e rradhes PS- PD me emra konkrete: Namik Kopliku kunder Lorenc Lukes. Ne pamje te pare, fitorja e kandidatit te PD-se, duket e thjeshte ne nje qytet me bindje te thella “demokratikase”, por edhe mese i ndjeshem (dhe me fakte!) ndaj ceshtjes se besimit fetar te kandidateve. Edhe pse 1996-a eshte jo shume larg, tashme skema qe mund edhe te perseritet, nuk do te sillte ne krye te Bashkise nje te djathte (sic ishte rasti i DBSH-se me Bahri Boricin), por nje te majte socialist.

Megjithate, ne loje eshte edhe sistemi i zgjedhjeve, i cili teorikisht duhet te pengoje renien e Bashkise se Shkodres ne duart e nje socialisti. Ne ndryshim nga viti 1996, kur per te perzgjedhur kryetarin, duhej nje tur i dyte qe justifikohej me pragun 50%+1 te votave, ne zgjedhjet e pritshme fiton thjeshte ai qe eshte renditur i pari, pavaresisht nga perqindja e marre nga elektorati. Ketu, i favorizuar eshte pa me te voglin dyshim kandidati i PD-se. Kjo duke gjykuar edhe mbi vitin e “cudise” 1996, ku ne turin e pare, pavaresisht se nuk mori mbi 50% te votave, kandidati demokrat Luka, mori shume me teper vota kryetari i ardhshem (me balotazh) i Bashkise Borici. Aleanca e turit te dyte, me shume ne baze te besimit te kandidateve se te bindjeve politike, eshte veshtire te stigmatizohet ne nje tur te vetem zgjedhor, sic parashikohet te ndodhe edhe ne zgjedhjet vendore 2007.

Pertej ketyre arsyetimeve, deri diku logjike, asnjehere ndodhja e nje ngjarjeje, mund te pranohet apo te mohohet kategorikisht 100%. Prandaj, pyetja shtrohet logjikisht: A mund te perseritet fenomeni “bahriboriçi” ne Shkoder, qe do te thote pervec te tjerave, kalimi i drejtimit te Bashkise nga PD-ja tek PS-ja, per hir te besimit te ndryshem te kandidateve!?

Blerti DELIJA

“Sekreti i Atlantidës në Shpellën e Nereut në Detin Jon“!

nga Agron Luka

Llogjika të shtyn të mendosh se këto ide, sado realizime dëshirash njerëzore me fantazi, bazoheshin jo vetëm te toka e sheshtë me katër kordinata, por diku-diku edhe te toka glob. (Apollodori, “Biblotheca“. Lib. II, 114 etj; shih më hollësisht  Grimal, cit. f 231-232 dhe f 442-443 etj.).

Një informatë interesante jep edhe  Diodori i Siçilisë, i cili shkruante se, Pirrua i Epirit, mbasi i kishte mundur kartagjenasit duke ua marrë pothuajse të gjitha portet e Siçilisë, kishte grumbulluar një flotë të madhe. Pirrua, nënvizonte Diodori, synonte të hidhej nga Siçlia për të pushtuar Libinë, duke “ndjekur gjurmët e Herakliut”. (Exerpt. Hoeschel, f 497-499, cit, sip. “Ilirët dhe Iliria në autorët antikë”, 1965, f  146-147) E njejta thënie “për ndjekjen e gjurmëve të Herakliut“ ishte përdorur edhe për Aleksandrin e Madh, por në drejtimin e kundërt nga lindja. Në dokumentin e zbuluar në “Statutet e Shkodrës“, në vitin 1997, “Testamenti dhe Privilegjet dhe Aleksandrit të Madh dhënë popujve ilirikë“, na del shprehja: “Aleksandri i Madh, biri i Zeusit, Zot i Tokës prej ku lind e ku perendon e nga veriu në jug“ etj. (Shih shkrimin tonë botuar i shkurtuar nga red. ”Koha Jonë“, dt. 18-19 shtator 2006 etj)  E këtu na duhet të shënojmë se dinastia e parardhësve të Aleksandrit të Madh e mbante veten me prejardhje nga Herakliu. Në një rast Aleksandri u mburr disi se ja kishte kaluar deri edhe Herakliut, me arritjen e tij në Indi. Dhe ishte e kuptueshme simpatia dhe mburrja me Herakliun, në gadishullin tonë, me këtë eksplorator tokësor, navigator detar dhe fluturues ajror, me këtë ndërtues qytetesh dhe muresh fortifikuese, me këtë mbrojtës të njerëzimit, i cili në një varg rastesh theu edhe dogmat e tabutë e lashta.

Herodoti, i pari shkruante se në Afrikën veriperendimore ndodhen malet Atlas. Por, informatat më të rëndësishme e befasuese vijnë nga Platoni, i cili i referohej Solonit, i cili ishte bazuar në një informatë me prejardhje nga një prej priftërinjve të Egjiptit, që jetonte në Sais në deltën e Nilit. Platoni shkruante se ai ishull gjigand Atlantida, përtej “Shtyllave të Herakliut” në Oqeanin Atlantik, ishte fundosur/gojë gëlltitur nga oqeani, nga një shpërthim kataklizëm vullkanik rreth nëntë mijë vjet më parë se koha e tij. Ky ishull na ishte nën dominimin e Poseidonit, Hyu i Detit dhe i Tërmeteve. Siç, mund të kuptohet, “Fundet e Tokës”, rezultonin vazhdimisht më tutje, kur njerzit arrin deri atje, dhe kështu ngjau me sa duket edhe me “perendimin e diellit në fund të tokës”, i cili u shty edhe përtej brigjeve afrikane në Oqeanin Atlantik. Sipas përshkrimeve të Platonit, ishull-kontinenti gjigand i Atlantidës na kishte pasuri të mëdha bujqësore e blegtorale dhe sidomos pasuri mineralogjike, si ar dhe në një lloj metali “orikalku” i cili shkëlqente si zjarr, kishte një qytet përrallor të rrethuar me mure të larë me ar, me tynele nëntokësore, me kanale të lundrueshme, ku vlonte tregëtia. Atlasi ishte mbreti i këtij vendi, një njeri i ditur me njohuri astronomike etj. Nisur nga fakti se kjo informatë vinte nga Egjipti, shumë studiues mendojnë se ndoshta detarët egjiptianë dhe fenikas kishin arritur ndonjë farë komunikimi e dijenie për brigjet e kontinentit amerikan dhe qytetërimin e atjeshëm. Nga mitologjia dhe nga navigimet e fenikasve sot njihet se ata lundërtarë të famshëm e kishin pagëzuar më përpara ngushticën e Gjibraltarit si “Shtyllat e Melkartit” dhe se ata kishin lundruar thellë edhe përtej këtyre shtyllave, përgjatë brigjeve afrikane. Zbulimet më të fundit arkeologjike kanë nxjerrë ekzistencën reale të ish kolonive fenikase në brigjet e Gjibraltarit, si stacione lundrimi, pas më pas. Kështu pra mendohet se edhe vetë Platoni mund të ketë ekzagjeruar me atë datimin e para 9 mijë vjetëve, sepse një informacion i tillë ishte thuajse e pamundur të ruhej i transmetuar gojarisht qysh nga koha kur nuk ekzistonte as shkrimi e as vetë civilizimi egjiptian. Studiuesit kanë vërtetuar se çfarëdo kataklizme nuk mund t’a fundoste e t’a zhdukte komplet një ishull të atillë gjigand, pavarësisht se mund të ketë pasur një kataklizmë vullkanike në një zonë të caktuar.

Modeli i sferës qiellore na del sëpari në mitologjinë e objektet egjiptiane, ku një dem me brirë të artë mban midis tyre një glob dielli të artë. Po kjo ide mitologjike na del edhe në legjendën e Evropës, ku Kadmi fenikas i ardhur në gadishullin tonë, në kërkim të së  motrës Evropë, duhej të ndiqte gjurmët e një lope që mbante një gjysëm hënë midis brirëve etj. Modeli i parë studimor i sferës qiellore qe bërë nga Talesi, kurse i sferës tokësore nga Krateti. Sipas autorit antik Pausania, shek II, skulptori antik Theokleu me të birin kishin realizuar një grup skulpturor me motivin e Herakliut dhe Atlasit. Ai shkruante:  “Thesaurët e tretë e të katërt janë dhuruar nga epidamnasit dhe byzantasit; ai i të parëve ka botën e mbajtur nga Atlasi dhe Herakliu dhe pemën e Hesperideve, mollën dhe gjarpërin e përdredhur rreth saj. Të gjitha këto janë punuar prej kedri, nga Theokleu i biri i Hegylit. Që botën e bëri bashkë me të birin e tregon mbishkrimi që gjendet aty…” (“Descripto Graeciae”, VI, 19; cit. “Ilirët dhe Iliria…”, f 246-247)

Sigurisht se kjo mitologji dhe “Bota qiellore sferike” njihej e studiohej edhe në shkollat e qyteteve tona antike.

“Rizbulimi” i Atlantidës në shek II! Trillim-Ironia dhe Lojë-Ironia e Koinçidencës: Kontinenti i Atlantidës/Amerika ekzistonte!

Shkrimtari grek Lukiani (shek II), i cilësuar si “Volteri dhe Zhyl Verni i antikitetit”, duke sintetizuar një paraqitje të dijetarëve e filozofëve helenë, që shkonin shumë kohë para Erës së Re, shkruante: “Duke vënë re gjithfarë dukurish të jetës unë arrita të kuptoja…vendosa t’i ngrija sytë dhe të soditja mbarë rruzullimin. Në fillim e ndjeva veten ngushtë, sepse nuk merrja vesh çfarë është ajo që filozofët e quajnë kozmos: në ç’mënyrë ishte krijuar ky kozmos dhe kush ishte krijuesi i tij. Nuk dija gjithashtu ku e kishte ai zanafillën e vet dhe cili ishte qëllimi i tij i fundit. Zura të vrojtoja botën pjesë-pjesë, por kjo më bëri ta vrisja mendjen edhe më shumë, sepse shihja yjet e shpërndarë kuturu nëpër qiell, shihja diellin, dhe atëherë digjesha nga dëshira për të marrë vesh se ç’janë tërë këto…rrufeja që përshkon retë, gjëmimi që shpërthen me aq forcë, shiu, dëbora dhe breshëri – të gjitha këto ishin për mua një enigmë e pazgjidhëshme. …vendosa t’i drejtohesha filozofëve…pagova një shumë të mirë të hollash të mbaroja kursin e filozofisë…ata ma mbushën kokën çdo ditë me teori të ndryshme, si atë mbi shkaqet e para e shkaqet e fundit, atomet, zbrazëtirat, elementet, idetë etj….ata njerëz të ditur grindeshin me njëri-tjetrin lidhur me doktrinat e veta dhe kishin pikëpamje të ndryshme për të njëjtin send!…Shpesh herë ata nuk ishin në gjendje të thoshin se sa stade është larg Megara nga Athina, e prapëseprapë dinin me saktësi ç’largësi ndan hënën nga dielli; guxonin ta masnin atë me kut, përcaktonin trashësinë e ajrit, thellësinë e detit, periferinë e tokës, perimetrin, vizatonin rrathë, ndërtonin trekëndësha mbi katërkëndëshat, studionin gjithfarë sferash, bile edhe vetë qiellin. …Para së gjithash, tek ata vërehet një ndryshim i plotë mendimesh lidhur me botën (universin): disa thonë se bota nuk është krijuar e as ka për t’u prishur ndonjëherë, kurse të tjerët guxojnë të flasin për krijuesin dhe për mënyrën se si është ndërtuar ajo. Këta të fundit më habitnin më shumë se kushdo, për arësye se pranonin një Zot si krijues të gjithësisë, por nuk thoshin as nga kishte ardhur ky Zot, as se ku ndodhej ai, kur e krijoi botën, sepse nuk është e mundur të mendohet koha dhe hapësira para se të lindte gjithësia. …Pa le pastaj sikur të dëgjoje ç’thoshin për idetë dhe elementet jo trupore, ose ato teoritë e tyre për fundësinë dhe pafundësinë!

(vijon)

Drane Xhaji: Kinematografia ishte dashuria ime e parë që përfundoi me një puthje!

Shqipëria Etnike:Muza juaj tipike femërore më shtije në mendime se ju  ndoshta do t’i përkisnit më tepër kinematografisë se sa estradës.Mos vallë keni ngatruar urban kur  filluat udhën e vështirë të  artit?

Drane Xhaji :Të bëhesha aktore kinematografie ka qënë një nga ëndrrat e mia më të hershme.Isha veç  16 vjeç kur interpretova në filmin”Thirrja” në rolin e heroines nënën Licë, përkrah Ndrekë Lucës, Vitore Ninos, Viktor Burçetit, etj, rol që u mirprit dhe u vlerësua pozitivisht nga bukpjekësit e kinemasë së atyre viteve.Përgëzimet e Roza Angnostit, Vitore Ninos, Bardhyl Martinit etj ishin shumë të sinqerta dhe inkurajuiese  për mua që sapo kasha hedhur hapin e parë në vrapimin me pëngesa në rrugën e gjatë  të artit.

ShqipëriaEtnike:Pas atij deputimi të suksesshëm përse nuk vazhduat më tej?

Drane Xhaji:Më janë ofruar edhe tre role të para, madje fitova edhe kinoprovën dhe kur  mendoja se do të shkoja në xhirim , më kanë zbritur pa dëshirën time nga urbani i kinematografisë.Në kinema  hyra nga porta ,por mentaliteti dhe kushtet familjare më imponuan të dal nga dritarja.Kështu që konstatimi juaj qëndron Kinematografia ishte dashuria ime e parë që përfundoi vetëm me një puthje!

Shqipëria Etnike:Kur jeni ngjitur për herë të parë në skenë?

Drane Xhaji:Kam qënë vetëm 15 vjeçe kur fitova çmimin e parë në një konkurs kombëtar të recitusve të poezisë,po atë vit prezantova festivalin e ushtarit në Shkodër,aty ishte një nga operatorët më të mirë të kinematografisë Bardhyl Martini i cili më propozoi të luaja një rol në film.Në teatrin e estradës kam ardhur rastësisht, pas filmit  mora pjesë në një dramë , gjatë kësaj kohe u dha një variete dhe më morën si drejtuese shfaqje.Qysh atë ditë e deri më sot punoj si aktore humori  mëgjithëse fillimisht më dukej jashtë vetës sime.

Shqipëria Etnike:Cila ishte kjo premjerë e parë?

Drane Xhaji:“Të lumshin duart” me regjizor Paulin Sejkun,u prita shumë ngrohtë nga publiku pata shumë emocione pozitive.

Dukagjini:Kur keni marrë apo dhënë puthjen e parë?

Drane Xhaji:Një gazetë serjoze me karakter historiko-shkëncor nuk ka pse të merret me intimitete erotike.Shkruani një herë  historinë e Dukagjinit pastaj historitë e tjera ….

Shqipëria Etnike :I keni numëruar ndonjë herë rolet që keni realizuar?

Drane Xhaji:Jo nuk më ka shkuar ndonjë herë ndërmënd, sepse janë role të para e të dyta, të vogla e të mëdha të vjetër e të rinj , por po  të llogaritësh 25 vjet aktivitet, me nga 4 premiera në vit dhe në një premjerë më takon  të luaj normalisht më shumë se 4 role, del vetë numri i saktë

Dukagjini:Cilat janë rolet më të dashura për ju?

Drane Xhaji:Rolet të gjitha i kam dashuruar pa përjashtim. Kam një jetë të tërë që dashuroj në të gjitha zhaneret e humorit.Kam luajtur role vajzash elegante, plakash të rraskapitura, grashë shtëpijake e  llafazane, studente, sportiste, lavire, madje edhe rolin e djalit gjahtar i studenteve  të Luigj Gurakuqit.Do të veçoja ato role që i kanë bërë më përshtypje publikut si në telekomeditë “Pak fresk është sonte”,”Fjalë Kryqi”, në komedinë “Nën hijen e një dege” apo skeçet  “Sinjorina italjane”, “Mikrobusi i policisë”,”Mis Shoshi”,“Pënsionistët”,”Motrat e Mbretit”,”Dhëndri nga Amerika”,”A ta mbysim dajën” etj

Shqipëria EtnikeA është vështirë të kalosh nga një rol a karakter në një tjetër?

Drane Xhaji:Është shumë e vështirë qoftë nga ana vizuale por edhe nga ana shpirtërore, duhet të transformohesh komplet brënda 5 minutash pas (dy këngësh)  nga vajzë  15 vjeçare  në grua 40 apo e moshuar 65 vjeçare duke ndryshue gjithçka  që nga luku deri tek shpirti i rolit

Shqipëria Etnikei:Suksesin tuaj  ia dedikoni portretit tuaj të bukur apo punës dhe talentit?

Shqipëria Etnike:Bukurinë lum kush e ka,por bukura aq sa është e mirë ,është edhe bela.Artiste aq më tepër në estradë të bën talenti puna dhe vetëm puna.

Shqipria Etnikedi:Si u prit një vajzoke e re në shtëpinë e madhe të humorit shkodran,a ju kanë mbështetur ustallarët e vjetër të atij konaku?

Drane Xhaji:Ka qënë fat dhe kurorzimi i një ëndrre të bukur për mua të punoj për 18- vjet me të papërseritshmin Tano Banushin, ishte fat   të punja me të mëdhenjt  Hasan Smaja e Paulin Preka,me të mirnjohirit  Zef Deda,Gezim Kruja ,Zyliha Miloti, Katrina Biga, me të ndjerën Jolanda Shala me Mondin Besen etj.

Shqipëria Etnike :Je ndier e përkëdhelur në përzgjedhjen e roleve apo jo?

Drane Xhaji:Asnjëherë nuk e kam pasë atë previlegj të zgjedh këtë rol se më pëlqen mua dhe pikë.Unë gjithmonë kam luajtur ato role  që më kanë ofruar dhe kurrë nuk kam pasë luksin e refozimit

Shqipëria Etnike:Ju ka ndodhur ndonjëherë  që gjatë interpërtimit t’ia fusni kot?

Drane Xhaj:Nuk më ka ndodhur ndonjëherë t’ia fus kot por të shtoj nga vetja ime po, sepse jemi pjestarë të një realiteti ,të një shoqërie komike shqiptare dhe shumë tipa që takojmë në jetën e përditshme janë pjesë e roleve tona .Aktori i mirë gjithmonë fut diçka nga vetja e tij duke e pasuruar rolin që intërpërton.

Shqipëria Etnike :A ju kanë indentifikuar ndonjëherë me rolet?

Drane Xhaji:Jo vetëm një herë,por madje  shpesh herë, kjo është kënaqësia dhe suksesi më i mirë  për çdo  aktor

Shqipëria Etnike :Na rrefe pak për përvojën tuja në televizion gjatë viteve 1999-2005?

Drane Xhaji :Ka qënë një përvojë e re interesante kam punuar si folëse, gazetare realizuese dhe drejtuese e emisioneve kulturore në televizjonin “Antena Nord”.Kam realizuar një maratonë të gjatë prej 23 emisionesh për vlerat e këngës popullore shkodrane me këngëtaret(Bik Ndoja,Xhevdet Hafizi, Shyqyri Alushi,Violeta Zefi,Shpresa Rranxi,Mukades Çanga , Bujar Qamili )etj.Kam ralizuar dhe drejtuar emisionin ftesë në studjo me përsonalitetet më të shquara të kulturës dhe artit  shkodranë , kam realizuar dy dokumentarë televiziv, njëri kushtuar fëmijëve të braktisur “Mos u vrisni ëndrrat” dhe  tjetri i titulluar “Nderi dhe lavdia e sportit shqiptar”kushtuar ish kapitenit të kombëtarës shqiptare shkodranit Rudi Vata.I mirpritur dhe me shumë audjencë ka qënë emisioni “Fllings” me poezi muzikë dhe romancë erotike.

Shqipëria Etnike:Ku jeni ndierë më  mirë në teatër apo në televizion?

Drane Xhaji:Janë si nëna dhe e bija është zor që t’i duash te dyja!

Teatri është shtepia ku jam rritur dhe  bërë  me emër,qënja në estradë më jep sadisfaksion të veçantë, teatri është jeta ime dhe dashuria e dashurive të mija .

Shqipëria Etnike:Në studimin tim më rezultoni me origjinë të kahershme dukagjinse.Doni ta zbuloni vete apo tua zbuloj unë fillin tuaj të  moçëm gjenetik?

Shqipëria Etnike:Unë asnjëherë nuk kam përdorë ferçe.Kam lindur në Rus katolik nga dy prindër punëtorë.Xhaji është emri i fisit tim që gjendet në Shkrel me prejardhje nga Xhani i Pultit.Të njëjtën pytje më ka bërë edhe artisti i famshëm Ndrekë Luca kur po xhironim së bashku tek filmi “Thirrja”.Kur iu rrëfeva më tha: Qënkemi nga e njëjta mahallë moj vajzë!Unë ty të paskam motrën !Ai kështu më thëriste mua me pëkëdheli vazhdimisht gjatë xhirimit edhe më vonë duke më dashtë më ngrohtësinë dhe dashmirsinë e një prindi shembullor,dashamirsi që më jepte krahë, pasi përpara Ndrekës më dukej vetja e vockël  sa një kukull

Shqipëria Etnike:Ju pra keni mbajtur mbiemrin e babes?

Drane Xhaji:Po me këtë mbiemër u bëra e njohur, dhe këtë mbiemër mbajta  edhe me pëlqimin e bashkëshortit  Sandri

Shqipëria Etnike:Kjo intërvistë vjen disa kohë me vonesë për lexuesit e gazetës sonë për shkak te vdekjes së bashkëshortit tuaj,prandaj  më lejoni që të  shpreh ngushllimet më të sinqerta, për këtë humbje të dhimbshme që pësuat:

Drane Xhaji:Ju falenderoj përzemërsisht qoftë për intërvistën por veçanarisht për ngushllimin që shprehët për vdekjen e bashkëshortit tim të dashur.Unë Sandrin e kisha më tepër se burrë pasi e konsideroja si shok e mik të shtrejtë të jetës me të cilin jemi mirëkuptuar vazhdimisht .Duke qënë intelektual i formuar mirë me dy shkolla të larta(matematikë dhe ekonomi biznes) ai më ka mbështetë dhe inkurajuar në karrjerën time artistike dhe për këtë i jam mirnjohëse.Unë e kuptoj se për  mentalitetin tonë tradicional nuk është e lehtë që të jesh burri i një gruaje artiste.Më vjen shumë keq së shkoi shumë shpejt në mënyrë të papritur në jetën e pasosur kur kisha  shumë nevoje ta kisha në krah ,prandaj e përjetoj me shumë dhimbje mungesën e tij.

Shqipëria Etnike:Si jeni ndjer në daljen e parë në skenë pas vdekjes së bashkshortit ?

Drane Xhaji: Recitali i mikës sime  dhe këngëtarës së mirnjohur Mukades Çanga ka qënë dalja ime e parë në skenën e Teatrit Migjeni pas vdekës së tim shoqi(Ndërsa në publik ka qënë aktiviteti i Shoqatës Dukagjini kur Profesor Kolë Prelën mori titullin Qytetar Nderi i Shkodrës).Publiku shkodranë është i mrekullushëm,ai e kuptoi shumë mirë gjëndjen time emocionale duartrokitjet  dhe ovacionet e tij të ngrohta ishin dhurata më e shkëlqyer për mua,dhuratë  që nuk do t’i harroj asnjëherë.Unë e dua shumë spektatorin e shkëlqyer shkodranë, ai është oksigjeni i jetës sime skenike.

Shqipëria Etnike:Çfarë është humori për ju?

Drane Xhaji:Njeriu që nuk qeshë është si dita pa diell,gazin na ka dhuruar Zoti për të mbytë marazin,vuajtjet  dhe hidhërimet e jetës.Të qeshurit për mua ngjason me një muzikë të mrekullushme.Humori i afron njerzit, i ndihmon për të kuptuar më mirë njëri- tjetrin,ashtu si muzika që është universale.Ndjenja e përbashkët e humorit shpesh bëhet shkak për një miqësi të fortë.Jeta ime pa humorin do të ishte një mërzi e pa durushme

Shqipëria Etnike:Si ndiheni brënda këtij profesioni në kushtet e sotme?

Drane Xhaji:Aktrimi është një profesion sa i bukur aq edhe i vështirë.Për të qënë aktore duhet të jesh një njeri i formuar shumë mirë.Këtu kam parasysh anën humane,morale, karakterin.Aktori duhet të jetë një njeri sa  i ndjeshëm aq edhe i fortë.

Shqipëria Etnike i:Mos vallë është plakur  Estrada e Shkodrës, pasi ka rënë dukshëm aktiviteti dhe shkëlqimi i saj?

Drane Xhaji:Estrada është në vështërsi pasi shumë pak investohet për kulturën ,defakto ne paguhemi sa një  pensionist mesatar.Në jemi po ata aktorë që kemi qënë, por nga ana tjetër ndihet shumë mungesa e shkrimtarve humorist që duhet të bluajn miellin e estradës

Shqipëria Etnike:Cila është arma jote më e fortë:

Drane Xhaji:Arma ime më e fortë është brëndia e shpirtit , vullneti dhe karakteri i fortë

Shqipëria Etnike;Po bukurinë ku e le?

Drane Xhaji:Të faliminderit ky kompliment nuk më ka munguar asnjëherë, komplimenti është kënaqësi e veçantë për çdo femër.Një femër është e vdekur  vetëm atëherë kur nuk merr komplimente.

Shqipëria Etnike:A ke përjetuar ndonjëherë ndjenjën e zilisë:

Drane Xhaji : Unë jam njeri,zilia është njerzore,atë e kam provuar shumë herë, sepse kam respekt për njerzit që kam zili(Zili pozitive)

Shqipëria Etnike:Çfarë janë pasqyra dhe femra?

Drane Xhaji:Pasqyra dhe femra janë lesbike.Pasqyra u sherben grave që të zbukurohen për t’i pëlqyer një mashkulli, që të zbukurohen për arsye estetike, për tu treguar të kujdesshme për paraqitjen e jashme apo për tu bërë të bukura për qefin e tyre .

Shqipëria Etnike:Sikur të ishit 18 vjeçare me çfarë do të merreshit në jetë?

Drane Xhaji:Sikur të isha edhe një herë 20 vjeç po të imitoja shokun Enver do të merresha me matematikë , po do të imitoja  të rejat e sotme do të merresha me muzikë dhe duke zbuluar linjat  e mija do të lija pa punë këngëtaret profesioniste , ose do të bëhesha deputete milonjere për një vit.

Shqipëria Etnike:Cilët nga politikanët vipa adhuron ?

Drane Xhaji:Të gjithë jemi dehur të paktën një herë  kush më pak e kush më  shumë prej politikës ,politika jonë nuk ka vipa ,por rrypa.

Shqipëria Etnike:Cilat janë hobet e Drane Xhajt:

Drane Xhaji:Qyshë në  gjimnaz kisha pasion,gjuhët e huaja muzikën, më pëlqen kinematografia, shetitjet e largëta sidomos në mal ,më pëlqejnë lulet fustanet,parfurmet,kapelet, vera  dhe  kafshët. Kam pasë një qen të mrekullushëm (Xhoj) të cilin e kisha xhan më ngordhi i shkreti prandaj e kujtoj me  nostalgji pasi shpesh e merrja me vete  edhe në çfaqje edhe në ekran .

Shqipëria Etnike:Cilën kafshë urreni më shumë?

Drane Xhaji:Kafshën me fytyrën e njeriut hipokrit.

Shqipëria Etnike:Ç’mendim keni për burrat dhe gratë?

Dranë Xhaji:Burrat dhe burrëria kanë vdekë, këta meshkuj  që kanë mbetë të gjithë njësoj janë.Për gratë dhe paranë pajtohëm me titullin e librit tuaj “Bota sillet rreth grave”, meshkujt janë skllever të grave dhe lekut?Sot mbizotrojnë femrat matrialiste qe pëlqejnë gjithfarë majmuni mjafto që të kenë makina të bukura, para e pushtet.

Shqipëria Etnike:A janë burra shteti  Nano dhe Berisha?

Drane Xhaji:Sikur shteti të ishte femër | Nano do ishte burrë me zemër,|sikur shteti të ishte  kale| I Hipë Saliu e s’zbret i gjallë:

BISEDOI PRELË MILANI

“Dashuri, vuajtje dhe shpresë”

Promovimi i romanit “Dashuri, vuajtje dhe shpresë” u organizua këto ditë në qytetin e Shkodrës në prani të miqve, shokëve shkrimtarë. Krahas promovimit të romanit, për shkrimtarin Nikë Bunjaj pati edhe një gëzim tjetër siç ishte ai i dorëzimit të titullit “Qytetar Nderi”, akorduar nga Këshilli i Komunës së vendlindjes së tij, Kelmend, me këtë motivacion: “Për kontributin e shquar në fushën e arsimit, letërsisë dhe shkencës”, si dhe vlerësimet e marra në promovimet e librave të tij, si romane, monografi, vëllime me poezi, tregime dhe në fushën e publicistikës, duke marrë dhe çmime të ndryshme vlerësimi si brenda dhe jashtë shtetit.

Gjithashtu, fondi i krijuar nga krijimtaria e tij është një shtysë e fuqishme për marrjen e këtij vendimi.

Me romanin “Dashuri, vuajtje dhe shpresë”, të shkrimtarit tashmë të mirënjohur Nikë Bunjaj, i cili është bërë i njohu jo vetëm për lexuesin shqiptar, por edhe matanë kufijve tanë dhe sidomos për romanet “Agjenturat dhe agjentët”, “Zemra e nënës”, “Deri kur…?”, “Emigracioni dhe emigrantët” dhe deri te romani i fundit “Dashuri, vuajtje dhe shpresë”, apo për monografitë “Heroi që lindi në çerdhen e lirisë”, “Nora e Kelmendit” e deri te “Mbretëresha me zemër e shpirt shqiptar”, na jepet një pamje e bukur.

Ndalemi te romani i fundit “Dashuri, vuajtje dhe shpresë”, ku besojmë se është një nga romanet më të suksesshme të shkrimtarit Nikë Bunjaj. Ato nuk kanë të bëjnë vetëm me mënyrën e bukur artistikisht të të shkruarit, por edhe për shumë të tjera, si p.sh. përdorimi i gjuhës së thjeshtë për lexuesin, për dhemshurinë ndaj njerëzve dhe shumë njerëzor të të shkruarit, por duhet kërkuar edhe tek gjuha e pastër me materialin jetësor e aktual të romanit gjatë kohës së tejzgjatur të tranzicionit në Shqipëri, ku më shumë se gjysma e popullsisë aktive mbeti mjerisht pa punë, pa shpresë.

Një pjesë e madhe e rinisë që mbaron shkollën e lartë, i bashkoet ushtrisë së të papunëve. Po kështu edhe një pjesë e intelektualëve deri të njohur, të quajtur “truri i kombit”, u detyruan edhe ata, në rrugë legale dhe ilegale, të emigrojnë nëpër kontinentet e ndryshme.

Në roman, në çdo faqe që shfleton të bie në sy historia e dy personazheve realë kryesorë, që në të njëjtën kohë janë edhe personazhet pozitivë të romanit, ku merr patjetër dhe vlerë simbolike dhe zgjon interesin e përgjithshëm.

Pyetjes se ç’do të bëhej me shtresat e varfëra e të mesme duke përfshirë edhe intelektualët në vorbullën e tronditjeve deri edhe psiqike që shkaktoi tranzicioni i tejzgjatur që me ndryshimin e sistemeve e në vazhdim, shkrimtari në këtë roman i ka dhënë përgjigjen e duhur politikës shqiptare. Partitë politike që shpejtuan të lindin pas kohës së tranzicionit, si kërpudhat pas shiut, të cilat nuk i shërbejnë sa e si duhet elektoratit që përfaqësojnë e sidomos shtresave që përfaqësojnë dhe që gjenden në nevojë. Shqipëria nuk kishte nevojë me tre milion e gjysëm banorë të ketë rreth njëqind parti e shoqata të majta e të djathta, të qendrës e të bishtit! Ato, gjatë kohës krijuan rrëmuja e përçarje deri në kontradikta joantagoniste, por në disa raste edhe kontradikta antagoniste që u pasuan edhe me luftë civile.

Filozofia e shkrimtarit Nikë Bunjaj, një bashkëpunëtor i rregullt i gazetës “Shqipëria Etnike”, ka një karakteristikë të veçantë për mendimin demokratik europian për fazën e tranzicionit duke nxjerrë në pah realisht edhe gabimet e politikës shqiptare për këtë periudhë kohore.

Nikë Bunjaj është nga të paktët shkrimtarë që ka ditur të shkruajë me realizëm të hollë e plasticitet të pashoq vuajtjet e shumicës së shtresave të popullsisë në nevojë të kësaj periudhe të tranzicionit në Shqipëri. Tabloja që na jep nëpërmjet personazheve shkrimtari Nikë Bunjaj në këtë drejtim në vija të përgjithshme, është e plotë, e fuqishme dhe superiore, sepese na shpalos para syve te lexuesit kontradiktat antagoniste dhe joantagoniste në tranzicion të mbarë shoqërisë shqiptare dhe tregon realisht rrugët përfundimtare të së keqes. Pa një kuptim të tillë të problemeve të mprehta sociale dhe pa një bindje të thellë nuk mund të arrihet në rrugën e zgjidhjes së drejtë të tyre.

Shkrimtari në këtë roman tregon shumë rreziqe që po sillen rrotull si re të zeza shoqërisë shqiptare: papunësia, korrupsioni, trafiqet e qenieve njerëzore, droga, kriminaliteti i paparë ndonjëherë gjer në familje etj., etj. Këto erdhën edhe nëpërmjet një rruge tjetër të gabuar si rezultat i moskuptimit të drejtë midis individit dhe shoqërisë, midis lirisë e demokracisë, nga mungesa e objektivitetit politik në këtë periudhë krize dhe për të gjitha këto faturën e pagoi dhe po e paguan populli…

Morinë e njerëzve të varfër pa punë e pa shpresë, siç na paraqitet në roman nëpërmjet personazheve reale pozitive e negative që përpliten në kthetrat e krizës i peshku në zall. Shkrimtari e sheh çdo ditë, çdo orë e minut dhe jeton me këtë gjendje të rëndë të tyre, brenda së cilës jeton edhe ai vetë… Por, vështrimi i tij ngulitet midis kontradiktave që ai ka vendosur në qendër të romanit, është i mprehtë dhe i thellë. Ai i shikon ato në zhvillim e sipër, në dëshpërimin e tyre, por edhe në shpresat e tyre që gëlojnë dhe pa të cilat ato nuk mund të jetojnë më tej. Shkrimtari i shikon ato me syrin kritik, i shikon me rreptësi, por nga ana tjetër edhe me një dashuri të thellë. Ndaj shprehim me plot bindje mendimin se Nikë Bunjaj është një shkrimtar realist aq i fuqishëm saqë, në të shkruar e sipër të këtij romani i ka ndodhur një dukuri e tillë: e shoqja e heroit të tij kryesor e varfanjakut Kastriot Arbëria, pra Eva, vjen e bëhet heroina e vërtetë e romanit dhe kuptohet se shkrimtari është i dashuruar pas këtij personazhi, pas kësaj figure të krijuar prej atij vetë, pas kësaj gruaje kaq të pastër, të bukur, fisnike e kaq të çiltër. Këto dukuri kanë një shpjegim të thjeshtë: proza realiste e shkrimtarit Nikë Bunjaj e ka ngritur atë grua në pjedestalin që meriton, sepse ajo, që në barrën e rëndë të krizës duhet të heqë e të vuajë dyfish më shumë, herë si bashkëshorte dhe si nënë që është, një rezistencë të fuqishme e më të natyrshme të cilët dallgët e pandërprera tallaziten dhe përplasin sa andej këtej edhe e shushasin fare bashkëshortin e saj Kastriotin, herë me punë e herë pa punë. Kastrioti, kur largohet nga një qytet i vogël ku punoi për disa kohë, mbetet pa punë dhe kthehet përsëri në vendlindjen e tij, në Tiranë, tashmë i martuar ku e strehon e ëma prej disa kohësh, por edhe ajo kërkon të zhvasë të birin me nuse të cilëve u liron një dhomë, por u kërkon për t’i paguar qeranë rregullisht çdo muaj.

Eva i gjendet kurdoherë pranë të shoqit, e dashuron jashtëzakonisht shumë, e ngushëllon, i jep kurajo, i jep shpresë të shoqit të saj ekonomist, herë me punë e herë pa punë. Vetëm në sajë të forcës shpirtërore dhe vullnetit e shpresës së kësaj bije shqiptare me origjinë punëtore nga qyteti i Shkodrës, arrin të shpëtojë burrin e saj të dashur nga streset e jashtëzakonshme të krizës. Kastriot Arbëria arrin të shkundet nga dëshpërimi i pashpresë në tëcilin ishte kredhur kokë e këmbë dhe nga i cili si shumë të tjerë mund të merrte fund…

Në roman ka jo shumë personazhe të dorës së dytë, këto janë në pjesën më të shumtë pronarë të firmave të huaja dhe vendase, të cilët i karakterizon një linjë e përbashkët: lakmia për t’u pasuruar, vënia përfund e çdo gjëje njerëzore për hir të fitimit tepër të madh…!, nga njëra anë dhe qëndrimi i ftohtë dhe mospërfillës ndaj argatëve të tij, pra i njerëzve të varfër e në nevojë e që marrin bukën me listë për të ushqyer familjen. Kundër këtyre, Kastrioti zjen, i pavetëdijshëm, pa qartësinë e nevojshme për të gjetur rrugëdalje.

Autori na jep të qartë shkallën e formimit të ndërgjegjes së nëpunësit të sotëm të kategorisë së Kastriot Arbërisë në raport me njerëzit e sferës së lartë nga njëra anë dhe të shtresave në nevojë nga ana tjetër, ku këta të fundit nuk duhet t’i lejojnë pronarët të luajnë me fatet e tyre dhe të qëndrojnë të lidhur fort me njëri-tjetrin, ashtu siç thotë baba i Evës, për të kërkuar kurdoherë të drejtat e tyre kurdoherë në rrugë demokratike. Dhe këtë arrin ta kuptojë dalëngadalë nga fundi i romanit vetë Kastrioti: “Ne s’jemi asgjë. Ne jemi të vetëm… dhe të tjerët që janë si ne, janë të vetëm… Të ishim të paktën punëtorë. Ata i thonë njëri-tjetrit shokë dhe ndihmojnë njëri-tjetrin”.

Kastrioti, për nga natyra e tij si nënpunës edhe të drejtën e vet e kërkon me lutje dhe me të përulur… Në roman, personazhet e shtresës së lartë të popullsisë së sotme shqiptare rezulton se pjesa më e madhe e tyre u pasuruan brenda dy-tre vitesh me gjakun dhe djersën e shumicës së popullsisë shqiptare e cila vuajti për një gjysëm shekulli për ta krijuar dhe rritur ekonominë kombëtare të përbashkët… E, megjithatë, ata që e krijuan dhe e rritën dhe me ndryshimin e sistemeve, ata morën si “shpërblim” disa “letra me vlerë”, që në fakt ishin krejt pa vlerë…, duke mos patur asnjë mundësi për t’i përdorur asgjëkundi! Ja, pra, këtu përfundoi mundi dhe djersa e pesëdhjetë viteve të shtresës më të ndërgjegjshme të popullit shqiptar. “Çdo gjë drejt zeros…”.

Në romanin “Dashuri, vuajtje dhe shpresë”, hyn edhe njëherë në krijimtarinë e shkrimtarit Nikë Bunjaj, motivi i shkëputjes së individit nga shoqëria, motivi i luftës për lumturi individuale në kontradikta me njerëzit e shtresës së lartë që i merrte nëpër këmbë ata duke punuar shumica nëpër punë të zeza me pagë tepër qesharake dhe pa sigurim.

Dy heronjtë kryesorë të romanit dështojnë për një kohë nga lufta e tyre. Mbi kokat e tyre qëndron gjithnjë si “shpata e Demokleut” ankthi i papunësisë, i varfërisë, kriminalitetit, trafiqeve të qenies njerëzore, drogës, sëmundjeve të rënda vdekjeprurëse etj., etj.

Titulli i romanit është një lajtmotiv që shpreh këtë ankth të vazhdueshëm edhe për të nesërmen.

Në qoftë se merret parasysh atmosfera e turbullt e viteve të tranzicionit të tejzgjatur në Shqipëri, ku akoma s’po dihet se ku do të jetë stacioni i fundit…, titulli i romanit merr një kuptim jo vetëm shoqëror dhe etik, por edhe politik. Fundi i romanit është kuptimplotë. Të dy të rinjtë, të martuar, por pa punë, pa shtëpi, pa shpresë, detyrohen të marrin rrugën e mërgimit, por me shpresë, se një ditë do të trokasin në portën e atdheut të tyre të dashur dhe të ndërtojnë aty jetën…

Jozefin Gilaj

Jetmir Delaj

Mrekullia shkodrane “Grand Hotel EUROPA”

Ne diten e perurimit, 16 dhjetor 2006, refreni me i perdorur nga te gjithe pjesmarresit ne perurim ishte se ““Grand Hotel EUROPA” ishte dicka per te cilen kishte nevoje realisht jo vetem Shkodra, por edhe Veriu i Shqiperise”. Eshte e veshtire te besh komente apo edhe reklame (krejtesisht e panevojshme!) pas nje postulati te tille, i cili tregon kjarte madheshtine e nje investimi kolosal jo vetem financiar (7.5 milion euro) por edhe shume te nevojshem per turizmin dhe emrin e Shkodres.

Nje arsye me shume per te ardhur ne qytetin me te madh verior, i cili pervec madheshtise se kalase “Rozafa”, do te gezoje tashme edhe mrekulline me emrin “Grand Hotel EUROPA”.

Jane te shumte te huajt, te cilet kane frekuentuar dhe kane dashur te vizitojne qytetin dhe pyetja e pare ka qene ne lidhje me mjediset akomoduese. Ne fakt, qyteti ofronte fare pak, krahasuar jo vetem me Tiranen, por edhe me rajone te tjera. Turistet dhe vizitoret kryesisht te huaj, te cilet jane mesuar me standarte perendimore, kerkojne qe te kene brenda nje mjedisi barin, restorantin, diskon, pub-in, saunen, pishinen, sallen e forces, sallat e takimeve e mbledhjeve, zyren e sherbimeve per bisnesin dhe sigurisht hotelin. A i ofronte deri tani, te gjitha keto sherbime te nevojshme, nje mjedis i vetem ne qytetin e Shkodres? Sigurisht qe jo, deri ne momentin kur hapi dyert e tija “Grand Hotel EUROPA”. Shumecka eshte permbledhur me shije edhe me emrin e zgjedhur, te kontinetit me te vjeter dhe te perparuar te globit.

Kjo mrekulli shkodrane, pervec te tjerave eshte pritur mjaft mire edhe nga shkodranet e verioret. Treguesi me i qarte eshte frekuentimi ne mase i mjediseve shume komode, luksoze dhe eficente te “Grand Hotel EUROPA”. Bari i hollit te hotelit, Red Bar ne katin e 7-te, Pub-i dhe restoranti, jane te frekuentuar maksimalisht, ne cdo ore te dites dhe madje, njerezit ne shume raste presin edhe ne rradhe per te shijuar kete mrekulli shkodrane.

Standartet e sherbimeve jane ne nivelet optimale, por mesa duket, siguria, qetesia dhe larmia e mjediseve, grishin klientet te drejtohen ne mase tek “Grand Hotel EUROPA”, duke kthyer ne epiqender te jetes se tyre te perditshme. Sapo futesh ne deren kryesore, sherbimi i sigurise te krijon nje gjendje shpirterore shume te mire, premise per te frekuentuar mjediset e bollshme qe te presin.

Te shumta jane edhe festat, ne kuptimin e plote dhe te mirefillte te fjales, qe “Grand Hotel EUROPA” organizon here pas here me emrat me te njohur te kenges dhe te spektaklit. E shkodranet, te etur prej vitesh per mjedise dhe atmosfere te tille, mbushin mjediset festive  qe tashme nuk eshte nevoja ti kerkoni me ne Tirane, pasi ato kane fituar te drejten e qytetarise tek “Grand Hotel EUROPA” ne Shkoder.

Mjaft interesant eshte edhe impenjimi jo vetem i menaxherit me pervoje nga Austria, te cilit i eshte besuar hoteli, por edhe i vete pronareve Agron dhe Belma Çela. Jane ata qe mbikqyrin cdo aktivitet, cdo proces te punes dhe aktivitetit te hotelit, per te qene te sigurte se klientet gjejne maksimumin e cilesise se sherbimeve te akomodimit dhe te argetimit. Gjithcka eshte dhe duhet te jete ne funksion te klienteles se “Grand Hotel EUROPA”, eshte kjo motoja e punes ne kete mrekulli shkodrane.

Por nuk eshte vetem kjo dhurata qe familja Çela i ka bere qytetit te Shkodres e Veriut te vendit. Shume shpejt, hapesiren televizive do ta pushtoje edhe nje tjeter mrekulli, TV1 CHANNEL, me ne fund, nje televizion i vertete, sic e meriton Veriu i Shqiperise. Dhe ketu, eshte nje investim mjaft i madh, perseri ne sherbim te qytetit dhe te rajonit, i cili do te behet shpejt nje realitet i prekshem dhe i perjetueshem per te gjithe.

Ka vetem nje muaj qe “Grand Hotel EUROPA” ka celur dyert per klientet vendas dhe te huaj. Ne vetem pak kohe, eshte kthyer ne qender te interesimit edhe per organizimin e takimeve te ndryshme dhe aktiviteteve me pjesmarrjen edhe te personaliteteve me te larta te vendit. Eshte nje kohe e shkurter jete, por nje premise e mire per nje vijimesi me ritme te larta per “Grand Hotel EUROPA”, vertete nje mrekulli shkodrane, per te cilen te gjithe kishim nevoje!

Sokol PEPUSHAJ

Mali i Zi: Pse e braktisi vendlindjen Ðon Junçaj?!

Kauza e diktaturës në Mal të Zi ka qenë dhe është si një bindje. Pra, diktatura edhe pas shumë dhunimesh, shkeljes flagrante të të drejtave të njeriut, hakmarrjeve, nuk përmirësoi asgjë në strukturën e vet. Më të goditurit janë shqiptarët në Mal të Zi. Ndoshta edhe për arsyen që s’është arsye se identifikohen me shqiptarët e Kosovës.

Kështu edhe Ðon Martin Junçaj, lindur me 16.09.1979 në Bozhaj, Tuz, të Malit të Zi, u bë viktimë e një terrori që do t’i merrte edhe jetën, nëse nuk do të merrte rrugët e perëndimit.

Më 1999, kur gjakatari i Ballkanit, Sllobodan Millosheviç, sulmoi ushtarakisht Kosovën dhe shënoi masakrën më të zezë në historinë e e këtij rajoni, Ðon Junçaj kërkohet të mobilizohet ushtar për të luftuar kundër popullit të Kosovës. Ishte i ri, vetëm 20 vjeç, rridhte nga një familje me taban fetar katolik, nga një familje e persekutuar nga regjimi diktatorial ku gjyshi i tij Nua Vuksan Junçaj kishte qenë i burgosur politik nga viti 1949 deri më 1953, nuk dinte ç’është pushka, ç’është lufta, por dinte që Bibla thotë nuk duhet të vrasësh njeri kot, por dinte se vinte nga një fis që kish provuar dhunë. Kështu, nuk u rreshtua nën armë, për të vrarë njerëz të pafajshëm dhe iku nga vendlindja. Shokë të tij që kapeshin nga serbët dhe nuk i ishin përgjigjur thirrjes për ushtar, janë pushkatuar nga regjimi i Beogradit. Madje shumë edhe janë pa varre, të humbur pa adresë. Ky pati një shans që iku.

E njihte fort mirë hakmarrjen djaloshi. Azhat e tij ishin detyruar të largohen dekada më parë nga Tuzi. Vetëm i ati Martini jetoi në Mal të Zi, ku edhe i biri Ðon Junçaj u bë disa herë si pikë, ku kërkohej hakmarrje ndaj këtij fisi duke kërkuar ta eleminojnë fizikisht.

Edhe sdi besimtar katolik, Ðon Junçaj ka qenë në shënjestër të terrorizmit që është sot i fuqishëm në segmentin Kosovë – Mali i Zi – Shqipëri – Maqedoni. Grupe terroriste islamike e kanë kërcënuar me telefon e letra anonime në tetor 1999, pak kohë para se të largohej nga vendlindja.

Burime të besueshme bëjnë me dije se edhe sot ai kërkohet, se edhe sot jetën e ka të rrezikuar. Fatkeqësi është se terrorizmi ka terren për dogma të një elite ideologjike që është reflektuar deri me shembjen e kryqit të Bushatit në shtetin fqinj të Malit të Zi, Shqipërinë.

Janë shumë ata që rrezikohen nga fenomeni terror.

Florë Malocaj

Artur Vashja