Kreu Blog Faqe 917

Nr. 145 i gazetës në print

Nga

2 Qershor 2022

Amerika – Shteti i Lirisë

Ne, shqiptarët, duke qënë kombi më proamerikan në Botë dhe mbase të veçantë në ndertimin e marëdhënieve,ku referuar popullsisë padyshim jemi më i suksesshmi brënda kufijve të shenjtë të Shtetit të Lirisë, jemi borxhli ndaj respektit, ndaj njohjes sa më të thellë të historisë brilante deri në infinit të lirive dhe të drejtave njerëzore.
Më 1492, eksploruesi gjenovez Kristofor Kolombi, i kontraktuar nga kurora spanjolle, mbërriti disa prej ishujve të Karaibeve, duke shënuar kontaktit e parë me popullsinë vendëse.
Shteti i Lirisë dhe demokracisë së kësaj toke, këtë 4 korrik festojnë përvjetorin e 235-të të pavarësisë. Eshtë pikërisht 4 korriku i vitit 1776, dita e bekuar, ditë që Kongresi Kontinental voti miratimin e dokumentit të pavarësisë duke e shënuar si Ditën Zyrtare të Pavarësisësë SHBA-së. Ajo ditë e bekuar erdhi pasi Britania kish arritur të përçante kolonët amerikanë, ku tre në katër amerikanëishin besnikë të vëndosur të Britanisë. Pra, populli as që mund të mendonte se do arrinte gjë përmes luftës. Po Amerika kishte kapacitete njerëzore, kishte elitë,kishte heronj të lirisë.
Pas revoltave të hapura dhe luftës mes kolonive dhe trupave ushtarake britanike, delegatët e 13 kolonive të Amerikës u mblodhën në Feladelfia në takimin e Kongresit Kontinental. Diskutime mbi taksat që vilte Britania edhe kur kolonitë amerikane nuk kishin perfaqësues në Perandori, abrogimi i çdo ligji kur nuk u pëlqente britanikëve, dështimet për marrëveshje, çuan Kongresin në vëndimin për pergatitjen e Deklaratës së Pavarësisë. Thomas Jefferson ishte në krye të Komitetit të zgjedhur për shkrimin e dokumentit. Ndërsa ata anëterët e Komitetit punonin, Kongresi vazhdonte të debatonte në lidhje me çështjen e pavarësisë.
Dhe vjen dita historike, 4 korriku 1776, dita kur u votua Deklarata e Pavarësisë Deklarata e Pavarësisë fajësonte qeverinë britanike për të gjitha padrejtësitë që u ishin bërë kolonive. Në të deklarohej se qeveritë kanë të drejtën të ekzistojnë, vetëm për të mbrojtur të drejtat e popullit të tyre. Në Deklaratë gjithashtu thuhej se populli ka të drejtën të ndryshojë qeverinë, në se ajo u mohon atyre të drejtat. Ky dokument baze e lirisë dhe të Drejtave njerëzore nuk u prek asnjëherë.
Kështu më 1783, Britania e Madhe e njohu pavarësinë e tyre dhe ju dha edhe tokat prapa tyre deri tek lumi Misisipi (Mississippi). Për shkak të kushtetutës së federatës të nxjerr në 17 shtatorë 1787, më 1789 Xhorxh Uashingtoni shpallet President i Shteteve të Bashkuara Amerikane
Pra, amerikanët megjithëse shumë të rinj në tokën e vet, me nje histori që jo vetëm nuk i ka përkedhel, por ka qënë e egër me ta, sot janë shteti më tolerant në botë, më i drejtë në botë, më potent në botë. Një Zot që është sakrifikuar në emer të lirisë e demokracisë globale, çka Amerika fizike të kujton Jezu Krishtin.
Ka një sipërfaqe prej 9,83 milion km² dhe me popullsi prej mbi 308 . 745 . 538 banorë, sipas regjistrimit të popullsisë të filluar më 1 prill të vitit të kaluar që njihet si dita zyrtare e regjistrimit. Formularër e regjistrimit u ndanë në 59 gjuhë të ndryshme.
Sipas studimit të fundit, 78,4 % e të rriturve identifikoheshin si të krishterë,
Totali i religjioneve jo të krishtera raportuar eshte 4,7 %, Pra feja luan një rol shume te re ndesishem, siç thotë dhe Kushtetutra Amerikane: Ne besojmë në Zot.
E, meqë këtu në Shqipëri jemi në një diskutim injorant, ku regjistrimi i popullsisë sipas dëshires së deklarimit na cënoka marrëdhëniet nderfetare, ju kujtojmë politikanëve tanë se Amerika e Lirisë dhe që u ka hapur dyert e zemrat gjithë racave ka realizuar regjistrimin e 23-të të popullsisë, pasi Kushtetuta Amerikane ka vendosur një herë në 10 vjet regjistrim. I pari regjistrimi popullsisë në Amerikë ështe bëre më 1790.
Ekonomia e SHBA-së është më e madhja në botë, me prodhim të brendshëm bruto (PBB, GDP) vlerësuar më 2008 në shumë prej 14,3 trilion dollarësh (23 % e PBB-së nominale të botës dhe gati 21 % sipas barazimit të fuqisë blerëse). Politika e Jashtme është arma kryesore e supershtetit. Vala e emigracionit e zhvilloi ekonominë amerikane me hapa galopantë
Emigrimi dhe migrimi brëndapërbrënda, duke shtuar shpejt popullsinë dhe duke tërhequr mëndjet e ndritura të botës, ndikuan në largimin e Indianëve nga tokat e tyre në lindje të Misisipit dhe shkatërrimin e vendbanimeve të tyre në perëndim të shtetit të Arkansasit dhe Misurit (Missouri). Në këto pjesë Indianët vende-vende kishin vendbanimet e tyre, vende të cilat sot janë si rezervate Indian
Amerika sot ka rolin primar në gjithë yhvillimet globale
Veçmas pas ngjarjeve të 11 shtator 2001, ku terroristët e al-Kaidës goditën Qendrën Botërore të Tregtisë në Nju Jork dhe Pentagonin në Washington D.C., duke vrarë gati tremijë njerëz , qytetarë të Botës, qytetarë të amerikës, mes tyre edhe shqiptarë.
Demokrati Barack Obama, presidenti i 44-të amerikan , i pari afro-amerikan që mban këtë post, është shëmbulli më i mirë i materializimit të lirive dhe të drejtave që zoti i jep njeriut në tokë. Të gjithë presidentët e mëparshëm kanë qënë me prejardhje evropiane.
Kombi shqiptar, me një të kaluar të lavdishme, me prejardhje ilirike, ndër më të lashtët në europë, jo pa arsye ka gjetur mbështetjen më të fortë pikërisht nga Amerika.
Shqiptarët sot, ambasadorin Amerikan në Tiranë Alexander Arvizu, e shohin si mbrojtës të të drejtave edhe më elementare. Ata fatkeqësisht nuk po i besojnë fare politikës dhe këtyre ligjbërësve që interpretojnë çdo ligj në nja 100 formate.
Amerika na do shumë, por së pari ta duam sadopak veten.
Në këtë prag përvjetori, të gjithë në një zë duhet të themi: God bless America!

Sokol Pepushaj, Blerti Delija

Një familje e pafajshme e ngujuar

Ky çift që po publikojme me fotografi, Kujtim dhe Fatmira Mehmeti si dhe dy djemte e tyre Tauland dhe Esmerald, nga Mjeda, fshat rreth 20 kilometer afer qytetit verior te Shkodrës, jane nder viktimat e shumta të gjakmarrjes. Vetem përgjate gjashtë mujorit të pare të këtij viti në Shqipëri jane vrarë 57 persona, nder to shumë femra, për gjakmarrje. Veriu i Shqipërisë, ku Kanuni i Lek Dukagjinit e ka eklipsuar ligjin sidomos 20 vitet e fundit, ështe mjaft problemor dhe zë pjesën më të madhe të vrasjeve.
Konflikti i kësaj familjeje te ngujuar prej shumë vitesh zë fill tek babai i Fatmirës, i quajturi Rasim Taraboshi nga fshati Kuç, rreth 8 kilometer nga qyteti i Shkodres. Nje konflikt prone që ka çuar ne jeten tjeter dy nga fisi Taraboshi, vëllain dhe të atin e Fatmira Mehmetit, por që ende nuk ka një autor krimi. Kështu, ka qënë data 11. 10. 2004, kur persona të paidentifikuar kanë vrarë me armë zjarri tek Ura e Bunës vëllain e Fatmirës, të quajturin Afrim Taraboshi. Tragjedia e ndjek pas ketë grua fatkeqe e cila nuk ka asnje faj mbi vete veçse familja nga vajzëria ka konflik pronash. Kështu, teksa Fatmira me babain e saj Rasim Taraboshi po udhëtonin me motorçikletë ne rrugen Shkoder-Bushat, me datën 25. 03. 2005, në vëndin e quajtur Melgushe, një automjet i ka përpalasur dhe duke përfituar nga errësira është larguar pa lënë gjurmë, pasi sipas policisë ngjarja ka ndodhur rreth orës 20.oo, ku dhe errësira i ka favorizuar kriminelët, të cilët kanë arritur të aksidentojnë për vdekje Rasim Taraboshin, i cili ka ndërruar jetë gjatë rrugës për në spitalin rajonal të Shkodrës dhe të aksidentoi rëndë të bijën Fatmira Mehmeti, e cila mrekullisht i ka shpëtuar vdekjes. As sot e kësaj dite kjo ngjarje e rëndë, si shumë të tjera, nuk është zbardhur dhe ajo që është më e rëndë Fatmira Mehmeti familjarisht ndihet e rrezikuar dhe i nënshtrohet ngujimit. Zef Nika

Homoseksualët në Shqipëri të kërcënuar me jetë

Ky djalë, Arjet Zyberi, lindur e në Shkodër më 27. 05. 1993, është një person i padëshiruar për shoqërinë, madje edhe i kërcënuar me jetë për shkak të seksualitetit. Ai tashmë është haptas homoseksual.
Në Shqipëri homoseksualët konsiderohen të ndyrë dhe stili i tyre i jetesës është tronditës, i tmershëm dhe i dënueshëm, deri me vdekje. Ajo masë homoseksualësh që ka arritur ti mbajë të fshehta marëdhëniet seksuale, janë vërtet të lumtur, por nëse vëndosen në vëmëndjen e shoqërisë, kjo shoqëri ende patriarkale, ngrihet e gjihtha kundër. Kështu, jo vetëm ky i ri, por edhe familja e tij, vëllai Ardit Zyberi megjithëse ka mbaruar studimet e larta, diferencohet e fyhet haptas nga shoqëria. Edhe i ati Xhabir dhe e ëma Shpresë nuk mund të dalin jashtë ditën, pasi i fyejnë dhe i gjuajnë me sende të forta për shkak të homoseksualitetit të djalit të tyre.
Homoseksuali Arjet Zyberi nuk mund të denoncoi kurrsesi në polici kërcënimet, pasi atëherë masat e shoqërisë do ngriheshin në protesta dhe jeta e tij do rrezikohej tepër më shumë. Sot ai ka zgjedhur heshtjen dhe fshehjen nga njerëzit, pasi edhe në mes të ditës jeta e tij është krejt afër vdekjes. Kështu ngjau vitin e shkuar, në fillim të prillit në qytetin komshi me Shkodrën, Lezhë, ku qytetarët protestuan të organizuar dhe kercënuan në televizion se do e pushkatonin Klodi Celen, homoseksualin që zbuloi prirjet e tij seksuale në një “reality- show” në “Big Brother” dhe ku edhe shkuarja dhe përkrahja publike me drejtues të shtetit dhe bashkisë Lezhë, me Prlamentin Rinor e Shoqërinë Civile e ish ambasadorit Amerikan John Withers dhe ambasadorit të Gjermanisë Bernd Borchardt nuk mundën të pengojnë largimin me dhunë të familjes Cela nga Qyteti i Lezhës.Rasti ku një një tranvestit, të njohur me emrin “Kristina” e kanë prerë me thikë në qafë pranë hotel “Dajtit” në Tiranë, i cili kishte dalë natën në orën 23 oo, e megjithëse sipas gjithë mediave shqiptare dhe vetë policisë ai i kishte kërkuar ato momente ndihmë policit të sherbimit në hyrje të Drejtorisë së Përgjithshme të Burgjeve, ku vdiq dhe sot nuk ka autor të krimit, bëri që Klodi Cela te ikë nga Lezha familjarisht dhe Arjet Zyberi të ndihet i kërcënuar me jetë nga thuajse gjithë shoqëria. Ka ndodhur që edhe gazetarët që mbrojnë të drjejtat e homoseksualëve apo lesbikeve janë dhunuar, kështu që edhe ne, thjeshtë publikuam faktet. Redaksia

Politikanët shqiptarë, mendje të varfëra e pa moral

Kapardisja është një cilësi e përgjithshme njerëzore. Atë e gjen kudo në botë, por te ballkanasit veçanërisht. E veçanërisht te shqiptarët. Kronika e gjatë e gadishullit tonë nuk mund Kapardisja është një cilësi e përgjithshme njerëzore. Atë e gjen kudo në botë, por te të kuptohet pa të. Madje shpesh është vështirë të dallohet ku mbaron kufiri i një bëme dinjitoze, madje trimërore e ku nis kapardisja. Kjo e fundit është e ndërthurur shpesh me të gjitha ato tipare, të mbara e të mbrapshta të njeriut ballkanas, duke i dhënë një theksim të veçantë si veseve, si virtyteve të tij. Si e tillë ajo pasqyrohet gjithsesi në vizionin për jetën, në mënyrën e sjelljes, të të menduarit, të të vepruarit e gjer në gjëra tepër të përditshme, siç janë veshja ose ecja e njeriut.
Megjithatë, për një habi të madhe, po të hetojmë me gjakftohtësi historinë e gjatë të popullit shqiptar, vërejmë se ndërsa ka qenë tepër e pranishme në jetën e përditshme, kjo sëmundje nuk është dëshmuar aq sa pritej në atë sferë, ku dëmtimet e saj janë vërtet fatale: midis prijësve shqiptarë, ata që sot quhen “liderë”. Duke mos u ndalur te trillet ose kapardisjet e princave dhe feudalëve shqiptarë të mesjetës, të cilat nuk ishin as më të pakta e as më të shumta se ato të sivëllezërve të tyre europianë e bizantinë, kronika historike nuk jep as dëshmi krenarie boshe e as veprime kapardisëse të prijësit më të shquar të shqiptarëve e të krejt Ballkanit, Gjergj Kastriotit. Dhe, ky kont shqiptar, që u ngrit befas në një lartësi marramendëse, që u rrethua me legjenda për së gjalli, që iu dhanë tituj e cilësime, që do t’i ëndërronte çdo princ i kohës, së fundi, që u prit disa herë me triumf në qendrat e Europës e në Vatikanin e fuqishëm, e ka pasur rrezikun që të binte në dashuri me veten si rrallëkush.
Jo vetëm Skënderbeu, por as rilindësit e shquar shqiptarë më pas, qoftë prijësit e mendimit, qoftë ata të veprimit, nuk dhanë asnjëherë shenja të një krenarie a vetëkënaqësie të zbrazët. Dhe, kjo vetëpërmbajtje, ky dinjitet i madh, ka vetëm një shpjegim: ata ishin të përgjegjshëm për fatin e rëndë të popullit të tyre. Me fjalë të tjera, ata kishin kuptuar se historia i kishte vënë ata në krye të një populli të rrezikuar e të goditur rëndë, ndaj as mburrjet e as ethet e lavdisë s’mund të kishin vend në kokat e tyre.
Shpallësi i pavarësisë së Shqipërisë, Ismail Qemali, ndonëse vinte në një vend të vogël, nga poste të larta të një perandorie të madhe, nuk u shqua asnjëherë për delire mendjemadhësie. E po ashtu, pas tij, nuk dha shenja të tilla peshkopi Fan Noli, ndonëse ishte i ndërgjegjshëm se ishte kryeministri më i kulturuar i Ballkanit dhe një nga krerët e kulturës europiane të kohës.
Është folur mbarë e mbrapsht për Mbretin Zog, por kurrkush nuk ka përmendur gjëkundi sjellje ngrehaluce të tij e as dehje nga lavdia, ndonëse vinte nga një mjedis ku ato kultivoheshin e, ndonëse u shpall mbreti i parë i shqiptarëve.
Në periudhën komuniste, mburrjet verbale të udhëheqjes, kërcënimet ndaj botës perëndimore dhe vetëdehja për të ashtuquajturin lulëzim të vendit, mbetën më tepër në sferën teorike, si pjesë e një sistemi politik të dështuar. Ato nuk shoqëroheshin dot me sjellje e bëma të rrokshme nga individët e udhëheqjes, ngaqë këtë gjë nuk e lejonte ankthi politik, pré e të cilit ata ishin të gjithë.
Koha e kapardisjes së madhe u erdhi shqiptarëve, ose më mirë klasës politike të tyre, atëherë kur ajo pritej më pak: pas rënies së regjimit komunist. Mund të thuhet pa frikë se për dhjetë vjet njerëzit e politikës shqiptare u mburrën e u ngrefosën më shumë se gjithë paraardhësit e tyre, gjatë dhjetë shekujve.
Ishte një trishtim i madh të vëreje se si një pjesë e këtyre politikanëve harruan krejtësisht se çfarë u besoi historia: nxjerrja nga mjerimi e nga tronditja psikike e një populli që kishte vuajtur aq shumë e që kishte nevojë më në fund për jetë, për shëndoshje trupore e shpirtërore, me fjalë të tjera për normalitet.
Të pajisur jo vetëm me një mendje të varfër, por edhe me karakter të dobët (shpesh pasojë e logjikshme e së parës), pa kurrfarë ngrehe morale, këta njerëz të rëndomtë nuk e përballuan e as mund ta përballonin misionin që iu vuri koha. Në vend të ulnin kokën përpara dramës së popullit të tyre, të ulnin kokën jo për “përvujtni” morale, por për të kuptuar më mirë përse janë në krye të vendit këto natyra të varfra që u dehën nga shija e pushtetit, nga veturat, rojet, pritjet e kamerat e televizionit. Kjo do të shoqërohej natyrisht, ashtu siç u shoqërua, nga një mllef i verbër ndaj kundërshtarëve politikë, nga një korrupsion i pafund, dhe nga një shpërfillje e plotë ndaj interesave dhe tragjedisë së vendit.
Me gjithë këtë sjellje të papërgjegjshme, kapardisja kishte përherë pjesën e saj. Stili i jetës së një pjese të politikanëve shqiptarë ishte i papranueshëm për çdo kohë e çdo shoqëri. Pozat e tyre, dëshira për t’u bërë “stare”, hidhësia prej mistreci, rrezatimi i urrejtjes e gjer tek e folura “sensacionale”, kinse me metafora (e atyre që aq keq e flasin gjuhën shqipe, sa s’dinë përdorimin e njëjësit e shumësit dhe një frazë që e fillojnë me “ju” e mbarojnë me ti).
Një pyetje bëhet kudo në Shqipëri, në Kosovë e jashtë tyre: si është e mundur një ngrefosje e tillë? Sepse sëmundja e kapardisjes së një pjese të “liderëve” është bërë e përgjithshme kudo në viset shqiptare. Njerëzit kanë të drejtë të habiten, sepse ngrefosje do të thotë verbëri, do të thotë shurdhëri, do të thotë shpërfillje e plotë për atë që po ndodh me popullin shqiptar. Mjafton të jesh disa ditë në Shqipëri, mjafton të shikosh sfilitjen e vendit, varfërinë, nervozizmin, mungesën e rendit, mungesën e dritave, mungesën e ujit, që çdo krenari e zbrazët, çdo kapardisje, të fluturojë në çast, për t’ia lënë vendin një brenge të thellë. Kjo, për sa i përket vendit amë. Kurse për Kosovën e për “liderët” e saj mjafton pamja e katundeve që digjen, e fëmijëve të vrarë, e njerëzve që shpërngulen nën vërshëllimën e predhave, për të hequr dorë njëherë e përgjithmonë nga çdo mburrje e pozë përpara kamerave të TV.
Mirëpo, një pjesë e “liderëve”, si në Shqipëri, si në Kosovë, nuk heqin dorë nga mburrjet. Ngrehalucë të pandreqshëm, krejtësisht të pandjeshëm ndaj dramës së popullit që i ka nxjerrë, të dashuruar pas vetes dhe pas fjalëve të tyre të papërgjegjshme, vazhdojnë të jenë si të dehur nga telefonat celularë, nga mikrofoni që u afron çdo gazetar, nga nderimet me të cilat i presin andej-këndej. Harrojnë se ai interesim e ato nderime nuk janë për ta, por për popullin martir shqiptar.
Ky qëndrim i papërgjegjshëm shoqërohet me trille e me gjeste kinse të bujshme. Njëri mburret se është ai që e ka në dorë ç’do të vendoset në Rambuje, se po të mos dojë ai, e të mos shkojë ai, gjithçka duhet të prishet. E një tjetër që nuk ka shkelur kurrë në Kosovë, jep mësime patriotike, bën thirrje që në emër të kësaj apo asaj, Kosova të bëhet shkrumb e hi. E kështu me radhë e kështu pa fund. Dhe është gjithmonë populli shqiptar që paguan, që mjerohet, që digjet e kullon gjak. Kurse këta “biznesmenë të lirisë” s’pësojnë kurrë asgjë.
Asgjë nuk i prek shpirtrat e tyre, veç smira dhe etja e pushtetit. Ato janë e vetmja gjë që e gjallëron mendjen e tyre të varfër: Jam unë që vendos e jo ti, jam unë që duhet të hipi në avion, që duhet të pyetem, që duhet të nderohem, që duhet të thirrem në gosti, që duhet të shpallem shef etj., etj.
Ndërkaq, si gjithmonë, në Ballkanin tonë sa heroik, aq edhe servil nuk mungojnë kurrë puthadorët, sejmenët dhe lajkatarët. Pas Rambujesë, një pjesë e mediave shqiptare, në vend të merreshin seriozisht me analizën e asaj që ndodhi, e sidomos, asaj që do të ndodhte, filluan lajkat për bëmat e njërit apo të tjetrit. Ca legjenda, ca fakte të neveritshme, imorale e të pabesa filluan të serviren si heroike. Kështu, sahanlëpirësit nisën të ekzaltohen që X–i nuk pyeste fare për ministrat e Europës, apo që Y- i e la ministren amerikane Ollbrajt të priste orë të tëra te dera etj., etj. Edhe sikur këto dokrra të ishin të vërteta, ato do të ishin jo lavdia, por turpi ynë në Rambuje. Dhe jo vetëm turpi: ato do të ishin një njollë e zezë, dëshmi e maçizmit, e injorancës dhe e paburrërisë sonë përpara një ministreje dhe një gruaje.
Një pjesë e “liderëve” shqiptarë, si në Shqipëri, si në Kosovë e gjetkë, kanë nevojë të ngutshme të qytetërohen. Ata janë shumë larg nivelit të përfaqësimit që meriton populli shqiptar. Ky popull është i varfër e është i rreckosur, por është drama e tij e rëndë që kërkon, ashtu si çdo tragjedi, një nivel të lartë të përfaqësimit.
Mësimi numër një që duhet të nxjerrin “liderët” shqiptarë, është se nuk ka dhe nuk mund të ketë lavdi për askënd, në qoftë se populli yt është në mjerim e në robëri. “Liderët” shqiptarë duhet të rrijnë kryeulur përpara kësaj gjëme që ende nxin në sytë tanë. Të rrish kokulur, nuk do të thotë të rrish pa dinjitet. Përkundrazi, pa dinjitet gjykohen ata që në një ceremoni varrimi zgërdhihen.
Populli shqiptar ka përpara ditë tepër vendimtare për fatin e tij. Në qoftë se “liderët” shqiptarë e ndiejnë se janë të paaftë të kuptojnë peshën e përgjegjësisë që kanë, ata duhet t’ua lenë vendin të tjerëve. Gjithmonë do të ketë njerëz që do ta kuptojnë më mirë këtë popull, që do të kenë më shumë dhembshuri për të, me fjalë të tjera, që do ta prijnë siç duhet.

Ismail Kadare, Botuar “Courrier, International”, Paris

KRONIKE NGA VENDI IM (SHQIPERIA), KU JETA ESHTE GJEJA ME E LIRE

Me kete kronike nuk kemi ndermend te merremi me politik ,e aq me pake me nxirjen e realitetit shqiptare ,pasi e duam vendin tone ,madje e duam perkrah vendeve te zhvilluara perendimore. Historia jone tregon se sot ne shekullin e XXI e meritojme kete ,pasi jemi njeri nder popujt me te vjeter te kontinentit plake (Europes) ,por perkunder kesaje te vertete historike ne jemi mjafte te vonuar ,aqsa ende si aspirate te pare kemi pranimin Shqiperise ne Europen e Bashkuar… “Aresyet” e kesaj disakordance (histori- aktualitet) jane te shumta ,por me kryesorja eshte “mendesia” jone e ndertimit dhe funksionit te shtetit , te cilin politika jone shpesh e perdore ,jo per te mirqeverisur vendin ,por per qellimet e veta te pasurimit , nen peshen e sundimit te nje “klani” me trajta thuajse mafioze , dhe per kete perdoret çdo mjet e forme , ku shpesh keto klane mafioze per te realizuar qellimet e tyre te pasurimit shkelin jo vetem te drejtat e njeriut , por ne shume raste “kalojne” mbi trupat e bashkombasve te tyre te pafajshem… Rastet jane te shumta ,por ne kesaj radhe menduam te publikojme rastin e te riut EUGEN CEN HASANAJ i dtl. 09 prill 1991 ,nga fshati Kamice i komunes Qender (Malesi e Madhe ). Kete histori e mesuam krejt rastesisht ,pasi na e treguan me lot neper faqe ,prinderit e Eugenit ,por edhe bashkefshataret e tij.
Eugen Hasanaj pasi kishte perfunduar me rezultate te mira shkollen e mesme ,fiton te drejten per te vijuar studimet e larta ne Universitetin “Luigj Gurakuqi” te Shkodres ,ne degen Gjuhe e Huaj. Ne fillim te studimeve gjithshka i ishte dukur ketij te riu se po i shkonte mbare, por nje dite nje grup te rinjesh te “panjohur” e ftojne per nje kafe ,duke e joshur me fjalet se te njohim ,dhe duam te bisedojme diçka ,qe te intereson edhe ty.. Studenti i Eugen Hasanaj pranon te pije nje kafe dhe bisedoje. Biseden te rinjet e “panjohur” e fillojne me elozhe e pune femrash studente ,por dalngadal ata i thone se ne e dime se ti banon ne fshatin Kamice ,qe eshte ne kufi me Malin e Zi , ne breg te Liqenit te Shkodres ,madje i kujtojne se familja e Eugenit ka edhe nje varke te mire me motor . Ne i thone grupi ( prej 3-4 vetash) ,kemi nevoje te bashkepunojme me ju ,ku edhe ne edhe ju do te fitojme shume para. I riu u step nga keto fjale dhe i kishte pyetur se per çfare behet fjale se nuk po ju kuptoj ,ndersa ata me te qeshur i kishin thene me tregtin e miellit te “bardhe” . Eugeni atehere e kupton se behej fjale per tregti droge ,gje qe ne ato momente me “marifet” nuk e pranoi ,por ata i kishin thene ; mendoje mire edhe nje here ,dhe duam pergjigje brenda dy –tre diteve. Koha po kalonte dhe Eugeni pasi i kishte treguar familjes , kishte vendosur perfundimisht te mos pranoje kete oferte mafioze. Grupi i te rinjeve pasi u mbushen tre dite e takojne Eugenin ,i cili u thote prerazi se nuk pranon te bashkepunojne . Ata e kercenojne ,por ky pasi shpeton ate dite , vendose te bashkepunojne me policine . Mjerisht polici qe ja kishte treguar kete histori , kishte qene pjese e ketij grupi ,ndaj u kishte treguar çfare i kishte thene Eugen Hasanaj . Ne keto kushte grupi i trafikanteve menjehere fillojne kercenimet ndaj Eugenit ,madje ne nje raste perdorin edhe dhunen (duke e rrahur barbarsiht). Pas ketije dhunimi te tmerrshem Eugenit, grupi mafioz i kishte thene prerazi ,ose prano bashkepunimin ,ose jeni i mbaruar…
Ne keto kushte kur shteti nuk siguronte mbrojtje ,Eugeni eshte detyrauar te lere studimet ,dhe te largohet per ne Itali me daten 16 prill 2011,ku fatkeqesisht edhe ketu ky grup (ndoshta i lidhur me ndonje grup mafioz shqiptaresh atje) e zbulojne ndaj zoti Eugen Hasanaj , detyrohet te rikthehet me daten 28 maj (2011) perseri ne Shqiperi. Ndonse ne vendin e vet qendroi disi i fshehur , perseri ky grup mafioz ra ne gjurmet e Eugenit ,te cilin perseri filluan ta kercenojne me jeten ,ndaj ishte detyruar ,qe kesaj here ne rruge klandestine te largohet nga Shqiperia . Vendqendrimin e Eugenit nuk e mesuam as ne si gazete “Shqiperia Etnike” ,kjo mesa duket per aresye sigurie, pasi ndiheshin te friksuar edhe familjaret e Eugenit. Edhe ne si medie e shkruar kemi aresyet tona te mos “germojme” me tej , per te mesuar emrat e grupit ,ndonse keta ndoshta nuk jane krejt te panjohur , por jane disi te mbrojtur nga struktura shtetrore ,pasi siç thame me siper jane te lidhur me segmente te vet policise e shtetit… Gjithsesi ne menduam ta mbyllim kete kronik ,duke uruar qe zoti Eugen Hasanaj te sigurojne nje jete te qete ne ate vend perendimore ku ka gjetur strehim aktualisht.. Ndue Bacaj

Gjithë kjo Shqipëri, fle e zgjohet me kuti

Kuti, kuti dhe vetëm kuti. Vetem kuti përtypin shqiptarët tash dy vjet e këtej. Bile per kuti, për vota, patën filluar edhe trazirat e pranverës së vitit 1997. Ilir Meta aso kohe, Arben Imami, Skender gjinushi, Neritan Ceka e shumë të tjerë ishin në ballë të protestave që sollën shumë të vdekur. Por është harruar gjithë ajo dreqosje, e cila mbarti gjithë problemet e ashpërrsisë politike, mediatike, të akuzave që më të egrës i zgjat jehona tre ditë, të korrupsionit galopant, të tradhëtisë së votbesimit ku deputetët shesin veten politikisht për pushtet e para dhe ku askush nuk vihet përballë drejtësisë, edhe kur akuzat janëtë paprecedent për jetën politike të perëndimorëve.
Kutia pra është bërë pjesë e pandarë të jetës shqipfolëse. As bukë nuk hanë pa kuti, as kafe nuk pinë. Edhe kur takohen në rrugë, gjuha u vete tek kutia. More në fejesa, në ditëlindje, në dasma e morte. Edhe kur ulen në krevat për gjumë, diskutohet për kutinë. Dita e re prapë nis me kuti.
Kryefjala e gjithë zhargonit mediatik shqiptar është kutia. Gazetat, televizionet, agjencitë informative prodhojnë lajm vetëm me kuti. Edhe diplomatët e huaj deri tek Shtëpia e Bardhë, parametrin fizik, politik, ekonomik të kësaj të “lumture” Shqipëri, e matin vetëm me kuti.
Ambasadorin amerikan Alexandër Arvizu, e pamë kur hoqi kollaren, përveshi mëngët dhe u ul para kutisë plot vota në njësinë nr. 5 në Tiranë, ku demokratë e socialistë po ziheshin keq për numërimin e votave për Lul bashën a Edi Ramën. Kutia ka ato vota që ka. Po kur numërohen, duket se dalin ndryshe nga ato që ka kutia “magjike”.
Punë shqiptarësh. Për të thënë 2+2=5 është e vetmja rrugë kavaliereske e kësaj politike qesharake me qëndër në bashkinë e Tiranës, por që u spostua në çdo familje shqiptare dhe bëri çuditë që njerëzit të harrojnë rritjen përditë të çmimeve, papunësinë, varfërinë ekstremë, akuzat për vjedehje të disa ministrave që janë nën hetim nga prokuroria, duke e orientuar këtë popull gjithmonë të ndarë përgjysëm në rrugën tradicionale, në rrugën e dashurisë për lidër, në rrugën plot gabime.
Po po, në rrugën e gabimeve.
Kurbën morale për ligje e kuti, për shëmbull Çlirim Gjata, ish kryetar i KQZ-së po e mbron si “virgjëreshën° e demokracisë së globit, duke tjerrë përrala në eter me kodikë zakonor fjalësh edhe kanunore, duke futur gjithnjë në gropë më të thellë shanset për një transparencë vote në bashkinë e Tiranës. Çuditërisht shumë shqiptarë që më shumë kanë përdorur fjalen kuti se sa kanë lexuar fjalë nëpër libra, e duartrokasin.
– Eshtë djali i Çlirim Gjatës ky, e ka gojën bilbil mali, ia futi Edi Ramës…
– Hall i madh se u vollën pak vota, të fitoi Berisha me Lulin që e kemi si lule mali…
Krejt kështu duartrokitej i ati i tij aty nga vitet ’70, Rrustam Gjata, kur jepte vëndimë me pushkatim për priftërinjtë, po me kode e frazeologji politike si sot. Flitet në Shkodër nga ata që kanë jetuar aso kohe se priftërinjve natën u hapeshin dyert e kishave nga Sigurimi Famëzi i Shtetit dhe u futeshin armë brënda. Të nesermen hapeshin kishat (sjellim në vëmëndje kutitë e Tiranës sot),dhe me “transparencë” i tregohej popullit se çfarë u gjet brenda!
Edhe aso kohe kishte njerëz që duartrokisnin Rrustemin që luante me kartën e ligjit, e atij ligji të “virgjjër” që pushkatonte meshtarë dhe gjëndjej milet që thoshte:
– Mirë e kanë, kishat (ose kutitë sot), po e shohim me sy ç’kanë.
Siç ka sot asish që duartrokasin Çlirimin kur thotë se kutitë në Tiranë janë të pastra edhe kur dalin më shumë vota se votues, edhe kur vota në një kuti gjëndet me vulë të një qëndre tjetër, se… votat i ka futur populli.
Po tashti që do hapen gjithë kutitë dhe çorba nuk e merr askush me mënd si do serviret ç’farë do zbuloi Çlirim Gjata?
Parë në këndvështrimin jashtë interesave politike, këto ligje të mirëvëndosura në kohë e hapësirë nga “elita” e politikëbërjes, ky kod zgjedhor, ky kolegj, këta aktorë, për orët, ditët, muajt e vitet e kacafytjes banale, ambiciet për pushtet e moskokçarja për shtet, po bind shqiptarët për mungesë qëllimi për integrim në strukturat euro atlentike, por po zgjon edhe zëra emotiv për ngjarje që nuk dihet si do u vejë fati,pavarësisht vëndimit të çuditshëm të Kolegjit Zgjedhor. Se aktorët gjithnjë janë ata që përfitojnë e viktimat gjithnjë shqiptarët e tjeshtë.
Gjyqtarët e Kolegjit Zgjedhor pra, pas presionit edhe të ndërkombëtarëve, në fund të fundit, e shuan pak zemërimin, pasi nuk kishin mundësi të tjera ta mbronin KQZ-ë, duke urdhëruar të hapen gjithë kutitë e votimit për gjithë Tiranën.Eshte kjo hileja e radhës. Urojmë të mos kemi sërish paqartësi me votat tepër a kushedi se çfarë do mendohet si hile.
Po Rama duhet të jetë më i qartë. Sikur sot të deklarohet se kush do vertetohet fajor për këtë ngerç për kutitë, ku kemi dy vjet me parlament të bllokuar e shumë dëme ekonomike që i vuan populli do përfundoi në burg, ndryshe do vinin punët. Madje shpejt.
Populli, administrata, shteti, u bënë lesh arapi për kuti, për këto kuti që figurativisht nuk janë dhe aq ndjellamira që hapen e mbyllen sipas dëshirës.
Megjithatë, le të hapen sa më shumë kuti…
Por, kujdes me … kodet.

Sokol Pepushaj

Mbi origjinën e disa fiseve në Shqiperi

Nikaj
Kryesisht rrjedhin nga emri i nje bariu, Nik apo Nikoll, i cili me kopene e tij u vendos ne vendin ku sot gjendet ky fis i Shqiperise se Veriut. I biri i tij, Biba, nga ana e vet kishte, tre djem; (Kol, Lek dhe Mark), pasardhesit e te cileve formojne ne fillim te shek.XX tre fiset e medha : fisi i Kol Bibajt me 750 fryme, fisi i Lek Bibajt me 480 fryme dhe fisi i Mark Bibajt me 870 fryme gjithsej. Pervec ketyre presupozohet se me keto jane te afert dhe komunat e Curaj i Poshter (190 fryme) dhe Kapiti (155 fryme)

Kelmendi
Nga ky fis , ne vitin 1497 numeroheshin 152 shtepi, dhe ka disa versione mbi formimin e ketij fisi. I pari i fisit, mendohet te kete qene nje bari i quajtur Klement, i cili me vone se bashku me gruan e tij Bubei dhe 20 koke dhen, u ul ne kete zone. Nje version tjeter flet per nje abat katolik, italian i quajtur Abate Clemente.
Paraardhesi i ketij fisi, mendohet te kete patur 7 ose 4 djem. Kater ishin : Selca, Vukli, Nikli dhe Boga, familjet me femije shume,te te cileve formuan fshatrat repsketivisht me emrat e permendur me lart, madje u formua dhe bajraqe, me emrat respektive te fshatrave dhe fisit Kelmendi. Keto kater bajraqe ekzistonin akoma dhe ne shek.XX: Selca me 400 shtepi, Boga me 70, Vukli rreth 100 shtepi dhe Nikli me rreth 150 shtepi.

Keçi, Lesh Tuzi, Mur Deti
Saga e formimit te ketyre fiseve eshte ineteresante. Pasi nga to rrjedhin shume fise temevonshme,origjina e te cileve gjendet tek keta tre emra.
Mur Deti kishte dy djem: Pog Guri dhe Dit Muri. Pog Guri po ashtu kishte dy djem (Kol Poga dhe Lek Poga).
Keto dy, rezulton se jane dhe paraardhesit e dy fiseve Berisha (Kol Poga) dhe Merturi.
Dit Muri kishte tre djem : Mark Diti, Zog Diti dhe Mir Diti, te cilet ishin paraardhesit e tre fiseve te, Shoshit, Shales dhe Mirdites. Kurse fiset Thaçi dhe Toplana presupozohet se rrjedhin direkt nga Mur Deti.
Sipas nje versioni te sages, duket se vete Mur Deti te kete vdekur i varfer. Djali i pare (Zog Diti) morri si trashegimi tre “shale” kuajsh; i dyti (Mark Diti) trashegoi shoshin dhe djalit te trete (Mir Diti), nuk i mbeti gje per te trasheguar nga i ati, por vetem nje pershendetje “Mirë-dita”.
Prejardhja e fisit Keçi nuk dihet, por presupozohet se dhe ky fis te kete qene shqiptar per nga origjina dhe u arratis prej turqve ne zonen sllave Piperi.
Katundi i shqiptarit, Lesh Tuzi, i cili ka ekzistuar ne vitin 1330, shtrihej deri ne kufirin me Zeten. Me kete emer lidhen legjendat e formimit te fiseve Hoti, Kuçi dhe Bushati. Pas shperberjes se katundit te madh, u kufizua dhe zona e ngulimit veror dhe duket, se ne vitin 1455 proçesi i territorializimit se fiseve te shperbera mbaroi. Komuna e Metagushit, e cila ne fillim te shek.XV ekzistonte akoma, humbi se ekzistuari. Komuna e Hotit, kishte bashkuar ne fillim te shek.XV, disa katunde dhe ne keto katunde te bashkuara me 1485, jane numeruar 8 fshatra dhe 134 shtepi.
Paraardhesi i fist Kuçi mendohet te kete qene nje fare Grèa Nemadin. Katundi i permendur gjate shek.XV-XVI u zgjerua me tej, me serbe. Te nguliturit e rinj (nder ta dhe Dobrošani, Cigomani, Deljani, Bulatoviæi, Miloviæi etj) u integruan shpejt dhe morren dhe emrin e fisit Kuçi. Ne vitin 1485 Kuçi perbehej prej 8 fshatrash dhe 253 shtepish, kurse me 1497 u shtuan 150 shtepi dhe prej 8 fshatrave, rrodhen, 9 katunde dhe dy fshatra.
Kurse mendohet se prejardhjen fisi Shala, e ka nga emri i themeluesit te tij, Shako.
Per Kastratin ekziston nje version i preardhjes se fisit prej Krsto-s, por hidhet dhe mendimi se themeluesi i fisit mund te kete qene nje fare, Detali (Delti, Dedli) Bratoshi, i cili ne gjysmen e dyte te shek.XV, se bashku me djemte e tij (Ivan, Nar, Gor, Jer, Gion, dhe Ali) emigroi ne zonen e mevonshme te fisit. Aty , tok me te lindurit e rinj (Pietroviæ, Tutoviæ dhe Pelai) jetonin ne nje shpelle. Banoret e meparshem te zones, u larguan, ne pjesen me te madhe te tyre, dhe mqs familjet e djemve u shtuan shpejt, u detyruan ta ndanin token ne tre pjese : pjesa e pare i ra familjes se Aliut, Gorit dhe Jerit, pjesa e dyte i kaloi familjeve te Palit e Ndokes, kurse pjesa e trete asaj se Ivanit.
marre nga libri i Karl Kaser “Familie und Verwandtschaft auf dem Balkan” (Familja dhe farefisnia ne Ballkan)
perktheu nga gjermanisht, Eni.

Republika e Saliristanit

Ndodhet ne zemer te Europes, aty ku deri para 14 majit 2011, shtrihej nje shtet i quajtur Shqiperi. Hapesira gjeografike eshte tkurrur ndjeshem qe pas vitit 1913 dhe mbase mund te tkurrej edhe me shume, te pakten hapesira detare keto vitet e fundit. Nuk mund te thuhet plotesisht se eshte Mbreteri. Me shume i pershtatet termi Principate. Sic eshte e kuptueshme, ne krye te Principates eshte Princi, i cili ne fakt ka lejuar te kete edhe nje Parlament. Parlamenti eshte njedhomesh dhe ne krye eshte nje nga njerezit me te afert te familjes politike te Princit. Numri i te ashtequajtureve Deputet ne kete Parlament eshte 140, ku 74-76 prej tyre ngrejne e ulin doren sipas deshires se Princit, i cili eshte edhe Kryetar i Qeverise, Komandant i Gardes dhe i Forcave te Armatosura. Pjesa tjeter e deputeteve mjaftohen me rrogat mujore, te cilat ne disa raste i humbasin per fajin e tyre ose te Kreut te Parlamentit. Per te treguar se eshte nje organizim shteteror modern, Princi ka vendosur edhe nje President. Ne fakt, eshte figure honorifike, e cila me vullnetin e Princit para disa viteve, thuajse eshte kthyer ne nje kukull ne skenen politike e publike te vendit.
Vendi, ne ndryshim nga republikat arabe, ka edhe nje garniture te gjere te partive politike. Jane mbi 80 parti politike, te cilat nga pak i marrin shtetit nje shume jo te vogel te ardhurash. Partia me e forte, nese mund te quhet keshtu, eshte Partia AntiPrinc, e cila edhe ajo ka ne krye nje Princ, por me te vogel se Princi. Pra mund te quhet Princth. Nuk kaa asnje pushtet politik, por sillet si nje Pricth Kurore. Pret prej vitesh qe kurora ti vihet mbi koke, por Princi ka jeten e gjate dhe Printhit i duhet te prese akoma. Princthi ka tekat e veta dhe jo rradhe perplas kembet, duke i sjelle shqetesime fare te vogla edhe Princit. Sic eshte e kuptueshme, jo rradhe Princi e toleron dhe i kujton se nje dite ai, Pricthi do te jete Princi i vetem i Saliristanit. Mbase do ti duhet te prese 35 vite, por natyrisht nje dite ai do te jete Princ.
Aktualisht, Saliristani eshte bere pjese e NATO-s. Nuk eshte e qarte se cilat ishin perfitimet apo humbjet e vendit me kete hap, por ishte deshira e flakte e Princit, por edhe e princerve pararadhes qe te realizohej antaresimi. Nje vend i vogel, me nje siperfaqe pak me te madhe se 28 mije km2, tashme krenohet se ka mbrojtje te gjitha armatat e NATO-s, nese do te sulmohet. Ne paranteze, Princerit e ketij vendi, e kane patur fobi idene e sulmit nga armiqte e jashtem. Gjithcka nisi nga ideja, u materializua me bunkete dhe u bitis me antaresimin ne Aleancen e Atlantikut te Veriut. Saliristani prej shume vitesh tashme, kontribuon konkretisht me trupat e tij ne shume vende ku ka konflikt. Sigurisht, ne vijen e dyte te frontit dhe me shpenzimet e armatimit dhe te akomodimit nga aleatet me te medhenj. Princi eshte i mendimit se tani per tani, duhet vleresuar fakti se Saliristani eshte pjese e operacioneve paqeruajtese.
Pas NATO-s, objektivi i rradhes i Princit por edhe i Princthit, eshte antaresimi ne Bashkimin Europian. Populli i Saliristanit eshte populli me pro-BE-se ne glob, ku rreth 96-97% jane te lumtur te jene pjese e ketij organizmi. Para disa muajve, u realizua levizja e lire e saliristanasve ne te gjitha vendet e Shengenit dhe vokacioni pro- BE-se duket se ka rene diku me 1-1,5% te te anketuarve. Antaresimi ne BE duket i larget pasi Princi dhe Princthi kane disa mosmarreveshje te vogla, te brendshme, por me ndikim ne syte e te jashtemeve. Nen ze flitet se kur Saliristani do te behet gati per antaresim te plote, BE-ja nuk do te ekzistoje me.
Tashme prej shume vitesh, por me shume keto ditet e fundit pas 14 majit 2011, Princi me Princthin kane mosmarreveshje te medha. I rritur prej mese 11 vitesh “si eshka mes dhjamit”, Princthi nuk ka shume qejf te liroje karriken e nje zoterimi te madh brenda principates, Feudin e Tiranes. Nga ana tjeter, i merzitur me tekat e perhershme te Princthit, Princi ka vendosur t’ja heqe me cdo kusht e menyre Feudin e Tiranes Pasardhesit te mundshem. Duke qene ne zemer te Europes dhe pjese e NATO-s, Princi nuk mund ta marre Feudin e Tiranes ne rruge jo demokratike. Sic ishte ne traditen e Saliristanit, u organizuan zgjedhje. Princthi shpalli fitoren me 10 kokrra me shume se Princthi Blu, i preferuar i Princit per Feudin e Tiranes. Pas 6 diteve numerim edhe ne pranine e ambasadoreve te principatave dhe mbreterive te tjera, fati duket se i buzeqeshi Princthit, i cili madje iu drejtua publikisht edhe nenshtetasve, atyre qe ai i ka me per zemer. Mendja e Princit kishte nisur te punonte, duke menduar rruge per ndryshimin e rezultatit, por me mjete demokratike, te pakten ne fasade. “Disa shtetas kane ngaterruar kutine me voten per Princthin Blu”, tha Princi dhe duhej te numeroheshin disa kuti. Princthi perplasi kembet serish, por kete here Princi kishte menduar t’ja merrte Feudin e Tiranes. U thirr ne skene nje personazh tjeter, i lehte per tu vene ne urdherat e Princit. Quhej Kontristani. Nuk vonoi dhe per 7-8 dite numeroi kutite e caktuara dhe si per cudi, Princthi Blu u kthye ne krye me 77-81 kokrra me shume se Princthi. Kontristani certifikoi fitoren e Princthit Blu, ndersa Princthi humbi Feudin e Tiranes. Me kot per dite me rradhe, Princthi mobilizoi nenshtetasit e tij perkrahes, te cilet me kot rrethuan keshtjellen e Kontristanit, i cili natyrisht me forcat qe i dergoi ne ndihme Princi, vijoi punen i pashqetesuar. Ajo qe permendet ne kete rast eshte se kokrra jane 870 me shume se nenshtetasit qe votuan per Feudin e Tiranes. Te gjithe jane te bindur se ka ndodhur nje mrekulli, nje magji, mbase edhe magji e zeze. Por te gjithe heshtin, edhe Princthi flet pak pasi pritet te flase Kolegji, nje tjeter krijese e bindur ndaj Princit. Nuk eshte e qarte se si do te perfundoje fati i Feudit te Tiranes, por sipas gjasave Princi do te fitoje betejen pa arme me Princthin.
Nenshtetasit e Princit por edhe te Princthit, jane njerezit me te lumtur ne bote, nese mund ti perkufizojme si njerez. Jane te gjithe te papune, nje pjese shume e madhe mezi sigurojne buken e goje, nuk kane as cati mbi koke (ose e kane me qera) por jane te lumtur. Te pakten, keshtu shprehen per mediat. Kalojne gjithe kohen ne hanet e Principates duke bere tifozllek per Princin, Princthin apo edhe te tjere qe lejohen. Shumica e nenshtetasve kane harruar qe kane nje koke, tek e cila ka disa vrima, ku nga njera pervec futjes se ushqimit, duhet te dale edhe ndonje fjale kritike. Flasin te gjithe ne tavolinat e haneve, por eshte e veshtire te grumbullohen kunder vullnetit te Princit apo edhe te Princthit.
Saliristani ka edhe media. Panorama e nje shteti demokratik, e kerkon edhe kete komponent. Natyrisht, pjesa derrmuese e mediave, jane nen urdhrat e Princit. Sigurisht, edhe Princthi ka disa media nen kontroll, por me humbjen e pritshme te Feudit te Tiranes, edhe ato do ta braktisin. Ne keto media punojne skllever, te cilet ne shume raste jane te mirepaguar, por qe nuk kryejne pune tjeter pervec asaj cfare u thote Padroni i medias, pasi ka marre orientimet nga Princi ose Princthi. Gjithsesi, nuk mund te thuhet se nuk ka media.
Vendi ka edhe forca te armatosura. Jane jo vetem ato qe perfaqesojne Saliristanin ne NATO, por edhe qe nuk mbajne dot nen kontroll nje qender demontimi armesh te trasheguara nga nje Princ paraardhes. Si pasoje, ne 2008 humben jeten nga nje shperthim 28 persona dhe u shkaterruar nje feud i tere ne afersi te Tiranes. Saliristani ka edhe polici, e cila natyrshem i sherben Princit. Ka edhe Garde Republike besnike e Princit, e cila vret diten per diell, ne sheshin kryesor te Saliristanit 4 njerez te paarmatosur, vecse me idete e mendimet e tyre kunder Princit. Nuk e besoni, por vendi ka edhe Gjykata, te te gjitha niveleve. Tashme, te gjitha, edhe Kolegji i binden natyrshem Princit te plotfuqishem. Ne fakt, nese nuk eshte i drejte dhe i panashem Princi, si mund te jete nje apo disa gjykates?!
E thame me lart, Saliristani ka edhe qeveri, ka edhe ministra. Nje minister ne detyre akuzohet per 28 te vdekurit e shperthimit te Gerdecit. Nje tjeter ish- minister, Princthi Blu, akuzohet vjedhje te 230 milione eurove. Ministri tjeter akuzohet se ka vendosur ne koken e tij per disa ceshtje milionash, pa marre as pelqimin e Princit se te Parlamentit jo qe jo. Nje ish- kryeminister eshte kapur “gabimisht” nga nje ish-minister ne nje allishverish te vogel rreth 700.000 euro, por vetem per nje rast, vetem me nje firme. Nje ish- minister tjeter ka fituar 1.8 milion euro per nje vit dhe u gjobit me 30.000 leke pasi nuk ka deklaruar transaksionet. Sigurisht, ka edhe raste te tjera, por natyrshem nuk mund ti permendim te gjithe.
Popullsia e Saliristanit, numri i saj, nuk eshte bere i njohur asnjehere saktesisht. Kjo edhe per efekt te rezultateve te zgjedhjeve, te cilat duhet te dalin gjithmone sic deshiron Princi. Flitet per rreth 1,3 milion jashte kufinjeve dhe per 3 milion brenda kufinjeve. Ata qe jane jashte, lulezojne principatat e huaja, por mbajne me buke ata qe jane brenda kufinjeve te shtetit. Por cuditerisht, Princi akoma nuk ka vendosur te flase seriozisht me Princthin qe tu japin te drejten e votes edhe nga principatat ku punojne ketyre 1,3 milion shtetasve.
A ia vlen te vizitohet Saliristani? Fillimisht, sqarojme se nuk ka te beje me republikat e Kaukazit apo te Arabise. Emri eshte thjeshte nje rastesi, nje bashkim emrash mbase. Asnjehere nuk eshte kuptuar qarte. Principata apo Republika e Saliristanit eshte nje eksperiment ne zemer te Europes, sic ka qene per 45 vite te princerimit te nje Princi tjeter. Turizmi eshte prioritet, plazhet ne disa raste jane te virgjera, por njerez dhe bageti jane nen rrezet e diellit fare prane njeri- tjetrit. Natyra eshte treguar bujare, duke krijuar me doren e saj perla sic jane edhe mjaft zona malore. Problemi i vetem eshte se nuk ka rruge qe te vizitohen, por ata qe kane deshire te ecin ne kembe, ia arrijne. Gjithmone nese nuk jane pre e plackitjeve naten apo e renies ne hone bashke me ndonje shoqerues te ndershem. Njerezit jane pergjithesisht mikprites por mund te te ofrojne thjeshte “buke e kripe e zemer”, ne kuptimin e plote e te vertete te fjales. Sigurisht, nuk duhet nxire cdo gje. Kjo eshte njera ane. Saliristani ka edhe plazhe te ngjashme me Italine, Ameriken apo Spanjen. Ka edhe hotele me 4, 5 apo edhe 6 yje. Natyrisht ka edhe kazino ku mund te humben te gjitha parate edhe brenda 1 minute, me nje klik.
Ka edhe te tjera, shume te tjera. Por edhe per kaq, besoj se ia vlen te vizitohet Saliristani. Principata apo Republika e Saliristanit. Njihet me keto dy emra ne arenen nderkombetare. Si mund te gjendet ne harte? Me emrin Saliristan, veshtire te gjeni dicka te sakte. Shtypshkronjat e Principates akoma nuk kane shperndare hartat e reja. Mbase kerkoni me emrin Shqiperi. Eshte i njejti territor, te njejtet njerez, te njejtet udheheqes!
Welcome to Saliristan!

Blerti Delija
P.S. Cdo referim ndaj personave, fakteve, ngjarjeve apo shifrave ne kete shkrim, eshte thjeshte rastesi!

Kanibalizem zgjedhor ne Malesine e Madhe

nga Vasel Gilaj

Vemendja e opinionit publik shqiptar eshte perqendruar keto kohe ne situaten postzgjedhore ne Tirane. Kryqyteti i Shqiperise nuk ka akoma nje kryetar bashkie edhe pse kane kaluar nje muaj e gjysem nga 8 maji 2011 kur zgjedhesit u ftuan te hedhin voten e tyre. Uzurpimi i te gjitha instutucioneve nga partia-shtet e drejtuar nga kryeministri Sali Berisha ka sjelle nje gjendje te renduar per demokracine shqiptare. Sinjalet tashme jane te qarta qofte nga SHBA permes perfaqesuesve te tij si z. Kantrimen, ashtu edhe nga Bashkimi Europian apo edhe OSBE-ja. Nuk eshte e qarte se kur do te marr fund odiseja zgjedhore per Tiranen, por ne fakt probleme madje edhe me te thella ka patur edhe ne zona te tjera te vendit, sic eshte Malesia e Madhe.
Si njohes i mire i realitetit ne kete treve, por edhe percjelles i rregullt i fushatave elektorale, kam bere konstatime tragjike per zgjedhjet edhe me 8 maj 2011 duke qene edhe deshimtar okular si gazetar prej 17 vitesh.
Fushata zgjedhore ne Malesine e Madhe u personifikua nga nje presion i papare i strukturave vendore dhe i strukturave te varesise qendrore ne kete rreth. Kercenimet dhe presionet kane ardhur per te gjitha kategorite, duke nisur nga Zyra Arsimore ne M.Madhe. Drejtuesit e saj kane detyruar mesuesit qe te perfshihen ne tubime elektorale, duke nderprere edhe procesin mesimor, gje kjo e ndaluar rreptesisht edhe me ligj. Ndersa mesuesit jane detyruar te firmosin per pjesmarrje ne fushata elektorale ne favor te Partise Demokratike dhe kandidateve te saj, edukatoret e brezit te ri jane detyruar te perfshijne edhe femijet e shkollave ne kete aktivitet te jashteligjshem. Fenomeni eshte dokumentuar edhe nga mediat, madje edhe ne takime ku ishte i pranishem kryeministri Berisha apo edhe kryetarja e Kuvendit Jozefina Topalli. Ne rastet kur mesuesit kane refuzuar ti binden shkeljes se imponuar te ligjit, ata jane pezulluar nga puna dhe ne disa raste, edhe jane pushuar nga puna. Zyra Arsimore e M. Madhe ka sherbyer si mekanizem ne duart e pushtetit te djathte per te sulmuar rregullisht mesuesit dhe edukatoret qe nuk i bindeshin urdherave politike.
E njejta linje veprimi ka qene edhe ne sektorin e shendetesise, bujqesise, administrimit te pyjeve e kullotave, administratat e komunave dhe te Bashkise Koplik etj. Te gjithe punonjesit e ketyre sektoreve kane perjetuar nje situate te rende presioni, duke u detyruar te behen pjese e tubimeve dhe aktiviteteve elektorale pa deshiren e tyre dhe ne orarin e punes. Mediat vendore kane evidentuar paralizim te plote te institucioneve, dyert e te cilave kane qene totalisht te mbyllura ne ditet kur M.Madhe vizitohej nga kryeministri, kryetarja e Parlamentit, ministra apo drejtues te subjekteve qe jane pjese e koalicionit te qeverise. Madje, ata jane detyruar te mbushin edhe sheshet e mitingjeve elektorale edhe ne Tirane, duke u detyruar edhe te firmosin paraprakisht per pjesmarrjen jo vetem te tyre, por edhe te afermeve.
Edhe nje sektor totalisht i depolitizuar dhe larg politikes me ligj, sic eshte Policia e Shtetit, eshte detyruar te jete pjese e takimeve elektorale. Uniformat blu, te cilat duhet te jene vetem ne sherbim te qytetareve dhe te ligjit, ishin pjese e skemes duke ushtruar presion te hapur tek qytetaret per te qene pjese e angazhimit politik. Policia e Shtetit tregoi se eshte sherbetore besnike e pushtetit politik dhe vegel qorre ne duart e kryeministrit, kryetares se parlamentit por edhe te drejtuesve vendore te institucioneve te komanduara nga Partia Demokratike.
Gjendja eshte renduar ndjeshem ne Malesine e Madhe edhe gjate dites se votimit, me 8 maj 2011. Ndersa miliona leke te taksapaguesve shqiptare u perdoren nga PD-ja dhe strukturat e saj ne pushtetin vendor per te realizuar nje fushate shume luksoze, me shume para u hodhen per blerjen e votes diten e zgjedhjeve. Ne 6 njesite e qeverisjes vendore te M.Madhe vota u kerkua te blihej haptas. Kandidate te PD-se per kryetar bashkia apo komunash, kane arritur te blejne nje vote zgjedhesi deri ne 200 USD. Sipas disa perllogaritjeve paraprake, bazuar ne ate cfare eshte thene jo publikisht ne fushate elektorale, kandidatet e pushtetit ne M. Madhe kane dhene rreth 800.000 USD per te blere me para pushtetin ose me sakte, per te mbajtur ate me cdo kusht. Varferia e thelle ne kete zone dhe mungesa e alternativave nga shteti per daljen nga situata, sollen qe zgjedhesit te detyrohen ne shesin pasurine e tyre me te madhe, investimin per te ardhmen e tyre dhe te femijeve: voten e tyre! Tashme, nga 6 njesi te qeverisjes vendore ne M. Madhe, 5 jane te drejtuara nga PD-ja. Ne fakt, edhe njesia e 6-te mund te konsiderohet e mbajtur nga PD-ja, pasi kryetari ne detyre i kandiduar nga PD-ja ne vitin 2007, u shpall serish fitues duke rikandiduar me siglen e opozites, sic ndodhi ne Komunen Gruemire.
Gjate ketyre zgjedhjeve, u konstatuan edhe fenomene te tjera, shume te demshme dhe te denueshme per nje shoqeri shqiptare qe tenton te jete pjese e BE-se. Bashkia e Koplikut, e vetmja bashki ne M.Madhe, nuk ka asnje keshilltar te besimit te krishtere, nga 17 keshilltare qe ka keshilli i Komunes. Duhet thene se nga viti 2007-2011 ka qene nje keshilltar i PDK-se, i cili ka treguar se ne Bashkine Koplik, mund edhe te bashkejetohet ne mes besimeve fetare. Kjo ndodh ne nje kohe, kur edhe perqindja e besimit te krishtere te banoreve te Koplikut, eshte e denje per te patur perfaqesuesit e tyre ne kete Keshillit. Numri ne total i banoreve te besimit te krishtere te Koplikut, me te drejte vote, eshte rreth 25%. Ky fenomen duhet te beje te reflektoje te gjithe opinionin,por ne menyre te vecante dejtuesit e shtetit shqiptar nga kryeministri, presidenti apo kryetarja e Parlamentit.
Duke iu rikthyer dites se zgjedhjeve, duhet thene se ka patur mjaft probleme, deri edhe ne konfrontime fizike, afer edhe perdorimit te armeve. Me shume konflikte jane evidentuar ne qendren e vendnumerimit te votave gjate 4 diteve qe ka vijuar ky numerim. Rasti me flagrant eshte ai i njeres prej komunave me malore te M.Madhe, Kelmendit.
Ajo cfare mund te thuhet si permbledhje e situates zgjedhore ne M.Madhe eshte se me 8 maj 2011, nuk u arriten standartet e zgjedhjeve. Tashme, keto zgjedhje u vulosen edhe me gjak, sic eshte rasti i Komunes Shale, ku nje i aferm i kandidatit te majte per kryetar komune- perfaqesues i Partise Demokristiane, u plagos me arme zjarri. Fillimisht policia njoftoi se plagosja u be nga kryetari ne detyre i komunes, perfaqesues i PD-se por me pas u deklarua se arma ishte e kryetarit, por u perdor nga nje i aferm i tij. Ngjarja ndodhi pasi Kolegji Zgjedhor vendosi perqesitjen e zgjedhjeve. Ky eshte nje tjeter tregues i perdorimit te Policise se Shtetit per interesat e partise ne pushtet. Vlen te theksohet se Komuna Shale eshte ne kufi me M.Madhe.
Situata postzgjedhore eshte jashte kontrollit te shtetit dhe strukturave te tij. Kriminaliteti ka njohur rritje te ndjeshme, me vrasje edhe ne zemer te Tiranes, ish- Blloku. Hakmarrjet dhe gjakmarrja po njohin nje zhvillim te papare me heret, duke krijuar nje situate te pasigurte per bisnesin, gazetaret por edhe jeten e qytetareve te thjeshte.
Edhe pas 20 viteve, Shqiperia eshte ne udhekryq te historise. Nuk arrijme dot te bejme zgjedhje, te cilat jane “alfa” e demokracise. Pushteti dhunon rregullisht per te ruajtur sundimin. Si do te jete e ardhmja e afert e Shqiperise, askush nuk mund ta thote. Viti 1997 nuk eshte shume i larget dhe kete e pranojne tashme jo vetem politikanet, por edhe analistet e pavarur.

Countryman: Zgjedhjet ne Shqiperi jo ne respekt te ligjit!

Nga dita ne dite qendrimi i faktorit nderkombetar per zgjedhjet e 8 majit ne Shqiperi, po ashpersohet. Te gjitha institucionet qe merren me monitorimin e zgjedhjeve por edhe perfaqesues te larte te vendeve mike- te interesuara per progresin ne vendin tone, po shprehin hapur shqetesimin per zgjedhjet vendore te 8 majit.
Drejtues te larte te OSBE-se dhe ODIHR-it kane folur qarte me nota kritike per kete proces, vecanarisht sa i takon procesit te numerimit, i cili eshte kthyer ne nje maratone te vertete pa mbarim. Ne te njejten linje, madje me nota shume me teper kritike ka qene edhe Komiteti Amerikan i Helsinkit, i cili ka folur per procesin e menaxhimit te zgjedhjeve pas 8 majit duke vene ne dyshim ligjshmerine e procedurave te zbatuara nga KQZ-ja kryesisht. Edhe zv.ndihmës sekretari i Shtetit për Euroazinë, Thomas Countryman, ka shprehur rezervat e tij, duke u shprehur qarte se “zgjedhjet ne Shqiperi nuk jane realizuar ne respekt te ligjit”.
Situata postzgjedhore ne Shqiperi eshte mjaft e nxehte dhe kete po e pranojne jo vetem faktoret vendas por edhe ata nderkombetare. Njesia me e rendesishme e qeverisjes vendore, Bashkia e Tiranes, akoma nuk ka perfunduar procesin e shpalljes se fituesit. Pavaresisht se numerimi i kutise se fundit, rrjedhimisht edhe rezultati perfundimtar per Bashkine e Tiranes u krye ne prani te ambasadorit te SHBA-se z. Arvizu, te ambasadorit te BE-se z.Sequi dhe te ambasadorit te OSBE-se z.Wollfarth, nderhyjret e mepastajme te KQZ-se kane sjelle zvarritjen e tejzgjatur te ketij procesi. Opozita argumenton se kutitë janë hapur dhe në to janë futur duart.
Edhe kesaj rradhe, zgjedhjet e 8 majit po i ngjasojne me shume atyre qe zhvillohen ne Afganistan, ku shpalosen çdo dite fakte edhe ne syte e mediave “live” per vjedhje vote, mbushje kutishe, presione dhe incidente te renda qe shenjuan edhe muajin e fushates zgjedhore ne Shqiperi.
Sigurisht, presioni ka qene me i forte ne zona te thella e te izoluara, sidomos ne Veriun e Shqiperise. Ne fshatin Xhan te Komunes Pult (Dukagjin), disa metra larg qendres se votimit, persona të paidentifikuar i bejne prite shtetasit Prekë Potaj, i cili qellohet me grushte e shqelma dhe lihet pa ndjenja. Agresoret i kane grisur edhe pasaporten, karten e vëzhguesit te zgjedhjeve dhe teseren e Partise Demokristiane qe i mbante me vete. Sipas gjasave, ata kane menduar se e kane vrare shtetasin Prekë Potaj dhe jane larguar me nxitim. Ate dite, Preka ishte vezhgues i PDK-se ne ate qender votimi. Partia Demokristiane në këto zgjedhje ishte pjesë e koalicionit “Aleanca për të ardhmen” dhe njera nder partite qe u kercenua fort jo vetem me vjedhje vote po deri edhe me jete vezhghuesish. Kryedemokristiani shqiptar Nard Ndoka ka ngritur akuza te renda ku ka deklaruar boterisht se sistemi zgjedhor eshte i kompromentuar dhe dita e 8 majit ishte nje dite e zeze ne horizontin shqiptar.
Fati i keq e ka ndjekur shtetasin Prekë Potaj edhe ne etapa te tjera te jetes se tij, për të cilat gazeta jonë është ndaluar edhe tjeter herë. Me 5 shtator 1999, Preka qellohet me arme zjarri nga persona qe udhëtonin ne nje makine tip Benz. Ngjarja ne fjale ka ndodhur ne fshatin Grude e Re dhe vetem fati solli qe Prekë Potaj te mos vdiste ne ate atentat per jeten.
I vene ne shenjester per arsye te nje gjakmarrjeje te vjeter rreth 60 vjecare, Prekë Potaj do te rrezikonte serish jeten me 21 nentor 2006. Ne nje nga sheshet kryesore te qytetit te Shkodres, prane Hotel- Turizem “Rozafa” nje makine tip Fuoristrade tentoi ti marre jeten duke e shtypur nen rrota. Nga ky sulm i rradhes, Preka pesoi demtime serioze ne kemben e djathte.
Jeta e shtetasit Prekë Potaj eshte bere e pamundur ne vendlindje. Tashme ai eshte vene ne shenjester per tu vrare dhe rasti me i fundit, ai i 8 majit 2011 ne qendren e votimit ne fshatin Xhan te Komunes Pult (Dukagjin) e tregon krejt qarte kete. Pa i mbushur akoma 41 vitet e jetes, Preka eshte perballur disa here me hakmarrjen qe i rrezikon jeten. Ishte ky rasti i tretë serioz. Eshtë pra ky realiteti i dhimshem i Shqiperise, e cila tashme prej 20 vitesh perjeton sagen e saj te trishte: gjakmarrjen dhe zgjedhjet, gjate te cilave krimi aktivizohet ndjeshem edhe nga mosfunksionimi normal i institucioneve.

Fatime Kulli

Pervjetori i 20-te!

A do te jape doreheqje nga drejtimi i Partise Socialiste nese Kolegji Zgjedhor ne te gjitha ankimimet, do te vendose qe Bashkia Tirane nuk i perket atij? Kete pyetje kane sjelle ne mendje shume antare te ketij subjekti politik, rruges drejt Tiranes per te festuar 20 vjetorin e partise se tyre. Ne fakt, prej shume kohesh, kjo pyetje po mundon pervec simpatizanteve dhe mbeshtetesve te opozites, edhe drejtues te partive aleate te PS-se, te cilet u thirren edhe ata te trokasin gotat ne diten e lindjes (me sakte, konvertimit) te partise me te madhe politike ne vend, te pakten nga mbeshtetja popullore ne zgjedhjet e 8 majit 2011.
Duket se dilema po gllaberon ne heshtje edhe te interesuarin direkt, Edi Rama. Fjalimi parashikohej i shkurter ne ceremonine me rreth 800 te ftuar, ku mungonte Pararadhesi politik i Rames. Natyrisht, ka shmangur me mjaft klas (gazetaresk te pakten!) mospermendjen e emrave. Ka sjelle ne vemendje fjalimin e Dritero Agollit ne diten e 12 qershorit 1991, por nuk ka cituar asnjehere ate qe u vendos ne krye te PSSH-se ate dite. nuk eshte ndonje risi, sidomos pas ftohjes se ashper te 2007 kur Paraardhesi kerkonte mbeshtetje politike per postin e Presidentit te vendit. Figurat e tjera qe sot militojne jashte rradheve te socialisteve te vjeter (PS-se) nuk ia vlen te permenden, pasi eshte e qarte se shume me shume kane marre nga kjo force politike, se i kane dhene. Rasti i Ilir Metes, pershembull, por edhe i enturazhit te tij besnik qe tashme prej dy vitesh jane ne pushtet me kryeministrin Berisha.
Sigurisht, nuk ka munguar kokteji tradicional, por eshte pak te themi se ky pervjetor eshte dhe duhet te jete nje moment shume i rendesishem reflektimi, pse jo edhe krahasimi.
Brenda nje dite, komunistet shqiptare te unifikuar qe nga viti 1941 ne Partine Komuniste, me pas Partia e Punes, u konvertuan si socialdemokrate europiane, duke marre emrin Partia Socialiste. Nuk kane kaluar shume vite, por akoma nuk eshte qartesuar se kush ishte mendjendrituri qe e pagezoi fillimisht me kete emer, edhe pse nuk ishte aspak e veshtire, pasi parti me kete emer ka patur, ka dhe do te kete rreth e rrotull Shqiperise por edhe me larg. Akoma nuk eshte e qarte se si ra perzgjedhja e kryetarit te PSSH-se se sapo krijuar mbi koken e Fatos Nanos, antar i Keshillit Presidencial te ideuar nga Ramiz Alia, nje rebel i lindur ne shpirt dhe ne sjellje dhe qe nga ajo kohe e deri me sot, mbetet figura kryesore e pasvitit 1990 bashke me Sali Berishen.
Kongresi i 10-te i PPSH-se ose i pari i PSSH-se zhvilloi punimet teksa pushteti ishte rimarre me zgjedhjet e pergjakura dhe te kontestuara te 31 majit 1991. Parlamenti ishte totalisht i dominuar nga punistet (pas 12 qershorit 1991, socialiste), natyrisht qeveria ishte ne doren e kesaj mazhorance dhe presidenti ishte ish-sekretari i pare i PPSH-se, Pasardhesi i Enver Hoxhes, veriori Ramiz Alia. Qendrimi i pare ne pushtet i socialisteve shqiptare, do te zgjaste rreth 10 muaj, per tu fshire ashper nga PDSH-ja e Sali Berishes me zgjedhjet e parakoheshme te 22 marsit 1992.
Nuk do te mjaftonte lenia e pushtetit, por edhe lideri i socialisteve Fatos Nano, do te burgosej pas nje procesi ku akuzohej per abuzime me ndihmat e “Pelikanit” dhe nje kompani te quajtur “Levante CO” nga Italia. De jure, per 4 vite Nano do te ishte kryetar i PS-se, madje duke rifituar postin edhe nga qelia e burgut. De facto, partia qeverisej nga 4 nenkryetare, mes te cileve do te amplifikohej ndjeshem Ilir Meta.
Viti 1997 solli ne pushtet serish Partine Socialiste, serish me nje fitore plebishitare popullore. Pas trazirave te vitit 1997, socialistet kaleruan me mjeshteri revolten popullore te piramidave dhe me 29 qershor moren frenat e vendit ne dore. Pushteti u gezua per 8 vite rradhazi, ku u provuan disa kryeministra si Nano, Meta dhe Majko, pa llogaritur Bashkim Finon- kryeminister i para 29 qershorit i Qeverise se Pajtimit Kombetar.
Gjate 8 viteve te qendrimit ne krye te saj Nano u perpoq te bente reformim te ketij subjekti politik. Ne mbyllje te mandatit te dyte qeverises, kryesocialisti i beri Partise Socialiste por edhe socialisteve ne pergjithesi, demin me te madh te mundshem: percarjen qe solli largimin e Ilir Metes dhe krijimin e Levizjes Socialiste per Integrim.
Eshte e pranuar nga te gjithe se LSI-ja ne vitin 2005 nxorri ne opozite me ndarjen e votave nga gjiri i te majtes, Partine Demokratike dhe aleatet e saj.
I larguar fizikisht, por i fuqishem brenda rradheve te kongresit te vjeshtes se vitit 2005, Nano i dha nje mesim Rames diten e pare duke i rrezuar nje mocion. Diten e dyte, kryebashkiaku i Tiranes, Edi Rama, i antaresuar me firmen e Nanos vetem ne vitin 2003, zgjidhet kryetar i Partise Socialiste. Me shume per interesa te rizgjedhjes si kryebashkiak i Tiranes, Rama startoi afrimin me Ilir Meten dhe LSI-ne. Fryma e bashkimit ne nje koalicion me LSI-ne, u percua pozitivisht ne strukturat e dy partive si motra. Ne zgjedhjet vendore te 2007-es u rifitua Tirana dhe thuajse te gjitha bashkite qender qarku. Pavaresisht se kryeministri Berisha asokohe shprehej “Blue Albania”, ato zgjedhje u perceptuan si fitore e opozites se drejtuar nga Rama, por edhe aleances se re me Ilir Meten.
Pak muaj pas ketyre ngjarjeve, Rama beri edhe gabimin e pare ne levizjet politike. Nisi ftohja me aleatin e tij me te natyrshem, me te fuqishem Ilir Meta! Alternativat mund te jene te shumta, por edhe ne driten e zhvillimeve te fundit, Rama ka gabuar ne logjikimin e tij afatgjate politik. Me zgjedhjet e 28 qershorit 2009 ne prag, me nje kod te prodhuar me vullnetin e tij per te asgjesuar partite e vogla dhe drejtperdrejte LSI-ne, Rama e mendonte te kryer marrjen e mandatit si kryeminister i vendit. Sipas gjasave, ai kishte menduar dhe te lironte para kohe karriken e kryebashkikut, duke mos e ndjere nevojen per rifitoren e Tiranes, rrjedhimisht duke mos vleresuar se duhet Ilir Meten dhe LSI-ne e tij.
Thone se historia perseritet, kete here, per fatin e keq te Rames, edhe me hidhur. Nese ndarja e votave te LSI-se nga PS-ja ne 2005-en solli ne pushtet PD-ne e Berishes, ne vitin 2009 ishin votat e LSI-se qe u bashkuan ne parlament per ta mbajtur ne pushtet. Me 28 qershor 2009, juridikisht Edi Rama humbi zgjedhjet politike, duke shenuar edhe humbjen e tij te pare ne krye te PS-se. Ne fakt, ishte humbja e pare ne karriren politike te Rames qe nga viti 1998 kur Nano e ftoi te behej pjese e njerit prej kabineteve socialiste te kohes. tashme, thuajse pas 6 viteve ne drejtim te PS-se, Rama po perballet me mundesine reale te humbjes se dyte, me e renda dhe me me pasoja te pritshme per te gjithe opoziten shqiptare: humbjen e Bashkise se Tiranes! Sa per paranteze, Rama ka qene i vetmi nga kryetaret e qeverire vendore te zgjedhur ne vitin 2000, qe beri orakullin per fatin e tij ne krye te Tiranes. Ne tryeza me miq, kishte deklaruar se do ta fitonte edhe dy here mandatin e kryebashkikut te kryeqytetit, per tu larguar me pas edhe nga politika! Shume nga kryetaret e atehershem te bashkive, e shikon me cudi kete profeci, por koha tregoi se doli e vertete.
Gjate 20 viteve, socialistet kane patur vetem dy kryetare: Fatos Nanon dhe Edi Ramen. Nano qendroi ne drejtim te partise 14 vjet, prej te cilave 4 ne burg pa mundesi reale te ushtroje pushtetin politik. Edi Rama po mbush tashme 6 vite te plota ne drejtimin e PS-se. Fatos Nano futi ne mentalitetin e PS-se frymen liberale, e njohur per te gjithe shqiptaret nga transmetimet “live” te mbledhjeve te KPD-se. Nano guxoi te largohet nga drejtimi i qeverise, nga drejtimi i PS-se dhe ti rimarre serish me forcen e bazes socialiste. Edi Rama nuk guxoi te jape doreheqjen pas zgjedhjeve te humbura juridikisht te pakten, me 28 qershor 2009 por rimori mandat tjeter pas pak muajve me parimin e dyshimte “nje antar, nje vote”. Gjate ketyre 6 viteve, fryma liberale ne PS-se eshte minimizuar drejt zhdukjes, duke ia kaluar shume edhe PD-se. Nano tentoi reformimin e PS-se por duhet thene se iku nga ajo duke lene ne krye garden e vjeter. Emrat e rinj te thithur nga Rama qofte edhe nga administrata e Bashkise Tirane, tashme edhe pjese e Grupit Parlamentar, nuk di nese duhet te shihen si reformim i PS-se apo privatizim i saj nga njerez te kryebashkiakut ne detyre te kryeqytetit. Gjate qendrimit ne drejtim te PS-se, Nano fitoi betejat politike te vitit 1997 dhe vitit 2001. Rama ka humbur betejen politike te vitit 2009, ndersa po te diskutojme per zgjedhjet vendore, sidomos ato te 8 majit 2011, nese humbet Tirana, duhet te konsiderohen te humbura.
Ne moshen 20- vjecare, Nano ka qene nje nga djemte te te hedhur te Tiranes, pse jo aventurier. Ne te njejten linje ka qene edhe Rama, ndoshta edhe me i zhdervjellet dhe joshur si ish- sportist i “Dinamos”. Ne jeten private personale, Nano dhe Rama kane te perbashket divorcin me bashkeshortet e para. Zonjat e dyta, kane qene perzgjedhje e ndryshme: Nano ka preferuar nje shume me te re se ai, Rama thuajse nje bashkemoshatare. Qe te dy, jane prinder por vetem me bashkeshortet e para. Arsimimi i tyre eshte i ndryshem, Nano per ekonomi ndersa Rama per arte. Mbase ketu duhet pare edhe thelbi i ndryshimit te tyre edhe ne politike.
Rama eshte nje lojtar i mire ne fushen e letrave, Nano me pak, por edhe ai me shprehje qe kane mbetur ne mendjet e shqiptareve prej shume e shume dekadash. Si lider historik i socialisteve, Nano edhe pas 6 vitesh, mbetet gur i rendesishem shahu ne fushen e politikes shqiptare, mbase edhe me mbeshtetjen dhe deshiren e ish- rivalit Sali Berisha. Pas goditjes ne shesh me 28 maj 1996 ne protestat per zgjedhjet, Rama u be protagonist vetem ne vitin 1998 si minister. Nga ajo kohe ai eshte protagonist edhe si kryebashkiak i Tiranes, por duhet te shihet nese do te jete i tille i zhveshur nga te gjitha funksionet publike e politike.
800 te ftuar nga e majta, ne qender dhe djathtas iu gezuan sot 20 viteve te PS-se. Eshte nje dite e shenuar edhe per te gjithe vendin. Eshte forca politike, qe me shkeputje, ka udhehequr Shqiperine per rreth 9 vite. Eshte forca me e madhe e opozites, numerikisht, me e madhja ne vend. Meqe jemi tek numrat. Nje nga njohesit me te mire te PS-se dhe te majtes, Servet Pellumbi ka sjelle ne vemendje nje shifer interesante. Pas ndryshimit (konvertimit) te emrit ne PSSH, vetem 50 mije antare moren teserat e reja nga rreth 160 mije qe kishte aso kohe PPSH-ja. Nuk dua te aludoj se kjo shifer, 160 mije, eshte thuajse ekzakt shifra e antaresise se deklaruar te PS+PD (nga rreth 80 mije secila), por me vjen ne mendje nje shprehje e Dritero Agollit, te cilen nuk e kujtoj nese e ka thene me 12 qershor 1991:”Te gjitha partite kane dale nga mitra e pergjakur e Partise se Punes”!
Gezuar 20- vjetorin jo vetem Partise Socialiste, por te gjithe shqiptareve, sidomos ata qe merren apo jane afer politikes!

B. D.

Statuja e Lirisë, Porti i New York-ut

Statuja e Lirisë , ndoshta monumenti më i famshëm i botës, i është dhuruar zyrtarisht SHBA-ve nga populli francez, me rastin e 100 vjetorit të Revulucionit që solli çlirimin e kolonive nga Britania e Madhe. Me kalimin e viteteve ajo mori një simbolikë tjetër, atë të lirisë e të demokracisë në botë. Ajo u kthye në një pararojë të “botës demokratike”.
Vendimi për ta ndërtuar atë u mor më 1876, 100 vjet pas revulucionit Amerikan. Mirëpo për shkak të mungesës së fondeve dhe vështirësisë së realizimit të një vepre kaq gjigante, Statuja u “ngrit në këmbë” në ishullin e saj vetëm 10 vjet më vonë.
“Statuja e Lirisë” është e lartë 46,5 m, të cilës i duhet shtuar edhe 46,9 m lartësinë e bazës.
Statuja e Lirisë është një tjetër symbol I Vëllazërisë duke nxjerrë në pah pishtarin e ndezur. Statuja e Lirisë është aktualisht Statuja e Lirive, lirive të shkelura mbi popullin amerikan nga Vëllazëria.
Atje ajo qëndron në ishullin e saj në Nju Jork duke mbajtur pishtarin e saj të lirisë dhe amerikanët besojnë që ajo është simboli i lirisë së tyre në Tokën e të lirëve.
Asgjë tjetër nuk mund të jetë më larg të vërtetës sesa kjo.
Të lashtët e simbolizonin Diellin në këtë mënyrë. Dhe ata nuk mbajnë pishtarin e lirisë, por pishtarin e të ndricuarve, Elitës së zvarranikëve.
Statuja e Lirisë është një symbol i Vëllazërisë i cili thotë: Ne e kontrollojmë këtë vend dhe po ju themi këtë, por ju jeni tepër budallenj për ta kuptuar!
Statuja e Lirisë në portin e Nju Jorkut u prezantua si një dhuratë nga Masonët francez të Grand Orientit për masonët e Amerikës me rastin e njëqind vjetorit të Republikës së parë Masonike
Ajo mban në dorë “Pishtarin e Ndricimit” masonik. Gjithashtu i referuar në vitet 1700 nga masonët iluminatë si “Pishtari flakërues I Arsyes”. Pishtari përfaqëson “Diellin” në qiell.
Titulli zyrtar i Statujës së Lirisë është, “Liria duke Ndricuar Botën”.
Simboli I Pishtarit
Illuminati do të thotë “dritë e plotë”. Një mënyrë për të simbolizuar këtë është të mbajturit e një pishtari. Një pishtar qëndron në majë të Statujës së Lirisë, mbi varrin e J.F. Kenedi dhe mbi një tunel ku u vra princesha Diana.
“Guri I themelit për Statujën e Lirisë u vendos me një ceremoni solemne në vitin 1884, të organizuar nga lozhat masone të Nju Jorkut.
Statuja e Lirisë u skicua nga skulptori francez Bartholdi dhe u ndërtua nga inxhinieri francez Gustave Eiffel (të dy këta frimasonë të mirënjohur), nuk ishte fillimisht aspak një “Statujë e Lirisë”, por u planifikua së pari nga Bartholdi për hapjen e Kanalit të Suezit në Egjipt në vitin 1867.
Bartholdi, ashtu si shumë frimasonë francezë të kohës së tij, u zhyt thellë në ritualet “Egjiptiane” dhe është thënë shpesh që ai e konceptoi statujën origjinale si një portret të perëndeshës Isis, dhe vetëm më vonë e ktheu atë në një “Statujë Lirie” për portin e Nju Jorkut kur u refuzua për Kanalin e Suezit.”

Perendesha Juno
Në mënyrë interesante, perëndesha Juno u paraqit në një monedhë të Vatikanit në vitin 1963 (vini re pishtarin e saj) gjatë periudhës së Papatit të Roncalli-t, që pretendohet të jetë frimason, i emërtuar në mënyrë të cuditshme Xhon XXIII, arkitekt i Vatikanit katastrofik II.
Perëndesha Isis është e njohur me shumë emra, dhe Juno është një nga ata emra.

Pishtari
Analogjia e ‘pishtarit’ është shumë interesante. Statuja origjinale e Bartholdi-t ishte destinuar së pari për Portin Said në gojën e Kanalit të Suezit, do të mbante gjithashtu një pishtar që do të simbolizonte “Orientin duke treguar rrugën “. Sigurisht ‘Grand Orient’, është emri i lozhës mëmë masone franceze dhe së cilës i përkiste Bartholdi. Ekziston një tjetër “pishtar” i ngjashëm që luajti një rol të cuditshëm në Revolucionin francez. Ai akoma shihet sot në vijën e horizontit të Parisit.
Njerëzit sot nuk e kuptojnë pushtetin e këtij simbolizmi dhe se si mund të përdoren ato me efekt shkatërrues në mendjet e masave jodyshuese. Dhe kjo është shqetësuese. Lëvizja naziste e SS përdori së shumti të gjitha këto “lojra simbolesh” dhe bëri kërdinë në botë.”.

Historia, madheshtia, magjia e Amfiteatrit Flavian, i njohur Gjigandi i Romës

Koloseumi ose i njohur fillimisht si Amfiteatri Flavian (latinisht: Amphitheatrum Flavium, italisht Anfiteatro Flavio ose Colosseo), është një amfiteatër gjigant në qendër të qytetit të Romës, Itali. Struktura origjinale e tij ka një kapacitet rreth 45,000-50,000 ulëse spektatorësh. Kolosumi u shfrytëzua për garime gladiatorësh në sy të publikut. Filloi të ndërtohej në lindje të Forumit Romak gjatë viteve 70 dhe 72 nga imperatori Vespasian.
Amfiteatri si një ndërtesë më e madhja e gjithë historisë së Perandorisë Romake u përfundua në vitin 80 nën udhëheqjen e perandorit Titus, kurse disa modifikime pësoi dhe gjatë sundimit të Domitianit.
Koloseumi u shfrytëzua rreth 500 vjet me garimet e fundit të evidentuara në shekullin e VI pas datës tradicionale të dështimit të Romës në vitin 476. Sikurse mbajtja tradicionale e garave të gladiatorëve në këtë godinë janë mbajtur dhe shumë spektakle tjera të cilat kishin gjithmonë karakter gjakderdhës – dëfrim në vuajtje të të tjerëve qofshin njerëzit nga njerëzit, njerëzit nga kafshët ose kafshët nga njerëzit.
Edhe përskaj dëmtimeve të fituara nga dridhjet e tokës dhe vjedhësit e gurëve, Koloseumi prap se prap ka mbetur simbol i Romës perandorake dhe është një nga simbolet që ka mbijetuar më me sukses nga arkitektura e Perandorisë Romake. Koloseumi është një nga simbolet më atraktive dhe më të vizituara në kohën e sotme në Romë dhe ka lidhje të ngushtë me Kishën Katolike Romake lidhur me disa rituale fetare.

Historia
Ndërtimi i Koloseumit filloi nën urdhërin e perandorit Vespasian rreth viteve 70-72. Vendi u zgjodh sepse ishte i rrafshtë mes kodrave Caelian, Esquiline dhe Palatine. Gjatë shekullit II p.e.r. vendi ishte dyndëshëm i banuar. Vendi u ç’popullarizua gjatë zjarrit të madh të Romës në vitin 64, ky Neroni përfitoi pjesën më të madhe të teritorit duke e vënë nën kontrollin e tij. Ai e ndërtoi ndërtesën ‘Domus Aurea dhe përballë saj ndërtoi lumenj artificial të rrethuar me pavilione dhe kopshte. Territori i ngritur nga Neroni u shkatërrua nga Vespasiani dhe përkrahësit e tij. Gjithashtu Colossus u shkatërrua, si dhe pjesa më e madhe nga Domus Aurea u rrënua, lumi u rimbush me tokë dhe vendi u përgatit për ndërtesën e re Flavian Amphitheatre (Koloseumi). Koloseumi u kompletua deri në pjesën e tretë gjatë kohës së sundimit të Vespasianit i cili vdiq në vitin 79. Niveli i fundit i ndërtimit u bë nga djali i tij Titus në vitin 80. Dio Cassius paraqet se 11,000 kafshë të egra janë therrur në 100 ditët e festimit të inagurimit të amfiteatrit. Godina u modifikua nga djali më i ri i Vespasianit, Imperatori Domitian, i cili ndërtoi hypogeum, një seri tunelesh nëntokësore për të mbajtur në to kafshët dhe skllevërit. Gjithashtu iu shtua një pjesë sipër për të shtuar kapacitetin. Në vitin 217, u dëmtua shumë nga një zjarr i madh i cili shkaterroi nivelet e sipërme të drunjta të brendësisë së amfiteatrit. Nuk u rindërtua plotësisht deri rreth vitit 240 ku vazhduan dhe përmirsime të mëtejshme në vitin 250 ose 252 dhe përsëri në vitin 320. Më pas për shkak të tërmeteve Kolosumi u riparua edhe nga imperatorë të tjerë.

Mesjeta
Koloseumi u shfrytëzua për qëllime të ndryshme gjatë kohës së mesjetës. Gjatë shekullit VI një kishë e vogël u ndërtua në hapësirën e brendëshme. Arena e Koloseumit u shëndërrua në varreza. Sipërfaqe të shumta të ndërtesës nën nivelet u shndërruan në shtëpi adhurimi të cilat kanë qenë të evidentuara deri në shekullin e XII. Rreth vitit 1200 familja Frangipani mbizotëroi Koloseumin dhe e fortifikoi, sigurisht duke e përdorur si kështjellë.
Disa dëmtime pësoi gjatë tërmetit të vitit 1349, duke shkaktuar rrënimin e pjesës jugore. Shumica e gurëve të rënë u shfrytëzuan për ndërtimin e vendeve, kishave, spitaleve si dhe ndërtesave të tjera edhe jashtë Romës. Paria fetare krishtere u vendos në pjesën e tretë veriore të Koloseumit rreth mesit të shekullit XIV duke qëndruar aty deri në vitet e hershme të shekullit XIX.

Moderne
Gjatë shekullit XVI dhe XVII Popa Sixtus V (1585-1590) planifikoi të shëndërronte ndërtesën në fabrikë për përpunimin e leshit me qëllim ngritjen e punësimit dhe uljen e prostitucionit në Romë, por ky planifikim dështoi për shkak të vdekjes së tij. Në vitin 1671 Kardinal Altieri autorizoi përdorimin e tij për luftra mes demave. Reagimi publik ndikoi për mënjanimin e kësaj ideje.
Koloseumi sot është atraksioni më i madh turistik në Romë duke u vizituar nga miliona vizitorë nga e gjithë bota. Ky efekt ndikoi në realizimin e disa projekteve restauruese gjatë viteve 1993 dhe 2000, duke kushtuar rreth 40 miliard Lira Italiane ($19.3m / €20.6m në v.2000). Në vitet e mëvonshme u bë simbol ndërkomëtar kundër dënimit me vdekje, dënim që u largua nga Italia në vitin 1948. Disa demostrata kundër dënimit me vdekje u mbajtën pikërisht para Koloseumit në vitin 2000.

Emri
Emri i Koloseumit gjatë kohës është besuar të jetë ndarë nga statuja kolosale e Neronit.
Emri më pas u ndërrua në Coliseum gjatë kohës së mesjetës njohur edhe në Shqip, por Flavian Amphitheatre përgjithësisht është emër i pa njohur. Në Itali amfiteatri akoma njihet si il colosseo, dhe në gjuhët tjera romake njihet me emër të ngjashëm si le colisée (frëngjisht), el coliseo (spanjisht) dhe o coliseu (portugalisht).

Përshkrimi strukturor

Koloseumi ka lartësi 48 metra (157 ft / 165 këmbë Romake), gjatësi 189 metra (615 ft / 640 këmbë Romake), dhe gjerësi 156 metra (510 ft / 528 këmbë Romake), me një shtrirje sipërfaqësore prej 6 hektarësh. Muri i tij i jashtëm origjinal arrin gjatësi 545 metra (1,788 ft / 1,835 këmbë Romake) dhe vlerësohet të ketë mbi 100,000 metra kub (3,531,466 ft³) guri ristalorë së bashku me 300 ton çelik.Sidoqoftë, ka pësuar dëmtime të shumta gjatë shekujve, kështu që ka mbetur pjesa veriore akoma e ngritur.
Dyqind e dyzetë (240) shtylla zbukuruese ishin të vendosura në majë të hatullave. Roli i tyre ishte mirmbajtja e strehës njohur si ‘velarium, kjo mbronte spektatorët nga shiu dhe dielli.

Përdorimi
Organizimet e manifestimeve të ndryshme janë mbajtur si nga shteti ashtu edhe nga individë me prestigj të lartë. Shembull: perandori Trajan për të festuar fitoren e tij në Dacia në vitin 107 ka mbledhur 11,000 kafshë dhe 10,000 gladiatorë të cilët në një periudhë prej 123 ditësh kanë luftuar mes tyre.

Kulla Ejfel, France

Projekti i ndertimit te nje kulle 300 metra, lindi me rastin e parapergatitjeve te « Exposition universelle » te 1889.
Dy inxhinieret e ndermarrjes « Eiffel » Émile Nouguier et Maurice Koechlin, ideuan nje projekt fillestar, ne qershor te 1884-es, me kater kembe te drejta qe bashkoheshin afer majes. Gjatesija e kulles kapte shifren simbolike te 300 metrave ekuivalentja e 1000 kembe (njesi matese).
Pas shume hezitimesh, dhe dhjetra skicave me se fundi, ne 18 shtator 1884, Gustav Eiffel merr « lejen e ndertimit » dhe per : « nje ndertim qe lejonte ndertimin e nje kulle metalike qe mund te kaloje te 300 metrat »
Reagimi i parizianeve ne ate epoke kundrejt kesaj supermarieje, ishte i ashper. Nje pjese e mire e qarqeve politike, artistike, te epokes denonin ashper ndertimin e saj. Pjesa me e madhe e parizjaneve , te mesuar me stilin “osmanian” (“Hausmanian style”) te ndertimeve te qytetit, shikonin kullen si nje armik arkitekturor, nje “shemtim” nje “xhunge” qe defiguronte imazhin e qytetit.
Ndertimi i Kulles ne vetevete, perfaqesonte nje veshtiresi te madhe, qe shtohej me faktin se ishte hera e pare qe ndermeret nje “sfide” e tille. Projekti paraqiste 18 000 pjese metalike per ndertimin e saj dhe me nje preçizion te jashtezakonshem (deri ne te dhejten e milimetrit). Bashkimi i pjeseve behej se pari ne toke me bulona provizore; qe zevendesoheshin me pas me ribatina (rivets) te nxehta. Duke u ftohur, ribatina, tkurrej duke shtrenguar ne kete menyre materialet. Ka afersisht 2 500 000 ribatina te vendosura ne kulle.
U deshen pese muaj per te ndertuar bazamentin dhe 21 muaj per te ndertuar kunstruksionin metalik te kulles, qe perbente nje shpejtesi rekord ndertimi dhe kjo vetem me 121 punonjes ne kulle dhe 100 te tjere qe punonin ne parafabrikimin e pjeseve matike ne toke.
Kembet e kulles jane te vendosura ne kater pikat e horizontit L-P-V-J me nje distance 125 metra nga njera tjetra.
Gjatesija e kulles ne 1889 ishte 321,27 metra; sot me gjithe antenen ne maje eshte 324 metra. Kulla peshon 10 000 tone, dhe ne kohe me ere zhvendoset ne maje afersisht 6-7 cm.
Nese do te flisnim per numrin e vizitoreve, Kulla Eifel eshte pa dyshim monumenti me i vizituar ne bote; nje shifer mesatare e ketyre viteve te fundit kap shifren e 7 000 000 vizitoreve ne vit.

Shtjefen dhe Gjyste Ivezaj krijuan e pasuruan Muzeun Etnografik qe ka brenda 3000 vjet histori shqiptare

Nëntë vite më parë në trojet etnike shqiptare të Malesisë së Madhe (Lekaj Tuz),do të niste shtat një muze , një muze që pa frike mund të quhet një monument autoktonie që pershkruan jo vetem një rrugë historike ,por edhe një “autostrad” autentike; të drejtë , pa rrugica e kthesa , që të çon vetem në zemren e Europes antike e moderne . Magjia e ketij muzeu tashme i ka kaluar kufijet lokal e ata kombetare . Ai nuk eshte më vetem pronë e Malesise së Madhe (të dy anëve të kufirit politik), dhe e Patrioteve fisnik që e krijuan Shtjefen Ivezaj me bashkeshorten tij Gjyste Ivezaj ,por është pronë e pa kontestueshme e historise të Shqiptarise, që mban brenda rreth tre-mijë vite histori.. Kushdo që ka njohje për historinë e ketyre trojeve , brenda ketij muzeu , me imagjinaten e tij mund te “ndertojnë” konturet e një qytetrimi e zhvillimi Pellazg , Ilir , Arber e së mbrami Shqiptare , së bashku me rrugen e mundimshme ,por të lavdishme të të pareve tanë , që populluan të parët e për herë të parë këto troje të bekuara të Ballkanit dhe Europes..
Risitë e Muzeut
Nëntë vite muze , mbajnë brenda rreth tridhjetë shekuj histori qytetrimi , ndertimi e zhvillimi , por shpesh edhe mbijetese , kjo është risia më e madhe me të cilen ndeshet çdo vizitor i muzeut etnografik te Malesisë ,që sa më shumë vite të kalojne aq më shumë do të shendrisë si meteor i shqiptarisë .
“Inventari” arkeologjike dhe etnografik i prebëre prej qindra e mijëra eksponatesh na sjell “aromen” e qyteteve e kshtjellave të Diokles , Medunit ,Tivarit , Budves ,Ulqinit ,Vranines , Klementianes , Dinoshes , Qytezes Hotit , Marshenjit , Ballezes ,Shkodres , Drishtit , Lezhes , Danjes , Sappes , Shengjinit , Shazit ( Svaçit) që kishte 365 kisha e manastire , pra sa ditë ka viti..Muzeu me matrialet e tij arkeologjike na kujton kohet e lavdishme të
mbreterve ilir që nga Bardhyli (Ylli i bardh) ,Agroni ,Teuta e deri te Genti.
Na kujton mbreterin Ilire të Dardaneve (Kosoves) me në krye mbretin Longar ,te birin e tij Bato, prijësin Monun e tjer.. Por edhe na “ngjallë”ato kohe te lavdishme te luftes Trojes (para tre-mijë viteve),kur sipas Homerit Dardanet me në krye legjendarin Enea ishin pjese e rendesishme e kësaj historie ,ndaj Virgjili në vepren e tij “Eneida”,(per arritjen pak me vones të Dradaneve në Trojë) vë në gojen e Eneu-t fjalet:”O dritë e Dardanise, t’i shpresa më e madhe e trojaneve , pse u vonove ?”
Eksponatet e “inventarit” të muzeut jane “deshmitare” të jetes të këtyre trojeve nën pushtimin e deri në integrimin e Ilirisë në perandorinë Romake ,ku disa nga perandoret më të shquar të saj ishin ilir ,pra shqiptare.
Ne me këtë rast po sjellim në vemendje vetem dy perandorë, që ishin nga trojet Ilire këtu “afer” muzeut. I pari , Valer Diokleciani i cili nga vetë “mbiemri” tregon se i perket fisit ilir të diokleateve . Ai drejtoi perandorin romake në vitet 284–305 pas Krishtit dhe njihet si perandor ndertues , por edhe perndjekes i besimtareve kristian. Po nga ky fis në keto vite të vështira lindi një ndër pasuesit e fronit të Shen Pjetrit , papa Shën Kaji ,qe udhehoqi selin e shenjtë nga viti 283-296 .Madje për këtë Papë shkruhet se ishte nipi i Dioklecianit.. I dyti Flavio Valerio Kostandini nga Nishi i Kosoves, i cili per veprat e tij si perandor i Romes (vitet 306-337), fitoi titullin ,Kostandini i Madh. Ky perandor ndër të tjera shpalli “Ediktin” e Milanos në vitin 313 me të cilin ndaloi persekutimim e kristianeve dhe lejoi perhapjen e lirë të këtij besimi , ndersa në vitin 321 diten e diel e vendosi ditë pushimi dhe ditë feste per te gjithe perandorin ,duke zevendesuar perfundimisht të shtunden hebraike.Kostandini i madh njihet edhe si ndertuesi i Kostandinopojes (sot Stambolli).
Ky muze eshte mjaft i pasur me eksponate të ndryshme si enë ,vegla-pune, ornamente e tjer. Keto jane prej balte , druri , qeramike , guri , remi (bakri) bronxi , hekuri e matrialeve të tjera , e deri tek “mulliri” familjarë Mokra. Keto jane nga më të thjeshtat e deri ato të zbukuruara me figura e skalitje të ndryshme dhe me simbolika vendase … Matriali arkeologjik percjell jo vetem ritet e jetes , por edhe ato të vdekjes. Madje matrialet e gjetura në tuma apo varre të thjeshta tregojnë se të paret tanë (Iliret…) besonin ne jeten e pertejme ,ndaj i varrosnin të vdekurit të shoqeruar edhe me almise të ndryshme pune , armë , vegla muzikore , enë ,ornamente , paisje ndriçimi (kandila e qiri ) , e deri ushqime që ata i kishin preferuar më shumë sa ishin gjalle. Gjithashtu në periulla të hershme ,Iliret preferonin që të vdekurit t’i varrosnin në lartesi të kodrave ,pasi mendonin se atje ishin më të qetë nga të gjallet dhe ishin më afer perendive (ne kohen pagane ), apo Zotit në Qiell në epoken kristiane..
Muzeu i Malesisë na rezervon një risi të veçant për jeten në fshatrat e këtyre trojeve me “inventarin” e veglave bujqesore ,të ekspozuara… Këtu gjejmë parmenden ,historia e së ciles fillon me maje prej briri ( më primitivja) ,për të vijuar me parmenden me maje bronxi , hekuri e deri tek plugu prej çeliku. Në kete “inventar” të veglave bujqesore të bien ne sy edhe sëpata ,kazma , kmesa , kiza ,latusha , drapri , shati , kosa e tjer.. Me keto të dhëna arkeologjike perputhen edhe vargjet e Klaudianit ,poetit që i perket fundit shekullit IV dhe fillimit te shek.V. kur ai shkruante :
“Ai (bujku ilir) i pertrinë me grihen e tij kosat e nxira nga ndryshku,
i bën te shkelqejne shetrit e demtuar nga mosperdorimi , …..
dhe e mrekullon parmenda ,të cilen rishats në dorë e mori ,
plisa dheu dhe aromë mbjellje nxjerr.
E ndersa pret pyje e shkurre , këtë tokë të re ,
e kthen në ara e vreshta…”
Ndersa një gjeograf më i hershem (shek.III-II para Krishtit) ,Skymi ,shkruante :
“Thonë se rreth detit Adriatik banon nje shumicë ..Iliresh ,pothuajse me një milion e pesëqind mijë banorë ,të cilet kanë një tokë shumë pjellore,
se aty thonë edhe bagetia pjellin binjakë…
Se janë shumë të drejt dhe mikprites , se duan jeten shoqerore , dhe janë të shtyrë pas një jete shumë të hieshme.”
Ndersa nje gjeograf tjeter i njohur, Straboni ,rreth dyqind vite më pas shkruante për Ilirinë :
“Gjithashtu i ngrohtë dhe frutedhenes është ky vend, se është plot me vreshta dhe ullishta të mira…”
Risi domethenese sjellin edhe eksponatat e orendive dhe enëve shtepiake që gjinden në këtë muze ,ku nga keto zgjodhem të “paraqesim:
Sofren pararendësen e tavolines së sotme , që është perdorur nga të parët tanë si orendi shtëpiake ku uleshin të hanin , pinin e bisedonin , burrat ,gratë , femijet dhe miqtë. Risia sinjifikative e kesaj orendia shtepiake që u ka qendruar shekujve është “simboli” i formes saj të rrumbullaket.. Edhe sot kur zhvillohen bisedime që kerkojnë “vlersim të barabart” partneresh dhe homologësh perdoret ” e bija” e sofres , tavolina e rrumbullakët… Ndersa nga enet po i kushtojme rendesi Bulieres “enes” me të cilen transportohej e ruhej uji , uji që malesoret e vlersonin si simbol të jetes duke thënë , “Uji është jeta , ose ku ka ujë ka jetë”. Por me kete enë uji shpesh kane lidhje edhe shumë dashuri në mes vajzave e djemve ,pikrisht kesaje i “kendon” edhe i madhi i letrave shqipe Martin Camaj me vargjet :
” Zade moj Zade
Si nuk pelcas ,
sa uji bjen në bulier,
çoje ruben e nepëm ujë me tas,
Zade moj vashë
Buza mua shqim ma terë .”
Me interesë mund të paraqiten sot edhe risit e veshjeve te malesoreve të ekspozuara në dhomat e muzeut etnografik.
Në veshjen tradicionale të burrave ndihej dora e grave. Disa nga keto veshje që permendeshin me krenari malesoresh janë: Çorapet e burrave për të cilet edhe sot njihen kengë për tuflat e tuflimin e tyre . Por më interesantja duket kemisha e burrit e qepur ,qendisur e zbukuruar nga gruaja. Gratë shpesh në mes tyre bënin “paradë” të heshtur mode , duke ju lavdrua njera – tjetres..Nje famulltar –etnograf e historian nga Bosnja (Lovro Mihaçeviq) ka mbledhur një këngë vaji të gruas për burrin ,që i kishte qepur e qendisur një kemish ,por që nuk kishte arritur ta gëzoj ,ku në mes të tjerave i thoshte :
Njikët këmishë ti me m’ia çue
Edhe thuej ti Gjonit tim ,
Ruaje mirë o more trim,
Me flokë t’kresë e kam qendisë ,
Me lotë t’mi e kam ujtisë ,
Me lotë t’syve e kam shpërla ,
Në zjarm t’zemres e kam tha”.
Edhe burrat kujdeseshin për gratë. Vlerësimi i burrave për gratë shprehej qartë me fjalet lapidare se gruaja është “arka e jetes” së familjes e shoqerisë. Ndresa nga veshjet e grave po veçojmë Xhubleten e cila është veshja mahnitese që për rreth katërmijë vite ka fituar e vazhdon të fitojnë të gjitha paradat e modes së veshjeve të femrave…Ka mbetur unik krahasimi qe i bënë xhubletes studiuesi hungarez Daniel Kornidez në vitet 1753-1754 kur shkruante: “As palloi , e as ylberi nuk kanë aq ngjyra sa xhubleta e grave kelmendase (e malësore)”. Xhubleta ka qënë edhe objekt i shume studiuesve dhe albanologeve ,që nga Hoernes ,Wide ,Evans ,Vasitis ,Nopça e tjer ,të cilet tregojnë për perhapjen e madhe qe ka pasur kjo veshje tek Iliret në kufijet etnik..Në Kretë ekziston nje monument ku është skalitur relievi i xhubletes malesore.. Xhubleta është edhe vlersimi më sinjifikativ që shoqeria Iliro-shqiptare i bënte veshjes se grave… Muzeu me eksponatet e tij na sjellë mjaft deshmi të fiseve apo krahinave Ilire te Labeateve , Diokleateve, Prevalitanisë , Balshajve ,Kastrioteve etj. ,por edhe të organizimeve e çorganizimeve të pushtuesve të ndryshem.. Muzeu u bënë një ekspoze të “gjalle” shumë llojeve të armeve ,që nga më primitivet e deri tek armet e zjarrit ,me të cilat të parët tanë mbrojtjen doket ,zakonet ,besen ,nderin dhe trojet e tyre. Kesaj rruge të mundimëshme por krenare të të pareve tane gjermani dr. Gerhard Geseman i kushton disa vargje brilante me titullin d.m.th. “Krenari Shqiptaresh” ,vargje te cilat po i kujtoj :
Nuk të perulem e as nuk të leshoi udhë !
Pse jam i vorfen pa fajin tim ,jame burrë!
Nuk të leshoj udhë , anise pjell e një bareshe!
Nuk të nenshtrohem, sikur të jesh bir i çdo mbretereshe !
Ti mund të kesh lindur në djepin me ar,
i mbeshtjellur me mendafsh të bute e të paparë;
ushqye me musht luleshqerrash e me mjaltë,
pasanikja të ketë mbeshtjell me brez te artë.
Po une jam ma i madh në kasolle vorfenie,
me buke ,krype ,e fjale fisnikerie,
e ruajta , e mbrojta , u gjakosa për këtë tokë,
ndër motet ma të veshtira pushken pata shok.
Në lahuten time do ta gjesh historinë,
të lashte sa rruzulli për mua, për Shqiperinë!
Më ka lindë shqiptarja e ashper e fortë,
midis dheneve dhe krismave ,mbi shkambin e ftohtë,
Më ka mbeshtjellun me shallin e leshtë e të ngrohtë,
pshtjellakun ma të mirë ,që s’asht pa në botë!
Lidhur më ka me sixhim ,loze manaferre.
Nuk më ka perkedhelur ,por ushqye me tamel dele !
Dhe për këtë jam betue :
Askujt udhen për vendin e të parëve nuk kam me ja lëshue !.

Por risitë e muzeut nuk mbarojne këtu ,ato vijojnë me trashigimin e fjaleve dhe emrave të disa eksponateve që vijnë thuajse që nga Ilirishtja e deri në shqipen apo gegnishten “orgjinale” që ruhet sot vetem në trevat e Malesisë së Madhe..
Në ambientet muze hellin shtat biblioteka, filatelia dhe veçanarisht fototeka me një vlere historike autentike mbi 60 vjeçare të fiksuar me mjeshtri në celuloid nga fotografi , dhe tashma etnografi Shtjefen Ivezaj që ka fotografuar jo vetem me aparatin e tij fotografik ,por edhe me sytë ,zemren dhe shpirtin e tij prej një shqiptari të madh që e don pa hile historinë e vendit vet…
Le ta falnderojmë dhe vlersojme për këtë mrekulli zotin Shtjefen Ivezaj me bashkeshorten Gjysten…

BIBLIOGRAFI E KONSULTUAR:
1.Robert d’Angeli ,ENIGMA
2.Serge Metais ,HISTORI e SHQIPTAREVE ,nga Iliret deri te pavaresia e Kosoves.
3.Edwin Jacques , SHQIPTARET..
4.Aleksander Stipçeviq ,ILIRET ,historia, jeta , kultura,simbolet e kultit.
5.Zhan Klod Faveirial ,HISTORIA (më e vjeter) e SHQIPERISË.
6.Preloc Margilaj ,Iliret flasin-shqip ,Shqiptaret flasin ilirisht.
7.Giuseppe Gelcich ,ZETA DHE DINASTIA E BALSHAJVE.
8.Lovro Mihaçeviq ,NEPER SHQIPERI (1883-1907)….
9.Maksimiliani i Parë ,Kujtimet e Jetes sime nga Shqiperia.
10.Skender Anamali ,ARKEOLOGJIA dhe BUJQESIA.
11.Sokol Lulgjuraj ,MALESIA E MADHE NDËR SHEKUJ .
12.Myzafer Kokurti ,PARAILIRET . ILIRET . ABERIT.
13.Milan Shuflaj ,QYTETET DHE KESHTJELLAT E SHQIPËRISË..
14.Franc Baron Nopça , UDHËTIME nëpër BALLKAN..
15.Hyacinthe Hecquard ,Historia dhe pershkrimi I Shqiperise së Eperme ,ose Gegërisë.
16.A. Degrand ,Kujtime nga Shqiperia e Eperme.
17.ILLYRICUM SACRUM -10- , burime dhe dokumente , perg. nga Musa Ahmeti dhe Etleva Lala.

Ndue Bacaj

Shkodra i heq emrin e bulevardit kryesor, M. Barleti dhe ia vendos Skënderbeut!

Agron Luka

Shkodra, nuk i eksploron e nuk i nderon siç e meritojnë, historinë antike, Komunën Qytetare dhe qytetarët e saj Rilindas Evropianë, etj!
“Shkodra ka një histori të lavdishme dhe madhështore”, shkruante meshtari, rilindasi evropian dhe historiografi “i qytetërimit alban, i nacionit dhe i Albanisë e Epirit” dhe njëri ndër etërit, themeluesit e shkencës së albanologjisë, para 5 shekujsh. (Rrsh, f 38; HS, bot. 1967, f 222, f 448 etj)
Në tekstet e hershme të numizmatikës evropiane, figuron me monedhat e tij edhe qyteti ynë. Sado, “mbas pilafit” në vitin 2011, dikush u kujtua për një emër rruge Teuta. E kishte Durrësi e se kishte Shkodra, e cila nuk kishte e nuk e ka as emrin me alfabetin orgjinal të asaj kohe “ΒΑΣΙΛΕYΣ ΓΕΝΘΙΟΣ”! Pa folur se qyteti mund të kishte në disa sheshe e vende, disa kopje të thjeshta të objekteve antike…
Kush di të më tregojë se, pse nuk kanë një KATALOG me teknologji moderne, për monedhat e prera në Skodrinon, pa folur pastaj për të huajat?! O çfarë injorance dhe turpi, flihet gjumë letargjik dhe nargjyleik edhe në këtë kohë evropiane! Përse të mos ketë Libra prezantimi Bashkia e Shkodrës?!
Sa për pak “kujtesë historike historike”, ndaj organeve vendore dhe stafeve të kulturës, kur Gj. K. Skënderbeu e sidomos nipi i tij Hamza Kastrioti, sulmuan Shkodrën dhe dogjën ullishtet dhe pemëtaritë e kultivuara me shekuj, siç e shënonte M. Barleti, “ata morën një përgjigje të shënuar nga qytetarët e lirë”. (HS, f 155)
E gjith kjo do të thotë se, akoma sot e kësaj dite bashkiakëve, këshilltar bashkiakëve dhe rrogëtarëve të organeve të kulturës, nuk u ka hyrë në mendje-konceptim se, Shkodra mesjetare ka patur një lloj qytet-shteti qytetar, borgjez mercantilist, Komunë Republikane. Dhe fjala Komunë është identike me fjalën e re Bashki, kurse paradoksi “alla shqiptar” i shek XX-XXI e ul si tonalitet Komunën tradicionale evropiane një oktavë më poshtë… akoma më keq duke ia fshirë me “tul buke” edhe ekzistencën e saj historike, për hatrin e feudalëve Balsha!
Pa dashur dhe pa pretenduar të bëj kritizerin ekstremist, heqia e emrit bulevardit të vetëm (edhe ky i sabotuar nga konceptimet enverhoxhiste e tradicionaliste) nga Marin Barleti dhe vendosia e emrit Skënderbeu, për mendimin tim personal nuk më duket aspak i justifikuar. Edhe sikur vetë universiteti i Shkodrës ta kishte emrin M. Barleti dhe një nga dekanatet e tjera Marin Beçikemi apo “Arkitekt Donati” etj, do të ishte normale…
Normale, do të ishte gjithashtu që emërtimet e rrugëve, rrugicave, vendosia në qendrat e busteve, memorialeve, pllakave përkujtimore etj të jenë me një farë proporcionali pluralist dhe jo mbi baza kulte individi apo dominimesh partiake e fetare…
Do të ishte plotësisht e arsyeshme e justifikuar etj, që ish pjesa e lashtë e antike e qytetit poshtë në rrethinën e Rojtëzes/Kështjellës, përfshirë edhe të gjith kodrat dhe zallishten e shelgjishten e Drinit, të mos asgjësohet, sikurse ka marrë udhë nga viti 1990 e këndej… Duhet një sforco e madhe të rikuperohet, të spastrohet kjo zonë dhe të shpallet “Zonë Arkeologjike dhe Park Nacional”, sa nuk do të jetë tepër vonë!

ΣΚΟΔΡΙΗΝΩΝ-i antik njëra nga të mbiquajturat Aleksandritë e botës antike?
Disa copëza burimesh antike, pjesë nga burimet bizantine, pothuajse të gjitha burimet osmane, vetë M. Barleti etj, e hapin çeshtjen në se Filipi i II dhe Aleksandri i Madh kanë patur një dorë ndërtimore në Shkodër. Dikur prof. A. Buda e theksonte: “Nuk është e rastit, mendoj unë që turqit i dhanë Shkodrës emrin ISKENDERIE – qytet i Skënderit, sepse edhe mbrojtësit ia atribuonin themelimin e qytetit luftëtarit të Madh, Aleksandrit të Maqedonisë”. (RrSh, Parathënia, f 12-13) Emri Iskender, ishte emri egjiptian i Aleksandrit dhe fillonte me shkrimin piktografik me shqiponjën A = AEΘΩΣ, pastaj me Λ = luan etj.
Aktualisht, disa burime janë shtuar, në favor të kësaj hipoteze. Por, do të ishte e nevojshme që organet vendore, të hapin një konsultë shumë më të gjërë, se sa rrethi i ngushtë i militantëve, universitarëve lokalë dhe kursantëve gjashtëmujorsha. Pritet me interes të madh ajo ekspedita polake e specializuar e gërmimeve arkeologjike, aq e reklamuar si tender etj, në mos qoftë ndonjë bllof…

“PRIVILEGIUM ALEXANDRI MAGNI MACEDONIS EX GRECO ORIGINALI TRADUCTUM”

Unë Aleksandri, bir i Filipit mbretit të Maqedonasve, mishërim i Monarkisë, krijues i Perandorisë Greke, bir i Zeusit të madh, bashkbisedues i Brahmanëve dhe i Pemëve, i Diellit dhe i Hënës, triumfues mbi mbretëritë e Persëve e të Medëve, Zot i Botës prej ku lind dhe deri ku perëndon dielli, nga veriu në jug, pinjoll i farës së shquar të popujve Ilirikë të Dalmacisë, Liburnisë, dhe të popujve të tjerë të së njëjtës gjuhë që popullojnë Danubin dhe zonën qëndrore të Thrakës, u sjell dashurinë, paqen dhe përshëndetjet e mia dhe të të gjithë atyre që do të më ndjekin në sundimin e botës. Duke qenë se ju gjithmonë më jeni treguar të besës dhe të fortë e të pathyeshëm në betejat e bëra krah meje, u jap e u dorëzoj juve në zotërim të lirë gjithë hapësirën prej Akuilonit e deri në skaj të Italisë së jugut. Askush tjetër veç jush, të mos guxojë të vendoset e të qëndrojë në ato vende, dhe po u gjet ndonjë i huaj, ai do të mund të qëndrojë vetëm si skllavi juaj, dhe pasardhësit e tij do të jenë skllevër të pasardhësve tuaj.
U shkrua në kështjellën e qytetit të Aleksandrisë, themeluar prej meje buzë lumit madhështor të Nilit, në vitin XII. Me vullnet të perëndive që nderohen në mbretëritë e mia, Zeusit, Marsit, Plutonit dhe Minervës, perëndisë së perëndive. Dëshmitarë të këtij akti janë Atleti, logotheti im, dhe njëmbëdhjetë princë të tjerë, të cilët unë po i emëroj si trashigimtarë të mi dhe të të gjithë botës, meqenëse po vdes pa lënë pasardhës.
Aleksandri i Madh i Maqedonisë, në vitin 325 para lindjes së Krishtit, ose siç njihet ndryshe, viti 4874.
(“Statuti di Scutari, della prima metà del secolo XIV con le addizioni fino al 1469”, a cura di Lucia Nadin, giugno 2002, Roma.)

Vini re: Një aleancë gadishullore me popuj evropoidë, të farës së shquar dhe të një gjuhe të përafërt, që pushton botën në katër koordinatat!

Çfarë kërkon “Biri i Zeusit/Zotit”, në një akt Testamentar e Privilegjesh, që ruhej në “Arkën e Komunës” së Shkodrës me tre Çelësa dhe ku janë ripërtërirë ato çelësa sot?! (Neni 88, i “Statuteve të Shkodrës”, bot. 2002, f 194)

Ne, pasardhësit autentikë të Pellazgëve

(Nga Eduar Shnaider – Përktheu, – Lekë Pervizi)

Mark Bregu

Nuk asht as i pari, as i fundit i huaj, që duke pasë qëndruar për një kohë të gjatë në Shqipëri, të ketë arritë në këtë përfundim. Kujtojmë Pokevilin, Hahnin, Mis Durhamin, Bayronin, Zef Valentinin, Nopçen, Baldacin, e sa e sa të tjerë, austriakë, historianë, diplomatë, etnografë, gjeologë, shkrimtarë e piktorë. Të gjithë pa përjashtim kanë arritë në përfundimin që shqiptarët i përkasin asaj race të konsideruar e humbur, racës së Pellazgëve të motit, siç thotë Fishta, me të cilët i lidhë gjuha, monumenti i gjallë i identitetit të shqiptarëve si popull ma i vjetër në viset ku jetojnë akoma dhe në viset e tjera europiane, qysh nga zanafilla e qytetërimit njerëzor në këtë kontinent. Nuk janë të pakët studiuesit e huaj që duke i hyrë gjurmimeve në drejtimin e zbulimit të mistereve e të sekreteve të lashtësisë, për të ndërtuar një histori sa më të vërtetë të formimit të popujve dhe të qytetërimeve që ata kanë zhvilluar, kur kanë ardhë te çështja shqiptare janë gjetur para një problemi të madh: ky popull paska ruajtur të pacënuar një gjuhë mijëravjeçare, e vetmja që mund t’i jepte një atyre problemeve të mbetura pezull, mbi origjinën e zhvillimin e qytetërimit njerëzor në Europë. Disa studiues nuk munden me shkue më tutje dhe mbetën në pozitat e tyre, sepse nuk i ishin futur punës të studimit dhe përvetësimit të gjuhës shqipe, pa të cilën përfundonin në qorrsokaqe pa dalje. Akoma edhe sot e ksaj dite, gjuhëtarët, edhe ata më të “shquarit”, nuk kanë asnjë njohje sado të përcipët të shqipes, për mos me thanë hiç fare, për të mbështetur hipotezat ose tezat e tyre. Por, pati edhe nga ata, që ia kuptuan vlerën dhe iu vunë punës për të hulumtuar e për të studiuar seriozisht atë gjuhë të përveçme, që flitej në atë kënd jug-perëndimor të Ballkanit, gjuha e “Pellazgëve”, që ruhej akoma në dialektet e gjuhës shqipe, e posaçërisht në të folurit e malësisë së Veriut të Shqipërisë. Këta gjuhëtarë dhe albanologë, meritojnë nderim dhe respekt të madh prej ne shqiptarëve, që askush nuk ua dha deri më sot. Emrat e Shuflait, Joklit, Shlajnerit, Bopit, duhen të shkruhen me germa të arta në institucionin ma të lartë të vendit, siç është Akademia e Shkencave, sepse pikërisht prej tyre u ringjall interesimi për vendin ku banojnë akoma pasardhësit e Pellazgëve. Së pari (për etikë e mirënjohje) na duhet të themi dy fjalë për autorin. Duke lexue librin e kuptojmë, se kemi të bëjmë me një njeri të brumosun me dije dhe me kulturë të fortë, ku spikat zotërimi i gjuhëve të huaja të gjalla e të vdekura, dhe sidomos njohja e Gjuhës Shqipe me themel.
Autori francez, Eduard Shnajder (si kryeingjinier) për qeverinë turke në Shqipëri me banim në Shkodër, në vitin 1885 – 19…(?) ku dhe u martua e pati dy vajza, me qëndrim të gjatë në vendin tonë, ai e ndjeu tërheqjen e këtij populli fisnik aq të vjetër dhe aq të pasun me zakone e tradita të trashëgueme e të ruajtura që nga lashtësia. E kuptoi se Gjuha Shqipe ishte një nga veçoritë e rralla të këtij populli, dhe se lidhej me origjinën e saj qysh nga kohërat e humbura të parahistorisë, si gjuha e padiskutueshme e popullit të madh Pellazg. Shqiptarët pra, ishin trashëgimtarët e drejtëpërdrejtë të Pellazgëve. Duhej punuar për këtë problem të jashtëzakonshëm. Ai u gjet përpara një rrace të jashtëzakonshme autoktone shqiptare, që identifikohej me malsorët e Veriut, që të ngujuar në malet e tyre të ashpra, larg botës së qytetëruar, kishin ditur të vetëqeveriseshin e të mbijetonin, duke ruajtur traditat, zakonet, ligjet dhe gjuhën, pa përfillur pushtimet e vazhdueshme, që ata i ndiqnin nga lartësitë e paarritshme të maleve të tyre, si shqipet, e prandaj u quajtën bijtë e Shqipes. Dami ma i madh i erdhi shqiptarëve nga pushtimi turk, sepse ky pushtim e izoloi vendin nga bota e qytetëruar e nuk e la të zhvillohej në barazpeshë me të tjerët. E kur Pavarësia erdhi me 1912, bota europiane kishte përparuar dhe kishte arritur një zhvillim të përkryer. Shqiptarët që iu ishin ngjitur maleve të tyre, qëndruan atje afro 500 vjet të detyruar të kultivonin vetëm injorancën dhe analfabetizmin e të rrinin në po atë gjendje prapambetje siç kishin qëndruar prej shekujsh të tërë. Kjo, po të vështrohet nga një pikpamje reale, krahas të ardhurit keq për këto padrejtësi të historisë, nga ana tjetër, falë prapambetjes ku e katandisi vendin pushtimi osman, u ruajtën të pacënuara cilësitë e tyre zanafillëse, si një popull që trashëgon nga lashtësia ato veçori që e radhitnin me popujt ma të vjetër të kontinentit dhe pasardhës të Pellazgëve, ku gjuha merrte randësi të jashtëzakonshme. Pikërisht këtu e përqëndron studimin e tij autori, i cili për ma tepër e ndien vehten gjithashtu të përfshirë në racën Pellazgjike, sepse sipas tij, të gjithë popujt europianë, e kishin origjinën prej asaj race, por duke i pasë humbur lidhjet gjuhësore me pellazgët, kjo përparësi u takonte shqiptarëve. Ai ishte shtyrë edhe nga lidhja që kishte ba në vendin tonë duke u martuar me një shkodrane. Librin (autori) ia kushton vajzës së vet, Matilde, ku paraqet edhe bindjen dhe krenarinë e tij për njohjen e ktij populli të vjetër e fisnik, dhe e quan edhe vehten se i përket ksaj race-proto-europiane. Kurse populli Helen, që dihet se origjinen e kishte prej Pellazgëve, ishte shkëputur aq shumë prej tyre nga ana gjuhësore, sa nuk mbeti asnjë lidhje idiomatike me ta. Vetë gjuhëtarët grekë, ndonëse me keqardhje, janë detyruar ta pranojnë këtë shkëputje prej Pellazgëve, prej të cilëve faktikisht përfituan themelet e atij qytetërimi që ma vonë do të shkëlqente në kohën e artë të “Greqisë së Vjetër”, së cilës nuk ia mohon askush meritat. Por, jo këto merita të mund të errësojnë dhe të fshijnë nga faqet e historisë, ekzistencën e kontributin e madh të Pellazgëve, dhe trashëgiminë që ata gjetën të ruajtur te shqiptarët, pasardhësit e tyre të pa diskutueshëm.
Ky, pak a shumë qëllimi i autorit për të nxjerrë në pah popullin shqiptar ashtu siç vërtetësisht asht. Në trajtimin gjuhësor të studimit të tij ai mbështetet te gjuha veriore, ku gjenden të ruajtura rrënjët e pellazgjishtes. Duke e konsideruar pellazgjishten si gjuhën fillestare të të shprehurit të njeriut primitiv, nga ku u formuan popujt e vjetër europianë, ai e mbështet studimin e tij, te fjalët rrënjë të shqipes, që sot e kësaj dite ruhen të pacënuara si njërrokëshe.
këto fjalë – rrënjë, sipas tij dhe sipas gjuhëtarëve të tjerë, arrijnë te shqipja (në 785) tinguj një rrokëshe, që përbëjnë bazën themelore jo vetëm të gjuhës shqipe, por të gjitha gjuhëve të tjera europiane, të cilat paraqiten me jo ma tepër se katër ose pesë rrënjë primare. greqishtja paraqitet vetëm me (9) rrënjë e Latinishtja vetëm me një. Pra, një rekord absolut, që i jep shqipes përparësinë e pa mohueshme si gjuhë – amë e gjithë gjuhëve të tjera. Prandaj autori, duke konsiderue këtë paraprinje të Pellazgjishtes, e pranuar nga Herodoti dhe autorë të tjerë të vjetër i paraqet në Librin e tij, të gjitha fjalë-rrënjët njërrokshe të Shqipes (që ai ka njohur) për të mbështetur me fakte tezën e tij, gjë kjo që do të interesojë shum për lexuesin shqiptar, duke e ditur se paraqitjen gramatikore ai e ka zhvilluar për francezët dhe të huajt e tjerë, që binden se i vetmi popull që mund të mburret se trashëgon vetitë, zakonet, traditat, tiparet dhe gjuhën e Pellazgëve, asht populli shqiptar. Në këtë përpjekje, ai na jep disa shembuj edhe mbi Etimologjinë Shqipe të disa emnave të hyjnive, herojve e personazheve të miteve të lashta, që përputhen në shumë raste me gjuhën tonë, që, në qoftë se për dikë do të dukeshin pa vend atëherë le të dalin burra që t’u japin një kuptim në gjuhën tjetër. Këtë autori e thotë për studiuesit shqiptarë, të cilët në qoftë se tregohen skeptikë, apo qeshin mbi këto përfundime, do të kishin dëshirë të dijnë prej tyre si asht e mundur që akoma edhe sot nuk doli kush prej tyre që të merret seriozisht me studimet gjuhësore të thelluara paleografike, ku shqipja luan rol kryesor. “Ballafaqimi dinjitoz i përkthyesit të kësaj vepre, na kujton tonet qortuese të bashkëatdhetarit të tij, (të ndjerit Faik Konica), i cili ma shumë se një herë shpërthente dufin e tij ndaj “shurdhë-memecëve të kohës” (mendimi im M.B). Autori francez, Eduard Shnajder, mbështetet mbi banorët e Mirditës, sepse i konsideron ata si trashëguesit më të afërt të Pellazgëve. Sipas tij, për kohën që ai jetoi mes tyre para ma shumë se 130 vjetësh, kur e gjithë Shqipëria ndodhej nën sundimin turk, në errësirën e injorancës pa asnjë frymëmarrje qytetërimi, mirditorët kishin mundur t’i mbajnë zakonet e gjuhën siç kishin qenë para mijëra vjetësh, atje midis maleve të tyre, me pak ndryshime në veshje e në disa forma banesash paksa ma të përshtatshme se shpellat. Invazimet e huaja u kishin shkuar për rrëzë.
Dihet historikisht nga historiani Tit Livi, se kur romakët pushtuan gjithë Ilirinë, nga deti Adriatik deri në lumin Danub, pra gjithë Ballkanin, e vetmja krahinë e pa pushtuar kishte mbetë ajo e Pirustëve, pra Mirdita. Përfundimisht çfarë mund të nxjerrim nga ky studim? E para, si popull ma i vjetër jo vetëm në Ballkan, por në gjithë Europën. Të mos harrojmë se deri në kohën e Homerit, Europë quhej e gjithë hapësira nga Anglia deri në detin Kaspik e në kufi me Hindinë. Kurse Azi, quhej e gjithë Afrika me Gadishullin arabik deri në Oqeanin hindian. Në Librin (e sipërcituar) janë paraqitur hartat e botës së vjetër sipas Homerit dhe Hekateut, Gjeografit të shek. VI të lashtësisë. E dyta, Gjuha Shqipe mbetet gjuha ma e vjetër dhe përcaktohet si gjuhë – amë e gjuhëve të tjera europiane. Nga kjo del mangësia absurde e mos futjes në shkolla të studimit të Gjuhës së Vjetër Shqipe, nga zanafilla e dokumentat me mbishkrime të dokumentuara pellazgjike, të popujve që flasin dhe e shkruanin këtë gjuhë si Etruskët, Kretezët, Donët e Jonët, Ilirët, Thrakët e Dakët, Keltët, Iberët, Skithët etj.
Duke e ditur se shumë shkencëtarë paleografë kanë punuar e kanë arritur në këto përfundime, veçanërisht studiuesja e mirënjohur shqiptare, Nermine Vlora (Falaski) nga studimet e së cilët, në libër ka disa shembuj të paraqitur për lexuesit. Kjo shqiptare krenare dhe shumë fisnike, duhet të kujtohet e të nderohet për kontributin e madh që i ka dhanë studimeve mbi origjinën dhe zhvillimin e Gjuhës Shqipe, si Gjuhë Çelësi i gjuhëve të tjera, të gjalla e të vdekura. Në këtë kontekst, vlen t’ju kujtojmë studiuesve dhe gjuhëtarëve se, të gjitha tentativat për deshifrimin e mbishkrimeve të vjetra me anë të Greqishtes, Latinishtes e gjuhëve të vdekura apo të gjalla kanë dështuar. Ma flagrantja asht ajo e deshifruesit ma të mirë të kohëve sekrete të Luftës së Dytë Botërore nga anglezi Majkëll Ventris, i cili e mori përsipër të përkthejë tekstet e vjetra të Kretës, me anë të greqishtes e latinishtes, ose të arrijë me një zbërthim kodik të veçantë, sigurisht pa e njohur se ku binte Gjuha Shqipe.
Në përfundim: konstatojmë vullnetin e hekurt të inteligjencës shqiptare të Diasporës e cila shkrin pa kursim të gjitha energjitë për lartësimin e vlerave të Kombit.
Eruditë, studiuesi dhe përkthyesi i njohur Lekë Pervizi, na kujton Nolin, Gurakuqin, Konicen, Fishten, Camajn e Kadarenë, të cilët i dhanë gjithçka i duhej dhanë Atdheut.
Gjej rastin t’i uroj shëndet dhe jetë të gjatë z. Lek Pervizi dhe t’i kujtoj se, e kam dhe do ta kem për nderë, bashkëpunimin me revisten “Kuq e Zi” ku ai e drejton për afro dy dekada, me shumë dinjitet. falnderoj gjithashtu dhe gazetën “Shqipëria Etnike” dhe gjithë stafin e saj për paanshmëri dhe korrektësi në trajtimin e problemeve që po na ofron koha, dhe që janë mjaft të mprehta. (M.B)
Për të vërtetue studimin plot vlerë, dhe që na bën të krenohemi si populli më i vjetër i kontinentit europian, të autorit francez Eduard Shnajder, mjafton t’i referohemi poetit tonë kombëtar – Atë Gjergj Fishtës kur citon:
“Nder k’to vise të Ballkanit,
T’parët tanë Pelazgët e motit
Gjanë e gjallë kullosnin Planit
Që t’i ngisnin n’fusha t’Zotit

Kishin frone e ligje t’mbara
E’ për gjatë shtegut t’qutetnimit
Ishin shty ata shumë përpara
Që n’Pranverë të Rruzullimit.

Hyrja në “rezonancë” të plotë e vargjeve të Poetit dhe shkencëtarit tonë të madh, me studiuesin francez, asht një arsye ma shum për të vërtetue lashtësinë tonë pelazgëgjike dhe për t’u mburrë me Gjuhën tonë, si Gjuhë mëmë e Europës. M.B.

DODË TAHIRI PORTJERI I KOMBTARËS SË SHQIPRISË DHE I MALIT TË ZI

Aventura të panjohura të portjerit parë të Kombtares shqiptare
Prelë Milani

Kanë thënë për Dodë Tahirin:
Me 1 janar 1935 po udhtonim për në Kotorr me ekipin e “Buduçnostit” me një kamjon. Kur në qoshe të kabinës së kamjonit ishte strukur edhe Doda. Fituam 2:0 Tahiri e mbrojti shkëlqyshëm portën e”Buduçnostit. Nga një ndeshje në tjetrën, fitoi simpatinë e futbollistve dhe sportdashsve. Në se ishte bujtës në familjet e shumë simpatizanve të ekipit, por edhe më shumë se kudom në familjen time
Millan Rajçeviç
Fatin e përcaktimit të titullit kampion do ta përcaktonte vija e mesme dhe portjeri Dodë Tahiri. një ruajtës besnik dhe ekspert i rrjetës…Portjeri shkodran në këtë kampjonat eshtë ndodhur në një formë të shndritshme…
Anton Mazrreku
“Duke qënë si lis i gjatë bllokonte portën tërësisht, aq sa porta përpara sulmuesve kundërshtar dukej sa një vrimë gjilpëre. Eja të shohësh në portë kësi kolosi…nuhatës i mirë, i pjekur i matur dhe përceptues i kohës dhe i radhës së sulmeve kundërshtare”.
Ismet Bellova
Dodë Tahiri nuk ishte sportist i thjeshtë, por mbi të gjitha këmbngulës për fitore dhe drejtues i aftë në lojë i ekipit dhe sidomos strateg do të thonja në mbrojtje
Bimo Fakja Kampjon i madh i futbollit shkodran e kombëtar
Dodë Tahiri kishte lindur për të luajtur futboll prandaj e meritoi të ishte kampjon i Vllaznisë dhe Kombëtarës, portjer i “Cetinës”, “Buduçnostit” dhe “Hajdukut”.
Pal Mirashi Mjeshtër i Merituar i Sportit
“Doda ka rast t’i tregojë publikut që gjendet në formë të shkëlqyeshme dhe muri i pakalueshëm i portës shkodrane. U dallua Doda për pritjet e mrekullueshme Gjeloshi në mënyrë të posaçme për lojën korrekte dhe Smajli.
Sporti shqiptar”, 27 gusht 1946.
Në ndeshjen me Bullgarinë, në minutën e 44 futbollisti Leskov, në një largësi prej 20 metrash gjuan fort, Doda me një hedhje vertetë të bukur prêt topin që ish ba gati me prekë rrjetën”.
Sporti në Shqipërinë e re, 9 tetor 1946.

Dodë Tahiri është një përsonalitet gjurmëlënës i botës së futbollit shqiptar, djaloshi me guxim të pa shoq dhe shpirt atdhetari, sportisti shembullor me të cilin fillon alfabeti i portjerëve të kombëtarës sonë. Njeriu që luftoi për Shqipërinë edhe në grykën e llogorit edhe në qilimin e blertë të futbollit, aty ku këndohet hymni kombëtar dhe fanella sportive ka ngjyrën e flamurit. Ai lindi në Pecaj të Dukagjinit në 27 nëntor 1915.Mbeti jetim që në moshë fare të mitur, vëllai i vetëm të dy motrave të tjera, njëra nga të cilat erdhi në jetë nga martesa e dytë e Tahir Xhurit me një shkinë Potgorice sa e hijshme aq e dhimbshme e plot vyrtyte e cila iu bë Dodës si nënë e vërtetë jo si njerkat e zakonshme. Doda në Potgoricë u rrit edhe u arsimua, duke marrë një formim të mirë para universitar dhe mbi të gjitha iu dha mundësia të merrej me sport qysh në moshë të vogël.Vitet kaluan si pa u ndier, ndërsa Doda lëshonte shtat si picaku në pyll dhe pa shumë zhurmë, pa shumë bujë zuri vend në portën e “Budeçnostit” të Potgoricës ekipit më shquar malazez, duke marrë pjesë rregullisht në aktivitetet të demdura sportive në Potgoricë, Cetinë, Splid, Lubjanë, Tivar, Lazarovec, deri në Beograd.

Dodë Tahiri qëllon me bamba dhe u arretiset gjermnve:

Doda qe bërë i famshëm në shkurt të vitit 1944 kur u pati hedhur një garntë patrullës gjermone që po e shoqëronin për në gestopo.
Bashkohsi miku dhe kolergu i Tahirit Zyhdi Barbollushi në librin e vet “Një jetë mes sportit dhe artit, duke na sjellë kujtimet e tija, të Ernest Helepjanit, Ndrekë Gjergjit, Marsh Hajatit përshkruan “aventurën”sa trimërore, spektakolare dhe dramatike të Dodës.
“Në postën e vjetër, karshi shtëpisë së vëllezrve Durragjati, ka qënë një lokal, në vitrinën e të cilit lexohej ky shkrim: “Lokal i lejum vetëm për gjermanët”, kopri foko ( qarkullim i ndaluar);ishte i lejuar edhe për kosovarët, që ishin në gestapo. Në një rast, hyn në lokal Dodë Tahiri, i shoqëruar nga vëllai i Cin Nikës, ish futbollist me Lezhën. Sipas Ernest Helepjanit, Doda duke pirë, ia kamarrë një gënge sllave. Aty qenë disa kosovarë të gestapos, të cilët i thanë që të mos këndonte këngë sllave, por Doda vazhdoj në të tijën. Pas pak minutash, kosovarët i çojnë dy gjerman të veshur me uniformën e gestapos, të cilët e urdhërojnë Dodën dhe shokun e tavolinës që të dalin jashtë lokalit. E kontrollojnë dhe i gjejnë në trup një parabel gjerman, ndrkoh që në kofshën tjetër, kishte të fshehur edhe një parabel tjetër dhe dy granata. Pra njërën armë ia morën e tjetra i mbeti. Po kështu i mbetën edhe dy granatat. Gjermanët e gestapos u revoltuan dhe e morën përpara, për ta çuar në burg. Në momentin kur po kalonin përpara Profekturës së Shkodrës, Doda lëshon njerën nga granatat. Gjermanët humbën toruan, çka i dha mundësi Dodës e shokut të tij t’u humbnin nga sytë. Kështu ai mes alarmit iku nga Lagjia Perash, tek Xhamia e Kuqe, në Qafhardhi, Tepe e drejt Gomës së Harapit. Meqë ndjente dhimbjen e plagve, që kishte marrë nga shpërthimi i bombës lrohet nga disa plaçka, që kishte me vete, madje hellë edhe rripin e fishekve, vihet sërisht në rrugë për në Kuç e Vukatanë dhe më në fund pas një rrugtimi të gjatë e të mundimshëm, mbrrinë në Dukagjin dhe behet pjes LNÇ.
2-Partizani sportist:
Fill pas çlirimit fillon Kampjonati Kombëtar i Futbollit, një paradoks i veçantë, ai qe deri dje ishte i veshur me uniformën e partizanit tani do të vishte një tjetër uniformë, do të vishte fanellën e portjerit të “Vllaznisë”, fare pak më vonë edhe atë të Përfaqësueses për t’u shpallur kampjon i dyfishtë. Gazeta “Sporti”e 15 gushtit 1945 në prag të kampjonatit shpaloste titullin “Shkodranët kanë namë në rrekorde”! “Skuadra shkodrane i është përveshë një rekordi të veçantë ka zhvillue 6 ndeshje pa pësuar asnjë gol, ka shënue plot 24, ka fitue me Prizrenin 3:0, me Prishtinën 6:0, me Divizjonin e 46 jugusllav 2:0, masandej fiton në Shkodër me Tivarin 6:0, mundë Prishtinën përseri 2:0,” Budiçnostin” e Potgoricëc 3:0, ndeshjen e dytë me Divizionin 46 jugusllav 3:0, pra nuk ështe punë e lehtë 540 minuta pa pësur asnjë e shënue plot 24. (Sporti” 15 gusht 1945) Si fitore legjëndar e kohës për ekipin shkodranë u quajt fitorja ndaj “Hajdukut” të Splidit 2:1 e luajtur me 1 shkurt të vitit 1946 në Shkodër.”Hajduku” një emër i madh i futbollit jugusllav me aktivitete të dendura ndërkombëtare me rezultate shumë pozitive 21 fitore, 2 barazime dhe vetëm katër humbje të arritura me skuadra me emër të futbollit evropjan.” Fitorja erdhi nga këmbet Met Vasisë e Hamdi Bakallit që shënuan ata dy gola mbresëlënës, erdhi nga këmbet e Sllave Llëmbit, por ruajt edhe e duart sigurta të Dodë Tahirit”. I famshmi “Spartaku” i Moskës mbrrinë për një turne miqësorë në Tiranë, takimin e parë e zhvilloi me “Përfaqësuesën e Veriut” me 28 prill 1946 .Dodë Tahiri gardjani i Veriut, ndonëse pësoi tre gola u shqua për pritjet e tij të guximshme përballë lojës së shkëlqyer e plot klas të sovjetikve që dominuan gjithçka sidomos në pjesën e parë. Në minutën e 31 Doda. detyrohet të largojë me grushta rrezikun fatal…Në minutën e 37 Solnikov jep një bombë të tmerrshme në portën e Veriut. Doda pret me mjeshtri të rrallë. Nuk kalon as një minutë dhe Doda gjendet përseri përballë një shuti të fortë Konovit” (Anton Mazrreku “Sporti” shqiptar 28 prill 1946)
3-Kampjon kombëtar në hedhje gjyle:
Me 30 shtator 1946 zhvillohet në Tiranë Kampjonati i atletikës së lehtë në të cilin merr pjesë edhe skuadra e “Vllaznisë” e pëfaqësuar në disa gara nga Dodë Tahiri. Në ketë pjesmarrje Tahiri shquhet mbi të gjithë pjesmarrsit dhe shpallet kompjon në garën e hedhjës së gjylës.”
4-Kampjon Kombtar në kampjonatin e viti 1945 :
“Vllaznia dhe Tirana pasi kishin zënë vendet e para në krye të grupeve të tyre takohen me 1 janar 1946 në takimin e parë final për të diskutuar titullin kampjon mes tyre. Si takimin e parë si takimin e dytë “Vllaznia”i fiton me të njëjtin rezultat 2:1 duke pasë epërsi gjatë gjithë kohës, u shpallë me meritë kampjone e vendit për herë të parë në historinë e futbollit shqiptarë.Kronikat e këtyre dy ndeshjeve janë pasqyruar varfërisht nga Sporti”aso kohe i cili shkruante pas ndeshjeves finale se “Tahiri një portjer i mirë, madje shumë i mirë me 3-4 pritje në ndeshjet e finales kanë qënë nga ato të portjerve të mëdhenj”. Tahiri vëndosë një rekord të veçantë për portjerët shqiptar të atyre viteve 900 minuta pa iu prekur rrjeta”
5-Kampjon edhe në vitin 1946:
Kronologjia e ngjarjeve sportive në vitin 1946 është shumë më e ngjeshur, më emocionale, dhe akoma më e suksesëshme per Tahirin .”Vllaznia” nuk do të ndalej përpara askujt, duke fituar të gjitha takimet, zë vendin e parë në grup 32:3 ishte golavarazh i finalistes shkodrane.Pas ndeshjës së madhe e kampjonatit, me 23 qershor 1946, “17 Nëntori”- “Vllaznia” 1:5; Anton Mazrreku nënvizonte opinjoni e vet për “Sportin shqiptar” Në lojën e dytë gjithë ekipi luajti në mënyrë të shkëlqyer. Është vështirë kujt me ja vu gishtin. Të gjithë zhvilluan lojën ndoshta më të mirë të jetës së tyre. Fenomenale pritja e Tahirit në të vetmëm bombë të vertetë të lëshume në pjesën e dytë nga këmbet e sulmusve Tiranas. Pritje për shkak të Ligjit psikologjok të shoqrimit na përcjellin kujtimin e të pa vdekshmit Rustemof Shkupit. Në finale”Vllaznia” kryen thjeshtë rtualin e zakonshim duke i fituar të dy takimet O.2 dhe 3:0
Tahiri vetëm me 3 gola të pësuar mbetet një mrekulli që askush nuk mund ta përserisë edhe një herë tjetër.
6-Portjeri i parë i Kombtarës: Me 22 shtator të vitit 1946 kombëtaja jonë e sapo formuar zhvillon takimin e parë zyrtarë me një përfaqësuese të një vendi tjetër. Takimi u zhvillua në Shkodër dhe përfundoi me rezultatin 5:0, për ekipin tonë që shënon edhe fitorën e parë në historinë e saj. Tahiri ishte portjeri i parë i atij njëmbëdhjetshi historik.
7-Kampjon i Ballkanit: Në Ballkanjadën e vitit 1946, ishte gardjani kryesorë i portës shqiptare, në fitimin e trofeut historik më të madh të arritur deri më sot i cili edhe pas 62 vjetësh mbetet një relike e çmuar e futbollit shqiptar.
8-Me Budeçnostin Hajdukun dhe Kombtarën e Malit të zi: Tahiri u shque në ndeshjet që bëri “Vllaznia me Hajdukun e Splidit me 1 dhe 3 shkurt të vitit 1946. Takimi i parë u fitua nga shkodranët 2:1. loja e skuadrës mike ka qënë krejt e markës “Hajduk. Në vitin 1947 për arsye hasmerie Doda shkon për të jetuar pranë të afërmve të vet në Hot që i është bashkangjitë Malit të Zi.”Mbas disa muajsh vjen përseri në Tiranë, por kësaj rradhe si portjer i “Budiçnostit të Titogradit me të cilin luan disa sezone, më vonë luan me “Hajdukun” e Splidit” Me shumë interesë është botimi Dr Novak Jovanoviçit të cilit i referohet, histriografi ynë i shquar futbollit shqiptar Besnik Dizdari ku konfirmohet një tjetër rast unikal Dodë Tahiri ka luajtur për ngjyrat e Kombëtrës Shqiptare dhe të Mali të Zi.Ne ndeshjen Mali Zi -Vojvodinë me 8 qershorit të vitit 1947 Dodë Tahiri ka qënë projtari Përfaqësueses Malazeze që lujti me këtë 11-tësh. Tahiri, Abramoviç, Spajiç, Stanisiç, Methaçeviç, Popoviç, Mugosha, Pajeviç, Habiç, Bozoviç, Çelebiç.
9-Akt heroik e atdhetar në Jugusllavi:
Tahiri, ishte në kulmin pjekurisë sportive dhe pikërisht këtu fillon edhe tatpjeta e tij përfundimtare, ai nuk pranoj të kthehej në Shqipëri pas prishjes së miqësisë Shqiptaro-Jugusllave në vitin 1948, ndonëse nga ana tjetër ndihej krenar që ishte shqiptar dhe nuk pranonte asnjë fyerje pse kishte një emër të tillë. Në fund marsin e vitit 1951 një ish agjent serb i Naçallnikut e provokon dhe i mburret se me parat e Ferit Cakut kishte vrarë Lush Prelën ish bajraktarin e Shalës prijsin e qëndresës kundër serbo- malazezve në vitin 1915 në Dukagjin së bashku me të dy djemtë e tij. Dodë Tahiri në këtë rast veproi siç bëjnë shqiptarët kur u fyhet sedra dhe krenaria kombëtare.
10-Tahiri krijoi një Vllazni te re në SHBA:
Odiseja dhe kalvari i mundimeve për Tahirin nuk kanë të mbaruar për afro 10 vjet vuan denimin me burg në Jugusllavi. Futbolli për të tani nuk ishte as gjë tjetër veç se një këngë e këputur në mes dhe e kthyer në vaj. Kur doli nga burgu në Jugusllavi Tahiri emigroi në Gjermani dhe më pas në SH .B.A rreth viteve shtatdhjetë. Në vitin 1981 me emigrantët shqiptarë në Detroid krijon një skuadër futbolli me emrin “Vllaznia”. Vllaznia”, ky emër i shtrejtë që e kujtonte me nostalgji si të parën dhe më të madhën dashuri të jetës së vet. Në rolin e trajnerit u mundua të bashkonte të rinjët shqiptarë,’t’i orjentonte drejt botës magjike të futbollit dhe t’i ushqente me dashurinë për Shqipërinë amtare. Me 28 maj 1988 Tahiri do të vdiste vetvetiu në mënyrë të papritur në moshën 70 vjeçare, për të mbetur i pa harruar në podin e kampjonve më të shquar të futballit tone kombtarë.

Nr. 144 i gazetës në print

Nga

Shqiperia Etnike

2 Qershor 2022

Abstenoj!

Sic duken bathet, ne Shkoder nuk do te kete gare. Nuk perben ndonje risi ne fakt, teksa qe prej 20 vitesh me Komitetet Pluraliste, asnjehere nuk e ka cikur pushtetin vendor e majta apo aleate te saj. E kam fjalen per kete pragzgjedhjesh vendore, te cilat si rradhe here keto 2 dekada pluripartitizem, e kane thuajse te paracaktuar fituesin. Flas per bashkine Shkodres meqenese qe nga lindja e deri me sot, jetoj ne kete qytet dhe sepse jam nder njerezit qe kam qene me ne korrent me zhvillimet politike, sociale e ekonomike te ketij komuniteti.
Qe ne krye te heres, atehere kur Partia Socialiste e sapo konvertuar nga PPSH-ja, elektorati i majte asnjehere nuk ka qene vendimtar per fatet e qytetit, me perjashtim te bashkimit te votave me te djathtet e bashkuar ne turin e dyte te vendoreve 1996. Edhe asokohe, kryebashkiaku ishte thjeshte nje figure pasi pushtetin e kishte PD-ja, e cila madje kishte kompetenca edhe ne emerime ne administrate.
E nisa me Partine Socialiste, opoziten e ketij qyteti, pasi jam i bindur se te gjitha problemet e te qenit jokompetitive, jane pikerisht te kesaj force politike. Pasi doli nga “ngujimi” politik deri ne kohen e ardhjes ne krye te saj te socialistit Ndreke Rukaj, PS-ja mori guxim te futet ne mitingje ne Pallatin e Sportit per te vijuar me pas me tubime ne sheshet qendrore te Shkodres, bastionit te pamposhtur te PD-se.
Konkurrimi i kandidateve socialiste, ka qene gjithhere i pamjaftueshem jo per te marre pushtetin, por as per te nxitur josocialistet apo qytetaret e paangazhuar politikisht, te mbeshtesin me vote alternativen e saj. Socialistet, si ne pushtet ashtu edhe ne opozite ne pushtetin qendror, kane deshtuar gjithmone ne marrjen e kalase “blu” te Rozafes. Nga socialiste te thjeshte, kryetare partie, prefekte dhe madje ministra shkodrane ne kesaj force politike, kane deshtuar. Justifikimi i perhershem, i lodhshem dhe stresues ishte perhere “vjedhja e votes”. Perdorej edhe atehere kur president ishte nje i majte, kryeminister nje i majte, kryetar Kuvendi po i majte, prefekti i majte, drejtori i policise i emeruar nga nje minister i majte. Shkurt, kur kishin “gurin e arren” ne dore!
Mendoj se asnjehere PS-ja “nuk i ka rene 10-es” me emrat per kandidate per kryetar bashkie ne Shkoder. Se pari, asnjehere nuk eshte marre realisht mendimi i antaresise socialiste, aq me pak testuar opinioni me i gjere qytetar. Se dyti, pergjithesisht emrat jane caktuar ne varesi te miqesive apo nderhyrjeve ne kupolen roze ne Tirane. Se treti, asnjehere, theksoj asnjehere, PS-ja nuk ka kandiduar nje individ te investuar jo vetem politikisht por edhe ne komunitetin e qytetit. Ne jo pak raste, kandidatet kane qene te importuar nga shkodrane te “tiranizuar”. Se katerti, asnjehere kandidimin per bashkine e Shkodres PS-ja nuk e ka pare si nje proces qe duhet nisur te pakten 1 vit para dates se zgjedhjeve, duke e lene gjithcka ne muajt e fundit e sivjet, ne 24 oret e fundit. Se pesti, Shkodra eshte e ndjeshme edhe ndaj pjeses morale apo te ndershmerise (paperlyerjes) se kandidateve ne afera te ndryshme dhe PS-ja disa here nuk ua ka vene emrin ketyre ndjeshmerive qytetare. Se gjashti, PS-ja asnjehere nuk eshte perpjekur te ndertoje nje aleance te vertete parazgjedhore me individe apo subjekte te djathta ne Shkoder, mbase edhe duke i lene te drejten e caktimit te emrit. Nje tentative e vaket, me shume nje gjetje mediatike se realitet, deshtoi edhe kete vit.
Nga ana tjeter e “barrikades” politike, eshte Partia Demokratike, prej 20 vitesh ne pushtetin vendor te qytetit te Shkodres. Natyrisht, teksa qytetaret e mbeshtesin me vote per 2 dekada, kjo force politike eshte e kenaqur edhe me ate cfare ka bere per bastionin e saj. E ne fakt, nga 2005 dderi me sot, krahasuar me 1997-2005, Shkodra ka ndryshuar. Pak, por ka ndryshuar.
Si cdohere, edhe sivjet ne mes jane qytetaret. Kane ne dore nje mekanizem te forte per fatet e qytetit, por edhe te jetes se tyre per 4 vitet e ardhshme. A jane te kenaqur shkodranet me qytetin e tyre? Pyetja eshte e gjere por natyrisht, sipas metodes krahasimore, PO! Jane me te kenaqur se para 4 viteve, pasi deri ne 2005-en, qyteti i tyre merrte fonde investimesh aq sa bashkia e Orikumit, qytet qe u be i njohur ne Shqiperi pikerisht nga ky krahasim me Shkodren. Po a eshte kjo Shkodra qe duhej te ishte pas thuajse 6 viteve qeverisje nga PD-ja dhe qeveria e saj ose, a eshte qyteti yne ne ate nivel qe te gjithe enderronim teksa sillnim ne pushtet qendror demokratet?
Me perjashtim te infrastruktures rrugore, ndricimit dhe deri diku kanalizimeve, Shkodra rreshtohet ne bashkite e nivelit te dyte, mbase dhe me poshte. Po nisim me sektoret “me pak te rendesishem” per administraten bashkiake, artin. Shprehja me e pershtatshme eshte vegjetimi ne teresi, me perjashtim te disa traditave kombetare qe vijojne nga pasioni i inercise. Brezi i artisteve gjigante te skenes shkodrane po shuhet edhe nga kalimi i viteve, nuk ka rinovim dhe ata qe nderrojne jete duhet te jene te lumtur qe po i shpetojne pensionit 13.000-18.000 leke. Ata qe vijojne te jene ne skene akoma, duhet te kenaqen me nivelin e pages se pastrueseve te mjediseve te Bashkise. E thene shkurt, as nuk ka pasur dhe nuk ka nje strategji apo projekt per kete sektor ne Bashkine e Shkodres. 4 vitet qe po mbyllen, e tregojne qarte.
Vijojme me sportin. Fatmiresisht, futbolli mbahet ne kembe nga privatet dhe eshte kompetitiv. Sportet e tjera mbijetojne me kushte te mjerueshme financiare dhe logjistike. Shume talente tashme “emigrojne” ne Tirane apo jashte Shqiperise. Ambjentet sportive jane tkurrur ndjeshem dhe Bashkia asnjehere nuk ka menduar te ndertoje disa fusha minifutbolli, basketbolli per te rinjte, te cilet perhere e me shume mbesin mejhanave ku konsumojne edhe gjera te tjera vec kafese. Mund te thuhet pa frike se sporti eshte ne vendin e fundit te prioriteteve te Bashkise Shkoder. Shembulli me i mire eshte stadiumi “Loro Borici”.
Hapesirat e gjelbra ishin nje nga premtimet e bujshme te kesaj administrate. Nuk di, nese gaboj me tregoni, nese jane shtuar 10 m2 siperfaqe te gjelbra ne qytetin tone. Cdo dite e me shume, betoni po ze vendin e ketyre hapesirave dhe si per ironi te fatit ne Tirane, pikerisht per kete sulmohet Edi Rama, por Shkodra eshte shume larg ne te gjitha kuptimet.
Si edhe para 4 viteve, mbeturinat urbane apo plehrat e qytetit, vijojne te digjen duke sjelle tymin kancerogjen ne shume pjese te qytetit. Landfilli ka qene nje nga premtimet e bujshme te ketij mandati. Ai eshte perfunduar, por plehrat vijojne te digjen si ne epoken e gurit. Pasojat, ne dhe femijet tane, do te fillojne ti ndjejne pas disa viteve. Ne kete pike, nuk po ndalemi tek problemet e grumbullimit dhe heqjes se mbeturinave, ku jo rradhe qyteti i ka ngjare edhe Napolit.
Renia e nje tavani ne nje shkolle te Tiranes ishte kronike e shume televizioneve te cilat nxituan te kryqezojne politikisht Edi Ramen- e natyrshme per nje fushate elektorale shqiptare. Bashkia e Shkodres me rezulton se nuk ka kryer asnje investim per ngrohjen qendrore ne shkollat e qytetit pasi per ceshtje infrastrukture eshte e kote te flitet kur edhe oborret e shkollave vijojne te kthehen ne pika shitje me shumice apo edhe sheshe ndertimi.
Ujrat e zeza te qytetit gjate permbytjeve te ketij fillim viti per pak u kthyen ne nje problem per qytetin. Por uji nxorri siper fatmiresisht jo fekalet, por nje problem jetik. Stacioni i pompimit dhe perpunimit te ujrave te zeza nuk ekziston ne qytetin e Shkodres. Ky informacion me eshte servirur nga nje specialist i kesaj sfere, i cili me kujtonte se ujrat e zeza jane problemi me emergjent per qytetin e liqenin e Shkodres.
Turizmi qytetar i prezantua si nje nder prioritetet e Bashkise ne fillim te ketij mandati qe lame pas. Lagjet periferike te Shkodres, buze liqenit te Shkodres vetem u permbyten bashke me apo biznese private qe investuan shkodranet ne Shiroke e Zogaj. Qyteti yne krenohet me nje pedonale ne Piace qe i nderrohen pllakat cdo jave pasi ka qene pune jo cilesore, me nje pedonale tek moloja qe e ka marre me vete uji ne pjesen me te madhe dhe me nje fototeke “Marubi” e fshehur, te cilen edhe shume shkodrane e kane te veshtire ta gjejne. Sa per Muzeun e qytetit, ai vazhdon te jete si ketu e para 20 viteve, situate stacionare, duke u hapur vetem kur prenotohet por duke mos iu imponuar me vlerat e tij qytetit dhe turisteve. I vetmi atraksion mbetet kalaja e Rozafes e cila mund te te ofroje vetem ate qe ka trasheguar nha lashtesite e historise. Edhe ndricimi dekorativ, tashme eshte zhdukur.
Ne fakt, mund te vazhdoja edhe me konstatime te tjera nga sektore te rendesishem e jetike te Shkodres. Por, dua ta mbyll me nje nga pakenaqesite me te medha dhe publike te kryebashkikut aktual te Shkodres, vetem pak dite pas 7 prillit 2007, kur mori zyrtarisht detyren: administraten bashkiake! Pakenaqesia arriti deri atje sa kercenoi me largime nga puna te administrates, e cila sipas tij dhe per ta permbledhur, “nuk ndiqte dot ritmet”. Nuk me rezulton se ka patur ndonje largim te bujshem ne keto 4 vite, madje administrata eshte fryre brenda godines dhe ne godinat ne varesi. I bie qe, kryebashkiaku nuk ka patur te drejte pra ka gabuar, ose stafi ka kapur ritmet e kerkuara nga shefi i tyre. Per ta mbyllur me stafin e bashkise, as edhe keto 4 vite nuk rregjistrohet nje konkurs i hapur e publik per ndonje nga vendet e punes ne Bashki. Ne fakt, as ne institucionet e tjera vendore. Me kete nuk dua te them se emerimet jane qe te gjitha politike.
Sot jemi me 8 maj 2011. Me duhet te zgjedh. Eshte e drejta ime te zgjedh. Nje here ne 4 vite per bashkine dhe po kaq per parlamentin, une behem i rendesishem me voten time, sic edhe te gjithe bashkeqytetaret e mije. Mund te votoj pro pushtetmbajtesve ose pro pushtetkerkuesve. Ne pamje te pare, zgjedhja duket e lehte. Te bashkohem me shumicen e deritanishme te pakten, te votoj pushtetmbajtesit! Aq me teper kur ky pushtet dhe ai i Tiranes kane te njejten ngjyre. Qe do te thote se teorikisht, qyteti do te kete me shume vemendje e investime, indirekt edhe une do te kem me shume perfitime ne sherbime te pakten. Ka edhe nje motiv tjeter. Tash 4 vjet ne Shkoder eshte investuar. Vetem i verbri nuk e sheh qe kemi me shume rruge me asfalt, me shume trotuare dhe me shume ndricim. Krahasuar me vitin 1938, me falni me vitin 2005, qyteti ka marre nje pamje me shume moderne dhe bashkekohore. Por per mua eshte pak, shume pak, duhej te behej me shume, shume me shume! Per thuajse 6 vite te qeverisjes se PD-se, e cila deklaroi se i ka shume borxhe Shkodres, duhej qe asnje rruge as dytesore te mbetej e paasfaltuar! Nuk po flas per premtimet e pambajtura apo dhe punet e nisura e kurre te perfunduara, te pakten deri tash. Megjithese, jam i bindur se gjate fushates do te kete nje “bum” shiritash, me falni, perurimesh. Nuk mund te votoj kunder natyrisht, por nuk mund te votojn as pro. Shume here me kujtohet nje shprehje e mikut tim, teksa i paraqisja si argumente trotuaret dhe asfaltet e reja. “Meqe je i kenaqur, merr nje kazem, çaj asfalt dhe haje”, ishte pergjigja e cila ne fakt nuk ka shume lidhje me Bashkine direkt. Per konkurrencen e pandershme, per favorizimin e disa bisneseve ne dem te te tjereve, per tregjet e pakontrolluara bashke me ushqimet, ne fakt ka nje fare pergjegjesie. Por serish, nuk arrij te votoj kunder. Kujtoj rrugen me gropa ku kaloja cdo dite, kur uji i shiut “i mbyllte” te gjitha gropat. Kujtoj oret e territ ne rruget e qytetit tim kur cakmaku me drite ishte nder me te shiturit. Kujtoj ankesat e qytetareve per pamundesine e levizjes me bicikletat tona tradicionale. Por nga ana tjeter, sjell akoma ne mendje ato probleme qe ceka vetem pak rreshta me siper qe nuk moren zgjidhje apo nuk u vune ne rrugetimin e duhur gjate 4 viteve.
Nje vote kam. Eshte dhe nuk eshte e rendesishme, por eshte e vetmja arme e imja per te shenjuar dicka ne fatet e qytetit dhe te mijat. Opozita qytetase nuk me ofron thuajse asgje. Nuk ka as mekanizmat e duhur, pa llogaritur perzgjedhjet qe sipas meje, nuk jane me te mirat e mundshme dhe me konkurrueset. Ka edhe nje faktor tjeter shume te rendesishem qe lidhet me ngjyrat. Ato te opozites qytetase jane ndryshe nga apo te pushtetmbajtesve ne qender. Nuk dua qe te kemi vemendje aq sa bashkia e Orikumit para vitit 2005. Pastaj, ka shume vite qe opozita nuk ka arritur te jete as e tille, aq me pak sot te vije ne pushtet edhe permes votes sime. Nuk do te votoj as per opoziten e qytetit tim. Alternativa te tjera nuk ka. Serish kam dy zgjedhje edhe ne kete pike. Mund te mos shkoj te votoj, duke rrezikuar qe te jem votues permes dores se dikujt tjeter. Ose, mund te shkoj, te marr fleten time te votimit, te firmos dhe ta fus si te pavlefshme ne kutine e votimit. Ne te dyja rastet, une zgjedh te abstenoj, te mos votoj asnje kandidature. Gjate 10-11 viteve te fundit, Shkodra ka qene rekord per “partine” e abstenuesve. Shifra ka variuar nga 67-70% e zgjedhesve. Fatet e qytetit percaktohen nga minoranca e tij, e thene ndryshe nga antaresia ne formacionet politike. 2/3 e qytetareve kerkojne te mos jene “bashkefajtore dhe bashkevuajtes”. Nese situata mbetet e tille, ia vlen te krijohet Partia e Abstenuesve te Shkodres. Ne zgjedhjet e para mund te jete e suksesshme. Por me pas, edhe ajo do te jete viktime e vete abstenuesve. Ky eshte sistemi! Por une abstenoj!

Blerti DELIJA

Në 8 maj, votë kundër çdo hajduti.

Vizioni i shkodranëve për të ardhmen e vet, duket se është në duar kolaboracionistësh të krimit të pafyrë e përçmimit dhe përgjatë dekadave është përdorur si një laborator ky qytet. Shkodra është përdorur si një një eksperiment, ku ka qënë kreative në prodhim deklaratash injorante e oratorishë banale nëpër ekrane e djep bandash vrasëse në shumë jetë të pafajshme. Bandat në terren ku masin temperaturën dhe testojnë kredibilitetin e njëres apo tjetrës forcë politike, nuk është mirë të eklipsojnë ndërgjegjen qytetare, vetëdijen qytetare me çmënduritë, fudulleqet e ndarjen e ca parave në fushatë, pikërisht nga ato para që kanë vjedhur. Paratë është mirë tu merren të gjithëve e vota të mos u jepet.
E shihni në Shkodër si rrinin kandidatët deri në sekondat e fundit të afatit ligjor të regjstrimit, jo vetëm në qytetet, por edhe në komuna? Jetonin si mbi thumba, në ankth se mos atij që është në post dhe do rikandidoi, partia kundërshtare i vë perballë ndonjë intelektual të pa përfshirë në afera korruptive. Pra, kanë frikë nga një realitet më prekës se sa për nofka për komunizëm. Asish gjen në sofra të të gjitha partive.
Banditët, të cilësdo forcë politike, nuk kanë më kërçik as të djegin qytetin, as të terrorizojnë shtresat pa përkrahje, pasi monitorimi i nderkombetarëve u thyen leqet e këmbëve.
Të flasësh uratën PUNA E PENDIMIT në fushatë dhe të premtosh për mosdiferencime politike, shoqërore, racore, të bësh be në Krisht për një rrugë tradicionale vetëm politike me zhargone gjithmonë për një epokë të re qysh të nesermen e mandatit tjetër, e në anën tjeter të flesh në “krevatin” e mashtimit dhe pasurimit të paligjshëm, në “statin” e Djallit, nuk është ndonjë realitet i ri që mund të shfaqet neser. Mëndoni mirë njerëz para se të futni votën në kuti. Gjithsecili që mëndon se kandidati për të cilin voton nuk ka vjedhur, nuk ka mashtruar, i ka përdorur fondet e donacionet pastertisht, normalisht e meriton besimin, pa shikuar cilës forcë politike i përket. Vjedhja si me dorë të majtë, si me të djathtën është vjedhje.
Por këtu në Shqipëri këto 20 vitet e fundit nuk është si të vjedhesh me të majten si me të djathtën. Kur Ilir Meta ishte komunist e sipas PD-së vidhte me të majtën, për socialistët ishte i pastër. Kur Ilir Meta është demokrat e kapet me filmim duke vjedhur 700 000 euro me dorën e djathtë pra, për të majtën është hajdut, kurse për të djathtët është qelibar.
Kushdo që kërkon votën mund ti ofrojnë Shkodrës mundësitë e reja, realitetin e ri, modelin ri të qeverisjes vendore, shpresën për administrim të pastër të parave të qytetareve, mos diferencime sociale te shtresave të ndryshme shoqërore, kurse cilido që rikekon voten nuk duhet votëbesuar vetëm nga termat, nocionet nëpër orgji politike që i shpalos një herë për votime. Duhet kthyer koka pas e shikuar si ka punuar ky burri që po bën shenjtorin, se sa për gra as që bëhet fjalë. Partitë zgjedhin burra të fortë e trima që kur dalin në shesh e të xhveshin shpatat e fyerjeve të shajnë kundësrshtarët deri në ghyshe. Kësi soj trimoshësh që bëhen të butë si qengja njëherë në katër vjet kur rikërkojnë tu falen gjynahet duke i ribesuar, e kanë në gjak ta kthejnë votën tuaj në plaçkë tregu politik e ekonomik, në tendera, në bursa për fëmijët e tyre e në hotele luksoze deri për të dashurat, në urdhëra për të nxjerrë fëmijët tuaj nëpër mitingje, në vila e para për vagabondët që i shoqërojnë në votimet e ardhshme.
Rreziku që mbart prishja e raporteve të prëmtimeve me arritjet vlerësohet si format kadegorik për humbjen e orientimit logjik të rrugës drejt ditëve me më shumë shpresë, ndaj kujdes:
Asnjë votë atyre pushtetarëve që mëndoni se kanë vjedhur djersën tuaj.
Të cilësdo parti qofshin.

Sokol Pepushaj

Konflikt i hapur pas përdhunimit të dy femrave

Rrëmbimetdhe përdhunimet janë të shpeshta në Shqipëri. Gratë dhe vajzat janë viktima të kësaj kohe të çmendur. Edhe këto dy femra, Lindita dhe Ujëza Rrushka, kunata, kanë rënë viktima të një përdhunimi dhe nga ajo ditë e këtej jeta e tyre ka marrë një drejtim tjeter, atë të traumatizimit dhe përçmimit të njerëzve që i njohin. Ka qënë data 07. 02. 2010, kur në rrugën e ish ndermarrjes Zukth Kashta, një rrugë periferike në qytetin verior Shkoder, reth orës 21.oo, persona të panjohur i kanë grabitur duke u lidhur sytë me shami e mëpastaj duke i futur me zor në një makinë. Rrëmbyesit i kanë mbajtuer rreth katër orë, ku i kanë përdhunuar.Më pas i kanë sjellë sërish në vëndin ku i kanë marrë, pa u diktuar nga askush.Burrat e tyre kanë qënë me punë në Ulqin të shtetit fqinjë Mali i Zi dhe si duket kete përdhunuesit e kanë ditur. Përparimi, i shoqi i Lindita Rrushka punon si mjeshtër marangoz, ndersa Pajtimi, i shoqi i Ujëza Rrushka punon si mjeshter llamarinist në Ulqin. Të dy këta vëllezër punonin atje pa e ditur se gratë e tyre janë rrëmbyer e përdhunuar çnjerëzisht. Dy vëllezërit nga lagjia Ahmet Haxhia në Shkodër, janë shokuar kur kanë ardhur pas dy-tre ditësh në shtëpinë e tyre dhe i kanë gjetur gratë të përdhunuara e me probleme psikologjike. Prindërit e dy vëllezerve, pleq tashmë, janë përpjekur ti qetësojnë djemtë nga frika se ata do vrasin ndokënd për të marrë hak. E, në të vërtete, dy vëllezërir Rrushka, pas investigimeve me anë të të njohurve, arrijnë të dyshojnë tek disa persona. Ky dyshim ka hapur një konflikt që nuk dihet si do i shkoi fundi. Lindita dhe Ujëza, nuk dalin akoma jashtë derës së shtëpisë, pasi opinioni i përçmon, derisa burrat e tyre të marrin gjak sipas zakonit e kanunit te Lek Dsukagjinit.
Eshte pra ky një konflikt i hapur dhe me dy femra të traumatizuara që mund të përfundoi në gjakderdhje, si shumë raste të tjera të ngjashme.

Zef Nika

Fisi Prroni ne rrezik per jeten

Fisi Prroni në Shkoder ka që nga viti 2007 që është i ngujuar. Gjakmarrja, sipas Kanunit të Lek Dukagjinit ka bërë që ngujimi të jetë i padiskutueshëm për ta. Fisi Njemza nga fshati Boriç i Malësisë së Madhe, ruan të marrë hak duke vrarë këdo të fisit Prroni. Dhe pikërisht më 8 tetor 2010, Mark Njemza, 21 vjeç, ka arritur të pushkatoi ne rrugën pedonale te qytetit të Shkodrës, në mes shume qytetarëve Pastorin e Kishës Ungjillore “Fjala e Krishtit” Dritan Prroni, 28 vjeç. Plumbi ka kapur edhe një kalimtar të rastit, qytetarin L.M., 59 vjeç, i cili është plagosur dhe pas ca kohësh ne spitalin rajonal të Shkodrës, e kaloi rrezikun për jetën. Sipas policisë, xhaxhai i priftit në vitin 2007 kish vrarë vëllain e autorit të krimit. Që aso kohe gjithë fsi Prroni, ku të rrezikuar mësohet se kanë qënë edhe kushërinjtë e Pastorit, te quajturit Gëzim Prroni e Fatmir Prroni, kanë jetuar të fshehur. Edhe sot jetojnë në ilegalitet nga frika e vrasjes, pasi kërkohen të pushkatohen. Kështu edhe të tjerë të këtij fisi. Mëndohej se Prifti i Kishësh Ungjillore “Fjala e Krishtit” nuk mund të vritej nga plumbi për gjakmarrje, pasi Kanuni përjashton hakmarrjen tek gratë, fëmijet dhe priftërinjtë. Prifti predikon fjalën e Zotit dhe mbjell dashuri tek njerëzit. Por çuditërisht çdo javë regjistrohen në kronikat e zeza të lajmeve edhe vrasje femrash e fëmijësh, çka e bën tepër të zymtë mëndimin se një ditë Shqipëria do e lënë pas hakmarrjen sipas Kodeve te Kanunit mesjetar të Feudalit Lek Dukagjini.
Qe në vitin 2007 e deri sot, këta dy vëllezër që shihni në fotografi, Gëzim dhe Fatmir Prroni, nuk kanë fare adresë. Këta dy të pafajshëm si dhe mjaft të tjerë të fist Prroni, janë viktima të burgosjes së jetës për shkak të gjamarrjes dhe nuk kanë as edhe një shans të vogël për sigurinë e jetës, ku i pret vetëm plumbi i gjakmarrjes.
Kjo edhe për faktin se shteti shqiptar duket se e stimulon gjakmarrjen, duke pranuar deri lagje me të ngujuar, siç është rasti i lagjes Livadhe në Shkodër, ku dihet publikisht se jetojnë nën frike të plumbit qindra familje me probleme të tilla.
Ndue Bacaj

Gjakmarrja po hap varre përditë

Në kushtet e mungesës së shtetit ligjor, gjakmarrja, si e vetmja formë e rivëndosjes së “nderit”, e cila e ka zanafillën në kodet e Kanunit të Lekë Dukagjinit, po merr përditë jetë të pafajshme njerëzish. Nëntë pushkatime për gjakmarrje u regjistruan brënda dy ditësh në Shqipëri ditët e fundit. Shifrat asnjëherë nuk janë dhënë të sakta për mediat nga organet e drejtësisë së shtetit shqiptar. Vetëm nga viti 1998 e deri sot, në veri të Shqiperisë, pra në Shkodër, Malesi të madhe, Puke e Lezhë, sipas shoqates së Pajtimit të Gjaqeve janë pushkatuar 537 persona. Krahina më e rënduar nga gjakmarrja është Shkodra, një qytet ku Kanuni është vetëgjygjësi edhe për konflikte nga më banalet, si fjala vjen edhe për një fyerje. Rastet janë të shumta dhe viktimat zënë përditë hapësirat e kronikës sël zezë në televizione e gazeta. Është e bardhë ajo ditë kur lajmet nuk çelen me të pushkatuar për motive gjakmarrjeje. Një ndër viktimat e gjakmarrjes është edhe shtetasi Fatmir Bulija, lindur në Shkodër më 24. 03. 1968. Jeta e tij është mes jetës së frikshme dhe vdekjes që në fillim të vitit 2000. Aso kohe kishte një biznes privat, market ushqimor. Persona të armatosur e me maska i shkojnë në vendin e punës dhe i kërkojne si gjobë 20 000 dollarë. Ai nuk i kishte dhe përpiqet të mbrojë pasurinë e vet të vënë me djersë dhe me të cilëm mbante familjen, gruan dhe dy fëmijët. Vajza aso kohe sapo i kishte lindur dhe djalin e kishte tre vjeç. Grabitësit e dhunojnë dhe i marrin gjithçka kishte në dyqan. Megjithatë e paralajmërojnë se vetëm për rezistencën dhe që nuk ua plotësoi kërkesën siç i thanë, do ta vrasin. Pra se u ka gjakun borxh. Pak ditë më vonë, plumba automatiku u gjuajtën në drejtim të tij në qëndër të Shkodrës, afër teatrit “Migjeni”, por falë fatit u largua përmes njerëzve të shumtë dhe u fsheh duke shpëtuar mrekullisht. Që atë moment ai u fsheh për të mos dalë tjeter jashtë, pasi e kuptoi se e priste plumbi. Sipas informacioneve tona, aso kohe Fatmir Bulija gjeti mundësinë e u largua nga Shqipëria, duke lënë të ngujuar gruan Ardita dhe dy fëmijët, djalin Gledis që sot është 14 vjeç e vajzën Sindi që sot është 11 vjeçë. Nëna dhe dy fëmijët jetojnë si i thonë, si “gjarpri nën gurë”, të ngujuar e ku fëmijët janë të privuaar nga lodrat, nga shkolla, nga gjithçka, madje edhe nga ushqimi që nuk e kanë.
Babai i këtyre vogëlushëve, mësojmë se është diku larg nëpër rrugët pa rrugë që nuk ia di kush. Ai nuk ka kërkuar për kaq shumë kohë mbështetje në asnjë vënd përëndimor demokratik nga frika se do i zbulojnë adresën ata që duan ta pushkatojnë. Raste kështu ka patur mjaft. Madje deklarimi i të burgosurit A. T. ditët e fundit para trupit gjykues, pasi pushkatoi dy vëllezerit e pafajshëm N. e Gj. P. në Grudë të Shkodrës për gjakmarrje, i la pa “mënd” togat e zeza. A. T. ishte arratisur nga burgu i Shen Kollit më 2 tetor 2010 dhe deri më 18 mars 2011 që pushkatoi dy vëllezer të pafajshëm jetoi i qetë në Shkodër. Madje ai u pranoi togave të zeza pas vetëdorëzimit se kish patur konflikt me ish Shefin e Krimeve te Policisë së Shkodrës P. P., të cilit i kishte telefonuar në Amerikë ku kish marre azilin, duke i thënë se nëse nuk vjen këtu ti lajmë hesapet bashkë do të të pushkatoj dy vëllezërit. Kështu deklaroi A T., i kënaqur dhe i papenduar para trupit gjykues në Gjykatën e Shkodrës. Vëllezerit e ish shefit të Krimeve u pushkatuan në derë tështëpisë së tyre dhe vrasësi është krenar që bëri diçka, megjithëse sipas drejtesisë që e ka mbyllur dosjen e ketij konflikti, të 2 gushtit të 2000, ku P.P. në detyrë, kish marrë pjesë në një operacion sekret të Policisë së Shtetit për kapjen e babait të A. T., të quajturit B. T., oeracion në të cilin qe vrarë jo vetëm i kërkuari B. T., por edhe ish drejtori i Policisë së Shkodrës, koloneli A. Zylyftari, P. P. ka qënë në krye të detyrës, pa asnjë ngarkese thyerjeje të ligjit. Kështu ka ngjarë edhe me ata që kanë plan të eleminojnë shtetasin Fatmir Bulija. Rreth gjashtë vjet më parë, persona ende të paidentifikuar vranë me armë zjarri kushëririn e Fatmirit, te quajturin E. B. Ndërsa më 14 mars 2011 në lagjen Kiras të Shkodrës u pushkatua fqinji i Fatmir Bulija, i quajturi A.K. Policia e shkodrës ende nuk ka asnjë pistë, përveçse eleminimit fizik të tij për shkak të gjakmarrjes. Kështu, fenomeni i gjakmarrjes në Shqipëri, sidomos kohët e fundit ku ka afro dy vjet që paralamenti nuk voton asnjë ligj, meqë opozita vazhdon protestat dhe pushkatohen edhe protestues siç qe rasti i 21 janarit ku u vrane para kryemistrisë katër protestues paqësorë nga Garda e Republikës, është bërë tepër shqetësues. Thuajse çdo ditë regjistrohen vrasje për shkak të gjakmarrjes.

Redaksia

Besëtytnitë turke dhe poshtërimi i shqiptarëve

nga Ndue Ukaj

Besëtytnitë turke dhe poshtërimi i shqiptarëve
Mohimi është forma më e egër e poshtërimit. Madje, nëse e analizojmë drejt, pa ekuivokë e ambiguitete, mohimi është poshtërim më i skajshëm që shkon deri në përbuzje, rrënim, përjashtim, tendencë për zhdukje dhe çka jo tjetër.
Politika turke karshi shqiptarëve, është kryekreje duke promovuar asilloj tezash, të cilat, esencialisht janë teza të mohimit, së këndejmi edhe të poshtërimit të skajshëm, të asaj që është ekzistencë fizike e shpirtërore, pra mohim i plotë i etnisë shqiptar dhe historisë reale të tij. Andaj si të tilla, duhet të merren si të rrezikshme. Këtë kambanë alarmuese e patë sinjifikuar qysh para tre vjetësh Arbër Xhaferi, me artikullin Pasojat e akraballëkut, të botuar në disa të përditshme shqiptare, artikull ky i cili zgjoi interesim të madh dhe debate ndër shqiptar. Xhaferi me shumë argumente stigmatizoj këtë politikë turke të mohimit. Ajo çfarë është e vërtetë, poshtërimi turk ndaj shqiptarëve viteve të fundit, çdo ditë e më shumë po nxjerr krye dhe po bëhet më i vrazhdë, më imponues, sidomos përmes diskursit të politikës qeveritare turke, që nuk rresht së mohuari ekzistencën etnike të shqiptarëve dhe duke e kamufluar atë me gjoja “koekzistencën” historike, një gënjeshtër kjo e kulluar, që është një besëtytni e trilluar e shtetit turk, politikës turke dhe elitës intelektuale turke. Ndërkaq, e vërteta historike është krejtësisht tjetër, është e kundërt, sepse marrëdhëniet turko-shqiptare, asnjëherë nuk kanë qenë e as që do jenë vëllazërore, ndërkaq dihet botërisht se shqiptarët nuk kanë bërë koekzistencë me perandorinë turke, asnjëherë, mirëpo kanë qenë, për fat të keq, të shtypur, të persekutuar barbarisht, të shkatërruar fizikisht e psikologjikisht nga Turqia dhe politika e saj hegjemoniste ndaj shqiptarëve, që u përpoq të zhbëj çdo gjë shqiptare për shumë shekuj. Për këtë, ka aq shumë argumente, sa është e pakuptimtë të përmendën me këtë rast.
Në të vërtetë, për poshtërimin si fenomen politikë, kulturor e historik në Ballkan, ka shkruar edhe shkrimtari Ismal Kadare në një sprovë të shkëlqyer eseistike, në librin Poshtërimi në Ballkan (Onufri, 2004). Autori këto me mjeshtëri diskuton dukurinë e poshtërimit dhe vë në spikamë faktin se tendosjet dhe dramacitet në këtë pjesë të botës, kanë një rrjedhojë edhe nga poshtërimi, si instrument i përdorshëm, i drejtuar veçmas kundër shqiptarëve dhe ekzistencës së tyre etnike e historike. Shkrimtari Kadare shenjat e poshtërimin i koncepton në kontekstin e racizmit dhe sipas tij, poshtërimi bën pjesë në shenjat e sigurta që paralajmërojnë përgatitjen e një zezone.
Pra, nuk ka gjë më të ulët se poshtërimi i një kombi. Ky poshtërim, në formë të përbuzjes, mohimit, shqiptarëve po ju bëhet nga Turqia, e cila duke i identifikuar me fenë dhe historinë, po pretendon shqiptarët t’i paraqes para botës si pjesë të një trungu. Kjo politikë për shqiptarët është tejet e dhimbshme.
Tendencat turke karshi shqiptarëve ngritën mbi dy elemente, shumë të paqëndrueshme, mirëpo psikologjikisht të rrezikshme, fenë dhe historinë. Duke i përdor këto dy kategori, shteti turk sajon argumente të marra, për gjoja bashkë-ekzistencën historike dhe ndarjen e fateve përgjatë historisë, duke harruar faktin se, siç shkruan filozofi Karl Poperi, “Besimi në fatin historik është një besëtytni e kulluar”. Këtë besëtytni të kulluar, po e sajojnë si tezë politike politikaj nga Turqia, të cilët, kund përmes ministrit të tyre të jashtëm Ahmet Davutoglu, apo zyrtarëve tjerë, predikojnë një vëllazëri me shqiptarët, për marrëdhënie vëllazërore, që realisht nënkuptojnë mohimin, poshtërimin, sepse etnitë nuk kanë marrëdhënie vëllazërore. Ja vlen të përmendim si shembull popujt skandinav, të cilët janë pjesë e një trungu gjenetik, mirëpo nuk i thonë njëri- tjetrit vëllezër. E jo më shqiptarët dhe turqit?
Shteti, i ashtuquajtur modern turk, në vend se të ndjehet fajtor për një politikë shfarosëse që ka ndjekur karshi shqiptarëve nëpër shekuj, të kërkoj falje, ai nuk rresht së hapuri teza të marra, që në fund të fundit, s’janë gjë tjetër përpos sajesa të një politikë që ka perënduar tash e një shekull. Mirëpo, këto tendenca dhe teza janë aq të rrezikshme sa vetë politika hegjemoniste turke, që rikthimin politik në skenën ndërkombëtare, do ta bëjë, ndër tjera, duke mohuar ekzistencën e kombit shqiptar, pra duke e përbuzur atë tmerrësisht keq, për interesat e saj gjeostrategjike. Ndërsa, para kësaj sfide dhe hegjemonie, politika shqiptare është shumë inerte, inferiore dhe, ndoshta djallëzisht tolerante.
Para një kohe, një ministër i kulturës nga Danimarka, kur bëri një vizitë në Irlandë, kërkoj falje për shkatërrimit barbare që kishin bërë Vikingët para qindra vitesh në Irlandë dhe kulturën fizike irlandeze, gjatë rrugëve të tyre të plaçkitjes nëpër botë. Ky gjest kaq madhështor tregon se çfarë domethënë një shoqëri e emancipuar, një politikë që të kaluarën negative e pranon si të tillë dhe ndjehet, madje edhe pas qindra vitesh, fajtore. Turqia në vend se të ndjek shembuj të tillë, bëhet antipod dhe promuvuese e politikave jo emancipuese, të vjetra, sterotipepeve primitive.
Në fakt, ashtu sikur shteti danez, do të duhej të vepronte edhe Turqia, të kërkoj falje për shkatërrimin që i bëri Shqipërisë, për shkatërrimin e qindra kishave, bibliotekave, për tjetërsimin e historisë, fesë, për vrasjet barbare, për pengimin e gjuhës, fesë, shkollimit, për internime, etj.
Po të krahasojmë gjestin kaq fisnik, të kombit fisnik danez, me gjestet e politikës turke dhe diskursin e saj karshi shqiptarëve, do të shohim se shteti turk sot është një kosh mbeturinash të së kaluarës, të një politike që ushqehet nga pasione të sëmura të drejtuara ndaj qenies dhe qenësisë shqiptare. Kjo është një politike aspak emancipuese dhe krejtësisht kundër trendëve moderne europiane, ku, gjoja po na synoka të hyjë Turqia jodemokratike.

Doris Pack, sa qesharake tashmë… doris

Zonja Pack vazhdon në mënyrë të pabesueshme të lëshoj deklarata të çuditshme e qesharake, që perçojnë nuanca të theksuara injorimi e nënvleftësimi për nivelin intelektual shqiptar, sikur ne jemi një shoqëri mëse naive, që zonja në fjalë ka vendosur të na orientoj nëpërmjet një diktati dinak.
Lexoni në vijim deklaratën e saj më të fundit për bojkotin e opozitës (citoj): “Opozita në këtë mënyre po tregon se nuk është e pjekur dhe une kam frikë për proçesin e integrimit të Shqipërisë në BE. Do të jete faji i saj në këtë proçes.»
Po pse opozita, e jo qeveria? – shtrohet pyetja. Është me të vërtetë për të qeshur sa shumë gjuhë konkluduese (pa argument) perdor.
Sidoqofte, zj. Pack e di që proçesi i integrimit të Shqipërisë për në BE është mjaft i gjatë, dhe nuk dëmtohet aspak nga bojkoti aktual i opozitës. Ne vijim te kesaj linje, bie fjala, kur Shqipëria do hyjë në BE, zj. Pack (mbase) nuk do jetë më në këtë botë (tani është rreth 70 vjeç).
Probleme parlamentare kane edhe vende të tjera demokratike në Europë etj., madje edhe anëtare të BE-s e NATO-s, por një gjë e tillë nuk dëmton demokracinë, përkundrazi e thellon atë.
Shqipëria ka 20 vjet që është vend i hapur, dhe një përqindje e konsiderueshme e shqiptarëve jetojnë në Perëndim, ku janë mëse të orientuar me praktikat e demokracisë perëndimore, që do të thote se zonja Pack bën mirë të kontrollojë nivelin intelektual të deklaratave që lëshon, sepse në vend të diktatit mund të krijonë humor.
Në një dispjutë si ajo e Shqiperisë faji nuk është i opozitës, por i qeverisë, dhe zonja Pack e ka mjaft të qartë këtë. Në një demokraci është qeveria ajo që garanton, jo opozita, dhe në këtë aspekt, qeveria ka detyrimin (ka pushtetin) të garantojë zgjedhje të ndershme, dhe transparencë të përgjithshme të tyre. Opozita nuk ka gjë në dorë, prandaj dhe transparenca ka ngecur. Nëse qeveria do hapte kutitë e votimit, kriza do mbaronte. Faji është i qartë se i kujt është.
P.S. Keni vënë re që zonja Pack mban gjithmonë krahun e qeverive në Shqipëri, asnjëherë të opozitës. Një qëndrim të tillë, si i mësipërmi, ajo ka shpalosur edhe në kohen kur Berisha ishte në opozitë, duke u prononcuar në favor të qeverisë socialiste me të njëjtin «argument» si tani, për gjoja dëmtim të procesit të integrimit. Të krijohet përshtypja se zonja Pack «korruptohet» nga qeveritë shqiptare…
Kritika

E kujt dreqin është LSI?!

Ju ka bërë përshtypje që në zgjedhjet e 28 qershorit Ilir Meta kandidoi në Tiranë, ndërkohë që kishte “një jetë” që fitonte në Skrapar, 5 mandate radhazi. Pse duhej të riskonte në Tirane, ndërsa e kishte të sigurtë fitoren në Skrapar? – shtrohet pyetja. Nëse ju kujtohet, në deklaratat e para post-zgjedhore u tha se ai kishte humbur, por më vone u anonçua si fitues. Çfarë mund të ketë ndodhur në fakt…?
Zonën elektorale të Metës në Skrapar e zëvëndësoi Nasip Naço, i anëtarësuar tek LSI në minuatat e fundit para zgjedhjeve. Një herë e një kohë Nasip Naço akuzohej nga PD si lidhje shtetërore që çoi në vrasjen e Azem Hajdarit, ndërsa tani (me votat e PD-s) ai është zv/kryetar i Parlamentit. Nasip Naço, ish Kryeprokuror i Durrësit, njihet si dorë e Nanos, ashtu siç njihet i tillë edhe deputeti tjetër i LSI-s, Lefter Koka. Të dy erdhën nga Durresi për LSI-n, në momentet e fundit para zgjedhjeve.
Nëse ju kujtohet, Fatos Nano nuk protestoi pothuajse fare përse nuk ishte përfshirë si kandidaturë e PS-s në zgjedhjet e 2009-s. Dukej si paradoks që një figure të tillë historike të mos i ofrohej asnjë zonë elektorale tek të majtët. Gjithsesi Nano heshti…
Nën një këndvështrim më të përgjithshëm të situatës paraelektorale të vitit të kaluar, mund të thuhet se Berisha edhe mund t›i fitonte (teorikisht) zgjedhjet, duke patur parasyshë përçarjen tek të majtët. Por në praktikë rezultati mund të ishte tërësisht i ndryshëm për shkak të polarizimit të theksuar në vend, mos-pëlqimit tradicional të të majtëve ndaj Berishës, faktit që elektorati i majtë e kishte të qartë se votat për LSI-n ishin vota për PD-n në kushtet e ndarjes brenda të majtëve.
Për sa më lart, mund të jetë realizuar ndonjë marëveshje parazgjedhore Berisha-Nano-Meta. Ndërsa është evidente që ka patur një lidhje mes Metës e Nanos, duke i eksportuar LSI-s dy figurat e lartëpërmendura, ndoshta mund të ketë patur edhe një marëveshje të tillë me Berishën, për të garantuar fitoren e Metës (me hir-o-pa hir) në Tiranë.
Me fjalë të tjera, nga «buka e vjetër» (Berisha, Nano, Meta) është krijuar një koalcion i fshehtë, që më vonë të dukej me bazë të gjerë (i djathtë i majtë) – plus Kastriot Islamin, Blushin, Malajn etj., tek PS, për të kryer (gjoja) më shpejt proçesin e liberalizimit të vizave dhe pyetësorin e BE-s – por që në fakt ka synuar okupimin e pushtetit. Në vijim të kësaj linje, Berisha e ka patur të qarte se një qeveri vetëm e djathtë, me Të si kryeministër (aq shumë i debatueshëm) nuk do e satisfaksonte mjaftueshëm Perëndimin në kuadër të liberalizimit të vizave etj., element ky që mund të ketë sjellë krijimin e koalicionit në fjalë, – që për tu realizuar, ndoshta është shtrënguar të manipuloj zgjedhjet e 28 qershorit.
Kritika

Rrezikohet jeta e Klevis Dervishi

Vetëgjyqësia në kushtet e mungesës së shtetit po bëhet përditë e më potente në Shqipëri, e veçmas në veriun shqiptar, ku Kanuni mesjetar i Lekë Dukagjinit ka eklipsuar edhe ato pak ligje. Çdo ditë raportohen vrasje për shkak të gjakmarrjes dhe hasmërive e konflikteve. Madje kohet e fundit për një konflikt te vjeter u pushkatua në mes të shkodrës prifti, pastori Dritan Prroni, pasi vëllai i tij kishte një hasmër.Njerëz të pafajshëm bëhen pra viktima të hakmarrjes. Një ndër këto viktima të pafaj është edhe Klevis Dervishi, lindur në Shkodër më 14.12.1993. Ky djalosh i ri, madje akoma i mitur, ka kohë që jetën e ka të rrezikuar dhe është i privuar nga çdo e drejte njerëzore që moshatarët e vet i shijojnë. Ky i ri e ka të rrezikuatr jetën, pasi babai i tij Naim Dervishi më datën 12. 02. 2009, për motive të dobëta, ende të panjohura, ka plagosur shtetasin Sami Ramja. Që nga ajo ditë familja Dervishi, sipas Kanunit, është ngujuar. Në të vërtetë, Shoqata Misionarët e Paqes dhe Pajtimeve të Shqipërisë, një organizëm që ka arritë deri tani të sheshoi shumë konflikte, ndërhyri në rastin konkret për pajtim. Megjithëse disa herë u realizuan takime e kuvende burrash, familja Ramja nuk ka pranuar me asnjë çmim të falë gjakun. Familja Dervishi ngujohet dhe nis jetën e vështirë që nuk dihet si do përfundoi deri sa të merret gjaku. Ndër më të rrezikuarit është Klevis Dervishi, një i mitur që qëndroii sa qëndroi i ngujuar deri sa gjeti mundësinë e të marrë rrugët pa rrugë të Botës perëndimore. Ky djalosh sot nuk ka adresë dhe ajo që e detyroi të braktisë vëndlindjen, është se e do jetën, të cilën ia kërcënon plumbi i hakmarrjes.
Albert Vataj

Paraja, Atdheu i vetëm i të pasurve

Nga Alban Dega

Greqia buze falimentimit….
Kryeministri i Greqisë, Andreas Papandreu ka pohuar para Parlamentit grek te enjten se vendi i tij nuk ka falimentuar. Gjate debateve mbi gjendjen e rëndë të ekonomisë greke, ai ka thene se edhe pse i përfshirë në borxhe, po përgatitet të aktivizojë një paketë financiare shpëtuese të ofruar nga kombe të eurozonës dhe FMN-ja. Greqia ishte në prag të tërheqjes së rripit të parashutës shpetimtare ndërkombëtare financiare, ka vene ne dukje Papandreu.
Gazetat dhe mjetet greke te informimit publik shprehin bindjen se falimentimi i Greqise eshte ceshtje ditesh. Ekipe nga Bashkimi Evropian dhe Fondi Monetar Nderkombetar do te jene ne Athine te henen e ardhshme ne perpjekjet e fundit per te shpetuar kete shtet nga katastrofa qe do te kishte pasoje rrenimtare edhe per Shqiperine
Të pasurit tërheqin 13 miliarde dollare nga bankat
Ne nje kohe qe gjithe shtetet e Bashkimit Evropian dhe Shtetet e Bashkuara te Amerikes po perpiqen te shpetojne Greqine nga falimentimi lind pyetja: Cili eshte qendrimi i vete grekeve perballe kesaj gjendje gati catastrophic!?
Javet e fundit, njerëzit më të pasur të Greqisë kanë terherqur mbi 13 miliardë dollarë dhe i kane depozituar ne bankat e huaja. Shqetësimet e tyre duket se po kalojnë dhe qytetareve te zakonshem qe ne shembullin e tyre kanë filluar gjithashtu të tërheqin kursimet e tyre nga bankat greke.
Kjo dukuri e pershpejton renien dhe falimentimin e Atdheut te tyre… Megithate dukuria e terheqjes s edepozitave bankare ka marre permasat e nje orteku qe filloi nga majat e pasurise dhe perfshin gjithcka gjen perpara…
Mesim i madh historik
Cdo koment eshte i tepert. Nuk ka shembull me te qarte e me domethenes per atdhetarizmin e te pasurve. Rasti i mesiperm nuk eshte as i pari e as i fundit, jo vetem ne Greqi, por edhe ne shume vende te tjera, perfshi Shqiperine … Ai tregon pa asnje medyshje e pa asnje pikepyetje se i vetmi Atdhe i te pasurve eshte paraja.
Per para ata jane gati te vrasin edhe nenen e babain e vet. Lere me dheun e tyre: Memedheun apo Atdheun.
Te pasurit qe u pasuruan me se shumti nga korrupsioni, spekullimet, mashtrimet financiare gjate sundimit te se djathtes ne Greqi, jane te paret tani qe terheqin dhe kalojne ne banka te huaja pasurine e parate e vjedhura popullit grek. Jo pak por mbi 16 miliarde dollare brenda dy javeve. Atdheu i tyre i vetem eshte paraja.
Te gjithe derrat nje turi kane…
Nuk kane asnje ndryshim me te pasurit ne Shqiperi. Shembulli i ish- Mbretit Ahmet Zogut, qe braktisi Atdheun e vet ne ditet me te veshtira te tij, por pasi plackiti thesarin, floririn e popullit shqiptar eshte vetem nje shembull per te treguar se te gjithe te pasurit jane njesoj.
Te gjithe derrat nje turi kane, thote filozofia popullore shqiptare.
Ka edhe me keq… Femija eshte qenia me e dashur per cdo prinder kudo ne Bote. A do ta vrasish nje njeri per se gjalli , atehere goditi femijen, thoshin barbaret sllavet . Por kur vjen puna te paraja te pasurit, sidomos ata qe pasurohen me korrupsion, duke vjedhur, mbi gjithcka kane parane.
Ka edhe me keq!
Diku nga gjysma e dyte e viteve 90-te nje nder viktimat e shumta te korrupsionit, i vendos dinamit prane deres se shtepise nje zyrtari te larte pa asnje aftesi te katapultuar lart nga Berisha. Akt terrorist kunder nje zyrtari kriminal. Por c’faj kishte familja e tij!? Familja vrapojn te dalin nga shtepia…
E shoqja shikon se i mungonte e bija dhe si nene harron gjithcka dhe kthehet per ta shpetuar. Nena nene!
Gati sa nuk perplaset me te shoqin qe po kthehej dhe ndjen nje lehtesim per aktin e tij prinderor per te shpetuar vajzen.
– Vajza, vajza, i drejtohet ajo te shoqit ne ate zallamahi.
– Cfare vajze, i thote bashkeshorti… Nuk e gjen gje ate jo… Po vrapo shpejt se kam harruar thesin e parave!
Pra per kete kategori te pasurish paraja qendron jo vetem mbi atdheun e familjen por edhe mbi jeten e femijeve te vet… Lanet!

Edi Rama, si Barack Obama, vjen nga ”minority group”

Sipas konceptit të sociologjisë perëndimore, shoqëria ndahet në dy grupime të medha: në (1) grupin dominant (dominant group), dhe (2) grupin e pakicës (minority group). Kriteret sociale që determinojnë këtë ndarje janë: raca, feja, kombësia, mosha, gjinija, prirja seksuale etj.
Psh, presidenti aktual amerikan Obama, që i përket racës së zezë në SHBA, etiketohet si përfaqësues i pakicës – “minority group” – në këtë vend. Si rregull i përgjithshëm është, se një pëfaqësues i grupit të pakicës nuk mund të ndajë pushtetin (bashkëqeverisë) me një përfaqësues të një grupi tjetër të pakicës. Dhe pikërisht për këtë arësye, zonja Clinton nuk u emërua zevëndës presidente e SHBA-së, sepse edhe ajo konsiderohet përfaqësuese e grupit të pakicës – femrave – (megjithëse femrat përbëjnë gjysmën e popullsisë ato vazhdojnë të trajtohen si «minority group»).
Edhe Edi Rama është përfaqësues i «minority group» në Shqipëri, deri sa ai vjen nga një fe e pakicës në vend. Kjo do të thotë se ai nuk mund të ndajë pushtetin me një përfaqësues tjetër të «minority group», që i përket pakicës fetare, racore, nacionale, gjinore etj., të vendit. Psh, Fatos Nano – gjithashtu përfaqësues i «minority group» (kristian) – gjatë sundimit të tij, gjithmonë zevendës-kryeminister kishte një përfaqësues të grupimit dominant fetar – atij mysliman.
Nese do i referohemi historisë së Shqipërisë, rezulton se të gjithë liderët kryesorë të saj i përkasin grupit dominant fetar në vend – atij mysliman. Ismail Qemali, Esat Toptani, Ahmet Zogu, Enver Hoxha, Ramiz Alia, Sali Berisha.
Në vitin 1991 Partia e Punës e zëvëndësoi liderin e saj me një të krishterë – Fatos Nanon -, gje që nënkuptonte faktin se kjo forcë politike hiqte dorë nga dominanca, dhe i hapte rrugën e qeverisjes partisë së re te sapo krijuar – Partisë Demokratike të Sali Barishës – përfaqësues i «dominant group». Dhe në fakt PD u shndërua forca kryesore politike në vend.
Në SHBA, feja dominante është protestantja – mbi 50% e popullsisë -, ndërsa në vend të dytë është feja katolike – mbi 20% e popullsisë. Gjatë gjithë historisë së shtetit amerikan, vetëm një katolik është zgjedhur president i SHBA – John Kennedy -, ndërsa të gjithë të tjerët i përkasin besimit protestant (perfshij dhe Obamën).
Kritika

Emigrantët në krizë

nga Artan Mullaj

Me sa duket, emigrantët nuk do të jenë më shpresa e gjallërimeve sezonale të ekonomisë sonë, as në pushimet verore, dhe as në festat e fundvitit, kur ata vërshojnë zakonisht. Tronditja botërore e ekonomisë, ka pështjelluar një krizë të re edhe në komunitetin e tyre. Për pasojë, ndihma ekonomike për familjet në Shqipëri, është po kaq e pamundur, sa edhe i hidhur është ky realitet për ata. Për herë të parë në historinë e emigrimit shqiptar, bujaria e tyre sot është e brishtë, aq sa nuk mund të thuhet që dashuria e tyre për vendin e tyre vazhdon të jetë, si ka qënë gjithmonë, motivi i ngushullimeve të ardhshme. Deri dje, shumë njerëz, mendonin se këta shpëtimtarë modestë të tregjeve të cfilitura shqiptare, ishin si “diga e parë mbi të cilën përplasen dallgët e antishqiptarizmit tradicional”. Kurse sot, janë të paktë ata që mendojnë se heroizmi i tyre përballë shkulmeve raciste, është cështje e ditës. Dhe kjo, edhe për shkak se morali i ditës shqiptare është marë peng nga paqartësia e gjërave.
Shqiptarët, brenda vendit edhe jashtë, sot janë të kërcënuar nga zymtësia e së ardhmes. Ndërsa të parët kanë dëshpërim sigurimin e vështirë të bukës së gojës, të dytët kanë frikë të shpresojnë kthimin në vendin e tyre, ku mbretëron dëshpërimi i të parëve.
Por jo vetëm shqiptarët. Edhe grekët, edhe italianët, edhe fqinjët e tjerë, duket se e quajnë luks të ushqejnë ende si dikur në shpirtrat e tyre, fobinë për të huajt, për emigrantët, sepse hallet e botës sot janë më të mëdha se shkulmet e krenarisë.. Ndoshta edhe për shkak të krizës, është e dukshme një rënie e furisë nacionaliste sidomos në Ballkan, ku dhe kur, kriza e botës është afruar si tajfunet shkatëruese në verë, në brigjet e Floridës apo Meksikes. Ndërsa stuhia ka prekur Greqinë, as ajo, as fqinjët e saj nuk kanë profetë në gjirin e tyre, të parashikojne cka mund të ndodhë më pas në të ardhmen.
Në fakt racizmi ndaj emigrantëve është tulatur kohët e fundit, dhe kjo jo vetëm falë shpërqëndrimit dhe frikës nga fatalitetit ekonomik, që sjell trokitja e pashmangshme e krizës, por edhe falë reflekseve të civilizimit të rrezatuara nga njerëzit tanë ne vendet ku jetojnë. Të gjithë e dimë se kjo ka qënë një aventurë e vetmuar e shqiptarëve në mërgim për të vërtetuar me vlerat e tyre, vlerat kombëtare në sytë e botës.
Por ndërsa janë lehtësuar njëfarësoj prej rëndesës së huaj, përkundrazi, shpërfillja e shtetit shqiptar sot është e dyfishtë. Aq më pak politika e Tiranës ka interes për ta, sepse sot ata nuk mund të ndihmojnë vendin e tyre. (Madje, ata kishin qënë të haruar e të lënë mënjanë për vite me rradhë, edhe atëhere kur dërgonin kursimet e djersës familjeve të tyre për vite me rradhë). Sot që ata nuk mund të ndihmojnë, aq më pak qeveria shqetësohet për problemet e tyre, vetminë e tyre, papunësinë e tyre dhe vështirësitë e tyre, në kushtet e krizës. Dhe kjo gjë është e natyrshme. Pasi e kanë administruar me babëzi dhe mediokritet këtë vend, për njëzet vjet me radhë, cka e ka e shtyrë dinjitetin kombëtar edhe atë drejt greminës, pushtetarët janë shqetësuar jo aq për problemet e shumëfishuara të emigrantëve, sa për kthimet e tyre masive. Sepse ata e dinë, ashtu si e dinë të gjithë se dërasat janë zbërthyer dhe Shqipëria nuk mund të përballojë papunësi të re, dhe të papunë të rinj, në mes të rrënimit. Të gjendur mes dy të këqijave( sa e kobshme të hezitosh të shpresosh tek baza jote), emigrantët tanë sot janë personazhe të një drame të re. Nëse vështrimet do të bien mbi ta, drama përsëri do të vazhdojë, sepse kjo do të ndodhë vetëm kalimthi dhe vetëm dinakërisht, dhe vetëm djallëzisht në fushata elektorale. Në cdo rast, në cdo kohë, në cdo analizë, zhgënjimi është i pamatshëm!
Vëmendja për dilemat e emigrantëve, ka pak gjasa të ndodhë. Të kthehen në vendin e tyre, të vuajnë me njerëzit e tyre, apo të durojnë deri në fund në emigrim. Më shumë se përbuzjet dhe antishqiptaritë e të huajve, shpërfillja e Tiranës, që është aq më e qartë sa më të mëdha janë problemet për ta, është ajo që ka diskriminuar shtetasit e vet në perëndim me këtë braktisje të përjetshme që nuk mund të shpjegohet. Emigrantët ishin lënë dhe vazhdojnë të janë vetëm në hallet e tyre, sot më shumë se kurrë, si një komunitet rrugëhumbur. Lënia në mugëtirën e tyre, dhe poshtërimi social që ju bëhet, ndërkohë që ata janë absolutisht pjesa më e pastër, me e painfektuar dhe më e qytetëruar e shqiptarëve, është dëshmi e sigurtë e krizës së vetëdijes kombëtare, që qëndron mbi të tjerat. Prandaj, shpërfillja shtetërore ndaj problemeve të tyre dhe ndaj civilizimit të sigurtë që ata kanë fituar gjithë këta vjet në perëndim, nëse deri sot ka sjellë zhgënjim komunitar, sot po provokon një agresivitet të ndërsjellë dhe të shkujdesur ndaj politikës në vendin e tyre…
E vec këtij zhgënjimi, shqiptarët perëndimorë, të lodhur e të vetmuar në durimin e përbindshmën për të pastruar fytyrat e tyre, sot janë po aq indiferentë ndaj politikës në Shqipëri, sa mospërfillese ka qënë edhe politika e shtetit ndaj tyre gjithë këta vjet. Fatkeqësia është se askush në Tiranë nuk gjykon që zhgënjimi i këtij komuniteti është fillimi i një drame të re kombëtare. Ata dalëngadalë po ndalojnë së fabrikuari dashuri për vendin e tyre, jo vetëm sepse kjo dashuri nuk ju është kthyer kurrë, por edhe sepse asgjë nuk duket se do mund të sjellë shpresën e ndryshimit në të.

Përse po shkruaj për Franko Fratinin?

Diplomacia ka një rol shumë të rëndësishëm për zhvillimet politike botërore, rajonale dhe lokale. Diplomacia e mirë i ka sjellur botës zhvillim dhe përparim në të gjitha planet, komunikim dhe zhvillim ekonomik. Në rastin e ceshtjes tonë kombëtare dhe politikës sonë të brëndshme, diplomacia botërore në vite, krahas momenteve pozitive ka luajtur edhe role të cilat kanë ndikuar për të keq për ceshtjet tona të lidhura me pozicionin tonë gjeopololitik, kujto 1913 e më pas. Mbas rënies së “Perdes së hekurt” dhe demokratizimit të vendit diplomacia europiane dhe ajo euroatlantike kanë pasë ndikim të fortë në të gjitha zhvillimet tona. Në këtë kontekst roli i individëve, diplomatëve perëndimorë ka qenë vendimtarë për vendimarrjet që kanë qenë të lidhura me ceshtjet tona shumëplanëshe. Në këtë kontekst ka patur individë, politikanë dhe diplomatë, të cilët e kanë mirëkuptuar dhe respektuar dhe mbështetur politikën për Shqipërinë. Një prej diplomatëve që pati një rol vendimtarë dhe ndikoi për zhvillimet integruese tonat, sic ishte lëvizja e lirë, ishte Franco Ftattini, ministri i jashtëm italian.
Franko Fratini, ministri aktual i qeverisë Berluskoni, pati një rol shumë të rëndësishëm për lëvizjen e lirë të shqiptarëve dhe ka luajtur dhe po lot një rol tejet pozitiv për ceshtjet tona të integrimit në B.E. Ai më të vërtetë përfaqëson diplomacinë e një vendi shumë mik dhe në pamje të parë duket se ka kryer misionin e tij prej diplomati, por përkushtimi i tij personal për ceshtjet tona të integrimit dhe vecanërisht për lëvizjen e lirë, hyri në historinë e shtetit tonë. Roli i Fratinit shumë dashamirës dhe vendimtarë ndikoi jo vetëm në qarqet diplomatike italiane, por ai pati ndikim gjithashtu edhe tek qarqet europiane për realizimin e këtij projekti me sfond jetik për Shqipërinë. Eksperienca e tij në politikën europiane si komisioner, ja lehtësoi punën që të ndikonte politikisht dhe diplomatikisht për cështjet tona. Krahas Zonjës Fajon dhe një seri europarlamentarësh, Fartini u kthye në avokatin e Shqipërisë. Fratini është një politikan italian që ka lindur në Romë dhe është zgjedhur së fundi deputet në Fruli Venezia Giulia.
Në fakt në periudhën para 90-tës si pasojë e kushteve në politike europën lindore dhe “Perdes së hekurt”, diplomacia italiane nuk ka qenë shumë aktive për ceshtjet tona. Me fillimin e proceseve demokratike mbas viteve 90-të diplomacia italiane mori një rol aktiv të ri vendimtarë, falë krijimit të raporteve shumë të mira të qeverisë së parë demokratike me shtetin dhe qeveritë Italiane. Në të gjithë procesin tonë të tranzicionit, Italia ka patur dhe vazhdon të ketë një rol shumë të rëndësishëm për proceset demoktratike në Shqipëri. Por duhet shtuar se disa qeveri italiane sic ishin ato të majta, kujto ministrin e jashtëm Dini, nuk kanë qenë kaq aktive në fushën e diplomacisë, si rezulatat i shumë faktorëve objektivë dhe subjektivë dhe politikës problematike në Ballkanin jug-perëndimorë dhe zhvillimeve gjeopolitike në rajon.
Por qeveria Berluskoni ndërtoi një paradigm, koncept tjetër diplomatik, kryesisht mbas vitit 2005, dhe në këtë kontekst Fratini ka një rol të padiskutueshëm.

Roli i Fratinit dhe i shumë diplomatëve miq europinë, merr një dimension shumë të rëndësishëm, kur në tregun politik europian ka individ të shkëputur, sic ishte rasti skandaloz i misionarit të qarqeve serbe Dick Marti, e që ka të tillë plot nëpër skutat e politikës europiane. Integrimi i ynë dhe e gjithë ceshtja shqiptare, ka bërë hapa gjigandë, falë rolit të vendeve demoktratike Europiane dhe ndihmës së Shteteve të Bashkuara, por nuk duhet harruar se përreth nesh ka qarqe dhe grupe të caktuar që nuk ju intereson dhe nuk e duan integrimin tonë dhe sensibilizimin e ceshtjes Shqiptare në përgjithësi.
Natyra e Fratinit e qetë dhe një politikan shumë logjik dhe pragmatik, por mbi të gjitha i interesuar për punët tona, ka ndikuar shumë në këto procese jo shumë të thjeshta integruese politike.
Krahas një seri intelektualësh të huaj të interesuar për ceshtjen tonë në 100 vjecarin e fundit, dhe poltikanësh e diplomatësh të tillë si Kohl, Bush, Klinton, Bler, Allbreit, Merkel , Berluskoni, Erdogan etj. në fushën e dipllomacisë një rol të padiskutueshëm ka ka patur dhe vazhdon të ketë edhe ministri aktual i jashtëm i Italisë Franko Fratini.
Fratini gjatë misionit të tij diplomatik, ka treguar se është një politikan i zgjuar, kurajoz dhe me talent në fushën diplomatike, duke e vlerësuar maksimalsiht proceset tona dhe stabilitetin e ballkanit jug-perëndimorë. Krahas misonit diplomatik i një vendi të fuqishëm sic është Italia, në rastin tonë ndikoi edhe respekti i tij personal për popoullin dhe kulturën tonë më të vjetrën në rajonin e Ballkanit.
Fratini është zgjedhur së fundi në dhomë n e deputetëvë sic shkruava ma lart në zonën elektorale rajonale Fruli Venezia Giulia në Prill 2008 duke përfaqësuar koalicioni e “Popullit të lirisë”. Është ministër i jashtëm që nga viti 2008. Është lauruar për drejtësi në vitin 1979. Është emëruar prokuror i shtetit Italian në vitin 1981. Në vitin 1996 është zgjedhur për herë të parë si deputet i “Forca Italia” në vitin 1996. Ka patur një seri pozicionesh të rëndësishme në qeveritë italiane. Ka qenë që prej 22 nëntorit 2004 deri 7 maj 2008 nën president i Komisionit europian dhe komisioner për drejtësinë, lirinë dhe sigurinë
Franko Frattini është autor i një seri artikujsh dhe komentesh botuar në revista prestigjoze italiane për ligjin dhe drejtësinë.

Qamil Gjyrezi, lektor psikologjisë së artit Universiteti “L.Gurakuqi” Shkodër

Zemërimi e rritë motivimin?!

Ndjenja specifike e zemërimit, sipas studimeve të reja psikologjike, nuk është as negative dhe as pozitive dhe ajo do ta rrisë motivimin nëse qëllimi i fundit i saj nuk është dëmtimi i të tjerëve.
Zemërimi e rritë motivimin dhe nuk është gjithnjë ndjenjë negative. Kështu thonë studiuesit dhe psikologët e kësaj sfere.
Ndjenja specifike e zemërimit, sipas studimeve të reja psikologjike, nuk është as negative dhe as pozitive dhe ajo do ta rrisë motivimin nëse qëllimi i fundit i saj nuk është dëmtimi, apo vuajtja e njerëzve të tjerë. Skanimi i trurit ka treguar sesi njerëzit përjetojnë ndjenjat e ndryshme. Për shembull, nëse ndjehemi më humor të mirë, atëherë do të aktivizohen regjionet e trurit në anën e majtë, kurse ndjenjat negative sikur mundimi dhe depresioni do të shkaktojnë aktivitet në anën e djathtë.
Ndjenjë negative apo pozitive?
Megjithëse, përgjigjja në atë se a është zemërimi ndjenjë pozitive, apo është e kundërta, pra ndjenjë negative nuk është e thjeshtë, meqë derisa literatura psikologjike e klasifikon zemërimin si ndjenjë negative, skanimi i trurit thotë ndryshe.
“Zemërimi është ndjenjë specifike, meqë aq sa është negativ konteksti i tij, nga ai mund të dalin gjëra të mira, të cilat na motivojnë, që të bëjmë veprime dhe hapa shumë të rëndësishëm drejt së ardhmes më të sigurt, e të cilat na gëzojnë dhe na bëjnë që të jemi më të mirë sesa të tjerët”,– thotë udhëheqësi i studimit, psikologu Henk Aarts.
Në një studim të realizuar në një nga institutet e njohura në Holandë, shkencëtarët u kanë treguar pjesëmarrësve në studim fotografi të ndryshme, me qëllim që t’u shkaktojnë ndjenja të llojllojshme, e më pas me anë të rezonancës magnetike kishin incizuar trurin, në mënyrë që të shihnin reagimin e tij.
Rezultatet e studimit kanë treguar se, fotot që shkaktonin zemërim, motivonin njerëzit, me ç’rast vinte edhe deri te përzierja e ndjenjave pozitive. Zemërimi mund të jetë stimulues vetëm nëse nuk është i dhunshëm. Kështu, studimet kanë treguar se, sikur edhe në ndeshjet sportive, nëse udhëheqësi i ekipit është i zemëruar, ai më lehtë motivon lojtarët e tij dhe kështu ndikon në ngjalljen e dëshirës për fitore.

Zgjidhni ndonjë moment të bukur
Çifteve u pëlqen të ëndërrojnë dhe të planifikojnë të ardhmen, u pëlqen të flasin për vendet të cilat do t’i vizitojnë, për një shtëpi të bukur dhe për gjëra tjera të përbashkëta. Mirëpo me kalimin e viteve ky ëndërrim zhduket.
Mos e humbni besimin sepse për ringjalljen e jetës së lumtur, nganjëherë nuk duhet shumë. Si shenjë e riafrimit mund të jetë një pjesë e kohës të cilën e kaloni vetëm ju dy, një mesazh në letër se e doni, një bisedë për një udhëtim të përbashkët apo blerja e ndonjë dhurate pa ndonjë arsye të veçantë. Çifteve u pëlqen të ëndërrojnë dhe të planifikojnë të ardhmen, u pëlqen të flasin për vendet të cilat do t’i vizitojnë, për një shtëpi të bukur dhe për gjëra tjera të përbashkëta. Mirëpo me kalimin e viteve ky ëndërrim zhduket. Mos lejoni që t’u ndodhë juve kjo. Nuk janë vetëm përvjetorët dhe festat ditë kur duhet ta përkujtoni personin që dashuroni. Blerja e ndonjë dhurate kur s’e pret, do ta gëzojë së tepërmi partnerin tuaj, prandaj mos e pritni ditëlindjen për t’i blerë diçka. Shenjat e vogla të kujdesit ju lidhin më tepër dhe risin ndjenjën se i takon dikujt. Nëse jeni nga ato çifte të cilat nuk mbajnë mend kur janë fotografuar herën e fundit është koha që ta ndryshoni atë. Zgjidhni ndonjë moment të bukur dhe bëjeni të përhershëm me anë të aparatit, ndërsa fotografinë vendoseni në një vend ku duket, me qëllim që t’ju përkujtojë se përveç punës dhe fëmijëve, ende ekzistoni ju të dy dhe lidhja e juaj.
Në momentet kur nuk mund ta arrini gjithë punën, obligimet shtëpiake dhe fëmijët, duhet të mendoni edhe për nevojat e partnerit tuaj duke bërë ndonjë gjë të vogël e cila do ta gëzojë. Dërgoni ndonjë mesazh të bukur, priteni me një kafe të gatshme, dërgoni një e-mail për t’i treguar se mendoni për të, etj. Kjo nuk është e vështirë, ndërsa partnerit tuaj do t’ia zbukurojë ditën. Kur të keni arritur të vidhni një pjesë të kohës vetëm për ju dy, flisni për shpresat tuaja, për dëshirat dhe për temat personale të cilat do të kenë veprim shumë pozitiv në lidhjen tuaj. Nëse do të mund të kuptoheni atëherë do ta vlerësoni më shumë njëri-tjetrin. nëse në fillim të lidhjes suaj keni pasur një lokal të preferuar është koha që ta vizitoni. Nëse ju ka pëlqyer ndonjë këngë e veçantë, përjetoni përsëri ato ndjesi duke e dëgjuar përsëri. Gjithçka që ju kujton fillimin e lidhjes suaj do t’ju kujtojë se sa është thelluar dashuria juaj dhe sa jeni afruar prej asaj kohe.

Pashko Ujka: Me votoni t’ia kthej Velipojen velipojakeve!

Shqiperia dhe ne vecanti qarku i Shkodres eshte blatuar nga Zoti me nje pasuri te papershkrueshme, Velipojen dhe plazhin e saj te mrekullueshem. Nje resurs i jashtezakonshem natyror, i cili duhej te ishte nje “miniere ari” per banoret e saj dhe pas tyre, edhe per tere rajonin, mund te klasifikohet edhe si plazhi me i mire per ujin dhe reren ne te gjithe Ballkanin. Megjithate, Velipoja qe sot njohin te gjithe, nuk eshte ajo qe deshirojne te gjithe, sidomos vete banoret e saje, velipojaket. Investimet e hedhura gjate ketyre 20 viteve te fundit, nje pjese e konsiderueshme te te cilave jane vete parate e karsapaguesve te Velipojes, nuk kane ndryshuar asgje duke lene te kuptohet se kane perfunduar ne duart e drejtuesve te saj vendore. Nga ana tjeter, banoret e Velipojes jane ata qe kane perfituar me pak nga shfrytezimi i kesaj mrekullie qe u dha natyra dhe per kete arsye, ata kerkojne qe plazhi dhe gjithcka tjeter te jene ne menaxhimin e tyre.
Ka qene kjo atmosfere e pergjithshme dhe deshira per ti ndryshuar pamjen perles se Adriatikut, Velipojes qe ka bindur Pashko Ujken te kandidoje per kryetar te Komunes Velipoje. Ne fakt, tashme ai konsiderohet si kryetari i Komunes Velipoje sepse idete dhe projektet e tij per kete zone, kane gjetur miratim dhe perkrahje ne mase te gjere tek banoret.
Me nje eksperience te gjate brilante profesionale, i sprovuar per aftesite e tij menaxhuese ne lemin ekonomik, Pashko Ujka ka tashme ide dhe projekte te qarta afatshkurtra, afatmesme dhe afatgjata per Velipojen, vendlindjen e tij me te cilen nuk eshte ndare asnjehere. Edhe ne ditet me te veshtira, sic ishin ato te permbytjeve, me iniciativen e tij personale, duke e ndjere detyrim ndaj bashkefshatareve te tij, Ujka u eshte gjetur prane me te gjitha menyrat dhe mjetet. E pra, nuk kishte asnje detyrim pervec atij moral dhe ai nuk u kursye me te gjitha mundesite qe kishte, pa kerkuar asnjehere reklame apo publicitet.
Plazhi, eshte pjesa me e rendesishme qe ka nevoje per nderhyrje urgjente dhe menaxhim profesional ekonomik dhe ideor, thote Ujka. Sot, Velipoja eshte nje zone turistike e lene ne meshire te fatit dhe te te paditurve qe e kane drejtuar gjate ketyre viteve. Krijimi i kushteve dhe hapesirave te nevojshme per pushuesit dhe banoret, eshte prioritet. Gjithcka duhet te jete ne harmoni me mjedisin dhe natyren perreth, duke ia pershtatur gjithcka argetimit dhe clodhjes se pushuesve. Aktualisht, Velipoja jeton rreth 3-4 muaj ne vit, gjate stines se veres ndersa projekti i Pashko Ujkes eshte qe Velipoja te terheqe pushues dhe vizitore gjate gjithe vitit.
Mbetjet urbane apo plehrat jane problem i ndjeshem i Velipojes dhe kjo jo vetem gjate stines se veres ku numri i pushuesve kalon 250 mije vete. Komuna ka deshtuar ne pastrimin e plazhit dhe te mjediseve te tjera. 2 milion leke te dhena per kete qellim nuk ka pastruar asgje, duke lene te kuptohet se edhe kjo shume ka perfunduar ne xhepat e drejtuesve apo zyrtareve te komunes. Qe te jete e paster para fillimit te sezonit veror, gjate dhe pas tij, Velipoja ka nevoje per me shume fonde, per sigurimin e te cilave tashme Pashko Ujka ka gjetur edhe menyren e duhur.
Afer detit, afer mbretit eshte nje shprehje e popullit tone. Ne fakt, Velipoja nuk e ka patur asnjehere kete mundesi. Mjafton te hedhesh nje veshtrim nga nje lartesi e caktuar dhe shikon qe fatkeqesisht kjo perle e bregdetit te Adriatikut, ka pamjen e nje katundi te paorganizuar as edhe nga ana urbanistike edhe pse duhej te ishte nje qytet i mirefillte dhe terheqes jo vetem per shqiptaret, por per te gjithe Ballkanin. Ne projektet e tij Ujka ka edhe ndryshimin e nje situate te tille dramatike. Sistemimi do te nise me shetitoren, e cila duhet te jete ne harmoni me natyren dhe jo te frikesoje njerezit me asfalte apo me betonizim. Mjedise dhe shetitore buze bregut per pushuesit dhe banoret si dhe displinim i parkimit dhe levizjes se automjeteve, jane nder prioritetet e administrates se komunes Velipoje nen drejtimin e kryetarit Pashko Ujka. Edhe tregjet kane nevoje urgjente te ridimensionohen duke marre nje pamje bashkekohore por edhe per te garantuar shendetin e banoreve e pushuesve me tregtim ne kushte normale. Rera do te jete ne dispozicion te te gjithe pushuesve dhe do te behet nje ndarje e drejte e balancuar e shfrytzimit ne mes privatit dhe komunes, duke imponuar tarifa te pranueshme per te gjithe. Madje, vete komuna do te jape shembullin e para, duke krijuar mundesi reale per nje konkurrence te ndershme.
Jo rradhe pushuesit dhe banoret jane shprehur te pakenaqur dhe zhurmen e pakontrolluar dhe pluhurin e makinave ne pjese te plazhit ku duhet te jene vetem kembesoret. Nje tjeter projekt i z. Ujka synon krijimin e hapesirave te mjaftueshme per parkim ne vende te caktuara, por edhe disiplinimin e lokaleve te argetimit jo vetem permes orareve, por edhe vendndodhjes se tyre.
Uji i pijshem ne cdo shtepi te Velipojes, eshte nje tjeter projekt i cili do te zbatohet nga Pashk Ujka gjate 4 viteve te ardhshme ne kete komune. Asnjehere gjate ketyre viteve, asnje administrate nuk e mbajti premtimin per ujin e pijshem, madje asnje cezme publike per cdo lagje. Edhe ne kete ze, parate qe jane dhene per ujesjellesin, shifra vertete te larta, kane perfunduar pjesa me e madhe ne xhepat e drejtuesve te komunes. Edhe ndertimi i nje infrastrukture moderne nentokesore per ujrat e zeza, eshte nje tjeter projekt afatmesem i Ujkes. Nje zone turistike qe synon te konkurroje plazhet e tjera te Adriatikut dhe te Jonit, duhet ta kete te zgjidhur kete problem. Duke filluar nga ky sezon turistik qe starton me 15 qershor, plazhi i Velipojes do te pajiset me banjo publike portative, te cilat cdo vit kane qene nje problem i madh per pushuesit, sidomos ata ditore por edhe rezidente.
Te gjitha keto projekte, perkthehen ne mundesi punesimi per te gjithe banoret e Velipojes. Sektori i turizmit, ka mundesi te jashtezakonshme per te garantuar mireqenien ekonomike te velipojakeve permes stimulimit te bisneseve individuale e familjare por edhe punesimit nga komuna ne ato sektore te turizmit qe do ti menaxhoje direkt ajo. Permes ketyre skemave te mirestudiuara ekonomike, do te sigurohet punesimi i plote apo sezonal i mijera banoreve te Komunes Velipoje duke bere qe velipojaket te mos mendojne te braktisin vendlindjen per emigracionin, por te ngrejne mireqenien e tyre ne token e tyre.
Me venien ne funksionim te ketyre skemave ekonomike dhe miremenaxhimit te Velipojes nga velipojaket, per interesat e velipojakeve fillimisht dhe te rajonit ne pergjithesi, gjithcka eshte e mundshme te realizohet brenda pak viteve. Si ekonomist me pervoje, Ujka thote se te gjitha fondet e nevojshme per investime, do te sigurohen nga vete komuna ndersa investimet nga buxheti i shtetit do te jene nje fond plus per te ndryshuar pamjen e komunes Velipoje.
Pashko Ujka ka tashme nje projekt te detajuar per ndryshimin e Velipojes, perles se Adriatikut. Gjithcka eshte skicuar deri ne detaje dhe banoret gjate takimeve elektorale, do te kene mundesi te njihen me nga afer dhe konkretisht me to. Ne vecuam vetem disa nga pikat e ketij projekti te gjere dhe te shtrire ne vite. Si eshte Velipoja sot, e dime dhe e shohim te gjithe. Neser ajo do te jete ndryshe, plazhi me i frekuentuar dhe me terheqes ne brigjet e Adriatikut dhe nje qytet turistik me te gjitha resurset si Budva apo Dubrovniku. Sot eshte e veshtire te mendohet nje ndryshim kaq i thelle, por Velipoja dhe velipojaket besojne dhe e duan ndryshimin e vendlindjes se tyre. Ata kane filluar ta shohin Velipojen e se nesermes permes projektit te madh te kandidatit Pashko Ujka, i cili do te jete kryetari qe shenoi ndryshimin e madh e te vertete te Komunes Velipoje.

Redaksia

1 ne 3 gra rrahen

nga Lis Bukuroca

Gazeta “Shekulli” e beri publike raportin e “Amnesty International”, ku thuhej se çdo e treta grua në Shqipëri rrihet. Se rrihen gratë shqiptare nga shqiptarët dihet, por nuk mund të mendohej se çdo e treta posedon një trajtim të tillë barbar.
Ne kemi katedra të sociologjisë e të psikologjisë dhe në vend se të informohemi nga brenda për perversionet tona, na informojnë nga jashtë. Si duket katedrat tona kanë punë me teorinë dhe nuk janë në shërbim të shoqërisë, por të vetvetes. Ata lexojnë anketa të huaja, thua se nuk kanë shoqëri të veten!
Çdo e treta rrahet! Kjo domethënë se një e treta e familjeve shqiptare jetojnë në dëshpërim dhe në keqtrajtim permanent. Në një gjendje të jashtëzakonshme! Një e treta e familjeve shqiptare gjendet në një përleshje qytetare brenda mureve. Kjo ndikon keq edhe në edukatën e fëmijëve dhe nga kjo gjendje ata mësojnë se rrahja dhe nënshtrimi zgjedhin problemet! Kështu mendonte edhe diktatura!
Për sociologët dhe psikologët ka shumë punë. Ata mund të bëjnë anketa dhe të dalin me një numër gjithëpërfshirës duke zbardhur edhe karakteristikat tjera, që janë të rëndësishme, në mënyrë që shteti të nisë parandalimin dhe motivimin e grave për denoncimin e talebanëve shtëpiak.
Do të ishte me rëndësi të shihej niveli arsimor i rrahësve, profesioni i tyre, gjendja ekonomike dhe niveli arsimor i grave të rrahura. Me rëndësi është edhe të merret vesh çka deklarojnë gratë te mjeku: se janë rrëzuar shkalleve, se i kanë rënë derës me kokë, me faqe apo me ballë.
Nëse vërtet rrihet një e treta e popullsisë, atëherë gjendja është alarmante dhe shteti duhet të investojë në ndërtimin e shtëpive të grave. Me këtë numër të madh, nëse nuk reagon shteti, atëherë nuk kemi shtet, por një qeveri e administratë, që përpiqet të shtiret si shtet.
Në një anketë eventuale duhet gjithashtu pyetur edhe për gjësendet që përdorë rrahësi. Me çka shkakton ai dhimbje, me çka shkakton shenja trupore dhe si arrin te dominimi i synuar: sa për qind qëllohen me shkopinj dhe sa herë u shkaktojnë dhembje gjatë një seance nënshtrimi.
Sa nëna dhe motra shqiptare goditen nga shqiptarët me pëllëmbë dhe sa herë u shkaktojnë dhembje gjatë një sesioni përbuzjeje.
Sa për qind të nënave dhe vashave shqiptare goditen me grusht dhe ku goditen prej shqiptarëve: në hundë, në bark apo në nofulla. Sa dhëmbë thyhen, sa gjak derdhet dhe kush e fshinë gjakun, kush i mbledh dhëmbët.
Sa për qind rrihen me thupër, sa herë u bien dhe mesatarisht sa shenja i kanë nënat dhe vajzat shqiptare nga shqiptarët dhe sa zgjatë kjo seancë traumatizuese.
Sa për qind rrihen me rrip dhe sa herë fshikullohen mesatarisht gjatë një trajtimi.
Sa për qind të nënave dhe bijave shqiptare goditen me shqelma, pse goditen dhe sa herë.
Sa për qind të nënave rrihen me pëllëmbë dhe sa herë u shkaktojnë dhembje.
A u lejohet edhe shprehja e mllefit, ofshamës apo i rrahin duke u bërtitur: “Mos të dëgjohet zëri, se ta këpusë kokën si të pulës.”
Sa për qind rrihen shumë. Sa për qind rrihen tepër. Sa për qind rrihen rëndë. Sa për qind rrihen për vdekje.
Kur t´i kemi këto detaje, atëherë mund t´i tregojmë vendit se sa njerëz mizogin (urrejtës të grave) ka kombi jonë krenar! Sa kriminel gjenden në shtëpi, e jo në burg!
Është me rëndësi të kuptohet edhe gjendja shpirtërore e rrahësit: shtypja e gjakut, pulsi dhe t´i analizohet gjaku dhe vërehet se cilat hormone ndikojnë në sjelljen e tij instiktive, si në kohën kur në një degë luhatej majmuni, e në tjetrën njeriu! Duhet të kuptohet edhe kjo: a tregon shenja kënaqësie gjatë rrahjes dhe si sillet pas shkatërrimit të dinjitetit të njeriut.
Kur të kihen krejt këto të dhëna mund të dilet para nxënësve dhe t´u mësohen atyre të drejtat e fëmijës dhe të drejtat e gruas. Nëse veprohet kështu, parandalohet dhuna qysh në shkollë dhe brenda njëzet viteve kemi një gjeneratë të edukuar dhe të ekuilibruar.
Nuk është e preferueshme t´i veshim rrobat e para 100 viteve, as nuk është e parapëlqyeshme në kohë e revolucionit digjital e shkencor të jetohet me mendësinë e kohë së para qindra viteve. Nuk është e mirë dhe humane të ndahet kombi në rrahës dhe të rrahur.
Ata që nuk ndryshojnë, do të kenë probleme, sepse sot jetojnë me idetë djeshme, të skaduara! Jeton i lumtur ai që jeton me kohën, jo kundër kohës! Me celular në xhep, të sillemi si kur tërhiqnim apo ngarkonim gomarin, është vërtetë interesante, tepër interesante për sociologjinë dhe patologjinë!
Me kompjuter në shtëpi, të sillemi si në kohën kur rrinim rreth oxhakut me një llambë gazi, është vërtetë interesante për sociologjinë, psikologjinë dhe për patologjinë.
Kush rrah? Ai që trishtohet nga liria dhe barazia e gruas. Ai që ka komplekse. Ai që si fëmijë ka parë rrahje në shtëpi.
Ai që është shumë pak burrë. Rrahja dhe nënshtrimi i shërben si erzac për ta plotësuar boshësinë e vet mashkullore. Ai ka frikë ta demonstrojë trimërinë e guximin jashtë, prandaj e praktikon atë në shtëpi.
Meshkuj që rrahin duhen dërguar te psikologu dhe të tregojnë pse trishtohen nga barazia e njeriut me njeriun.
Nëse nuk u ndihmon ai, atëherë mund të ndihmojë psikiatri. Me rendësi të shërohen! Pse psikologu e psikiatri?
Sepse gruaja shqiptare nuk është e përdalë, por e përdalë është fantazia dhe imagjinata e disa shqiptarëve mizogin.
Për t´i kuptuar motivet e barbarizmit, anketa duhet bërë njëkohësisht në Tiranë, Prishtinë dhe Tetovë.
Të shihet sa ka ndikuar në shpirtin e shqiptarit hard-diktatura në Shqipëri. Si ka ndikuar pushtimi në psikikën e shqiptarit jashtë kufirit dhe pse disa shqiptarë kanë një mosbesim dhe urrejtje patologjike ndaj grave.
Kjo duhet të zbardhet nga katedrat tona, sepse e një e treta e grave, nënave dhe motrave tona rrihen! Sepse popujt që keqtrajtojnë dhe dominojnë të dobëtin, nuk mund të quhen as trima, as krenarë e as qytetarë të ndërgjegjshëm e as qytetar të civilizuar

Ramiz Alia: Na intereson karta morale e kundërshtarëve

Boitohet nga origjinali i Byrose Politike te tetor 1988

Sistemi ynë ka kapituluar përballë atij kapitalist, ndaj jemi të detyruar të ndryshojmë strategji, u tha Ramiz Alia të pranishëmve. Kjo strategji do të synojë në dy drejtime: 1- Në respektimin e të Drejtave të Njeriut. 2- Në krijimin e pruralizmit politik. A. Do të nxisim të krijojmë parti sa të duan: të majta dhe të djathta e të qendrës, por gjithsesi këto parti duhet të kontrollohen e të drejtohen nga ne, programet e themelimit të këtyre partive do t›i formojmë ne. Në krye të tyre duhet të nxirren njerëz që të përkrahin strategjinë tonë. Partia që do të marrë pushtetin do të shajë komunizmin në themel e në çati, dhe në këtë mënyrë do të fitojmë simpatinë e Perëndimit dhe të disidencës antikomuniste. Ata që janë në burgje, të denuarit dhe të përsekutuarit politikë, do të thonë për ne: Dhe këta e urrejnë komunizmin. Do të afrohen e do t›u përkrahin. Ne na intereson karta morale e tyre. Do t›i afrojmë dhe do t›i japim pun të parëndësishme, por kurrë nuk do t›i lëmë të marrin pushtetin, sepse ata, sa të marrin fuqinë, fillojnë dhe hakmerren dhe ne bëhemi hysmeqarë të tyre, siç kemi qenë kur me dhunë ua morëm pushtetin më 1944… Në zbatimin e të Drejtave të Njeriut, duhet që t›u japim dhe kompensim në para të burgosurve e t›u plotësojmë komuditete banimi. Të sekuestruarve dhe të shpronsuarve, do të japim nga një letër në dorë (pa vlerë), që t›u njihen pronat, por asnjëherë nuk do t›ua japim, në forma të ndryshme do t›i ngatërrojmë njeri me tjetrin. Të kalojmë në Gjykatë, ku do të zbatohet rotacioni nga Gjykata e Shkallës së Parë në të Dytën dhe për defekte teknike, kthehen përsëri në të Parën. Këta janë të moshuar dhe fuqi nuk kanë dhe duhet të kemi kujdes nga fëmijët e tyre. Por këta duke ju dhënë një pasaportë dhe me pak presion I largojmë jashtë, ndërsa ata që do të pretendojnë dhe do të këmbëngulin, do të lëndohen. Pasuria e tyre na përket neve se neve e bëmë Materialin që ma dergoi Mikail Gorbaçovi kam dy vjet që e studioi dhe ata kanë ecur shumë përpara, për këtë jeni në dijeni. Neve kemi kuader sa për shtatë Komitete Qendrore dhe të mos kemi frikë. Ne kemi studimin dhe planplatformën gati për zbatim. Do të ketë shumë intelektualë që do të kundërshtojnë, këtyre nuk do t›i japim punë. Një shqetësim mund të krijojnë intelektualë pensionistë, këtyre do t›u ofrojmë krijimin e Shoqatës së Veteranëve të Luftës dhe të Punës, do t›u japim një minipension dhe do t›u mbajmë ision. Cassava është në pragun e shpalljes Kushtetuese. Le të bëjnë si të duan, neve kemi platformën tonë. Çdo gjë e kemi programuar, strategjinë e keni të gjithë të qartë dhe kemi caktuar rrugët dhe qëllimin e misionit tonë. Nënë një propagandë ekstreme kundër komunizmit dhe me disa ndeshkime të vogla të numeklaturës sonë, ne komunistët reformatorë do të zbatojmë strategjinë tonë në ekonomi, që kapitalistët dhe pronarët e ardhshëm në një vend socialist të jemi ne, njerëzit tanë. Me këtë strategji brenda dy tre legjislaturave do të kemi ish-klasën komuniste në klasë kapitaliste.

Një ish Tyrbe e Gjergj Kastriotit Skënderbeut në Lezhë e shkatërruar nga Valiu i Shkodrës në fund të shek XIX?!

nga Agron Luka

Katër grafika nga jeta shqiptare në gjysmën e dytë të shek XIX, të piktorit anglez Richard Caton Woodville (1856-1927)
Kush po e prish “harmoninë e unitetin e kombit”?!
Kohët e fundit, sipas kërkimeve në internet, në katalogun e punimeve të piktorit anglez Richard Caton Woodville (1856-1927) kam gjetur disa të dhëna me mjaft interes., ndër të tjera edhe për një ish tyrbe të Gj. K. Skënderbeut, “heroit nacional”, siç e cilësuan bashkëkohësit dhe pasardhësit dhe “heroit kombëtar”, siç e cilësoi fund shek XIX dhe shek XX.
Unë jam përpjekur me një botim modest të sinjalizoj dhe të hap një diskutim, ku fjalën përfundimtare duhej ta kishte opinioni zyrtar shkencor. Por, çuditërisht nuk i ka interesuar askujt! Madje edhe vetë paraqitja për botim, nuk është pranuar e diku është çensuruar.
Ndërkaq në internet te rubrikat komente e opinione, kam lexuar edhe ndonjë hungurues e denigrues të frymëzuar nga ata “kombetarëxhinjtë” që e konsiderojnë vehten se janë zotërit absolutë të këtij vendi, ku janë ata edhe që na japin edhe nga pak “tolerancë”!
Kaq e paprekshme qenka kjo temë, sa që na prishka edhe “unitetin e harmoninë e komes dhe ndërfetare?! Po pse qenka kaq për t’u çuditur që vetë termi “kom/komb” është me origjinë arabe dhe ka hyrë tek ne përmes okupacionit turko-osman?
Unë, zotëri anonym, nuk e kam kundështuar termin kom/b dhe diminutivin neologjizëm shqiptar kombësi, jo sepse ky term “KAVM/KOM” rezulton i përdorur në Kuran në shek VII, apo se ja paskam “kopjuar” K. Myftarit! Në Kuran sigurisht ka ekzistuar termi, por s’ka ekzistuar në vendin tonë, as në gjuhën e popullit tonë dhe as në proçeset e nacionalitetit dhe të nacionit deri te shek XV e pak më tutje, more lum miku. (Shih, “Zeri Islam, Forumi Myslimanët Shqiptarë, art.,”Kombi dhe Feja”)
Unë për korrektesën shkencore e kam cituar gjuhëtarin M. Logoreci, i cili e thoshte se, termi kom/b vjen nga gjuha arabishte KAVM, përmes turqishtes. (Rev., Cirka, 6 shtator 1936, Nr. 8) Pastaj kam cituar edhe interpretimet, ku termat shpjegohen si të barazvlerëshme në Fjalorin e Bashkimit, Shkodër, 1908.
Do të duhet një rast tjetër për ta trajtuar gjerë e gjatë, por kursesi nuk jemi dakort me trajtimin zogist: “Për 5 shekuj unitetin e kombit tonë e mbrojti Turqia. Po të mos ishte Turqia, Shqipëria nuk do të shpëtonte nga zhdukia nga harta e botës prej latinëve dhe sllavëve. Të gjith thelbin e ekzistencës sonë ne ja detyrojmë Turqisë”. (Deklaratë konspirative e bërë ambasadorit të Turqisë, etj)
Zogu i shkoi deri aty sa që e pretendonte vehten si simboli “heroi kombëtar” duke ia uzurpuar e tjetërsuar deri edhe dhuratat simbolike, si kurora mbretërore zogiste…

Një tyrbe reale apo një fantazi e piktorit?!
Në fillimin e luftës ruso-turke, që shpërtheu me 24 prill 1877, ky grafist dhe reporter ushtarak, si piktor i mbretëreshës angleze, ishte ngarkuar nga Admiraliati me misionin e pikturimeve të skenave të betejave të ndryshme, të armatimeve të artilierisë etj.
Ky piktor, me sa duket mbas përfundimit të luftës, kaloi nëpër qytetet tona si Lezha, Shkodra dhe Ulqini, ku bëri edhe disa piktura. Në Lezhë, Woodville bëri dy piktura të të njejtit objekt, ku duke e mos e ditur traditën orjentale islame të tyrbeve e kishte titulluar, “TOMB OF SCANDERBEG AT ALESSIO”/ “Varri i Skënderbeut në Lezhë”.
Mendoj se ky objekt përfaqëson një tyrbe tipike. Hë për hë, nuk është e saktësuar nëse piktori fillimisht i skicoi pikturat dhe pastaj i mbaroi në Londër, apo nëse ato i kishte mbaruar direkt në vend. Sipas sa shkruhet në Katalog, datimi fillestar i përket vitit 1880.
Ky objekt shtron për sqarim e saktësim, disa çështje-pyetje. A ka patur realisht një tyrbe të tillë bektashiane të ngritur në qytetin e Lezhës?! Mos ka qenë kjo tyrbe e ngritur qysh nga koha e Sulltanit Mehmeti II?! E prishi dikush me qëllim në fund shek XIX, në kuadrin e rivalitetit e luftës kundra bektashinjve? Apo, piktori e kishte sajuar një gjë të tillë vetëm për surprizë e bujë publikimi në Londër?!
Më duket se indiferenca në këtë çeshtje jo fort të vogël, aq më tepër kur edhe aktualisht për dekadat e fund shek XIX e fillim shek XX na shitet një lloj historie e ç’tjetërsuar, nuk është aspak e justifikuar!
Albanians at the tomb of Scanderbeg on his death day, 17 January 1468. 1908 print “The Illustrated London News” drawn by R.C. Woodville. Honoring the Albanian National Hero Scanderbeg. Vini re nderimin e jashtzakonshëm të shqiptarëve për heroin e tyre nacional.

Model qytetarie i lënë në harresë

Jo këngë për vashë flokë artë
e sytë e shkruar
Jo këngë për fllade pranvere me hare
Unë sot për ty due me këndue
Për ty fabrikë e re…

“Fabrikë e re”, muzika e Kolë Gjinaj, teksti Simon Pepa, këndon Enrik Çefa, njoftoi prezantuesja këngën e rradhës në festivalin e dytë të këngës në Shkodër. Ishte viti 1963. Melodia e këngës u shpalos nën ritmin e theksuar të swingut, i preferuar nga të rinjtë shkodranë, të cilët nëpërmjet radios ndiqnin festivalin e San Remos. Kënga e Kolë Gjinajt i përtërinte atyre të njëjtin ritëm të këngës fituese të çmimit të tretë të manifestimit italian të këngës (“Giovane, giovane”), duke mbuluar përmbajtjen ekonomiko-politike të tekstit. Enrik Çefa pushton sallën. Breshëri duartrokitjesh, entuziazëm, dhe iluzioni si diçka po ndryshon, por vetëm iluzion. Dikush fik dritat, këngëtari vazhdon, fishkëllima, dritat ndizen përsëri, publiku ngrihet në këmbë…
Në llozhën e dytë, në krahun e djathtë të Teatrit “Migjeni” ku zhvillohej koncerti, autori i këngës, i mallëngjyer përjetonte një nga sukseset e pakta të veprimtarisë së tij të gjërë si krijues, interpretues e mësues i muzikës. Kështu e kujtoj Kolë Gjinajn në një nga të shumtët çaste të veprimtarisë sonë të përbashkët.
Bir i një familjeje shkodrane që gëzonte emër e respekt në qytet, Kolë Gjinaj i takon atij brezi muzikantësh që, pas përfundimit të luftës e për disa dhjetëvjeçarë, iu përkushtuan muzikës duke u vu në ballë të veprimtarive artistike. I lindur në Torino (Itali), në vitin 1926, pasi kishte kryer gjimnazin në Tiranë, qe regjistruar në fakultetin e mjekësisë të Universitetit të Padovës, por zhvillimet e luftës e detyruan t’i ndërpriste dhe të kthehej në atdhe. Ndërkohë, babai i tij, Ndoc Gjinaj, oficer i diplomuar në Akademinë ushtarake të Modenës, deri atë kohë në shërbim aktiv, qe tërhequr e ishte kthyer në qytetin e lindjes, në Shkodër. Megjithatë kjo tërheqje nuk do t’i mjaftonte për të vazhduar jetën i qetë e pa rrjedhoja. Pushtetarët komunistë do ta arrestonin, dënonin dhe burgosnin në burgun famëkeq të Burrelit prej nga nuk doli më i gjallë. Pasojat e kësaj ngjarje e ndoqën Kolë Gjinajn për tërë jetën. Megjithatë, mund të themi se muzika u bë për të një mburojë e njiheri edhe qëllimi i jetës. Që në fëmijëri, Kola kishte pasur një tërheqje të veçantë për muzikën. Nga amatorët që frekuentonin familjen Gjinaj, ai mësoi kitarën, mandolinën dhe pastaj fizarmonikën. Në këtë të fundit arriti një nivel të lartë zotërimi. I sigurt luante me cilësi sinfoninë nga opera “Vilhelm Tel” e Rosinit dhe variacionet nga “Karnavali i Venecies” i Paganinit. Udhëheqësi i Korit të ushtrisë, Gaqo Avrazi, do ta vlerësonte duke e inkuadruar si fizarmoniçist shoqërues i grupit të drejtuar nga ai gjatë viteve 1946 – 1948. Me këtë ansambël Kola vizitoi B.R.S.S. dhe Bullgarinë.
Gjatë viteve ’50 kthehet në Shkodër dhe bëhet pjesëtar i orkestrës së Radio Shkodrës dhe më pas i orkestrës së “Kafesë së Madhe” me Ndoc Shllakun, Palok Kurtin, Palush Koliqin, Gjon Halilin dhe Gjon Kapidanin. Në të dy këto komplekse luhej me përgjegjësi e nivel cilësor. Nëse veprimtaria pranë radios qe e përkohshme, ajo pranë lokalit me emër të qytetit vazhdoi me vite, duke u bërë pikë referimi e shijes, harmonisë, pasionit e interpretimit të muzikës së lehtë në Shqipëri. Nëpërmjet marrëdhënjeve, që si filatelist kishte me koleksionistët e pullave në tërë botën, Kola porosiste në Moskë partiturat e këngëve të festivalit të San Remos. Në këtë mënyrë ato i shpëtonin censurës dhe orkestra e “Kafes së Madhe” mund t’i luante ato bashkë me repertorin e gjërë që zotëronte.
Autodidakt mësoi violinçelin duke u përfshi në orkestrën sinfonike të “Shtëpisë së Kulturës” drejtuar nga Prenkë Jakova, e cila krahas repertorit sinfonik mundësoi vënien në skenë të veprimit muzikor “Dritë mbi Shqipëri” (1952), të operetës “Lejlaja” të Tish Daisë (1957) dhe operës “Mrika” (1958). Krahas e njëkohësisht me këtë veprimtari Kola jepte mësimin e muzikës në disa shkolla tetëvjeçare të qytetit, duke përgatitur grupe artistike të vlerësuara edhe me çmime. Mes tyre ai i shkollës “11 Janari”, ku vazhdoi traditën e vendosur nga Prenkë Jakova i cili e kishte paraprirë në organizimin e veprimtarisë artistike. Po aq me përkushtim punoi në shkollën e mesme pedagogjike ku bëja pjesë edhe unë si nxënës.
Por është me fizarmonikën që Kolë Gjinaj la gjurmë të dukshme në Shkodër. Pjesa më e madhe e fizarmoniçistëve të rinj që u aktivizuan në qytet, u mësuan nga ai. Me aftësi metodike përgatiti fizarmoniçistët: Ferdinand Shllaku, Zyhdi Barbullushi, Zef Çoba, Viktor Jubani, Nikolin Leka, Bep Pogu, Aldo Luka etj. I palodhur dhe me një vullnet për t’u admiruar ndoqi dhe kreu me korespondencë Konservatotin e Tiranës, pas përfundimit të të cilit u emërua mësues në shkollën e mesme të muzikës “Prenkë Jakova” në Shkodër. Në vitin 1974 një paralizë e pjesshme i goditi pjesën e djathtë të trupit e megjithatë ai sfidoi goditjen duke bërë të mundur të kryente veprime me të majtën ashtu siç i kishte kryer me të djathtën, sidomos të shkruante gjë për të ishte e domosdoshme.
Një ditë shkova për vizitë në shtëpinë e tij dhe pashë se ashtu si amvisa që kujdeset për tharjen e sistemimin e rrobave të lara, ai kishte hapur gjithkund albumet e pullave. Mos u habit më tha, edhe këto pa ajër vdesin. Kolë Gjinaj ishte filatelist me reputacion ndërkombëtar. korespondenca me filatelistë nga gjithë kontinent i merrte një pjesë të mirë të kohës së lirë pas punës, por filatelia ishte pasioni i tij. Krenar për koleksionin me pulla shqiptare, më i ploti ekzistues në vend, i qe vënë hartimit të një historie të dokumentuar të tërë emisioneve postare që nga koha e perandorisë osmane deri në ditët tona. Por pengesat që hasi, censurimi i shumë prej serive të pullave e bënë të pamundur botimin. Vetëm në vitin 1996 arriti të dërgojë në shtyp kapitullin e parë, “Hyrje në historinë e filatelisë shqiptare”.
Themelues i shoqatës së filatelisë të qytetit (1947), më inkurajoi të bëhem koleksionist e filatelist, duke u abonuar në postë për tërheqjen e rradhës dhe nga viti 1961 u bëra anëtar i shoqatës. Lexues e posedues i një biblioteke personale të pasur me tituj nga autorë të ndryshëm, kujtoj si në vitin 1962, një herë që i shkova në shtëpi më tha: “Merre këtë libër, i përshtatet natyrës tënde, ke arritje në gjuhën italiane, përktheje, të ndihmon fjalori të udhëzoj edhe unë ku do të mbetesh”. Njohuritë e pasionet e tij donte t’ia përçonte të tjerëve duke ia transmetuar pas asnjë lloj rezerve. Para një viti ai libër është botuar me titullin “Spirito”. (Theophile Gautier)
Kolë Gjinaj mbetet personifikimi i qytetarisë shkodrane, i edukuar, xhentil, i etikës, i matur, gojëmbël, punëtor, i qeshur. Kështu e kujtojnë bashkëkohësit shkodranë që e njihnin. Janë dhënë disa tituj “Qytetar nderi”, por është lënë në harresë Kolë Gjinaj model i qytetarisë. Seksioni i arsim – kulturës dhe institucionet artistike homologe në bashkëpunim me Bashkinë të mendojnë për këtë dhe ta vënë në jetë.

Aleksandër Gargjola

Gurakuq – Jo, nuk ke vdekur – (në 86 vjetorin e vrasjes)

Mark Bregu

2 Marsi është dita përkujtimore, e cila për çdo shpirt dhe ndërgjegje atdhetari të ndershëm, duhet të jetë ditë “zie”, dhe që duhet përkujtue me “notat” maksimale të respektit njerëzor. Luigj Gurakuqi është “Kampioni” i Atdhetarit, dhe figura ma e shqueme e shekullit XX. 25 vjet luftë bani Gjergj Kastrioti kundër pushtuesve osmanë. 25 luftë me penë e pushkë, bani Luigj Gurakuqi në mbrojtje të tokës shqiptare, tue përballue vuajtje, sakrifica dhe privacione të pa numërta.
Luigj Gurakuqi ishte i kudondodhun në çdo eveniment nacional; në Kongresin e Manastirit (1908), Drejtor i Normales në Elbasan (1909); në Deçiq (1911) pranë “Luanit” të maleve, – Dedë Gjon Lulit. Gurakuqi, kulmon në veprën e tij madhore në ngritjen e Flamurit të Pavarësisë në Vlonë me 28 Nëntor 1912 ku asht protagonisti kryesor, dhe absolut në Shpalljen e Pavarësisë. Historia, dhe ata që e kanë marrë përsipër drejtimin dhe interpretimin e saj, në radhë të parë duhet të marrin përsipër “vaksinimin” e ndërgjegjes…
Duhet të ndërgjegjësohen se, nuk janë, as pashallarët (pro turq), as feudalët kolabracionista që i shërbyen çdo pushtuesi, ata që e banë Shqipninë t’Pavarme. Asht – Dedë Gjon Luli, Mehmet Shpendi, Themistokli Gërmenji, Selam Musai, që i shërbyen Shqipnisë me grykën e pushkës, dhe bashkë me këta edhe Bajram Curri, dhe Isa Buletini. Ishin pendat e fuqishme të Fishtës, Nolit, Konicës, Mjedës e Stavri Vinjaut që “qëndisnin” memorandumet për t’jua dërgue kancelarive të Europës. Ishte Kleriku dhe Atdhetari i Madh – Monsinjor Bumçi që do të përcillte pranë Papës së Shejtë memorandumin e famshëm për shpëtimin e Korçës e Gjirokastrës për të cilat edhe sot pretendojnë qarqet greke për t’i aneksue!…
Çdo shqiptar duhet të ndërgjegjësohet se këtë Shqipni (të vogël) që ne e kemi sot, e kemi nga të sipërcituemit, dhe jo nga Elita e pashallarëve, ata deshtën ta shisnin Shqipërinë, duke fillue nga Esat Pashë Toptani, Syrja bej Vlora, Myfit bej Libohova dhe kulmin e tradhtisë e arrin Shefqet bej Verlaci duke i vu kunorën me “Përkrenaren” e Skënderbeut, – Viktor Emanuelit – Fashist.
Këto momente dramatike duhet t’i kenë parasysh pedagogët dhe studentët e Universitetit “Luigj Gurakuqi” Këshilli i Bashkisë dhe Këshilli i Qarkut. Vetëm “Shoqata e Veteranëve” po kujtohet çdo vit, duke vendosur kunorë mbi varrin dhe Monumentin e ma të Madhit Atdhetar.
Lavdi veteranëve! M.B.
Veprën madhore të Luigj Gurakuqit nuk mund ta sfidojnë as pinjollët e vrasësit të Tij, as mbas-ardhësit e atij tradhtari që projektoi dhe financoi vrasjen e Martirit, e Djathta ekstreme duke “injektue” harresën dhe duke minimizue veprën e pavdekshme të Gurakuqit, nuk ban asgja tjetër veçse i shkurton ditët e saj në pushtet, dhe fiton përbuzjen e çdo atdhetari të vërtetë.
E Djathta Shqiptare dhe vetë Kryedemokrati – Berisha, në ditët e para të Demokracisë, Gurakuqin e përdorën si “Etallon”, ma vonë si “Dekor”, ndërsa sot po e denigrojnë! Dua t’ju kujtoj të Djathtëve dhe të Majtëve (kapitalistë) se, asnjë nga parardhësit e tyre nuk mund të krahasohen me Gurakuqin, birin e tregtarit të ndershëm shkodran – Pjetër Gurakuqi. Të ngjan tepër e çuditshme kur mendon se i biri i tregtarit dhe Ministri i Thesarit – Luigj Gurakuqi, natën e vrasjes tragjike në Bari të Italisë gjendet me çorape të grisura dhe barkun e pangopur!?
Asht ajo klasë kapitaliste (e re) që po jep konçesione, dhe po i kthen shqiptarët në shërbëtorë të kapitalistëve të huaj.
Para dy ditësh përjetova me dhimbje grevën e punëtorëve të Metalurgjikut ku ishin ba mbi shtatëdhjetë shkurtime të cilat do të zëvendësoheshin me “kolonë” turq!…
Edhe ky eveniment, sa i dhimbshëm aq dhe i turpshëm, na kujton “luftën” që bante Gurakuqi në Parlamentin e Viteve (1921 – 1924) në mbrojtje të pasurive kombëtare.
Asnjëherë ma shumë se sa sot, nuk kemi pasë nevojë për idealista dhe Atdhetarë si Luigj Gurakuqi.
Kurrë nuk do të kemi demokraci dhe shtet të vërtetë për sa kohë që do të denigrojmë Idealistat.
Do ta mbyll këtë shkrim modest, me vargjet brilante të Poetit të shquem – Ali Asllani, ku citon:

“Porsi grushti do të bjerë
përmbi kokat e zuzarëve
Koha është e maskarejve
Por Atdheu është i shqiptarëve!”
Gurakuqit
Gurakuq, jo nuk ke vdekur
Bir i shtrejtë i Shqipërisë
Legjendar udhton në shekuj
Nuk të vret plumbi tradhtisë” (M.B)

Gurakuq e Dedë Gjon Lula
Do t’përkundë djepi Arbnor
Buletinë, Fan Nolë e Curra
N’ballë t’Atdheut qëndrojnë “kunorë”.

100 Vjetori i krye-kryenbritjes shqiptare

Nga Ndue Bacaj

Njëqindë vite me pare ne trojet e Malesise Madhe Etnike filloi te rilinde drita e diellit te lirise e flamurit te Gjergj Kastriotit.. Ne ato dite te stuhishme mendja ,zemra dhe shpirti i shqiptarise ishte drejtuar , ne Rapsh te Hotit ,ne zemren e Malesise ,ne votren e zjarreve te pashuar te atdhedashurise ,ne çerdhen e lirise , ne enderren e flamurit te Arberise … Ketu ne keto fusha , kodra e male ku e kishte folenë shqipja me zogjte e saj. Ketu ne keto hapsira toksore e qiellore te tejngopura me sakrifica , lote e gjake . Ketu ku mbiu kushtrimi e u rrite liria ,ketu u ruajt edhe besa ,bujaria , urtia e trimeria , ketu gjeti streh edhe enderra europiane qe u desht rreth nje shekulli te behet realitet…Pikrisht ketu mund te gjinden te fresketa gjurmet e historise shumeshekullore ,pasi per to flasin jo vetem trashigimtaret e atyre burrave e burrneshave – luaj e luanesha malesh ,por flet çdo pellemb tuall i ketyre trojeve ,flet çdo shkemb e gure ,duke perfshire edhe gurët me te cilet jane ndertuar themelet dhe muriet e memorialit ,qe u ngrit jo per te murosur historine ,por per te perjetsuar lavdin e ketyre trojeve nga me kreshniket e Shqiperise Etnike . Ketu historia eshte e “gjalle” ,ketu ruhet amaneti i Gjergj Kastriotit , dhe porosia e Gjon Lulit-Dedvukaj ,(babes së Dedes): “Se as drita nuk shkelqen dhe as dielli nuk ngrohe ne keto troje deri sa te sundoi turku apo shkjau.. Ne keto troje “degjohet” ende kushtrimi i pushkeve te atyre diteve te stuhishme ,por te lavdishme te heroit popullit Dede Gjon Luli dhe trimave tij…

Ne prag te Kryengritjes
Malesia e Madhe Etnike (si pak treva te tjera) gjate shekujve kishte fituar te drejten (me gryken e pushkes),qe neper dite festash e luftrash te mbante, (JO flamurin e pushtuesit otoman), por flamurin e kuq , edhe pse ne vend te Shqiponjes dy-krenore kishte ne mes te flamurit shpaten e trimerise ,qe ne fakt ishte simboli i shpates se Gjergj Kastriotit .. Ne vitet e stuhishme 1910 -1911 , ne Potgoricen e kohes , nga dhuna e represioni i otomaneve ishin detyruar te strehohen si emigrant , burra e familje nga me qendrestaret e nacionalistet e Shqiperise veriore e tjer. Ne keto kushte te veshtira Malsoret e strehuar ne Mal te Zi , se bashku me Shkodran ,Shaljan e Shoshjan e me gjere , krijuan Komitetin e kryengritjes ,qe ne histori njihet si Komiteti i Potgorices ,me Sokol Bacin ,Ded Gjon Lulin ,Gjon Nik Pllucin,Gjek Marash Gjeloshin,Nik Gjelosh Lulin,Tom e Lek Zolin ,Luc Muç Elezin ,Kol Marash Vaten ,Nikoll Sokol Bacin dhe Mehmet Shpendin. Ndersa nga Shkodra ishin antare te ketij komiteti : Luigj Gurakuqi , Hil Mosi etjer. Komiteti shqiptare i themeluar ne Potgoricë mendonte qe kryengritja antiotomane te kete njohje dhe perkrahje nga fqinjet ballkanik. Per kete dergon ne Serbi ,Nikoll Ivanajn , i cili takohet me ministrin e jashtem (te Serbise) Milovan Millanoviqin , i cili nuk e mbeshteti. Ndersa malsoret sipas tradites kishin filluar te hellin edhe hapat e parë ,per te konkretizuar “BESEN” ne mes maleve dhe qytetit.. Kushtet e veshtira Politika hileqare e fqinjeve bënë qe kryengritja te fillojne para kohe ..
Fillimi i kryengritje ne Rapshë (Hot) nuk ishte rastesi ,por vijim i tradites historike te ketij mali apo flamuri qe nder shekuj i printe Malesise Madhe , por pa thirrur si “krushqe ” te pare Shkodren e Nenshkodren ,por mbi te gjitha Dukagjinin me ne krye prijesin e djelmenise Shales Mehmet Shpendin nuk behej “darsem” me arome lirie. Ndersa per Mirditen do te mjaftonin vetem shkendijat e zjarrit te lirise ,pasi ajo nder shekuj kishte qene voter e pa lagur nga “ujerat” otomane..Vendin gjithnje Malesia ju a ka ruajtur edhe Plaves e Gucise , por edhe Kosoves kreshnike e cila edhe gjate gjithe vitit 1910 me ne krye Isa Boletinin kishte mbajtur ndezur zjarrin e kryengritjes antiotomane ne Kosove e me gjere.

Kr y e n g r i t j a
Legjendari Ded Gjon Luli se bashku me trimat Kol Marsh Vata , Zef Lani , Gjon Pllumi , Pjeter Vogli , Prel Nika , Luc Nik Shabi , Prel Keri ,
Tom Llesh Dragu , Vat Gjon Gojçaj ,Gjelosh Gjok Mihaj , Gjok Kol Shabi , Zef Marash Dojani , Vuksan Lek Alia , Nik Gjelosh Luli , Ded Elez Shabaj , Preç Lulash Lekaj ,Tom Ded Gjo’Nishi , Gjon Ujk Miculi , Prek Gjeto Marku ,Prek Gjeto Deda , Luk Nik Pllumi , e tjer burra te Hotit e Malesise … me 24 mars 1911 (diten e premte) do te mesynin si duhi mali , dy çibanet turke qe rendonin mbi keto troje ; posten e Grykes se Leqes dhe posten e Çemerrit , dhe njekohesisht me kete sulm do te jepnin edhe kushtrimin e fillimit te kesaj epopeja legjendare.
Posta e Grykes se Leqes u muar me lufte ,edhe pse gjysma e kryengritesve ishin pa arme ,ndersa posta e Çemerrit nuk i rezistoi duhise se malesorve dhe u dorzua pa lufte. Ndersa Ded Gjon Luli me Malesoret nuk i çarten armiqt shekullore ,por pasi i ç’armatosen i liruan… Keto dite historike malesoret siguruan edhe dhjetra pushke e mijera fishek…. Kushtrimi dhe suksesi i kesaj dite u perhap si rrufeja…Me daten 25 mars (diten e shtunde) shkendijat e kesaj votre – zjarri kryengritjes ishin shprendare duke ndezur zjarre te tjera ne votrat prush – pashuar te Malesise Madhe. Ne kete dite heroike u muaren me lufte dy postat e Traboinit . Kryengritsit ne munges te pushkeve ishin “armatosur” me sëpata e këmesa ,por mbi te gjitha ishin “armatosur” me zjarrin e shpirtit ku ruajten lirinë dhe amanetin e flamurit te Gjergj Kastriotit nder shekuj. Kete dite rane duke luftuar trimerisht ne Qepur (te Traboinit) nentë burra nga Hoti ,ku ne mes tyre edhe luanet e kushtrimit te 24 marsit Kol Marsh Vata , Zef Lani Ula… Per kete fillim kryengritje konsulli Austro-Hungarez ne Shkoder Zambaur do te njoftonte autoritete e tij ne Vjene se kryengritesit malesore jane ushtare te mire , qe kerkojne te drejtat e tyre historike ,dhe jo kaçakë ,apo komitë qe duan te vrasin e plaçkisin.. Vlene te theksohet se kryengritesit malsore kishin nisur fshehtas per ne Shkoder perfaqesuesit e tyre, Nikoll Mirash Lucen dhe Gjelosh Gjoken per tu takuar me shkodranë me influencë , per te qartesuar se kryengritja e malesoreve eshte kunder pushtuesit otoman qe u kishte marrë lirinë e pushtuar trojet e tyre te perbashketa e jo kunder besimit. Me 26 mars (diten e diel) malesoret e Grudes me ne krye bajraktarin Ded Nika dhe te ndihmuar nga Kelmendi e Trieshi arriten te marrin kaushen e Pikales dhe tri kausha te tjera ne kufi me Malin e Zi.. Sipas konsullit Austrohungarez , Zambaur me daten 27 mars numri i kryengritesve malesore kishte arritur rreth 3000 deri ne 4000 trima ,që ishin bashkuar rreth votres se kryengritjes , qe nga Trieshi , Koja , Kuçi , Fundnat , Kelmendi ,Gruda ,Hoti ,Kastrati e Shkreli… Ditet e 28 -29 marsit i gjeten kryengritesit me pushke ne faqe . Ata ndermoren nje sulm frontal mbi qytetin e Tuzit , qe ishte qendra administrative dhe ushtarake e krahines.. Ne kete betej luftarake , pervec burrave ishin dalluar edhe mjafte gra sokolesha te Malesise . Sipas informacioneve te asaj kohe vetem ne betejen e Tuzit muaren pjese rreth 2000 kryengrites.. Po keto dite nga Shkodra hyqameti turk organizon nisjen e qindra fanatikeve filoturq – shqiptare kunder malesoreve kryengrites. Atdhetaret malesore muaren masat e tyre per te ndaluar kete vllavrasje . Bajraktari i Kastratit Dod Preçi me Mirash Lucen , Nik Lek Currajn , Pjeter Gjok Toshin , Dedush Marashin, Gjeto Daken e tjere se bashku me bajraktarin e Shkrelit Vat Marashin , atdhetarin Tom Nika , trimin Martin Gjek Pllumbi e tjer kastratas e shkrelas u kishin dalë perpara te rekrutuarve te valiut Shkodres tek Prroni i Thate. Ne raportin e ambasadorit Austrohungarez ne Cetin ,Giesel thuhet se kryengritesit kishin marrur plotesisht postat apo karakollet e Omaboshit (Omerbozhajve), Dinoshes , Pikales, Selishtit , Traboinit , Humit ,Rapshes , Deçiqit ,dhe disa pozicione te tjera strategjike. Data 30 mars (1911) perveç luftimeve te sukseshme ne terren ,do te shenonte edhe nje fitore tjeter historike te shqiptareve kunder valiut te Shkodres Bedri Pasha , i cili kerkonte te fuste shqiptaret ne lufte vellavrasese …Në Cetin u mblodhen burra te urte , trima e atdhetare , perfaqesues te krishterë dhe muhamedan, te cilet formuluan nje “memorandum” autonomie . Ky “memorandum” u nenshkrua perveç prej prijesve te kryengritesve ,Dedë Gjon Luli e Sokol Baci etj. edhe prej Muharrem beg Bushatit (ne emen te Shkodres) ,Isa Boletinin e Abdulla Ages (ne emen te Kosoves) ,si dhe nga kapidan Preng Marka Kola (ne emen te Mirdites) etj.. Ne ketë mbledhje historike te Cetines ,pervec prijesve malesore katolik, shumë i rendesishem ishte kontributi dhe pjesmarrja e atedhetareve dhe burrave me zë musliman si ; Zenel Shabani i Kastratit , Deli Meta i Hotit , Dyl Sokol Bajraktari i Reçit , Haxhi Meta , Istref Ali Culaj te Koplikut , Bec Tahiri i Buzë-Ujit , Ramadan Aga dhe Haxhi Muji te Tuzit.. Ne ditet e para të prillit vijonin luftimet thuajse ne te gjithe teritorin e Malesise . Luftohej rreth Deçiqit ,ne Qafkishe e tjer.Gjithashtu Stambolli konfirmonte se kreret e kryengritjes : Ded Gjon Luli i Traboinit ,Sokol Baci i Grudes, Mirash Luca i Kastratit, Mehmet Shpendi i Shales ,Tom Nika i Shkrelit ,Luc Mark Gjeloshi , Fran Pali dhe Mirash Pali prej Kelmendit nuk do te kene falje kurre. Po me keto ditë Qendra e Vilajetit, Shkodra njofton se ne Portin e Shengjinit mberriten batalionet e para qe do te vihen ne dispozicion te gjeneralit famkeq (te rikthyer ne Shqipri )Shefqet Tergut Pasha .. Vlen te theksohet se ishin bere gati te hynin ne lufte edhe rrethinat e Durresit , Dibra ,Puka , Mati , Lezha e mbi te gjitha Mirdita.. Shqiperia Veriore tashma i ngjante nje votre te madhe zjarri qe ngrohte shpirtrat gati te “ngrire” te shqiptareve kudo qe ishin . Madje nga votra e Malesise do te merrnin gaca zjarri patriotet Luigj Gurakuqi e Ismail Qemali ,per ti shperndare keto gaca ne votrat gati te fikura te trojeve tjera te Shqiperise…

Ngritja e Flamurit be deciq
Sukseset e dy javëve të para të kryengritjes do te sillnin atë ditë të shenjtë ,të enjtën e 6 prillit 1911 kur trimat kryengrites çuan ne vend ,amanetin e Gjergj Kastriotit dhe fjalen e prijesit legjendare Ded Gjon Luli, duke e ngritur flamurin kombetare me shqiponjen dy-krenore ne majen Bratiles se Deçiqit , qe u LA me gjakun e shtatë deshmorve Kojas ,tashma te perjetsuar ne nje memorial ne Kojë.. Ndersa Nik Gjelosh Luli , Gjon Ujk Miculi dhe Pjeter Zefi jane flamurtaret e paharrur te shqiptarise. Kete dite historike luftoi e gjithe Malesia.. Kjo epope-drite , tashma njeshekullore , i ngjane nje meteori ,që sa më shumë vite i afrohet qiellit ,aq me shume i bene drite tokes. Dita e Flamurit tonë kombetare eshte nje dite e madhe , që deshmojë me zë te larte , deri ne kupë të qiellit , se shqiptaret e themelisht malsoret kanë ruajtur per shekuj fillin (shpesh te holluar) te perkatësisë sonë Europerendimore.. Ngritja e Flamurit ne nje dite pranvere e bene me domethenese kete eveniment historik , pasi pranvera ne kalendaret enciklopedik te popujve ” njihet “si : Pranvera e ringjalljes , pranvera e dashurise , pranvera e luleve , ndersa ne kalendarin enciklopedit te memories sonë prej nje shekulli “kujtohet” si pranvera e Flamurit. Prej asaj kohë e deri sot janë 100 pranvera , qe ne keto lendina , kodra e male , ( ne çdo pranver ) kane lindur , rritur e lulezuar lule shumngjyreshe , te cilat perveçse mrekulluan natyren tonë ,ato shperndanë edhe aromen e flamurit kombetare te Gjergj Kastriotit ne trojet e Shqiperise Etnike…

Kryengritja pas ngritjes së Flamurit !!
Pas aktit heroik te Kryengritesve per ngritjen e Flamurit , terbimi i perandorise osmane u shtua. Asaj ju kujtuan kohrat heroike te Arberise te Gjergj Kastriotit.. Lufta ne Suka te Moksetit (Kastrat) ishte sprova e pare e kryengritesve ,pas ketij terbimi te ri te otomaneve , ku trimat e Kastratit , Shkrelit e Malesise shkruan nje faqe te lavdishme me shkronja ari ,ndonse te mbushur me gjakë lotë.. Sipas kronikave te kohes ranë deshmor 54 malesore (kryesisht nga Kastrati e Shkreli), ndersa nga forcat e armikut mbeten 152 ushtare e oficer turq e dhjetra te plagosur…Nje betej tjeter e pergjakshme u zhvillua ne katund te Kastratit ,ku dhanë jeten heroikisht deshmorët e lirise ; Selim Hajdari , Tahir Hajdari , Myrto Selimi , Sadri Muça dhe Fatimja e vogel ne djep.. Datat e betejave nuk kane te rreshtur per ti kujtuar pasi ato rrokin nje hark kohore nga 24 marsi deri me 4 gushtin (1911) kur u vu ne jete “armepushimi i planifikuar” dy dite me pare (me 2 gusht) , por ne per mungese kohe po kujtojme vetem disa : Betejen ne Suk te Mkushit te 25 prillit , ku trimat e Selces e Kelmendit luftuan si luaj malesh deri edhe trup me trup.. Me 26 prill (1911) kryengritesit shqiptare vetem nga Malesia e Madhe kapnin shifren e rreth 6000 luftetarëve te lirise, por edhe perandoria otomane kishte hellur ne fushen e luftimit 30– 60 mijë trupa.. Me 24 maj , Shkreli me ne krye bajraktarin Vat Marashi , trimin Tom Nika e tjer, së bashku me Lohen ,Reçin e më gjërë luftojnë për 9 ore rrjeshte ne afersi te Draganit (Xhaj) si dragoj malesh duke mundur ushtrine turke e cila la ne fushen e betejes 70 te vrare… Me daten 7 qershor nje grup kryengritesish malesore arriten te deportojne ne çadren e shtabit te Shefqet Tergut Pashes ne Koplik , duke vrarë brenda në çader shef in e shtabit dhe adjutantin (perkthyesin) e pashait . Ne diten e 18 qershorit konfirmohet se marrin pjese ne luftime edhe trimat luaj malesh te Shoshit e Shales (rreth 250 vete ) ,te prirë nga Mehmet Shpendi ,Çun Nika , Marash Delia e tjer. Gjithashtu njoftohet se disa vullnetare italian u ishin bashkuar kryengritesve Gjenerali turk Shefqet Turgut Pasha nga qendra e shtabit të tij në Koplik shpallë synimin e Stambollit ,për të shpartalluar e shfarosur Malsoret nga trojet e tyre etnike.. dhe ne vend te malesorëve shqiptare dekleron se do te sillte emigrant Boshnjak. Betejat antiotomane te malesoreve nuk rreshten per asnje ore e asnje dite ,ndaj trojet e Malesise i ngjanin nje vendi ku shkarkoheshin gjamë , vetim e rrufe pa pushim. Ku te gjitha keto troje jane larë me gjakun e lotet e malësorëve e malesoreve. Ketu u keputen dhjetra e qindra jete ne lulen e rinise ,ketu u shkretuan shume familje , ketu mbeten qindra jetim e u veshen qindra gra ,nena e motra me te zeza ,por ketu ne mes gjakut e loteve rilinden dhe u rriten edhe trimat e trimereshat ,dragoit e zanat e Malesise e Shqiperise… Ndersa sipas raportimeve te kohes (te drejtorise se policise te Triestes Itali) me daten 5 maj (1911) ,kishin hypur ne vaporr edhe 31 vullnetare bullgare qe jane nisur per te ndihmuar kryengritesit shqiptare.. Gjate kesaj kryengritje , nuk ushtojë vetem pushka “top” , por edhe mendja dhe penda diplomatike , qe realizoi Kuvendin historik te Greçes (10 deri me 23 qershore 1911) , ku u formuluan 12 kerkesat qe kishin ne themel ,lirine, mvehtesin dhe flamurin ,gjë që i jep ketij edhe memorandumi permasa programore -kombetare.. Kontributi i malesoreve eshte i madh e rendesishem sa vete historia e ketyre trojeve . Ata jane te shumte dhe perfshijne thuajse te gjitha fiset e familjet themel te Malesise. Pa ta historia e Malesise dhe Shqiperise nuk ka kuptim .. Per te mos perseritur emrat , po kujtome fare pake nga kjo plejad lavdite plote ,si: Marash Ucin -oren e urtesise , Tom Nikoll Hasanin –vojvoden orator që nuk i binte një fjalë në tokë , Nore Kolen renë e Ded Gjon Lulit dhe mbesen e Baca Kurtit ,që së bashku me Tring Smajljen (bijen e Smajl Martinit Grudes) ishin dy femrat simbol te oreve dhe zanave te maleve shqiptare. Si dhe trimat : Zef Miliq Lulgjuraj , Smajl Mustafa , Nikoll Mirash Gjokaj , Gjelosh Tom Bëkaj , Islam Makalushi , Prel Kol Shyti , Gjon Uc Bajraktari , Gjelosh Doka ,Pretash Nik Zekaj ,Lek Ivani-Bëkaj ,Lek Shaba –Gojçaj , Mark Gjeka , Maço Grizhi , Kol Zefi , Pjeter Nik Daku , Kol Kurti , Dasha Nika , Tom Lek Kolnikaj , Dul Gjelosh Palushaj , Ded Preç Marashaj , Dok Lani , Palok Traboini , Lulash Zekaj , Mirot Çoku , Prel Nik Pretashi e deri djali 14 vjeçar i flamurtarit Nik Gjelosh Luli -LUCA i cili nente vite me vone do te ishte nje nder drejtuesit dhe deshmoret e luftes Koplikut(1920) e tjer…

Jehona e Kryengritjes
Kryengritjen e “shoqeruan” shume “MEDIA” te shkruara te kolonive shqiptare neper Bote , dhe ato te huaja … Euxhenio Vaina ,publicist dhe vullnetare italian prane kryengritesve, me daten 7 gusht (1911) nga Tivari do ta cilesonte udheheqesin – legjendar të Malesise së Madhe Ded Gjon Lulin : “..Kalores te pa njollë dhe pa frikë ..” Kryengritja e Malesise se Madhe kishte marrë karakter kombetarë ,fale edhe aktivitetit te patrioteve Ismail Qemali dhe Luigj Gurakuqi .Këtë e tregojne edhe shumë relacione të konsujve të shteteve europiane .. Ismail Qemali per kryengritesit do te shkruante : “Trima malesore – shqiptare qe i zbardhen faqen Shqiperise per gjithe jeten..” Ngritja e flamurit ne Deçiq me 6 prill 1911,dhe shpallja e pavaresise me 28 nentor 1912 ne Vlore jane dy ngjarje historike qe plotesojne politikisht dhe etnikisht njera tjetren , pasi flamuri i Gjergj Kastriotit i ngritur ne trojet tona etnike “rrugëtoi” si flaka olimpike nga veriu ne jug te Shqiperise. Duke parë driten e diellit me 25 nentor ne Elbasan , me 26 nentor ne Tirane , Durres , Kavaje e Peqin , me 27 nentor (1912) ne Lushnje e tjer , duke arritur tek shpallja e Pavaresise se Shqiprise me 28 nentor 1912 nga Vlora…Luigj Gurakuqi do të thoshte rreth 80 vite më parë : “Një popull që nderon burrat ( e heronjët N.B.) e vet ; një popull që pavdekson kujtimin e tyre jo vetem ndër faqet e historisë , por edhe mbi rrasa e monumente , ai popull tregon se ka ndergjegje ,ka ndjesi te holla ,se e njeh mirsjelljen e ka deshirë me u sjell dhe me u drejtua simbas shembullit të të mëdhenjeve dhe heronjeve te vetë..”.
Lavdi te perjetshme heronjeve e deshmoreve te kesaj epopeja legjendare , dheu u qofte i lehte , e paçin dritë…

Bibliografi e shfryetzuar :
1.At Marin Sirdani ,Skanderbegu mbas Gojdhanash.
2.Ndue Bacaj ,gazeta “Shqiperia Etnike ” ,nr.91 dt.04.5.2006.
3.Oliver Jens Schmitt ,Arberia Venedike 1392-1497.
4.Lulash N. Palushaj ,Malesia dhe Fiset e saj ,vll.I.
5.Oreste Camillo Mandalari “Indipendenca shqiptare” ne driten e dokumenteve.
6..Shukri Brahimi ,Vilajeti i Kosoves 1878-1912 , Prishtine 1969.
7. Citim i Xhevat Repishtit ,Kumtari-5- i muzeut historik Shkoder 1992.
8.Risto Siliqi ,”Pasqyre e diteve te pergjakshme ne te pestin shekull te Shqipnise te robnueme ,Trieste 1912.
9.Trashigimi gojore te mbledhura nga N.Bacaj..
10. Citim i Romeo Gurakuqit ,Kryengritja e Malesise Mbishkodres 1911..
11.Hylli i Drites ,1932/11 .
12.Giesl-Viena ,telegram shifer ,citim i Romeo Gurakuqit ,po aty.
13.”Hylli i Drites” 1932/11, revista “Leka” 1937/6 ,(Flamuri i kuq ne Deçiq) , Kol Kamsi “Kronikë e Agimit te Lirise” , “Leka” 1937/VIII-XII..
14. “Hylli i Drites” ,1937/12..
15..Gazeta “Liri e Shqipnisë” ,sofje dt.07.6.1911.
16.Hylli i Drites” ,At Gjergj Fishta “Lot Gjaku” ,1914/10,fq.324.
16.Palok Luni ,”Histori e Bajrakut te Kastratit”,vargje rapsodike.
17.Ndue Bacaj ,Gazeta “Shqiperia Etnike”,,nr.62 ,dt.13.7.2004.
18.Aurel Plasari ,gazeta “55” dt.10 shkurt 2002.
19.Franc Nopça ,Udhetime neper Ballkan .
20.Pal Doçi (kumtese ne simpoziumin Ded Gjon Luli ne 90 vjetorin e vrasjes,2005.
21.Stefanaq Pollo ,Gjurme te historise se Shqiperise…Tirane 1990.
22..Ismail Qemali ,permbledhje dokumentesh (1888-1919), Drejtoria e arkivave te shtetit ,perg. Teuta Hoxha ,Tirane 1982 (dok.128 ,135 , 136)..
23.Koli Xoxe , “Ismail Qemali”,Tirane 1983.
24. Histori e Popullit Shqiptare ,fq.343 , Prishtine 1969.

Nga Foltorja e Jozefinës i përkthej kolegut gazetar Belg dhe skuqem nga turpi…

Fadil Bala, Bruksel

Tek po percjellja imazhet e nje seance te nxeht parlamentare ne rrjetin satelitor, pikrisht ne ato minuta ne banesen time çon Zoti per vizite nje mikun tim Belg, kryeredaktor i nje medjeje ketu ne Bruksel.
Ne rrespekt te mysafirit, mora telekomanden te ndrroje kanal, per ne T.V. ku punon gazetari, qe te shihnim se bashku se ç’te reja kishte pregaditur per sot. Por jo, Ai s’qe dakort. Me ndjeshmerin e nje gazetari profesionist, me vuri detyre per tia perkethyer pjesen teorike te debatit blu-roze, (pasi kjo teme lidhej me formimin e tij,) sepse versuljet me grushta e shqelma te deputeteve kunder njeri-tjetrit po i shihte vet, e s’kishin nevoje per pershtatje. Mandej, gazetari me pervoje, ka qene vet disa here ne shqiperi si perfaqesues mediatik i Brukselit, dhe njeh mire jo vetem foltoren e “Jozit”, por edhe Gërdecin, “Bumin ekonomik”, Te varferit e “lumtur” të shqiperise, Gjykatat, Ruzhdijen, “Krokodilin”, keshtu qe une s’kisha pse tia fshihja, por nejse.
Kaluam rreth dy ore duke ndjekur pa deshire, “komedine kakofoni ne foltoren e Jozit”, kete show parlamentar alla-shqipetarshe, ku si zakonisht shpif-sharjet e ndersjellta te deputeteve nga “llogoret” e tyre, derdheshin helm e vrer mbi “armikun”: Nga i korruptuar, kriminel, mafioz, vrases, bllokqen, “fetish”, rrugaç, lavire, ta bej fytyren si kepuce, “do te vras”, nxirre jasht per zhelesh, sharje me liber shtepie, me te gjalle e te vdekur, deri me deklarata-horror, per varrime te njeri-tjetrit, lakoheshin me egërsi primitive ne te gjitha rasat. Here ne bllok e here secili për hesap te vet, yrysh me hanger njeri tjetrin. DHe po t’mos kishte nderhyre garda, perleshjet fizike, do te kishin precipituar ne konflikt te metejshem. SHkurt, kjo salle i mban brenda te gjithe “elementet baze”qe tregojne rrealisht jeten kuvendore te ligjevenesve tane te nderuar, por per kete do flasim ne pjesen e tret.
Duke u larguar mysafiri, ashtu ne menyre dashamirese, “me la ne dere” konstatimin e tij mbi moralin e kesaj “komedie” qe na la pa goje per aq kohe sa e ndoqem: Eh! ç’fitore do te kishit korrur ju shqipetaret sikur e gjith kjo lufte personale te ishte lufte idesh! Te pakten ne B.E do ishit pranuar me kohe!
Ke te drejt lum miku te mendosh ashtu, se ti ke lindur e rritur ne kete shtet 180 vjeçare, ku gezoni demokraci te konsoliduar. Kurse ne vendin tim, qytetaret jo vetem qe se njohin luksin tuaj, por tri hise te tyre jetojnë ne zgrip duke i shtyr ditet me101 telashe. Ata ende s’mund te paguajnë dritat dhe ujin, çmimet e te cilave vazhdojne te rriten ç›do dite. Buken e ilaçet me liste i marrin. SHkurt: Mbijetesa per ata eshte kryefjala e dites. Ndaj kundershton opozita, jo se ajo ka punuar me mire gjate 8 vjeteve kur qeveriste, por ne shqiperi keshtu eshte ndertuar loja or zoteri. Ministrat e deputet zihen per milionat e tyre, e populli i varfer heq. DHe domosdo kur zihen elefantet do te shkelet bari. Mandej tek e fundit, «misioni» i politikaneve ne kete vend ky eshte: Te pasurohen sa me shpejt sa te jene ne poste komode, se po e muaren kundershtaret, aha s’ te lene te vjedhish, se kane rradhen ata.E kuptoni tani se ç’fare sistemi eshte sajuar dhe si po funksionon atje? Prandaj mos prit ballafaqim te kulturuar. (mendova me vehte, por me ze nuk fola se me erdhi turp.)
Por tani qe mysafirin e percolla, s’di pse me mbeti peng ajo fraza e me siperme e Tij: Eh! ç’fitore do te kishit korrur sikur… te cilen une e mora ashtu ne variantin e nje ekuacioni gazetaresk, sigurisht jo me te pa njohura, perkundrazi ato kane rene sheshit: Me ministra miliardere, e popull te mjere, me seksere plot mistere, me pazare koncesionare, me Lepra e kunetra, me Faslliç e Kuliç, me Prudentino e kazino, me pallate e mandate, me zgjellje e vjellje, me deputet pa identitet, me Gerdec e HEC, me Lul e RRul, me çimka ne ore, me bllok ne dore, me virgin ne hetim, nga Mehdiu e Iliri, tek Saliu e i biri, (PD + LSI)=Qeveri. SHkurt: Ekuacion me korrupsion. Ne daç pazar me hesap.

PAZAR ME HESAP
Ç’fare mendojne njerzit e thjesht kur shikojne ne akrane televizive, qeveritaret e vendit te tyre te zhytur ne pazare korruptive, mandej ne publik bejne sikur duan te hedhin njeri-tjetrin ne gjygj (asnjeri i denuer deri sot) me demek ne kuader te transparences per te vertetuar “ndershmerine”e milionave (jo lek por €uro)te tyre?
Natyrisht, eshte e drejta e gjithkujt te mendoje sipas menyres se vet, por nje fakt besoje, se ç’do njeri me inteligjence mesatare, pavarsisht perkatsise partiake, e ka kuptuar: Se shqiperia si kurr me pare, po jeton kohen e diversionit te pazareve te ulta biznesh te politikanve tane, te cilet po pasurohen padrejtesisht ne pak muaj, me shume se sa biznesmenet e mirfillt ne shume vite!
Ju bashk-qytetare qe jetoni ne SHqiperi, i keni vete parasysh rastet konkrete, sepse me mire se ç’do gazetare, apo video, kete ua tregon portofoli i juaj, por une po jap vetem shembulltyren e njerit prej politikaneve ndoshta me kontravers ne jeten politike, ish-zv/kokeministri Ilir Meta, fytyren e vertet e te cilit e shikuam me figure, e ndigjuam me ze miliona shqipetare, ju ne shqiperi edhe ne kendej ne diaspore, ne videon e dhene nga emisioni investigativ “Fiks fare” para disa muajsh, rregjistruar nga kolegu i tij, ish-ministri i energjitikes Dritan Prifti, ne te cilen Ilir “Floriri”ne menyre spektakulare brenda 30 sekondash i afron pazarin e tij nje çante me 700.000 €, ish-ministrit ne fjale, kundrejt nje tenderi shume milioneshe!
Video-vjedhja qe vertet interesante, por jo e pa pritur, madje jo te gjith e moren per lajm sensacional. Une mendoj per dy arsye:
Se pari, Prifti ka pergezimet e popullit te thjesht per denoncimet kunder korrupsionit, sepse ato jane gjithmon te dobishme edhe kur behen nga persona te lidhur apo te akuzuar vet ne to, siç eshte rasti i tij, por per hire te se vertetes, ne rastin konkret inçizimi i Metes, nuk tingellon dhe aq bindshem per nje drejtesi vertet te paster, por vetem per larje hesapesh brenda bandes se tyre. DHe kjo e ka nje shpjegimin logjik: A do ishte me e besueshme per te gjith ne, sikur keto afera korruptive Z. Prifti ti denanconte perpara dates 13 shtator, kur qeveriste kolegjialisht me te korruptuarit, por pranoje te vidhte se bashku me ata, deri sa Meta e zbythi nga posti i ministrit, (per t’i zene vendin me qellim qe te shtonte pasurine e tij), dhe fill pas kesaj, Dritani dha “drite” ne emisionin “Top Story” te S. Balles, me sinjalin e tri deklaratave vertet trishtuese: a)”Kam ardhur te denoncoj aferat korruptive, me gjithe dokumentacionin qe verteton akuzat. Faktet do te nxjerrin shume llum per evazionin fiskal dhe kontrabanden,” Do te jete hetimi i shekullit nese prokuroria e merr seriozisht. b): Ne SHqiperi jane bere ligjet e atilla qe kurr te mos mund te zbulohen pasurit e ministrave dhe te politikaneve te lart”, c) Pas kesaj une disponoje te tjera fakte konkrete per lidhjet e politikes me krimin dhe do t’i denancoj? Tani gjykojeni Ju lexues te nderuar!
Se dyti, megjithse videoskandali rezultoje shume i rend, por s’qe me tragjike se sa kerpurdha e Gerdecit qe u mori jeten 26 shqipetareve dhe gjykimi i deritanishem pa fajtore, apo qindra miliona €uro mbi koston rreale te rruges se kombit, dhe mbyllja e gjykimit pa fajtore, apo…nejse, eshte zinxhir i gjate ngjarjesh thuajse rutine (dhent Zoti te keputet shpejt), me te cilat ne shqipetaret u mesuam, andaj them se kjo video me hidheroje ashtu si edhe ju, por habi te madhe nuk me ngjalli. Habia qendron ne faktin e mos hetimit, mos gjykimit, e mos denimit deri sot te ketyre krimeve.

***
Tranzicioni thuajse 20 vjeçar, e ka ndergjegjesuar popullin, se edhe apozita ka kosuret e veta qe vendi s’ben perpara, por ne asnje vend te botes, opozita s’mund te jete me e korruptuar se pozita, e cila drejton institucionet e shtetit. Populli e di se shkaku rreal i korrupsionit tashme i kthyer ne sistem, dhe sidomos situata tejet kaotike dhe i zemërimit popullor e koheve te fundit, ngarkon me përgjegjësi jo vetem Berishen, por njelloj edhe Ilir Meten. Ata s’bashku me disa ministra, qe edhe pse jane nen akuze popullore per vrasje e korrupsion, fatkeqesisht po bejne ligjin ne shqiperi, ndaj vendnumerojme ne shkallen fundore te Europes.
Ç’fare e lidhi deri ne kete fare feje, çiftin Berisha-Meta, deri dje kundershtare politike te betuar kunder njeri-tjetrit?
E thjesht pergjigja.I kuptueshem pazari.Jane vetem milionat €, qe kane bere fole ne shpirtin e tyre.
Me ndjeshmerin e qytetarit te thjesht, si oponent i padrejtesive, po shpjegoj arsyen pse e mendoj keshtu «martesen» e ketij çifti.
Sali Berisha i bindur se ne zgjedhjet e 28 qershorit, nuk mund te plotesonte numerin e nevojshem te deputeteve nga P.D-ja, per te krijuar qeverine, i dhuroj Ilir Metes mandatin e deputetit, duke manipuluar votat. Kurse Meta me nje pafytyresi shembullore transportoje pabesisht votat e elektoratit te LSI-se djathtas, duke ndrruar fytyre e kahje ne masen 180 grade dhe perfundoje ne adjutant i Berishes.
As kjo s›qe e papritur, sepse ne fakt hesapin e tij Meta e kishte bere qysh para zgjedhjeve te 28 qershorit, dhe s›qe fort habi kur me 4 korrik, pa u skuqur e pa zverdhur si i pa gjake deklaroj: Tani erdhi ora jone, me 4 mandatet tona te arta, s›bashku me Berishen, do te «shpetojme SHqiperine». Edhe pse ajka e kryesise se L.S.I-se e kundershtoje me force tradhtin qe po i behej elektoratit te tyre, per Meten ma ca «petrita»koha s›priste, sepse hesapet ishin bere per tu pasuruar shpejt e shpejt, duke vjedhur ç›te munden brenda nje mandati, ne te kundert veshtire se do tu paraqitet me ky variant, sepse pas zgjedhjeve te ardhshme kushedi se si do te rrjedhin ujrat, e gjasat jane qe stafeten e vjelljes ta marrin pala tjeter.(dhe ne fakt, siç treguan «bathet e Priftit», per Meten veshtire se ka pashke me.)
SHkurt, Meta ne hesapet e tij kishte pese vjet qe po e pritste me padurim ashtu siç pret bisha prene e vet, kete mundesi qe i krijoj Berisha, ndaj s›mund te harxhonte kurrsesi te gjithe mandatin, pa perfituar edhe disa miliona €.
Berisha i impunuar nga nevoja per te mbajtur qeverine ne kembe i dha Metes aq sa kerkoj 20 % te «biznesit» te tij, edhe pse LSI me nje elektorat rreth 2 %. prap se prap ata nuk u prishen ne pazar. Madje, edhe sikur 49 % te «aksioneve» te Berishes, te kerkonte Meta, prap do t›ja shiste, veç Ai te kryesonte «biznesin» me, 51 %.
THene me fjale popullore Saliut i zuri kaqas rrota bishtin, ndaj midis dy te keqiave ishte i deryruar te zgjedhte ate me te voglen, Tek e fundit me mire diare, se sa kaps.
Kjo gjetje e Berishës, sigurisht e ka nje hesap madje te fort: Edhe te mbaje ne kembe qeverine, por edhe te mbaje te ndare te majten. Me nje gur te vras dy zogj. Vetem ky pazar e detyron Saliun, ta quajne Meten hero, ndersa populli e urren si hajdut te zene ne flagerance.
Mandej, Saliu i di detyrimet qe ka ndaj Ilirit, i cili dy here rradhazi i dha pushtetin, ne 2005, fal diversionit dhe ndarjes me P.S-en, por edhe ne 2009 fale manipulimit te votave. Kjo eshte arsyeja qe Kryeministri me shume po investon per LSI-ne se sa per PD-ne. Vereni «zemergjeresine» e Berishes ne harten e shperndarjes se vendeve ne zgjedhjet e 8 majit ndaj LSI-se, ne bashki e ne komuna. Eshte ujk i vjeter Ai.

***
Retorikat populiste te Berishes: Tolerance zero ndaj korrupsionit, per njeriun me dy pare mend krye, tingedhojne apsurde. SHkaku dihet: Veshtire se ndonje minister a deputet i ka shpetuar “rregullit” te vjelljes e korrupsionit, dhe largimi i njerit prej tyre, eshte i pa mundur sepse rrezikon kualiconin e brisht. Pike bie qeveria. Prandaj Berisha eshte i detyruar dhe s’ka rruge tjeter veçse t’u thot ministrave e deputeteve: Beni ç’te doni se u mbroje une, vetem nga qeveria mos ikni.
Edhe kryetarin e levizjzs per perfitim Ilir “floriri”, i ç’vlersuar perpara elektoratit te majte, tani qe zgjedhjet lokale po afrohen, sigurisht qe situata e detyron qe ti beje ca hesape me veten e tij, per te gjetur disi vleren e humbur, por tani eshte vone, tani ai eshte zene si dhelpra ne çark. Tani edhe ai e ndjen se eshte bere me i neveritshmi politikan per te majten shqipetare. N’daç nga tradhtia e 4 korrikut 2009, n’daç nga videoskandali, te dyja jane djegje e shkalles se rend. Ndaj elektorati i LSI-se, ka te gjith te drejten te mos i besoje me ketij njeriu. Hesapet e tij me historine rrezultojne te pa besueshme pothuajse gjithkund, mjafton nje fakt: Te gjith e kemi ne memorie skenen e shemtuar te Ilir Metes kur i versulej Presidences se Kuvendit si Don Kishoti mullinjve te eres, e fill pas kesaj u lidh martesa me Berishen. Arsyeja eshte “madhore”: Sepse Ilir Metes po i digjej shpirti per “per te miren e memedheut”!
Por vjen nje kohe qe zollumi te mund. Tani Berisha-Meta, si kane te lehta telashet e veta. Ata e dine mire se tani jane ne ditet e tyre me te keqija. Ne keto risqe i çoi babezia e shfrenuar per para, Ata ndjehen te friksuar, sepse historia e tyre nuk i le te qete, ashtu siç ndodh me diktatoret kur e shohin se po u vjen fundi. DHe sigurisht per keto fatura eshte krejt e tyre.

KU(KU)VENDI!
Parlamenti, eshte shtepia e te gjithe shqipetareve, eshte tempulli i fjales se lire, i debatit konstruktiv, i diversitetit te mendimeve, i miratimit te ligjeve vizionare per vendin.
Mire po, a eshte rrealisht ne keto nivele ky institucion?
Dihet se te pranosh diversitetin duhet kulture, e kjo fatkeqesisht ketu ka munguar. E meqenese punet maten me rrezultat, edhe ato kame munguar. Ndaj ne gjykimin tim, jo.
Tregues rreal i “produktivitetit” te parlamentit tone eshte fakti se ne sezonin e fundit, nuk eshte miratuar asnje ligje qe kerkon shumice te cilesuar, mbi 84 vota. Prandaj jo rastesisht Bashkimi Europian e ka cilesuar Kuvendin si institucionin me te dobet. Ndoshta kjo eshte pergjigjia me e sakt.(kliko medjat e shkruara dhe vizive 10/11/2010)
Kjo “arritje, ka ardhur nga dy arsye kryesore: Se pari gjithçka buron andej nga kryet e vendit, ku nje grua me demek e fort ne post, por ne fakt e brisht ne kohe, e cila prej kohesh i ka zene vendin dikujt tjeter, “kendon” permendesh gjithnje te njejtin rreferen si qyqja mbi dege, pa i kombinuar zeri me figuren, duke i pri goja gjithnje para mendjes. E shkrehur ne nje vokabolar katraure, ku rrezaton jo vetem mungesen e dinjitetit femeror, por edhe urrejtje patologjike ndaj kundershtareve politik, pa e ditur se per pozicionin qe mbane, fjala eshte vlera me e ç’muar, qe s’duhet leshuar asnjehere kuturu nga goja ashtu siç po bene ajo prej vitesh. Me shprehjet cinike, me kuptimin e dhunshem, si kape per zhelesh e xjerre jasht, apo Ai do plumbin ballit, kalojn arsyen njerezore, dhe ligjet e kuvendit. Nga ketu fillojne konfliktet, qe tani kane marr force befasuese, ne kahjen e te keqes. Keshtu seancat shtyjne ditet duke u zvarrisurr çale-çale, ne kete kuvend qe tashme pothuajse eshte topallizuar.

Minimumi eshte turp!
Se dyti, asnjehere me pare, kuvendi nuk ka vuajtur per deputet te kulturuar e profesionist se sa kesaj rradhe. DHe kjo e ka nje shpjegim: Deputetet nuk jane zgjellur direkt nga populli, se po te ishte ndodhur keshtu, shumica e tyre me siguri nuk do te ishin aty, por kjo shumice jane emruar “me kujdes” sipas nje hesapi nga komandantet e tyre.
Ketu, per etike emrat po i leme menjeane, mjaftojne faktet. Fakte qe te trondisin kur shikon disa fytyra te pa njohura per nga kontributi ne partit e tyre, me nje servilizem te betuar, gjithnje te gatshem per tiu bindur si ushtare kazerme urdhrit te “padishahut” te tyre.
Ç’fare debati vizionar mund te degjojme ne kete foltare, ku bindja e deputeteve te dy kraheve, ka marre formën e nënshtrimit ndaj kryetareve te tyre, aq sa mjafton nje fishkellime e Tij qofte edhe e kundraligjshme qe ata te hidhen ne sulm kunder «armikut» jo per te dhene alternativa te dobishme, por per te mbrojtur «punedhenesit» te tyre? I keni pare kur bejne sikur e ndjejne vertet padrejtesin, se si kurdisen pa pushim per tu fryre «vuvuzelave» sipas ritmit te dirigjuar nga «orkestruesi»? Sepse keshtu i do partia ushtaret, perpara te gjithave, ata duhen te jene militant per dite te veshtira. Mandej, sigurisht qe militantet para se te «punesohen» aty, kane pranuar ca kushte nga «Pronari», qe u interesojne te dy paleve, tani jane te detyruar pa çajre te mbrojne njeri-tjetrin.
Duke ndjekur diskutimet e ketyre politikajve qe (vetem deputet nuk mund t›i quash,) duke belbezuar me leter edhe kur shajne, fyejne e akuzojne, bindesh per nivelin e tyre, e thua me te drejt: Keta jane akoma te vegjel per te veshur kostumin e deputetit, dhe s›ke pike besimi se keta ligje-venes, mund te zgjidhin telashet qe e kane zene popullin.
Sigurisht, une nuk them se te gjithe jane te till, por ama nje gje mund te them i bindur: Se ne foltaren tone ne sezonin e kaluar, jane bere me shume shkelje te rregullores se sa kane qene deputet brenda godines se parlamentit. E me qe ra fjala tek godina parlamentare, per te cilen kohet e fundit po trumbetohet shume per ndertimin e nje moderneje, 100 here me mire do te ishte, sikur te kishim deputet vertet te kulturuar e profesionist, ne kete godine qe kemi.
***
Tani koha ka ardhur, ndoshta eshte rasti me i mire per popullin e thjesht te ngrihet ne lartesine qe kerkon demokracia, duke filluar nga zgjedhjet lokale te 8 majit, me voten e tyre demokratike, per ti dhene fund videoskandaleve te ketyre politikaneve harpagone. Tek e fundit nje rifillim i mbare nuk eshte kurre vone, kur eshte puna per te ardhmen e lumtur te femijeve tane. Perndryshe, po vazhduam t’u mbajme ison Metes & Co, druhem se jemi te destinuar te perfundojme si ato perrallat me fund te keq.

Nr. 143 i gazetës në print

Nga

Shqiperia Etnike

2 Qershor 2022

Sherret po varfërojnë Shqipërinë

Ilir Meta, ky kalë që tërheq Shqipërinë në greminë

Vesi, nënshtrimi, servilizmi, arroganca, në rrafshin e dobësisë shoqërore, përgjatë realiteteve e krizave, po vazhdojnë të nënshtrojnë shpirtrat e gjithë shqiptarëve, në këto kohë plot përplasje me vidio-vjedhje të ish zv/kryeministrit Meta, me zhargon rrugaçërie ku drejtuesit e shtetit shajnë deri me gjyshe e stergjyshe, me kërcënim ekzistence e marëdhënie të zbehta me jetën që njeriut ia ka dhënë Zoti.
Duket se ka pësuar krizë identiteti kombëtar. Agravimi i problematikave gjithnjë nga ata që drejtojnë pikënyjen e problematikave, provokojnë varfërim e sherre, qeverisje të paqendrueshme, deri sot është zhvilluar në një terren pjellor, ndoshta edhe për faktin e mosballafaqimit të tyre me esencën fondamentale te çdo populli, lirinë e të shprehurit lirshëm dhe rritjen e mirëqënies ekonomike.
Partitëe vogla, hijet e djepit të besimit që lëkundën besimin e shprehur me votë, na i çuan punët e rrugët nga disi mirë në disi si shumë keq. Një parti që mbuloi me puthje socialistët ekstrem në zgjedhjet parlamentare të 28 qershorit 2009, pra LSI e Ilir Metës, na tronditi identitetin kombëtar me provokimet e situatave kaq të valta politike e ekonomike, sa nxorri gjysmën e shqiptarëve në rrugë, kundër gjysmës tjetër, duke mbuluar po me puthje kundërshtarët e votuesve të saj, duke provokuar trazira të përgjakshme e humbje besimi e jetësh pikërisht të atyre që e kishin votuar Meten e partisë.
E, në këtë plan nuk mund ti vë faj as Sali Berishës që me Ilir Metën ka shumicë kartonash, as Edi Ramës që për shkak të Ilir Metës ka argument proteste, as ndërkombëtarëve që nuk mund të bashkojnë dy brigje me shtrirje e shkrirje rrugëzimi non sens, ku supet e tyre mbajnë veç qeverisjes e mosqeverisjes edhe kosto shumë të larta finaciare për një përdhunshmëri të përdorimit edhe të këtyre pak pasurive që kemi. Protestat e opozitës si testamente të shkatërrimit të psikozës, të raporteve të Shqipërisë me Botën e qytetëruar, si armiqësim të socialistit me demokratin, pra të shqiptarit me shqiptarin për përfitim jo vetëm nga pushteti si udhërrëfyes drejt pasurimit të lëvizjes nga rruga drejt pushtetit, po e çojnë logjikën drejt normave të anormalitetit.
Shqipëria të ngjan se është në Karrocën që terheq Ilir Meta. Ai e tërhoqi për nga Berisha pushtetin. Ai e tërhoqi për nga zëmërimi oponencën. Ai i përplasi keqas institucionet kushtetuese. Ai, me deklaratat që jep, nga dy për ditë, të ngjan se është sërish zëvëndëskryeministër.
Rreziku që përhapet kur shqiptarët shalojnë rrugë të gjata për tu tubuar, është i habitshëm. Në një protestë vriten tre të pafajshëm. Në një rast kur tubojnë 100 000 shqiptarë, humbja është kolosale. Protestuesi sulmon, pushtetari mbrohet. Lum i gjatë mentalitetesh dhe gropë e thellë efektesh shkatërruese të drejtpërdrejta ekonomike.
Të lësh familjen, fjala bie në Korçë, e të vesh në protestë në Tiranë, veç zullumeve të tjera e humbjes së ditës së punës, duhen shumë para. Shkurt, 100 000 protestues kanë një dëm ekonomik sa ç’ fitojnë 100 000 europianë në ditë. Shto këtu humbjet e palës që mbrohet. Humbje të Shqipërisë, të vëndit tënd.
Pika kulmore pozicionuese e klasës politike të majtë kundër rendit ekzistues, çuditërisht janë ca parti të vockla, pa elektorat e autoritet. Skënder Gjinushi, Paskal Milo, Spartak Ngjela, Dashamir Shehi… për të cilët gishti i tyre kushton më shtrenjt se jeta e votuesve. Lere pastaj sa çmim ka një karrige për ta.
Shumë hellurina në rrugë nga e djathta janë pozicionuar majtas e shumë hllurina të së majtës janë në formacionin djathtas. Janë edhe shumë aktive. Vetëm nga dega e PS-së Shkodër, u shkëputen 29 eksponentë për t iu bashkuar Ilir Metës. Më shumë lëvizje kësi soji e kësi kualiteti gjen nga partia në parti, se sa hapje të vëndeve të reja të punës.
Nga këtu burojnë edhe shfrenimet e mbipopullimet e shesheve, tensionet e pasionet. Për pak magazinë natyrisht, si Ilir Meta, pasojat e të cilit po heq kjo qeveri e kjo opozitë, këta socialistë e këta demokratë, këta shqiptarë të mirë që nuk meritojnë përjashtimin e mundësisë për të jetuar jetën si njerëz, si europianë. Sokol Pepushaj

Pronësia mbi tokën – konflikt i hapur edhe ne qytetin e Shkodrës

Ligji i miratuar ne fillim te viteve ’90 per te zgjidhur ceshtjet e pronesise mbi token, vazhdon te ushqeje konflikte pa fund ne Veriun e Shqiperise, ne menyre te vecante ne Qarkun e Shkodres. Nje ligj i kontestuar nga shume drejtime, i cili konsiderohet shpesh here i pazbatueshem ne kushtet konkrete te vendit tone, ka shkaktuar probleme pa fund dhe viktima njerezore.
Sipas raportimeve jozyrtare nga terreni te ketij mesviti 2010, drejtues të sektorëve të ndryshëm në polici por dhe drejtues të njësive të qeverisjes vendore theksojnë se konfliktet e pronësisë janë të shumta duke prodhuar tragjedi te verteta per shume familje. Bëhet fjalë për hasmëri të nivelit të ngujimit, por edhe për konflikte që shpeshherë shoqërohen me akte dhune, kanosje, rrahje e deri në vrasje, ku jo në çdo rast denoncohen në polici.
Vetëm në bashkinë e Vaut të Dejës në Shkodër ka 3-4 konflikte brenda familjes në javë, shumica e të cilëve lidhet me pronësinë. Tipik në këtë zonë është fshati Naraç, 700 familje të të cilit nuk munden ta përdorin dot tokën e përfituar, pasi kjo tokë është marrë dhe përdoret nga ish-pronarët e dikurshëm të fshatit Hajmel.
Problemet me pronesine e tokes tashme jane te pranishme qe pas vitit 1990 edhe ne qytetin e Shkodres. Pikerisht familja e Nadir Harabelit, po perballet me kete fenomen, duke rrrezikuar jeten e tij dhe te familjes. Historia e Nadirit, i cili akoma nuk i ka mbushur 45 vitet ze fill ne fillim te procesit te pluralizmit ne Shqiperi. Si shume familje te tjera, familja e Nadirit perfitoi nga privatizimi i banesave shteterore ne baze te ligjit te miratuar ne ate kohe. Bashke me banesen, sipas ligjit, Nadiri privatizoi edhe nje oborr meqenese banesa e tij ishte ne katin e pare. Pa kaluar shume kohe, ne shtepine e familjes Harabeli paraqitet nje person, i cili deklaron se eshte pronari i vjeter i tokes ku ngrihej banesa e Nadirit, duke i kerkuar ta liroje ate bashke me oborrin e privatizuar sipas ligjit. Per kete pronari i vjeter i tokes, e cila ndodhet ne lagjen “Parruce” te Shkodres, kerkon ti jape aq para sa kishte paguar Nadiri dhe familja e tij per privatizim nga shteti. Natyrshem familja Harabeli nuk pranon dhe i kujton se vlera e baneses eshte shume me e madhe, pasi kishin paguar qera ne shtet per dhjetera vjet. Pronari i vjeter i tokes nuk terhiqet, madje i kujton se pervec tij do te kete pune me te bijte, madje dhe me niperit. Ai largohet duke kercenuar Nadirin me fjalet: “Nuk do ta gezoni kete shtepi dhe token!”. Situata e renduar detyron Nadirin qe ti drejtohet Misionareve te Paqes dhe Pajtimeve, te cilet provojne disa here te zgjidhin kete konflikt, por pa sukses pasi pala e pronarit te vjeter kembengule te marre token e tij ne baze te rregullave te Kanunit te Lek Dukagjinit, pavaresisht se familja Harabeli e ka marre ne baze te ligjit. Presioni dhe kercenimet per jeten ndaj Nadirit dhe familjes se tij, rriten ndjeshem. E kercenojne ti rrembejne fillimisht bashkeshorten Merita Harabeli dhe me pas edhe femijet e tij. Here pas here ne deren e shtepise se tij shfaqen pronari i vjeter i tokes dhe te aferm te tij, te cilet e kercenojne te leshoje banesen, pasi per ndryshe do te eleminohet fizikisht nga shperthimi me eksploziv. Ne keto kushte, duke mos dashur te leshoje te vetmen prone te tij te fituar ligjerisht, Nadiri me familjen detyrohen ne largohen duke u vendosur ne Tirane. Edhe atje jeta nuk do te ishte e qete. Pervec problemeve ekonomike, ata u perballen edhe me pronarin e vjeter te tokes, por mbi te gjitha me djemte dhe niperit e tij. Ne nje rast madje, duke perfituar nga situata e turbullt ne Shqiperi, ata thuajse arriten qellimin per ti eleminuar duke goditur me sende te forta vete Nadirin, i cili fatmiresisht arriti te largohej. Rruga e vetme per te garantuar jeten e tij, te bashkeshortes dhe te femijeve mbetej emigrimi ne Greqi. Per nje fare periudhe, pati pak qetesi ndersa te afermit ne Shkoder e njoftonin per rrezikun e jetes qe i kanosej, meqenese me kalimin e viteve edhe vlera e baneses dhe tokes perreth rritej. Me 14 gusht 2010, ndersa Nadiri po kthehej bashke me familjen nga nje vizite tek te afermit e tij ne Shkoder, ku kishte ardhur thuajse ilegalisht, ai qellohet me arme zjarri dhe vetem Zoti e shpetoi nga vdekja ate dhe familjen. U kthye menjehere ne Greqi, me shpresen se do te mund te vijonte jeten. Ne fakt, nuk ndodhi keshtu. Me liberalizimin e vizave per shqiptaret ne muajin dhjetor 2010 dhe pasi kishin marre informacion per vendndodhjen e Nadirit dhe familjes se tij ne Greqi, djemte e pronarit te tokes i gjejne banesen. Vetem njoftimi nga disa te bashkeatdhetare e shpetoi familjen e Nadir Harabelit nga hakmarrja e verber. Pak minuta para se agresoret te arrinin ne banese, e gjithe familja detyrohet te largohet pa lene asnje adrese nga frika se hasmi do ta gjeje serish, duke u larguar mesa duket edhe nga Greqia ku tashme ai mund te arrihej lehte nga hakmarrja. Tashme nje familje me 5 pjestare, Nadirin, Meriten dhe femijet Nadia, Orjeta dhe Bianka, duhet te mos japin asnje adrese pasi jetet e tyre varen ne fije te perit.
Ndersa ky eshte nje rast flagrant, verejme se edhe në komunën Bushat janë 1050 familje në konflikt për tokën. Vetëm në fshatin Shkjeze janë 200 familje po për këtë konflikt.
Në zonën e Nënshkodrës numërohen 1600 familje me konflikte për tokën. Konfliktet e pronësisë janë të pranishme së tepërmi dhe në rrethin e Malësisë së Madhe ku ligji thuajse nuk ka gjetur fare zbatim, pasi toka në shumicën e rasteve është ndarë sipas kufijve të vjetër, dhe kjo ka sjellë jo vetëm konflikte mes palëve të ndryshme që pretendojnë pronësinë e së njëjtës tokë.
Për motive pronësie në vitin 2008 në qarkun e Shkodrës kanë ndodhur 3 vrasje, në vitin 2007 ka pasur një vrasje për pronësi, në vitin 2006 ka patur 2 vrasje për motive pronësie , në vitin 2005 ka pasur dy vrasje të tilla, në vitin 2004 ka pasur katër vrasje për pronësi dhe në vitin 2003 ka pasur 5 të tilla.
Ndonëse shihet se numri i vrasjeve për motive pronësie ka një fare renie, konfliktet janë në rritje dhe sipas policisë përbëjnë një problem shqetësues që ende nuk ka gjetur zgjidhje.

Redaksia

Me duar te pastra! Po, por kush!?

Nga Blerti DELIJA

“Mani pulite” ishte instrumenti per te rrezuar nje Republike ne Italine fqinje. Ndersa ne Shqiperi po niste te lindte demokracia, ne vendin pertej Adriatikut nje gjykates me emrin Antonio Di Pietro do te shembte bashke me kolege te tjere nje piramide te madhe korrupsioni.
Te zene me ecjen e ngadalte te hapave demokratike, vendi yne nuk i kushtoi rendesi fillimisht “Duarve te pastra”. Brenda pak viteve, e gjithe klasa politike u gjend me duar te nxira nga korrupsioni. Ne vemendjen time eshte nje nga akuzat e para qe iu be asokohe ish- presidentit Berisha nga Nikolle Lesi permes gazetes “Koha Jone” per nje pasuri miliardeshe ne dollare. Pakkush, mes te cileve edhe une e besoi ate vit te trishte 1997 akuzen e Lesit, i cili sot eshte pjese e kabinetit qeveritar te drejtuar nga Berisha- kryeminister.
Qe ne vitin 1991 u artikulua korrupsioni, si nder te paret fenomene ne Shqiperine e re qe po rilindte pas nje terri diktatorial 45 vjecar. Nga viti 1990 e deri me sot, kryeministra dhe guvernatore, zevendesministra e drejtore drejtorishe u akuzuan e ne disa raste edhe u denuan, ne emer te kesaj fjale. Me i famshmi eshte Fatos Nano, i cili u denua, doli nga burgu permes amnistise se bere nga ai qe e futi ne burg, mori pafajesine bashke me demshperblimin per 4 vite burg, u rizgjodh serish kryeminister disa here, u be kandidat per president me “hyqmin” e atij qe e futi ne burg ne 1993 dhe tashme eshte aleat i fuqishem i tij.
Ne vitin 2005 edhe une isha nder ata shqiptare qe i besuam slloganit “Me duar te pastra” qe solli ne pushtet pas 8 viteve opozite PD-ne dhe Berishen. Me ka mbetur ne mendje sidomos ajo ceshtja e “Vaskave te florinjta” por edhe “Kafshata”. Edhe une vete isha i bindur, pa patur fakte, se qeverisja 8 vjecare e PS-se ishte zhytur ne korrupsion. Po cfare ndodhi? Pavaresisht se u premtua ndeshkimi i te korruptuarve, tashme ne kapercyell te 6 viteve te qeverisjes se PD-se, asnje ish- zyrtar socialist nuk eshte ne burg. Madje, kryetari i te korruptuarve socialiste te asaj kohe, Fatos Nano, vijon te gezoje te gjitha privilegjet nga shteti.
Me ndryshimin e pozicioneve, tashme eshte opozita e drejtuar nga Edi Rama qe ka nisur prej vitesh akuzat per korrupsion ndaj mazhorances. Per hir te vertetes, edhe mazhoranca e sulmon ashper per korrupsion opoziten, te pakten ne segmentin e Bashkise se Tiranes qe prej 11 vitesh, e menaxhon PS-ja dhe direkt Edi Rama. Serish, sot e kesaj dite qe flasim, nuk ka asnje te denuar pervec lincimit qe i behet politikisht secilit nga foltoret politike te selive partiake.
Ne qeverine e fundit socialiste te drejtuar nga Nano, ky i fundit perfshiu ne liste edhe disa nga ish te perfolurit, te tipit Caci. Me zgjuarsi Nano iu pergjigj gazetareve dhe opinionit se “gjykatat vertetuan se Caci- Muci- Baci ishin te pafajshem prandaj i bera pjese te qeverisjes serish”. Me te njejten logjike edhe sot Berisha fare mire mund te thote se ceshtjet penale ne drejtim te ministrave te tij te perfolur si Basha apo Mediu, jane mbyllur nga gjykatat dhe ata natyrshem kthehen ne qeveri me te.
Gradualisht kemi mberritur ne nje tjeter ngjarje, ate te Gerdecit. Dihet se 4 te akuzuarit kane lane qelite e paraburgimit dhe po gjykohen nen mase sigurie “arrest shtepiak”. Specialistet e jurisprudences thone se kjo eshte paradhoma e lirimit te mundshem te tyre. Jam i bindur se pertej akuzave te ndersjellta politike, ne kete akt te fundit ka nje bashkepunim ne mes pozite- opozites per te arritur ne kete perfundim. Gjithmone e kam pare me shume dyshim ate rrahjen e shpatullave qe Edi Rama i ben Sali Berishes pas ore pas shperthimit te 15 marsit 2008 ne Gerdec, ne mjediset e Spitalit Ushtarak. Shume analiste, me me shume informacion se une, jane shprehur se ne ate moment opozita shume lehte mund ta rrezonte mazhorancen pas vdekjes se 26 personave. Edhe ne driten e zhvillimeve aktuale, jam i bindur se Rama dhe Berisha ne bashkepunim kane sponsorizuar zvarritjen e procesit “Gerdeci” duke patur si pikelidhje apo referimi 4 te arrestuarit. Secili prej tyre dhe te kater bashke, do te kishin bere nje dem te pallogaritshem nese do te kishin folur per lidhjet direkte dhe indirekte me dinosauret e politikes sone sot. Ky ose keta mund te jene Delijorgji, Pinari, Ngjeci e Minxolli te cilet dine shume me teper nga cfare kane thene.
Si gjithmone, ne te tilla raste, gishti drejtohet nga gjykata, prokuroria e keshtu me rradhe. Harrohet se ata gjykates e prokurore jane njerez, harrohet se jane direkt ose indirekt prodhim i politikes, harrohet se edhe ata jane njerez dhe se ata vete mund te korruptohen.
Jam thuajse i bindur se ne kete realitet kur te gjitha institucionet jane kunder te gjitha institucioneve e te gjitha bashke, kunder interesit te shqiptareve, eshte e kote te flitet. Por ajo qe me dhemb eshte loja e neveritshme qe behet me popullin. Deri disa jave me pare Dritan Prifti ishte emblema e korrupsionit ne qeverine Berisha, te pakten sipas opozites. 1.8 milion euro te fituara nga ai me shitjen e nje fabrike kurrehere te vene ne pune, ishin tema e qindra konferencave per shtyp e emisioneve televizive. Brenda fare pak kohesh, nga “ujk” Prifti kthehet ne “qengj”. Publikon nje video qe edhe e veteakuzon per bashkepunim ne korrupsion te pakten dhe katapultohet ne tryezen e opozites se bashkuar por edhe ne grupin parlamentar socialist. Qe nuk ka patur ndonjehere moral ne politiken shqiptare, kete e kane mesuar tashme te gjithe. Por qe te tallesh haptas me shqiptaret, brenda pak javeve sic beri PS-ja dhe Edi Rama me rastin e Priftit, eshte e patolerueshme te pakten per nivelin mesatar te bashkekombasve te mije. Mese shumti ndjej keqardhje per ata mbeshtetes te opozites te cilet vijojne ti besojne perralles se luftes ndaj korrupsionit nga prijesit e tyre. Ndjej keqardhje edhe per shume miq por edhe per veten time. Jemi shume pak dhe aq me teper shume larg vendimmarrjes per te ndikuar ne realitetin e sotem ne vend.
Rasti i Shqiperise besoj eshte unikal, pasi eshte i pashprese. Klasa politike keto 20 vite ka treguar me fakte se eshte e korruptuar ne te gjitha nivelet, deri ne kapilaret e saj. Askush nuk kenaqet me me rrogat dhe perfitimet nga postet qe gjithaq jane te majme krahasuar me standartet e vendit tone. Kemi nje sistem drejtesie ne krye te “listes se zeze” te institucioneve ne korruptuara, te pakten ne perceptimin e publikut. Kemi institucione te tjera qe fillimisht mbeshtesin kolonat e drejtesise ne vend, por me pas pendohen kur nuk jane satelite te tyre. Zoterojme aftesi te shumta institucionale per te mos bashkepunuar mes vedit apo per te luftuar mes vedi me sakte. Ideojme apo shpikim perplasje institucionale publike per te mbajtur te ndezur zjarrin e politikes dhe pertej flakeve lulezon i patrazuar korrupsioni. Ne serialin e famshem “Piovra” (Oktapodi) vriten nga komisaret e policise, gjykatesit, prokuroret e punonjes policie te thjeshte. Indirekt ata vriten apo jane vrare nga politika, e cila rezulton serish te jete e lidhur me mafian me fije te dukshme apo te padukshme. Ne Shqiperi, ne jeten reale, me perjashtim te punonjesve te policise, askush tjeter nuk ka vdekur ne krye te detyres duke u perballur me krimin, me mafian. E thene ndryshe, eshte krijuar tashme nje “lidhje e shkurter” ne mes politikes, mafias dhe gjyqesorit dhe sigurisht kthehemi ne nje vend te pashprese per ndryshim pozitiv.
Per disa kohe, edhe ne paten nje personazh, Silvia Konti. Nga sot, edhe nje femije 5 vjecar e konsideron “lavire” pasi keshtu i cilesoi nje i rendesishem i politikes. Ne Italine fqinje per pozicione te tilla te rendesishme si prokuror, gjykates, komisar policie etj., ka nje cilesim shume domethenes: sherbetor te shtetit. Ne vendin tone kjo kategori nuk ekziston. Te gjithe e kane pare, e shohin dhe do ta shohin veten si zoterues te shtetit. Prandaj ne Shqiperi nuk do kete edhe per shume kohe nje ” Mani Pulite”. Dhe jo se nuk kemi nje Di Pietro, nje Silvia Konti apo komisar Katani. Por eshte sistemi qe nuk i prodhon dot. Ose nese i ka prodhuar, nuk i le te kryejne detyren! Deri atehere, te gjithe do te vijojme te dehemi me demagogji por edhe me lugen bosh. Plot e ka vetem korrupsioni, ata qe e ushtrojne apo perfitojne prej tij!

Shumë të arrestuar e dhunuar rreth ngjarjes së 21 janarit

Demostrata e para disa diteve e opozites ne Titane me 21 Janar krahas 4 viktimave dhe nje dhune policore ndaj protestuesve si dhe ndalimin dhe shoqerimin ne komisariatet e kryeqytetit shenoi dhe presione te tjera ndaj pjesemarresve te saj. Nga Shkodra eshte nje liste e gjate te arrestuarish, ndaj te cileve Gjykata e Tiranes ka marre masat e sigurise se arrestit me burg nga 10-21 dite. Nderkohe dhe Drejtoria e Policise se Qarkut Shkoder eshte vene ne levizje ne zbatimin e urdhrave te ndalimit apo shoqerimit te pjesemarresve ne proteste bazuar ne identifikimin e personave pjesemarres permes pamjeve vizive te ofruara nga mediat e ndryshme.
Keto raprezalje dhe presione policore kane prekur dhe Ermal Heten nje prej pjesemarresve nga Shkodra ne protesten e 21 Janarit. Ai eshte shoqeruar deri me sot ne polici 2 here, nderkohe qe ndaj tij eshte ushtruar presion I vazhdueshem ne forma te ndryshme dhe permes kontrolleve ne bizneset e familjes Heta qe ne Shkoder shquhet per kontributin e saj ne vite ne Partine Socialiste. Me 21 Janar ne kryeqytet ishin Ermali me babane e tij Musa Heta dhe vellane Luanin, megjithate dy te tjeret nuk jane shoqeruar as nuk u eshte bere presion nga organet shteterore, pervec nje gjobe tatimore e cila dhe pse e argumentuar deri diku, mban parapavije politike.
Shoqerimet ne komisariatin e Shkodres keto dite jane bere te perditshme, nderkohe qe format e presioneve policore kane qene nga me te ndryshme ndaj pjesemarresve ne protesten e 21 Janarit ku u shenuan 4 te vrare me arme zjarri, dhjetra te plagosur dhe qindra persona te arrestuar.
Redaksia

Ne labirintet e nje hasmërie te vjeter

Gjakmarrja, kjo murtaje e kombit shqiptar vazhdon te mbaje ne kthetra jetet e qindra familjeve edhe ne mijevjecarin e trete. Vecanarisht pas vitit 1990 fenomeni u rikthye frikshem tek shqiptaret, madje lidhur edhe me ngjarja te ndodhura dekada me pare. Gjakmarrja u stimulua se tepermi pas vitit 1997, vit kur I gjithe populli u armatos pas shperthimit te depove te ushtrise shqiptare. Here pas here ne gazeten “SHE” kemi percjelle raste tragjike gjakmarrjeje, por rasti i Preke Potaj eshte nder me problematiket.
Historia e kësaj gjakmarrjeje ze fill rreth 60 vite me pare. Tome Martini, nje kusheri i Prekë Potaj, ka vrare ne grindje e siper Bajram Murataj nga fshati Brucaj. Hasmëria ne mes fiseve ishte edhe me e eger pasi ishte ne mes dy krahinave, asaj te Pultit prej nga vinte familja e Prekë Potaj dhe Malesise se Madhe nga ishte edhe i vrari Murataj. Si pasoje e rregjimit komunist, kjo hasmëri per shume dekada mbeti e fjetur, per tu rikthyer me ardhjen e demokracise, por shenoi nje ashpërsim pas vitit 1997. Pergjate 20 viteve, pasi mori kercenimin e pare se do te vritej ne emer te gjakmarrjes, Prekë Potaj u detyrua te jetonte i fshehur rreth 20 vite. Here pes here ishte i detyruar te levizte per te siguruar edhe jetesen e familjes dhe pikërisht me 5 shtator 1999, Preka qellohet me arme zjarri nga persona qe udhëtonin ne nje makine tip Benz. Ngjarja ne fjale ka ndodhur ne fshatin Grude e Re dhe vetem fati solli qe Prekë Potaj te mos vdiste ne ate atentat per jeten.
I vene ne shenjester te kësaj gjakmarrjeje, Prekë Potaj do te rrezikonte serish jeten me 21 nentor 2006. Ne nje nga sheshet kryesore te qytetit te Shkodres, prane Hotel- Turizem “Rozafa” nje makine tip Fuoristrade tentoi ti marre jeten duke e shtypur nen rrota. Nga ky sulm i rradhes, Preka pesoi demtime serioze ne kemben e djathte.
Meqenese ne shume raste policia bashkëpunon me palet ne hakmarrjen per gjakmarrje, asnjehere nuk u arrit qe te merrej vesh se kush ishin personat qe dy here tentuan ti marrin jeten Prekë Potajt. Madje, edhe e vetmja shprese, Shoqata e Misionareve te Paqes dhe Pajtimeve, nuk arriti te binde palen tjeter te heqe dore nga gjakmarrja meqenëse behej fjale per nje konflikt te nisur rreth 60 vite me pare. Jeta e PrekëPotaj, i lindur me 28 tetor 1970, shume dekada pasi konflikti kishte nisur, eshte e kercenuar ne vendlindje. Sipas Kanunit te Lek Dukagjinit, Prekë Potaj duhet te vritet me cdo kusht dhe cmim, pasi gjaku lahet vetem me gjak. Ne keto kushte Preka eshte i detyruar te mos tregoje asgje per vendndodhjen e tij, pasi nje plumb vrastar i nisur prej vitesh drejt tij, mund ta zere nga momenti ne moment ne emer te gjakmarrjes, kësaj murtaje te mijevjecarit te trete nder shqiptare. Rifat YMERI

Shqiptarët dhe politika

nga Artan Fuga

Ngjarjet e rënda që kanë ndodhur këto dy-tre javët e fundit mund të përmblidhen në tre faktorë kryesorë:

a. Bllokimi i mekanizmave institucionalë të politikës dhe përkthimi i saj me lëvizje masash në rrugë;
b. Dhunë përgjatë demonstratës të thirrur nga opozita dhe konfrontimet me forcat e rendit duke sjellë humbje jetësh njerëzore, plagosje, dëmtime materiale etj.;
c. Konfrontime verbale dhe institucionale mes drejtuesve të sektorëve të ndryshëm të shtetit.
Për rrjedhojë, në opinionin publik ka një dëshpërim. Ai dallohet edhe në bisedat mes njerëzve, edhe në mjedise familjare, por edhe në shumë raste në shkrime në shtyp apo intervista në televizione. Padyshim që ka vend për trishtim, kur sheh që mekanizmi politik i shoqërisë shqiptare ka pësuar një ndrydhje të fortë, institucionet e shtetit i bëhen barrikada njeri tjetrit dhe përgjegjësit e tyre demonstrojnë tensione psikologjike para qytetarëve që i shohin ata në ekranet televizive dhe, megjithatë, tregojnë një qetësi dhe maturi të përkorë. Mirëpo, pas trishtimit, ka vend të bëhen analiza, dhe kur ato mbyllen me nota të rënda pesimiste, padrejtësisht, atëherë gjendja rëndohet edhe më tepër.
Ka njerëz që me sinqeritet janë të dëshpëruar si të gjithë ne ndërkohë që dëshirojmë një Shqipëri të fortë, me demokraci që zhvillohet, me stabilitet social dhe politik për të përballuar një botë që ka hyrë në një fazë shumë delikate dhe të rrezikshme. Nga kjo fazë do të dalin të fortë dhe të rinuar kombet e mençur që dinë të vendosen përballë fatit të tyre historik me vendosmëri, kurse kombet që do të hanë veten së brendshmi, do të shkojnë në bisht të radhës të qytetërimeve të dobëta.
Mërzia shprehet ndonjëherë edhe nga njerëz që kanë për detyrë të tregojnë qetësi dhe të kërkojnë rrugë për të dalë nga situata ku jemi futur. Nuk është puna thjesht te pesimizmi sepse nëse rruga do të ishte pa krye, pesimizmi përbën realizmin më të mirë. Por, problemi qëndron më duket se ka një pesimizëm që vjen edhe nga hutimi, nga paralele të paqëndrueshme në arsyetim dhe nga mosdallimi i qartë i dukurive politike, historike dhe shoqërore të sotme, ose edhe nga ndonjë mangësi në metodologjinë e përqasjes së dukurive sociale.
Përsëri janë artikuluar zëra se ne shqiptarët po tregojmë se nuk dimë të bëjmë shtet, se po i prishim “muret” e kështjellë përsëri si njëzet, dhjetë vjet apo njëqind vjet më parë. Mblidhen raste të ngjashme në historinë tonë, zhvishen gabimisht nga dallimet mes tyre, dhe kështu gjithçka shihet e thjeshtëzuar në dramat e dhunës që barazohen me njëra-tjetrën. Nuk shihen këto analiza të lidhura ngushtë me koniunkturat e veçanta të çdo etape.
E gjithë barra bie sipas një përqasje antropologjike mbi atë grup shoqëror që quhet “shqiptarët”. Unë do të mendoja ndryshe. Do të mendoja se edhe në krizën e vitet 1997, edhe tani, ndonëse atëherë rendi publik u shkatërrua dhe tani institucionet kanë një destabilizim të rëndë nga i cili uroj ta marrin veten sa më shpejt dhe fuqishëm, shoqëria shqiptare nuk u shpërbë. Edhe atëherë sikurse edhe tani lidhjet shoqërore mes shqiptarëve u treguan shumë të forta dhe nuk u shkërmoqën as nën furinë e inatit, as të armëve dhe as të gjuhës së hidhur të politikës apo bllokimeve institucionale. Mua më duke se shqiptarët, përkundrazi, edhe kur shteti i tyre ka rënë, edhe kur ka rrezikuar të bjerë duke u lëkundur papërgjegjshmërisht, kombi pra, ka ditur të afirmojë qetësinë e vet, stabilitetin e vet. Shteti mishërohet te institucionet, por ideja e shtetit që përbën në fakt kuintesencën e tij, nuk është thjesht dhe vetëm te materia e mureve, nuk është vetëm te personat që e përfaqësojnë shtetin, por, përmbi ta, mbi gjithçka, sikurse e ka argumentuar fort filozofia hegeliane, shteti është pikësëpari vetë ideja e shtetit që qëndron në përfytyrimet kolektive të të gjithë kombit. Shqipëria dhe shqiptarët nuk janë përfshirë në çarje të rënda dhune transversale dhe kapilare sikurse ka ndodhur me shoqëri të tjera ballkanike jo rrallë. Jam i bindur se nëse nuk provokohet shumë kombi nga partitë politike, sepse edhe ai ka një pikë përtej së cilës e humb toruan, shoqëria do ta kalojë në mënyrë dinjitoze këtë destabilizim të madh, këtë traumë të madhe që ka pësuar në këto dy javët e fundit, shkaqet e së cilës duan muaj dhe vite për t’u analizuar.
Mbi të gjitha nuk ka dukuri përsëritjeje sikurse duan disa ta instalojnë pa dashje apo nga nihilizmi vesin e dhunës në historinë e re shqiptare. Ngjarja historike nuk mund të reduktohet te dhuna që ajo prodhon, sado e dhimbshme që kjo e fundit të jetë dhe sado të padëshirueshme të jenë pasojat e saj.
Është e vërtetë se kalimi nga shoqëria totalitare drejt një horizonti demokratizues te ne, në vitin 1990, ka qenë i kushtueshëm me tronditje sociale, humbje të kontrollit të shtetit mbi rendin, përplasje të rënda në sheshe e mitingje, mitingje dhe antimitingje. Nuk ishte ta zëmë si tranzicioni çek apo hungarez etj. Por, kjo nuk ka të bëjë fare me natyrën e shqiptarëve apo me kuintesencën e historisë të Shqipërisë. Ka të bëjë thjesht me mënyrën sesi ishin ndërtuar marrëdhëniet njerëzore dhe shtetërore në kohën para vitit 1990. E gjitha sa ndodhi nuk kishte të bënte me ndonjë prirje abstrakte dhune, por ishte një mekanizëm kalimi nga një shoqëri totalitare drejt një model shoqërie të kërkuar sipas parametrave të respektimit të të drejtave të njeriut, të tregut të lirë dhe të demokratizimit të pushtetit.
Në një farë mënyre kjo etapë është kapërcyer dhe ngjarjet e tanishme nuk kanë të bëjnë fare me ndonjë përsëritshmëri, pra s’ka vend të thuhet sikur shqiptarët përsëri po përsërisin gabimet e kaluara. Etapa e tanishme është krejt tjetër, është një sfidë e re që nuk ka qenë më parë.
Historia qenka për ne, por jo vetëm për ne shqiptarët, një lloj gare vrapimi si ato të kapërcimit me pengesa. Duhen kapërcyer pengesat njëra pas tjetrës. Ndofta përpjekjet për kapërcimin e çdonjërës janë të ngjashme, kurse vetë pengesa nuk është aspak e njëjta si më parë.
Ngjarjet e dhunshme të vitit 1997, atëherë kur populli vërtet kishte dëshirë të mbushte spontanisht sheshet, kishte të bënte në radhë të parë me falimentimin e rëndë të piramidave, pra të atyre shoqërive false bankare që rrëmbyen paranë e shqiptarëve duke i lënë këta me gisht në gojë pasi kishin shitur shtëpi e katandi. Ishte kriza e një modeli ekonomik dhe financiar i adaptuar si keqkuptim, si gabim, si spekulim, si grabitje, si të duam ta quajmë. U dëshmua nëpërmjet ngjarjeve të rënda se me modelin ekonomik të vendit nuk luhet. Askush nuk mund të luajë. As shteti as kundërshteti sepse pastaj të gjithë përfshihen në një humnerë që nuk e ndal dot askush. Përballja e manifestuesve me forcat e rendit, pastaj dalja e situatë nga kontrolli i politikës dhe fragmentimi i vendit në zona të kontrolluara nga pushtete jolegjitime, dhuna, vrasjet, grabitjet, terrori që shpërtheu nga grupe të veçanta, etj., kryheshin brenda një krize sociale, ekonomike, politike, por që në mendjen e popullit lidhej me dramën e rënies së shtyllave ku gabimisht ishte vendosur modeli financiar dhe ekonomik i vendit.
Asnjë lidhje me situatën e tanishme. Duket se në sistemin bankar, shqiptarët, nëse mund të flasim me këtë terminologji antropologjike, e papërdorshme në politologji dhe ekonomi, kanë vend mend. Të paktën kështu duket.
As ngjarjet e 1998 dhe dhuna që shpërtheu pas vrasjes të të ndjerit Azem Hajdari nuk kishin aspak të bënin me atë që ndodhi këto dy javët e fundit. Atëherë ndodhi një revoltë pas një ngjarje shumë të rëndë, kurse këto dy javë shkaku dhe origjina e ngjarjeve ishte krejt tjetër.
Kjo që po ndodh tani nuk besoj se ka pas përsëritshmëri në të kaluarën. Ndonëse humbje jetësh kanë prodhuar edhe më parë tensionet dhe konfliktet politike në historinë re dhe të vjetër shqiptare.
Këtë radhë kemi një vendosje në dyshim të legjitimitetit të zgjedhjeve të vitit 2008, edhe tani pas dy vjetëve e gjysmë. Bllokim të institucioneve që vendosin në marrëdhënie të caktuara normale shumicën parlamentare me opozitën, kalim i konfrontimeve politike nga institucionet në rrugë, si edhe një shpupurisje të marrëdhënieve midis institucioneve të shtetit. Kjo është një ngjarje e re që kërkon një analizë të re dhe nuk ka përse hyn në hullitë e përqasjeve që barazojnë të kaluarën me të sotmet, që mbështeten mbi substanca universale pakuptim dhe që pengojnë të shohësh se çfarë ka ndodhur sot, pa e barazuar këtë që ndodh sot me atë që ka ndodhur para dhjetë apo njëzet vjetësh.
Në vitin 1997 shteti u lëkund, pjesërisht edhe u rrëzua si veprim institucional, por nuk u fragmentua. Përse nuk u fragmentua, por qëndroi si një bllok që po rrëzohej tërësisht, duke na venë para rrezikut për të qenë ose me shtet ose pa shtet fare? Sepse e tillë që kushtetuta e asaj kohe dhe ashtu e kishte konceptuar ajo institucionin e shtetit: Të përqendruar te një njeri i vetëm. Ose binte ai dhe binte shteti, ose nuk binte ai dhe mbahej shteti. Kurse sot, kushtetuta luan në mënyrë të paqëndrueshme mes pushtetesh që nuk duket se kanë edhe një koherencë aq të dukshme midis tyre, përpos faktit se janë pushtete të ndara. Duket se askush nuk ka një “dorë të fortë” brenda kuadrit të sotëm institucional që të bashkërendojë gardën dhe policinë, policinë dhe prokurorinë, presidentin dhe qeverinë, presidentin dhe kuvendin. Kështu është ndërtuar kushtetuta që kemi sot. Nga njëra anë më mirë që është kështu sepse ka më shumë hapësira lirie dhe më pak mundësi uzurpimi të shtetit. Por, nga ana tjetër, më duket se është marrë shumë naivisht kuptimi i ndarjes së pushteteve dhe nuk është parë edhe aq fort se këto pushtete, duke qenë të ndarë, diku edhe duhet të ndërtojnë një kulm të përbashkët, përndryshe republika bie. Më kujtohet Tomas Hobsi i cili duke tërhequr vëmendjen te dialektika midis ndarjes dhe unitetit të pushteteve, theksonte se ndarja e pushteteve duhet të shoqërohet edhe me bashkëveprimin dhe unitetin e tyre, sepse përndryshe një republikë e ndarë më dysh a më tresh nuk mund ta ketë jetën e gjatë.
Ja përse ne nuk po përsërisim as gabimet që u bënë në 1990, kur ndonjë “trim i vonët” na kujton se duhet të ishte derdhur gjak që atëherë duke e drejtuar turmën drejt akteve të përgjakshme. Kërkon edhe më shumë gjak…
Nuk po përsërisim as gabimet e 1997 dhe 1998, sepse kishte rrethana krejt të tjera në atë kohë krahasuar me sot.

Familja Melaj e rrezikuar me jetë

Një jetë tepër te zymtë i ka rezervuar fati shtetasit Gjovalin Melaj. Deri në vitin 1997 ishte nën kërcënim me jetë për çëshje politike, një fenomen ky që ne Shqipëri është bërë shqetëues, pasi shumë shqiptarë janë pushkatuar. Madje edhe ish themeluesi i partisë demokratike, ish deputeti Azem Hajdari qe pushkatuae 13 vjet më parë, më 12 shtator 1998. Njerëzit që investuan për një Shqipëri të lirë, njëlloj si Gjovalin Melaj, janë përndjekur, keqtrajtuar, madje edhe vrarë. Edhe këto ditë Shqipëria është nën pushtetin e protestave, ku vetëm përballë kryeministrisë, nga plumbat e Gardës së Republikës u pushkatuan katër vetë më 21 janar 2011. Shteti nuk funksionon as sot. Vetë gardistët që urdhërohen të vrasin, sot jaqnë në burg, ndërsa urdhërdhënësit janë në majë të shtetit. Pra, policia, ushtria dhe tërë administrata mund të përdoren gjithsesi dhe ligji jo vetëm që nuk i mbron, por edhe i rrezikon me jetë. Ka një anormalitet që nga njerëzit që mbushin rrugët duke përdorur edhe dhune, e deri tek nivelet më të larta të shtetit që ngujohen e mbrohen me plumba nga turmat e irrituara. Nga pozita të tilla nis edhe kalvari i dhimshëm që i rrezikon jetën ish policit të policisë kufitare Gjovalin Melaj. Në vitin 1998, kur u thyen depot e armatimit dhe populli mori gjithë armët e municionet luftarake të shtetit, Gjovalin Melaj, duke kryer detyrën si polic kufitar, bllokon një sasi të konsiderueshme cigaresh kontrabandë, me ç’ rast u kapën edhe dy personat kontrabandistë. Por anarkia e atëhershme ishte njëlloj si sot që vriten njerëz të pafajshëm nga plumbat e Gardës së Republikës. Kështu, kontrabandistët, siç ka ndodhur shumë herë, e kanalizojnë ngjarjen në gjakmarrje, duke iu referuar Kanunit të Lekë Dukagjinit. Vjen edhe rasti kur Gjovalin Melaj plagoset me thikë. Shtrohet në spital dhe për fat i shpëton vdekjes. Gjen gjithsesi mundësinë të laregohet nga vendi I tij, vetëm e vetëm ti shpëtoi vdekjes. Gjaksit nuk tërhiqen. Vëllait të tij i kërkojnë vlerën e cigareve kontarabandë. Pra është pikërisht viti 1998, kur tre vëllezërit e fisit Dokaj i acarojnë në maksimum konfliktet me vëllain e Gjovalinit, të quajturin Gjeke Melaj. Në kushtet e konfliktit të ashpër kushërinjtë e Gjekës, plagosin me armë një të fisit Dokaj. Sherret acarohen dhe përmasohen. Në gusht 2008 plagoset Tonin Melaj. Në mes është futur edhe Komiteti i Pajtimit Mbarëkombëtar, një organizëm ky që merret me pajtimet e sheshimet e gjaqeve e mosmarrëveshjeve në Shqipëri. Ky organizëm ka arritur jo pak herë të sheshoi hasmëri, por për rastin konkret përpjekjet dështojnë dhe mësojmë që edhe sot nuk kanë arritur ti pajtojnë këta njerëz. Ngjarja më tragjike është regjistruar më 09. 12. 2010, kur u vra babai i Gjovalinit, shtetasi Kolë Melaj. Konflikti tashmë është shumë i acaruar. Gjovalin Melaj dhe familja e tij janë të rrezikuar serizisht me jetën. Aq më tepër ngjarja duket pa shpresë, kur protestat kanë përfshirë tëre Shqipërinë dhe ndërkombëtarët nuk po arrijnë të pajtojnë politikën, jo më konfliktet që po marrin përditë jetë të pafajshme njerëzish.
Redaksia

Kerkonte fejese, e plagosin me thike

Njihet si qyteti ekzemplar I bashkejeteses fetare, por realiteti I qytetit te Shkodres eshte shume me ndryshe. Lidhjet ne mes te rinjeve te besimeve te ndryshme fetare, mbeten shume te pakta dhe ne disa raste, perfundojne edhe thuajse tragjikisht.
Si cdo I ri tjeter, edhe Samet Halili eshte njohur dhe u dashurua me nje vajze. Ashtu sic eshte e natyrshme, zemra nuk komandohet, qofte edhe nga perkatesia fetare e vajzes. Sameti, banor I lagjes “Partizani” te Shkodres, ra ne dashuri me vajzen me iniciale M.A. Vajza e re ishte me origjine nga Malesia, nje treve qe nuk njihet per tolerencen e lidhjeve mes te rinjeve me fe te ndryshme, por edhe si nje krahine ku ka ndikim te thelle e shekullor Kanuni I Lek Dukagjinit. Lidhja mes dy te rinjeve nisi te forcohej dhe ata takoheshin mjaft shpesh me njer- tjetrin. Dashuria e tyre ishte e paster si vete mosha e tyre e re. Ata I premtonin njeri- tjetrit dashuri deri ne vdekje, ndersa familja e vajzes me iniciale M.A. ishte krejtesisht kunder lidhjes se tyre. Planet e te rinjeve ishin per nje fejese te shpejte, per te kurorezuar lidhjen e dashurise se tyre.
Fatkeqesisht, nuk kaloi shume kohe dhe kjo lidhje ra ne sy te familjes se vajzes. Ata I bene presione nga me te ndryshmet qe ajo te shkeputej nga Sameti. Fillimisht, vajza nuk ua vuri veshin presioneve dhe kercenimeve, duke vijuar te takonte djalin e zemres se saj. Paralelisht me presionet ndaj vajzes, familja e saj, kishte pergatitur edhe ndeshkimin per Sametin, I cili per asnje arsye nuk duhej te fejohej me vajzen e tyre me iniciale M.A.
Mengjesin e dates 5 qershorit 2010, teksa Sameti po pinte nje kafe ne nje lokal prane lagjes se tij, iu afruan tavolines dy persona. Pasi I kujtuan lidhjen e tij te dashurise me vajzen M.A., ata I kerkuan te heqe dore duke e kercenuar me jete. Nuk mjaftoi kjo, por ne pak caste ata e goditen me thike ne gjoks. Vetem fati beri qe tehu I thikes te mos preke organet e tij vitale, duke I shkaktuar edhe vdekjen. Qe nga ajo dite, familja e Samet Halilit eshte ne gjak ne familjen e vajzes me iniciale M.A. nga Malesia. Tashme eshte futur ne mes Kanuni I Lek Dukagjinit dhe familja e vajzes e konsideron veten te cnderuar dhe kerkon shpagim me jeten e Sametit.
Kjo eshte nje nga historite me tragjike te qytetit te Shkodres, e ngjashme edhe me historite me dramatike boterore. Ndryshe nga keto histori, kjo ngjarje eshte realitet I dhimbshem I qytetit me te madh verior.
Vasel GILAJ

Ne po bëjmë gabime të reja

Gabime patjetër, por të reja.
Aktualisht klasa politike nuk po arrin sipas mendimit tim të gjejë koherencën mes pushteteve politike të ndara. Kuptoi se në 1997 një republikë presidenciale e përqendruar ishte në kundërshtim me ndarjen e pushteteve, pra me modelin e shtetit të së drejtës. Kurse aktualisht, pasi kuptoi gabimin e parë, po përballet me limitet e modelit të ri politik të vendit. Kuadri i sotëm kushtetues ka nevojë për riformatim dhe reformim të thellë, çka kam insistuar që prej dhjetë vitesh. Institucionet shtetërore ndërsa realizojnë ndarjen e pushteteve, nuk arrijnë të bashkërendojnë institucionalisht për të krijuar unitetin e shtetit. Aq e dhimbshme është kjo sa në ditët e rënda kur qytetari e ka dashur shtetin të funksionojë si një mekanizëm që vepron në mënyrë unike për ta mbrojtur e ruajtur atë dhe jetën e tij, ka parë një spektakël televiziv me përplasjen e institucioneve shtetërore me njeri tjetrin.
Unë s’të njoh ty, ti nuk më njeh mua, ne të dy nuk njohim atë tjetrin.
Deri tani kemi pasur një unitet të pushteteve të shtetit të siguruar iluzivisht prej faktorëve përtej institucionalë. Shumë institucione të shtetit i kanë mbajtur të lidhura dhe në koherencë mes tyre partitë politike që kanë qenë historikisht në fuqi. E njejta parti mbizotëronte ta zëmë edhe pushtetin ligjvënës edhe ekzekutiv, edhe prokurorinë, etj. Ose, është krijuar një “çimento” tjetër për ta ngjizur shtetin sikurse janë marrëveshjet politike disavjeçare apo disamujore midis partive politike kundërshtare. Ndarje e tortës së pushtetit me mirëkuptim. Ndërkohë që kjo marrëveshje ka së paku dy vjet që nuk po funksion si duhet, edhe shteti po zhgërryhet në një ciflosje të unitetit të vet dhe në një ndarje të tij në disa “koka”.
Pushtetet e ndryshme, secili më vete, po kthehet në një shtet më vete. Duket sikur jetojmë në një territor që administrohet nga shtete të ndryshme. E gjitha kjo na shfaqet në televizor si një spektakël i përnatshëm. Mangët kishim edhe rivalitetin mes krahut të armatosur të pushtetit bashkiak, policive bashkiake, dhe krahut të armatosur të shtetit qendror, policisë së shtetit.
Jemi para një problemi të ri, atij t’i japim zgjidhje. Është një problem që nuk e kemi njohur përpara në historinë tonë politike. Nuk ka të bëjë as me Fan Nolin, as me Skënderbeun, as me Mbretëreshën Teutë. Është e thënë që të mësojmë nëpërmjet dramash. Zaten të gjithë popujt kështu kanë mësuar. Por, nuk është faji i shqiptarëve, por një ves në organizimin e shtetit dhe të pushteteve, qendrore, lokale, ekzekutive, gjyqësore, ligjvënëse etj. I gjithë kuadri juridik është bërë shpejt e shpejt, si nëpër këmbë, si në kohë lufte aty nga 1997 dhe 1998, prandaj ligjet lënë pllaja krejt bosh mes tyre, lenë vend për keqinterpretime, ku secili pushtet, në emër të pavarësisë së vet, në fakt po ndërtohet si shtet më vete. Jemi si një kala me shumë bedena, por pa ura kalimi mes tyre.
Nuk ka të bëjë me natyrën antropologjike të shqiptarëve sikurse janë mërzitur disa. Çfarë faji ka Qenan K. që nuk ka votuar ndonjëherë, ndofta si pesëdhjetë për qind e bashkëpatriotëve të tij, për krizën institucionale në marrëdhëniet e shprishura përkohësisht mes institucioneve kryesore të shtetit shqiptar? Është struktura brenda së cilës këta pushtete veprojnë që e bën politikën të mos gjejë zgjidhje. Është një mekanizëm shtetëror që funksionon veçse nën kontrollin e partive politike ose si rezultat i marrëveshjes së tyre. Po u çekuilibruan këto dy mekanizma pushtetet tona nuk e gjejnë dot se ku të kulmojnë.
Është një hall i ri që na ka zënë. Nuk ka lidhje me të shkuarën. Nuk po përsëriten gabimet e vjetra, po mësojmë nga një gabim i ri. Nuk është se nuk dimë të ndërtojmë shtet, por se po mësojmë të ndërtojmë shtet në mënyra të dhunshme.
Sa më shpejt që klasa politike ta zgjidhë këtë hallë që na ka zënë, aq më mirë do të jetë për ne, por… edhe për të.

Zgjedhje të parakohshme: Pse jo?

Nga Adri Nurellari

Në morinë e dëmeve të shkaktuara nëpërmjet reformës kushtetuese të vitit 2008 spikat në mënyrë të veçantë përdhosja e mocionit të mosbesimit. Si rezultat i ndryshimeve të shëmtuara që iu bënë Kushtetutës brenda një nate të turpshme për historinë e shkurtër të demokracisë shqiptare, qeverisë iu hoq barra e provës së legjitimitetit. Në një sistem demokratik është qeveria që shikohet gjithnjë me dyshim dhe asaj i duhet që të dëshmojë se është duke qeverisur me miratimin e të qeverisurve sa herë ky legjitimitet vihet seriozisht në pikëpyetje. Pra sa herë që ekzekutivit i hidhet një dorashkë, i bëhet një sfidë e mirëfilltë nëse qeverisja është e popullit, prej popullit dhe për popullin, i takon qeverisë që të dëshmojë se vazhdon ta ketë besimin e popullit. Përndryshe hidhet një hije e rëndë dyshimi se kush është sovrani i vërtetë në një vend, populli apo kasta në pushtet?!
Interesant është fakti që edhe pse gjendemi përballë stanjacionit politik dhe nivelit të lartë të konfliktualitetit shumë njerëz e konsiderojnë të dëmshëm organizimin e zgjedhjeve të parakohshme. Dëshmohet qartë që hendeku i thellë i krijuar mes publikut dhe elitës politike nga shumë individë merret si një gjë e mirëqenë dhe normale. Opinionistë dhe ekspertë që hiqen sikur përfaqësojnë interesin e publikut, në fakt në mënyrë të pacipë argumentojnë që zgjedhjet janë të dëmshme për qytetarët dhe vendin, që është absurde. Pse e paskan politikanët dhe servilët e tyre frikë votën e popullit?! Si na qenka në të keqe të shqiptarëve dhe Shqipërisë që qytetarëve t’u dëgjohet sa më shpesh zëri nëpërmjet votës? Madje, në vende në tranzion demokratik shpesh është e rekomandueshme që zgjedhjet të mbahen dendur, pikërisht se zgjedhjet janë një frymëmarrje e sistemit. Nuk është rastësi që mandati në Kosovë ka qenë 3-vjeçar. Në fakt, një tjetër paudhësi e elitës politike ka qenë ajo e zgjatjes së mandatit të qeverisjes vendore nga tre në katër vjet. Organizimi i zgjedhjeve të shpeshta kur e lyp nevoja bëhet edhe në vende me demokraci të konsoliduar, sikurse ka qenë rasti në dekadat e fundit në Kanada, Japoni, Itali apo Austri. Duke pasur parasysh mungesën e konsensusit apo transparencës në shumë reforma në Shqipëri do të duhej të përdorej gjithnjë e më dendur referendumi. Vlen për t’u përmendur se është një padrejtësi e madhe që i është bërë popullit shqiptar që nuk u organizua një referendum për ndryshimet radikale të Kushtetutës.
Sot, fatkeqësisht, dy liderët politikë janë duke u përpjekur që të tregojnë se kanë mbështetjen popullore në mënyrë manipulative duke garuar se kush nxjerr më shumë njerëz në rrugë. Çdo përpjekjeje që ka bërë me protesta opozita për të treguar masën e pakënaqësisë që po vlon në publik, i është përgjigjur qeveria me kundër-mitingje masive, duke çuar pastaj në një rivalitet qesharak se cila palë nxori më shumë njerëz në shesh. Mirëpo sado që të bërtasin për njërën apo tjetrën palë, ata që dalin në rrugë nuk reflektojnë detyrimisht mendimet e shumicës së heshtur, së cilës i ndihet zëri dhe i kuptohet vullneti vetëm nëpërmjet votës.
Prandaj zgjedhjet e parakohshme jo vetëm që janë të mirëpritura, por janë shndërruar në të domosdoshme për të zgjidhur ngërçin që ka kapur vendin. Argumentet se gjasme zgjedhjet e parakohshme dëmtojnë ekonominë, apo kanë kosto të madhe për t’u organizuar nuk kanë fare bazë. E para, sepse rëndësia e demokracisë nuk ka të paguar dhe më mirë të harxhojmë para për të garantuar demokracinë sesa për të ndërtuar një tunel tjetër për të cilin pret koha. Së dyti, sepse objektivi kryesor i kësaj qeverie të vetëquajtur qeveri e integrimit është bllokuar prej krizës aktuale. Përderisa u pretendua që kjo qeveri kishte për qëllim thelbësor integrimin europian, në kushtet aktuale kjo qeveri nuk mund ta përmbushë këtë mision, sepse Shqipërisë iu refuzua statusi i kandidatit pikërisht sepse nuk kishte zgjidhur ngërçin aktual. Në kuadër të procesit të integrimit duhen votuar shumë ligje që kërkojnë shumicë të kualifikuar dhe me këtë klimë konfliktuale ato mbeten pezull. Prandaj nëse qeveria u qëndron fjalëve të saj që opozita po e saboton procesin e integrimit apo është përpjekur të dëmtojë liberalizmin e vizave, ajo duhet të shkojë me kënaqësi në zgjedhjet e parakohshme që t’u japë mundësi qytetarëve ta penalizojnë opozitën për këtë papërgjegjshmëri dhe për të votuar një mazhorancë më të qëndrueshme që të ketë fuqinë e duhur për të çuar përpara procesin e ndaluar të integrimit të vendit tonë në BE. Së treti, ne gjithsesi kemi për të pasur zgjedhje vendore në vend dhe të gjithë e dimë që ato janë po aq gjithëpërfshirëse, të shtrenjta dhe intensive sa edhe zgjedhjet parlamentare. Prandaj duke i organizuar zgjedhjet parlamentare në të njëjtën datë me zgjedhjet lokale, sikurse bëri Kosova në nëntor 2007, kostoja ekonomike e organizimit të zgjedhjeve të parakohshme është inekzistente.
Mazhoranca jo vetëm pretendon se zotëron mbështetjen e shumicës, por gjatë këtyre dy viteve është shprehur me keqardhje për gjendjen në të cilën e ka katandisur opozitën lidershipi aktual socialist. Ka shkuar deri aty sa ka ofruar edhe këshilla se si mund të rimëkëmbet opozita dhe ka sugjeruar edhe lidership alternativ. Ka thënë se Rama ka dështuar jo vetëm si kryetar i PS-së, por edhe si kryetar i bashkisë dhe se drejton “mafien më të rrezikshme në Europë”. Mazhoranca ka pretenduar se Rama nuk e ka mbështetjen e PS-së, sepse ka manipuluar rizgjedhjen e tij brenda Partisë Socialiste në 2009, duke sajuar një garë me një personalitet periferik si Lakrori dhe një proces të dyshimtë votimi. Më tej është thënë se në mitingun e fundit Rama u braktis nga qytetarët, pati vetëm 6000 demonstrues, se opozita i ka nxjerrë qytetarët në rrugë vetëm me pagesa se përndryshe qytetarët nuk do kishin asnjë arsye për të protestuar në vendin tonë që “lulëzon” nga begatia, integriteti dhe sundimi i ligjit. Pra një gjendje me të vërtetë e mjerë në të cilën e ka katandisur opozitën zoti Rama.
Nga ana tjetër, qeveria pretendon se gjërat janë duke shkuar vaj, se ekonomia jonë ecën duke çarë përpara me shpatë në dorë tufanin e krizës ndërkombëtare financiare, se shërbimet shëndetësore dhe arsimore kanë njohur një hop të madh cilësor, se korrupsioni është çrrënjosur, kriminaliteti është eliminuar, se papunësia ka rënë dhe mirëqenia e qytetarit është rritur. Po ashtu deklaron se ka autorësinë ekskluzive qoftë të futjes në NATO e qoftë të liberalizimit të vizave dhe se këto objektiva nuk kanë të bëjnë me dashamirësinë e partnerëve ndërkombëtarë, por vetëm me meritën e qeverisjes së
Shqipërisë. Nëse kanë të drejtë ky është një bilanc më se i mjaftueshëm për të fituar jo këto, por dy-tri palë zgjedhje të tjera.
Në kushtet kur retorika qeveritare deklaron me vetëbesim të madh se opozita ka bllokuar integrimin dhe është katandisur si mos më keq prej Ramës, ndërkohë që qeveria është më e suksesshmja e historisë sonë dhe shndrit nga integriteti dhe efikasiteti, atëherëë nuk ka arsye për të pasur frikë nga zgjedhjet e reja. Përkundrazi duhej të shkonte me vrap drejt tyre për të vjelë frytet e punës së saj siç është merita për liberalizimin e vizave, si dhe për të dalë nga situata e sikletshme e tanishme kur iu duhet të kapërdijnë dallaveret e bëra nga njerëzit e LSI-së meqenëse pa ta nuk mbush dot numrat. Nëse përfaqësuesit e mazhorancës u besojnë vërtet fjalëve që thonë, atëherë çfarë shansi më të mirë do të kishin në dorë tani, që t’ia ndreqnin qejfin njëherë e mirë lidershipit aktual të opozitës duke e shpëtuar njëherë e mirë Shqipërinë prej tij. Shqiptarët sot janë ngopur nga llafet e shumta të politikanëve, se kush thotë të vërtetën e tregon vetëm një gjë – vota. Sepse sistemi demokratik mbështetjen në bindjen: Vox popoli, vox dei (zëri i popullit është zëri i Perëndisë).

O me ne, o kunder nesh!

Nga Blerti DELIJA

Edhe pak jave mbushen 17 vite kur mbase pa shume bindje, ndermorra rrugetimin ne gazetari. Nje ide rinore e nje grupi prej kater studentesh, fale dashamiresise se drejtorit te atehershem te Radio Shkodres z. David Luka por edhe mbeshtetjes fillimisht te kryeredaktores Merita Ndoka (Zajmi) e ne vijimesi te gjithe stafit te ketij institucioni, shenoi ne vitin 1994 startin tim zyrtar ne kete profesion te cilin e vijoj edhe sot.
Natyrshem vitet kane rrjedhe per te gjithe dhe tashme une si dhe shume kolege te tjere, mund te krenohemi me kete fakt, aq me shume kur ne fillim te vitit 1997 ishim brezi i pare i gazetareve qe nisem te ngrejme ne kembe godinat mediatike te Shkodres, nder te parat ne Shqiperi. Shume nga ne e nderprene rrugetimin per arsye nga me te ndryshmet. Per dike mbase ishte alternative e perkohshme, per dike tjeter e paleverdisshme, per ndokend edhe si trampoline e per disa te tjere ishte e pamundur qofte per arsye ekonomike, qofte edhe per arsye emigrimi.
Ate pak eksperience ne kishim me median e shkruar dhe ne radio, u perpoqem te sjellim ne vitet e para edhe ne mediat vizive te Shkodres. Mbase rastesisht, lindja e mediave private koencidoi me pragnderrimin e pushtetit ne Shqiperi, pas kolpasit mbarekombetar te vitit 1997. Eshte mbase nje fakt jo shume i rendesishem per shumekend, por realisht qe aty mund te nise nje analize e asaj cfare kam permendur qe ne titull, moralin qe fatkeqesisht vijon te jete mbizoterues ne Shkoder, por kam bindjen edhe ne shume rajone e qytete te tjera shqipfolese.
Sistemi komunist 45 vjecar krijoi ne vendin tone dy stereotipe: ate “te njeriut te ri”- nje lloj roboti fiziko-ideologjik dhe armikun e luftes, revolucionit me pas dhe qe u mbyll si i klases deri ne vitin 1990. Nese ishe kritik, qofte edhe ne ambjente familjare ndaj sistemit apo edhe nje kryetari vulgar te lagjes, niste menjehere raportimi, mbledhjet e Frontit, te Rinise, te Gruas apo te Partise sipas “kostumit” te individit qe duhej gjykuar, por fillimisht duke u perpjekur “maksimalisht per ta sjelle ne rruge te drejte” sipas parimeve komuniste!? Pavaresisht fasades, nese hyje njehere ne kete kalvar, natyrshem ishe i destinuar te shpalleshe “armik” me perjashtim te rasteve kur nderhynte ndonje “i madh” nga komitetet e ndryshme qe asokohe ishin me shumice.
Cfare ndodhte me “armikun”?
Po te ishe shume “i rrezikshem” per organizatat apo komitetet e kohes, perfundoje nga internimi, ne burg apo edhe ne jeten e pertejme. Per te tjeret, ata qe i shpetonin ketij kalvari, niste izolimi i turpshem jo vetem brenda shoqerise apo komunitetit, por edhe brenda fisit, ne disa raste madje, edhe brenda familjes. Sistemi ishte i ndertuar ne ate menyre qe te te jepte nje alternative punesimi. Pavaresisht shkollimit, dijeve apo personalitetit, ne keto raste “armikut” i ofrohej vetem punesim ne ferme ose hamall ne NSHN-e. Sa i takon “te drejtave” te tjera te kohes, ato nuk ekzsitonin per “armikun”.
Edhe une, por edhe shume te tjere si une qe e mbajne mend ate kohe, nje rrefenje e tille do tu dukej “lule” perballe asaj cfare mund te jete hequr atekohe. Megjithate, une permenda vetem disa aspekte siperfaqesore me deshiren per te gjetur (uroj qe jo!) analogji me periudhen qe po jetojme te gjithe pas vitit 1990.
Gjate 11 viteve te qeverisjes se vendit nen drejtimin e PD-se (1992-1997 dhe 2005-2011) dhe gjate 8 viteve te qeverisjes se vendit nen drejtimin e PS-se (1997-2005) fatkeqesisht konstatoj shume ngjashmeri, tashme jo duke u shpallur zyrtarisht si “armik i klases” por duke u trajtuar si i tille dhe ne emer te “moralit” komunist te trasheguar ne vite “o me ne, o kunder nesh”.
Tashme do te rikthehem serish tek gazetaret dhe media ne Shkoder. Po e ngushtoj gjykimin vetem ne periudhen 1997- 2011. Gjithhere mediat kane qene te pozicionuara direkt ose indirekt, por asnjehere “me flamur” si sot. Vit pas viti gazetaret jane etiketuar si te majte apo te djathte, pa patur kurrfare faji por thjeshte duke zbatuar linjat pronariste te mediave ku punonin. Por asnjehere, theksoj asnjehere si kete periudhe te fundit nuk ka ndodhur qe gazetaret te pozicionohen politikisht hapur ne mbrojtje te interesave edhe vetjake, pa patur apo artikuluar asnje argument. Natyrshem flas per ata kolege te cilet nuk i jane perkushtuar vetem gazetarise, por qofte per arsye edhe ekonomike, jane te detyruar te marrin te pakten edhe nga nje rroge zyrtare ne shtet. Sigurisht qe flas serbes ne kete linje, pasi qofte nga rrethanat apo qofte edhe per zgjedhjen time, nuk figuron ne asnje bordero te shtetit ndonje firme e imja nga 1997- 2011 si rrogetar, edhe pse me jane ofruar punesime “sa hap e mbyll syte”. Nuk ka asgje te keqe ne kete mes, por natyrisht duhet te pranosh se nuk flet me mendte e tua dhe ke nje konflikt shume te madh interesi si gazetar jo vetem me koleget, me komunitetin por edhe me vete profesionin. E po flas vetem per ata kolege qe kane punesim te ndershem ne shtet dhe jo per ndermjetes apo rendom seksere te perfolur te shume institucioneve, te cilet normalisht “i bejne hysmetin” edhe prurjeve anesore te hidrocentraleve te korrupsionit.
Ne Shkoder ka edhe nje ndarje tjeter qe te gjithe e themi ne tavolina kafesh, por nuk e themi asnjehere publikisht. Numri i gazetareve qe i bejne “hosana” pushteteve te cdo kohe nga 1997- 2011, eshte rritur ndjeshem madje duke u konvertuar nga legjislatura ne legjislature apo nga mandati ne mandat. “Delet e zeza” nder gazetare tashme numerohen lehtesisht mbase me gishtat e nje dore dhe dallohen qarte ne mes te tjereve nga shume gjera te cilat nuk po i percjell hollesisht. Gjithsesi, mbase do te vije dita shpejt qe te bejme vetetransparence te komunitetit te gazetareve ne Shkoder, ku jane te punesuar, ne sa pozicione paguhen e keshtu me rradhe, duke filluar nga autori i ketyre rradheve.
Cdo individ, sidomos disa nga ne, si puna ime qe nuk mund te zihen peng nga rrogat shteterore, perpiqen te artikulojne idete e tyre. Sipas ngjarjeve e situatave, opinionet evoluojne dhe natyrshem arrihet ne nje qendrim publik qe jo domosdoshmerisht eshte ne linje me pushtetin, qofte ne nivel lokal, qofte ne nivel qendror. Nje situate te tille e kam perjetuar deri ne vitin 2005, kur per ngjarjen e 9 janarit apo per persekutimin e Shkodres me energjine elektrike, u pozicionova qarte ne suazen e medias ku punoja ne ate kohe. Edhe pas vitit 2005, natyrisht sipas situatave e ngjarjeve, kam guxuar te kem pozicionimin tim qofte kunder pushtetit, qofte kunder opozites. E natyrisht “kam mbjelle” armiqte e mije, madje edhe ne rradhet e gazetareve. Pavaresisht se cdo gje e thene nga une eshte hedhur “on air” pra publike, shume koleg te mije jane kujdesur qe ne disa raste, jo vetem te njoftojne urgjentisht me telefon personat e atakuar nga une, por edhe kane rregjistruar emisione te tera ne disqe. Ne shume raste, jane kopjuar edhe komente te bera nga une ne rrjete sociale publike, te cilat i jane derguar serish personave te interesuar qofte ne format elektronik, qofte te printuar. Indirekt kete e kam kuptuar nga vete personat e kritikuar nga une, te cilet edhe pse nuk gjendeshin ne Shkoder ose nuk qendrojne shume ne rrjete sociale, kane shprehur mendime ne lidhje me shume pozicionime publike nga ana ime.
Tanime eshte krijuar qartas opinioni se disa gazetare jane “armiq” dhe nuk jane te afte madje as edhe per te dhene mesim pasi “na keqedukojne brezin e ri” (te Shqiperise socialiste, do te thuhej dikur!). Nga keta gazetare shume “keshillohen” te mos shkruajne apo “llapin” shume, te tjere kercenohen diten per diell ne mes te Piaces, te tjere tregohen me gisht si “malesore”, “te paintegruar” etj., etj. Disa nga keta gazetare vijojne te jene qeramarres teksa koleget e tyre jo vetem kane shtepija ne qytet, por tashme
kane vijuar me zonat turistike te Shkodres, pa folur per llogarite bankare apo senduqet ku fshehin parate qe mbajne ne shtepi. Sigurisht, kjo eshte ekonomia e tregut, por natyrisht dikush duhet tu thote: Merruni me bisnes, me politike, me cdo gje ne bote, behuni keshilltare politike por vetem me gazetari, me mediat
jo! Te pakten paralelisht, publikisht jo! Nuk eshte turp vetem per ju, por per gazetaret, per mediat ne pergjithesi qe permes jush konsiderohen totalisht te pabesueshme, te blera, te shitura apo megafone! Une te pakten nuk dua te futem “ne nje thes” me ta, pasi nuk mund te futem, te pakten deri ne kete moment qe po shkruaj keto rradhe!
E se fundi, jam mese i sigurte se me kete shkrim, do te fitoj edhe me shume dashakeqesine e shume kolegeve qe e ndjejne vetem brenda ketyre rradheve. E kam marre parasysh, ashtu sic kam marre parasysh shume gjera te tjera, edhe me te renda! Por te pakten vijoj them ate qe une mendoj ne menyre te pav
arur, te paimponuar, me lirshem se asnjehere keto 18 muajt e fundit! Asnjehere nuk kam pare me qarte dhe me me paanesi batakun ku kane rene mediat ne Shkoder e per fatin tone te keq, edhe shume gazetare- emer me te cilin padrejtesisht etiketohemi te gjithe!

Kryengritja antikomuniste e 23-25 janarit 1945, viujim i qëndresës historike në mbrojtje të vlerave Europiane

Nga Ndue Bacaj

Malesia e Madhe si gjithnje nder shekuj ,do te ishte e para edhe ne kryengritjen –kushtrim kunder kulshedres komuniste qe kishte pjellur ne Rusi dhe klyshet e saj na i kishin sjellur armiqt shekullore (sllavet) edhe ne Shqiperi. Kushtrim i kesaj kryengritje u ngjit ne “Qiell” ,por u degjuar pake (ne ate kohe) ne toke , e per rrjelloje Shqiperia per 46 vite u be ferri dhe tuneli i erresires antinjerzore qe praktikoi regjimi gjakatar bolshevik , ndersa simboli i kryengritjes ishte e vetmja “Drite” ne fundin e ketij tuneli ku shpresonin armiqt e Shqiperise te jepte shpirte tashigimia Iliro-shqiptare dhe ajo Europerendimore ,e kesaj pjese te Europes…
Malesia e Madhe se bashku me Shkodren ,Nenshkodren ,Dukagjinin , Mirditen ,Lezhen ,Puken e me gjere i kishin potencialet intelektuale e nacionaliste per te njohur e kundershtuar jo vetem te keqen fashiste,por edhe vellain binjak te saj komunizmin.. Trojet tona me organizimet antifashiste e antikomuniste kishin per mision te ruanin te pa keputur “FILLIN” (jo rralle te holluar nder shekuj) te trashigimise perendimore..
Ky MISION i Malesise ,kishte misionaret e saje. E misionaret nuk “vdesin”, se ata si orakujt me shpirtin e tyre vijojne te predikojne vlerat e lirise e demokracise ne perjetsi. Malesis se Madhe nder shekuj nuk i kane munguar misionaret ,qofshin keta intelektual te shkolluar ,apo nacionalist te kulluar , ndaj disa nga keta misionar menduam ti rikujtojme :
* Llesh Marashi ( shkrel) ,bire i nje familje patriotike e nacionaliste , i shkolluar si oficer kariere (ne Austri) . Ish Komandanti i Policise Qarkut Shkoder ne Kohen e mbreterise e tjer. Lleshi sebashku me te vellan Gjeken (edhe ky oficer i shkolluar kariere ) kishin marre pjese ne shtypjen e kryengritjes antikushtetuese te Fierit (1935).Gjek Marashi do te vritej ne krye te detyres nga falangat antishqiptare te jugut Shqiperise.
* Nikoll Preka , i shkolluar ,por edhe nacionalist i klasit pare ish Kryetari i Komunes Dedaj ,(me perpara kishte qene kryetare komune edhe ne Puke)..
*Pjeter Gjoka , trashigimtari i bajraktarit famemadh te Shkrelit ,Marash Dashi, i dalluar per atdhedashuri ,te pakten qe ne lidhjen e Prizrenit 1878.
*Luket Marash Grishaj , vinte nga nje familje historike ne mbrojtje te trojeve te veta . Luketes Zoti pervec urtesise e trimerise i kishte falur edhe pashin. Ne nje kongres te Vatikanit Luket Marashi do te ishte pjesemarres me kostum kombetare perkrah Ipeshkevijeve shqiptare.
* Gjon Martin Lulati (Kastrat),oficer kariere , i shkolluar dhe zotrues i disa gjuheve te huaja,por edhe nje nacionalist i flakte ..
* Mirot Palok Kokaj , djal i familjes patriotike te Kokajve (Kastrat). I graduar oficer ,por edhe i shquar per trimeri si ai e pak kush ne Malsi..
*Islam Zeneli , djali i patriotit te njohur kastratas Zenel Shabanit te Aliajve, i cili kishte trashiguar vlerat me te mira te familjes e fisit tij themel ne Kastrat…
*Gjok Dod Broqi , bajraktari i kastratit, djali i famemadhit Dod Prec Broqi ,nje nder legjendat pjesmarrese ne Lidhjen e Prizrenit dhe ne te gjitha evenimentet historike ne mbrojtje te trojeve shqiptare.
* Nish Gjeto Daka (Ujkaj ) ,Pjetroshan ,perkthyesi (adjutanti) i parë i gjermanishtes i shkolluar ne Austri. Initiligjent , si dhe hokatare i holle ,por edhe nacionalist e antikomunist i vendosur.
* Nik Gjelosh Gjoka , djali i vojvodes te njohur te Pjetroshanit ,Gjelosh Gjoka , dhe nipi i antarit te delegacionit te Malesie Madhe ne Lidhjen e Prizrenit (1878), Gjok Dodes.
* At Lek Luli ,(Kastratas) ,simbol i binomit Fe dhe Atdhe. At Leka ishte ai guximtare qe sfidoi fashistet italian ,ku ne shenje proteste me 5 prill 1941 ne prani te treqind malsoreve te kisha e Boges do te shpaloste flamurin shqiptare te Skenderbeut ,pa fashot fashiste te liktori. Gjithashtu At Leka si nacionalist kulluar ,ishte edhe ambasador moral i Malesise Madhe ku do te merrte pjese si konsulent ne mbledhjen pergatitore te 26 korrikut 1943, dhe si vezhgues me vote konsultative ne konferencen mbare kombetare te Mukjes te 1-2 gushtit 1943
* Mul Deli Bajraktari ,pinjoll i familje legjendare (Cun Mules) ,te Bajraktareve te Hotit . Oficer i shkolluar ,por edhe nje rojtes i pamposhtur i kufijeve shqiptare . Kuvendar e mendimtare i njohur ,ku fjala e tij zinte
vend si gure themeli…
* Gjelosh Gjok Luli (nga Bardhajt e Hotit andej kufirit politik te 1913) oficer i shkolluar dhe i shkelqyer kariere . Nipi i Heroit te shqiptarise Ded Gjon Luli , dhe kushriri i flamurtarit heroik te Deçiqit ( 6 prill 1911), Nik Gjelosh Luli..
* Smajl Haxhia ,nacionalist e qendrestar i njohur i Hotit te mbetur nen Malin e Zi pas konferences se Londres (1913).
* Dod Nikoll Ivezaj , oficer kariere ,lind e rrite ne fisin e bajraktarit famemadh te Gudes ,Smajl Martinit.
* Prek Gruda , intelektual e shkrimtar dhe nje nacionalist i shquar.
* Kol Zefi , nipi i Smajl Martinit Grudes , atdhetare i flakte i ceshtjes shqiptare qe ne kryengritjen antiotomane te flamurit te vitit 1911.
* Patrer Leonard Tagaj, ose Pater Zefi i bekuem sic e quente populli,edhe ky nje simbol i ndriteshem i binomit fe dhe atdhe.
* Prek Cali ,piramida e gjalle e kufijeve te Shqiperise, nacionalist e patriot ,simbol i races sone ne burrni ,trimeri ,urti dhe hijeshi.
* Ded Gjon Bajraktari ,pinjolle i deres nacionaliste te bajraktareve te Vuklit ,te cilet i dhane deshmore atdheut ne te gjitha kohrat e veshtira , (ne lufte me otomanet ,shkjete e se fundi ne lufte kunder komunizmit).
* Gjek Selca , nje kelmendas patriot e trim ,i flakte ne mbrojtje te trojeve ,dokeve dhe zakoneve me te mira shqiptare. Kur deshen ta pushkatojne komunistet i thane te kthejne shpinen ,ndersa ai ju pergjegj ,se trimat e verrtet shqiptare nuk i trembemi vdekjes ,ndaj e presim ball per ball.
*Gjergj Lul Toma , burre me shenje ne kelmend , qe Zoti pervec trimerise i kishte dhene edhe bukurin ,ndaj u tha komunisteve kur deshen ta pushkatonin ,nuk trembem qelloni ,por jo ne fetyre ,se dua te vdes i paster..
E tjer e tjer… Pra sic shifet kjo plejade intelektualesh dhe nacionalistesh e dinte mjaft mire se cfare eshte Komunizmi i pa fe e atdhe ,qe me marrjen e pushtetit ne ish Bashkimin Sovjetik ,vetem ne Ukrahine, kishte burgosur e mbytur tridhjet Ipeshkevij ,mijera meshtare dhe mbylle dhjete mije kisha katolike ,se ajo ortodokse ishte e njejte me shtetin komunist. Gjithashtu ne luften civile ne Spanje (1936-1939) komunistet vendali e internacionalist nga urrejtja per Fene kishin vrare 12 ipeshkevij , gjashte mije meshtare dhe shkaterruan qindra kisha katolike… Gjithashtu potencialet intelektuale e nacionaliste te Malesise nuk kishin si “miqesoheshin” me Babain e komunizmes Karl Markesin ,i cili kishte shkruar se:”.. Nuk mund te mohohet fakti se gadishulli i quajtur zakonisht turki europiane eshte pasuri natyrore e trashiguar nga stergjysherit e races se sllaveve te jugut.. arnautet (shqiptaret) barbar ose turq ,jane te denuar prej kohesh si kundershtaret me te eger te cdo perparimi. Perkundrazi sllavet e jugut jane te vetmit bartes te qytetrimit …” Organizimet nacionaliste te Malsise Madhe Etnike ne aleance me Shkodren, Nenshkodren (me ne krye Berdicen) , Anen e Malit , Dukagjinin ,Lezhen , Mirditen ,Puken , e deri me Kosoven martire jane te pershkruara ne kujtesat historike te me parshme , ndaj per te mos perseritur vehten ,po i rendisim shkurtimisht me kryesoret…: “Beslidhja” e Malesise e dates 30 maj 1943 (ne Tuz), e 19 qershorit 1943 (Tuz) , e 26 korrikut (1943) ne Cesme te Koplikut qe njihet si “Lidhja e Cesmes.Por Beslidhja me e madhe ne historine e Malesise u realizua me daten 12 nentor (1943) ne oborrin e Xhamise te Koplikut. Kjo beslidhje ne histori njihet me emrin BESLIDHJA E MALESISE MADHE ,RRANXAVE DHE POSTRIBES..Me kete rast u betuan me dore ne flamurin shqiptare … te gjithe perfaqesuesit e te gjithe Malesise Madhe Etnike…. Vendime te rendesishme u moren edhe per ndalimin e gjakmarrjes… Ndersa per te ndjekur e zbatuar vendimet e Beslidhjes u miratua Keshilli i Pergjithshem me : Smajl Haxhia (Hot) , Kol Zefi (Grude) , Gjok Doda (Kastrat) , Prek Cali (Kelmend) ,Pjeter Gjoka ( Shkrel) , Nik Zeka (Triesh ) ,Jonuz Sokoli (Rec) ,Osman Haxhia (Postribe)….Ky keshille mbeshtetej edhe nga disa forca vullnetare ,qe ne ato kohe numronin 2164 vullnetare te organizuar. Shkodra me 13 maj 1944 shpalle Beslidhjen e vet, qe ne histori shkruhet LIDHJA E SHKODRES. Ne kete lidhje apo beslidhje muaren pjses 152 perfaqesues te Maleve e katundeve te Shkodres dhe vete qytetit me ne krye patriotin e klasit par Ndoc Coba ,ish kryetarin e konferences se Pezes .. ,e pastaj vinin nacionalistt e njohur ; Gjon Marka Gjoni , Hafiz Ali Tari , Jup Kazazi, Sheuqet Muka , Maliq Bushati ,Marka Gjon Markaj , Cafo Beg Ulqini , Anton Perdoda ,Kapiten Pal Thani ,Llesh Marashi, Gjelosh Luli ,Prek Cali e tjere. Organizime antikomuniste (ne koherence me ato te Malesise Madhe e Shkodres) u bene ne Fang te Rubikut me 22 shtator (1944) ,me 12 tetor (1944) ne Iballe te Pukes , me 18 tetor (1944) ne Bashkine e Shkodres , me 12 nentor (1944) ne Kuvendin Franceskan (Shkoder) ,ku bien ne sy dy famulltaret qe sherbenin ne Malesi ; Pater Ciril Cani (ne Bajze) e Dom Nikoll Gazulli (ne Shkrel). Me 28 nentor 1944 (ne Shkoder) u zhvillua nje takim qe parashikonte edhe organizimin e luftes kunder komunizmit.. Me keto organizime nacionaliste ishte bashkuar edhe Kosova martire qe me kuvendin e saje historik te 16 shtatorit 1943,qe u quajt “LIDHJA E DYTE E PRIZRENIT”,me ne krye nacionalistet Rexhep Mitrovica, Bedri Pejani ,Xhafer Deva e tjer…
Ne prag te kryengritjes antikomuniste ne Malesi u zhvilluan disa takime te rendesishme si , ne Poic ne shtepin te Nikoll Zefit , Takimet e shtabit (kryengritjes) ne Shtepi te Luket Marashit,Grishaj , takimi historik i kreneve ne shtepin e Gjok Tom Kokajt ne Bajze (fundi i dhjetorit 1944), e deri takimi i 13 jasnarit (1945) ne shtepin e Mark Bikut ne Kalc (Kelmend)etjer.
Gjate diteve te para te janarit(1945) kishte pasur edhe perpjekje me arme ne mes forcave nacionaliste dhe atyre komuniste…
Mjerisht nje lajme i keq per malsoret kishte qene deshtimi i “kreyngritjes ” se Berdices me 14 janar 1945 ,por malsoret nuk u ligeshtuan…
Me daten 23 janare 1945 ,do te fillonte lufta e vertet e kryengritesve te Kastratit ,Shkrelit ,Hotit e me gjere …Pas luftimesh te pergjakshme Posta e ushtarakeve e shteti komunist ne Bajze u muar nga kryengritesit ,por bilanci ishte tragjik. Rane heroikisht duke luftuar trimat si zana ,antikomunistet Lulash Cuk Curri i Jeranit dhe Zef Toma i Shkrelit… Forcat kryengritese kur muaren Koplikun i kalonin NJEMIJE burrat .
Me 25 janare duke dalur drita kryengritesit do te marshonin ne drejtim te Shkodres , ku shpresonin se sipas beslidhjeve do te fillonte kryengritja edhe ne Shkoder ,Lezhe e me gjere ,ku me kete raste do te clirohej edhe porti i Shen Gjinit ,nga ku shpresohej edhe zbarkimi i emigracionit antikomuniste shqiptare se bashku me forca e matriale Anglo- Amerikane. Mjerisht kjo nuk ndodhi… dhe forcat kryengritese te Malesise u gjenden tek ura e Rrjollit para forcave te shumta komuniste. Beteja ishte tragjike …Malsoret luftuan si luaj malesh , rane heroikisht duke luftuar trimat nacionalist Gjon Martin Lulati e Mirot Palok Kokaj,dhe u plagos Gjon Nik Precetaj. Ne keto kushte forcat kryengritese u detyruan te terhiqen duke leshuar terren ,por jo zemren ..
Per kryengritjen antikomuniste te Malesise Madhe e me gjere vete kryekrimineli Enver Hoxha do te shkruante: ” Ne…te vertet Llesh Marashi e Prek Cali me shoke kishin grumbulluar rreth vehtes 300-400 burra te armatosur dhe perpiqeshin te shtonin gjithnje e me shume forcat e tyre.Ata kishin lidhje me misionin ushtarak anglez ne Shqiperi…Me ndihmen e Anglezeve …kishin hartuar planin e kryengritjes kunder-revolucionare (kupto kunder komuniste)…” (Ndreci Plasari ,Brigada e pare sulmuese shpres per popullin ,tmerr per armikun ,Tirane 1971).
Ne keto dite janari (1945) nacional -clirimtaret komunist shqiptar kishin zhvilluar ne fushe te Tuzit nje tubim tradhtie ,ku malsoreve Shefqet Peçi u kishte komunikuar ne menyre mizore se trojet shqiptare te Tuzit ,Grudes,Traboinit ,Trieshit ,Kojes ,Luharit e tjer ,duhet te rikthehen nen Malin e Zi… Me kete raste forcat komuniste Jugosllave do te vrinsni dhjetra nacionalisteve shqiptare , me ne krye Pater Zefin (Leonard Tagajn)..
Ne Malesine e mbetur nen shtetin shqiptare te dreqneve te kuq pas perfundimit te kryengritjes , Klmendi vijoje rezistencen deri nga gjysma e muajit shkurt (1945), ku masakrat e krimet e komunisteve nuk paten fund.
Nje pjese te ketyre krimeve menduam ti paraqesim me gjuhen e protagonisteve komunist te asaj kohe:.. “Shoku” Enver vendosi te dergonte ne vend per udheheqjen e veprimeve …Mehmet Shehun , si komandant operacioni..Ne keto veprime do te merrnin pjese Brigada e I , Brigada XIII dhe brigada e XIV qe perbenin Divizionin e II.(Ndreci Plasari ,po aty Tirane 1971). Ndersa ne mes raportimeve qe benin nga terreni kriminelet Zoj Themeli dhe Ndreko Rino ,menduam te zgjedhim te dytin , i cili raportonte : ” Nente batalione marshuan drejt Kelmendit me daten 5 shkurt 1945. I gjithe Kelmendi me daten 6 shkurt u rrethua me gryka armesh.Diten u vendos nje shtetrrethim i plote. Digjen 30 shtepi …pushkatohen legalisht e ilegalisht mbi 65 burra e nje grua …. Po ju dergojme listen e partizaneve qe duhen dekoruar…(AQU, Dosja 10 ,Fondi i Korpormates III ,Fl.16). Ne kushtet e shtetrrethimit Prek Cali ,ndaloi rezistencen dhe u terhoq me pak luftetare ne nje shpell ne Vukel qe sot mban homonimin e tij. Per te mos demtuar me tej shoket bashkeluftetare u dorzua ne bes ,po ne bes te kujt ,te pabeseve komunist ,te cilet e pushkatuan vet-te 14-in ,ku shumica ishin malsore ,si: Ded Lulash Smajli , Ndok Nik Precetaj , Mark Luc Mujaj , Tom Lek Daka ,Gjok Nikoll Voci , Luigj Gjeto Kstrati ,por edhe Kelmendasit me banim ne Mal Kolajve ,vellezerit Maliq e Dyl Bajrami , si dhe Gjok Nik Brahimaj ,bajraktari i Lohes Siperme me banim edhe ky ne Mal Kolajve…Pushkatuan …Mirash Gjon Sokolin , Nikoll Prek Gjeken , Dan Colin , Pjeter Kol Sokolin ,mbysin ne burg Kol Nik Marcinen, vrasin Luket Grishajn , varin Llesh Marashin , pushkatojne Pashko Leken e Prek Leken , Rexh Mehmetin,Vat Gjeloshin e Ndue Gjeloshin, Gjon Lek Xhajn , Ded Sinen ,Taro Keqin , Halil Gjeton , Ndrek Pjeter Culajn , Met Braho Koten , Adem Tahirin , Brahim Caf Burgen e kjo masakar vazhdon ne Shkrel e gjithe Malesine deri me vrasjet ne kufi ne vitin 1991.. Por kulmi i krimeve arrin ne Kelmend ku brigadat komuniste presin ne qafe Pjeter Zefin , Gjon Sokolin , Ujk Mashin e Nik Marashin . Fusin ne dhe pa u dalur shpirti mire (pasi i kishin pushkatuar) tre vellezerit Ndue , Ujk dhe Marash Mark Biku , Luc Gjon Bajraktarin e Luc Gjon Rapuken. Pushkatojne ne dere te shtepise e ne sy te babes e nenes Gjergj Ndue Pepajn. Djegin te gjalle ne shtepiat e tyre Ded Gjon Bajraktarin e Luk Tomen . Me bajonet ja njerrin syte Fran Zef Bajraktarit , nga shkembi hellin Rrok Zefin e tjer qe Kelmendi i ka perjetsuar ne memorialin ne Tamare.. Lista e deshmoreve dhe martireve antikomunist qe kemi siguruar së bashku me Z.Agostin Dekaj na tregon se Kelmendi ka – 82 te rene , Kastratit e Hoti – 45 , Shkrelit – 41 dhe Gruemira me rrethinat – 14 ,ku per Malesin numeri eshte fiks 182 deshmor e martirë… Malsoret kane vuajtur rreth 35 shekuj burgime dhe internime, por kane pasur edhe shpronsime e persekutime te pashoqe…
Malesia e Madhe sic e kemi thene edhe ne fillim ishte e para treve ne Shqiperi dhe ne Europe , qe guxoi ta kundershtoi ,jo me fjale ,por me nje kryengritje te armatosur shtetin komunist . Te paret tane nuk luftuan per dekorata ,por ja kishin borxh Shqiperise e demokracise ,sot Shqiperia demokratike e ka shume me te lehte te vlersoje Malesine e kryengritjen ,pasi mbas nje gjysem shekulli diktatur bolshevike u rikthyem ku e kishim lene ne janar te vitit 1945…Gje qe tregon drejtesin e pa mohueshme te kryengritesve.

Në kryeqytetin e Europës

Shënime udhëtimi nga Belgjika

Shiu vazhdon të bjerë, ndërsa treni ecën përgjatë një lugine të ngushtë e të bukur, që më kujton disi luginën e Shkumbinit, kur udhëtoja me tren drejt Pogradecit. Edhe ky lumë, ashtu si Shkumbini gjarpëron herë në njërën e herë në tjetrën anë të hekurudhës, veçse është më i rrëmbyeshëm. Edhe pejsazhi që shfaqet është më sugjestionues. Pyje te tërë me mështekna, apo me beriozka (siçjemi mësuar t’i njohim nëpër poezitë e Eseninit), të bëjnë të të duket vetja sikur udhëton nëpër Rusi. Por pejsazhi është më i butë dhe shtëpitë belge nuk u ngjajnë atyre ruse. Janë ndërtime karakteristike, pak si në botën e përrallave.
Dominon ngjyra e kuqe e mureve, grija e çative te mbuluara kryesisht me pllaka guri dhe e bardha në kornizat e jashtme të dyerve e dritareve. Arkitektura ndryshon aq shumë e ka aq fantazi sa asnjëra nuk i ngjan tjetrës e harmonizohen mrekullisht me ambientin që i rrethon. Tek vështroj mështeknat, që duken aq të brishta,poetike e elegante në pejsazhin dimëror, më vjen vetvetiu pyetja: Si është e mundur që drurin e kësaj peme në vendin tonë e përdornin për prodhimin e qytave të armëve? Ishte një pyll i mrekullueshëm mështeknash në Shishtavec të Kukësit, drurët e të cilit dërgoheshin në fabrikën e armëve në Poliçan të Skraparit. Paradoksale, që gjërat më paqësore dinim t’i kthenim në mjete lufte.
Zbres në stacionin e qytetit të Liezhit, ku më pret vajza ime Klejdia, që studion në Universitetin e këtij qyteti. Është kontakti im i parë me Belgjikën.
Stacioni i Liezhit, i ndërtuar buzë lumit që ndan përmes qytetin dhe në këmbët
e një kodre, është ndër më të bukurit e më modernët që më ka qëlluar të shoh. I
ndërtuar vitet e fundit, në një strukturë gjigande hekuri e xhami, ai i ngjan herë një syri që i vështron me ëmbëlsi mysafirët që vijnë e herë nje guacke të bardhë e gjigande.
Në dy ditët që qëndrova në këtë qytet shiu nuk pushoi qoftë edhe një minutë të vetme.Madje pati edhe disa përmbytje, pasojat e të cilave u eleminuan menjëherë, në sajë të masave efikase e organizimit të përsosur. Ishin të njëjtat ditë, kur edhe Shkodra do të përmbytej e qytetarët do të liheshin në mëshirën e fatit për javë të tëra. Por në Belgjikë është kryeqyteti i Europës, kurse në Shqipëri është kryeqyteti i korrupsionit.
Klejdia dhe dy shoqet e saj bashkëstudente, Elif nga Stambolli dhe Kristina nga Athina më shoqëruan të njihja qytetin simpatik te Liezhit, qytetin e studentëve mbi kodrinë, lokalet e këndshme, sheshin mesjetar, muzeun e zoologjisë, atë të koraleve, një ekspozitë interesante fotografike nga jeta e të burgosurve në burgun e sigurisë së lartë etj. Ndjehesha i lumtur qe vajza ishte ambientuar aq mirë në pak muaj. Madje më tregonte që qyteti u ofronte shumë mundësi të rinjve për të punuar që gjatë jetës studenteske, në një kohë që në Itali nuk u
hapet perspektivë edhe për shumë vite pas mbarimit të Universitetit.

Në Bruksel

Pasi ke vizituar kryeqytete të tilla si Parisi, Viena, Athina, Stambolli, apo qytete si Barcelona, Montecarlo,San Pieterburgu etj., te lind vetvetiu pyetja: Po kryeqyteti i Europës së bashkuar, Brukseli, çfarë do më ofrojë në planin turistik?
Përgjigjen e kësaj pyetjeje mund ta marrësh vetëm duke e vizituar atë. Mjafton të hysh në qendër të qytetit të vjetër, në Grand Place (Sheshi i madh) dhe gjendesh në një nga pjacat më të bukura të Europës, siç konsiderohet jo vetëm nga guidat turistike por edhe nga shumë turistë që kanë fatin e mirë të shetisin pjesën më të madhe të vitit.
Historia e Brukselit fillon aty nga viti 580. Tregojnë se peshkopi i Cambrait, duke rrezikuar jetën e vet,kaloi pyllin e rrezikshëm të Sonjes dhe ndërtoi një kishë të vogël në një ishull të lumit Senna. Pas një shekulli, ai ishull u transformua në një lagje të rëndësishme me emrin “Broeksele”(Bruksel).
Pas vitit 1000 qyteti u rrethua me mure, mbi të cilat ngriheshin kulla të bukura, ndërsa 7 porta lejonin hyrjen në atë që sot përfaqëson qendrën historike të Brukselit.
Nga viti 1200 u shtruan pllakat e para të Grand Place.Ishin tregtarët e shumtë të dyqaneve ushqimore që e financuan ndërtimin e saj, bile në fillim ajo pati emrin Merkato e Madhe. E në fakt edhe sot e kësaj dite ky shesh është i rrethuar me dyqane të shumtë,ku mbizotërojnë ato ushqimore, restorantet që në darkë i hijeshojnë rrugët me ndriçimin e ngrohtë e shumë tërheqës dhe me shtruarjen e tavolinave jashtë në rrugë, merkato dhe muzeu i çokollates, dyqanet e modës me galerinë mbretërore, që të kujton galerinë “Viktor Emanueli”të Milanos etj. Ndërtesat që rrethojne Grand Place, të ndërtuara në stilin gotik,janë të një bukurie magjike. Ndërtesa e Bashkisë së qytetit, ose siç quhet “Hotel de Ville” ështe jo vetëm një nga monumentet më të shquara antike të Brukselit, por edhe ndërtesa më e bukur e stilit gotik në tërë Belgjikën.
Një nga sallat më të bukura, është zyra e kryetarit të bashkisë, e zbukuruar në shekullin e 18-të nga Brabante. Ndërsa ndër më të vizituarat është salla e martesave, ku që nga revolucioni francez, behet cerimonia e të gjitha martesave civile të këtij qyteti. Një herë në vit, në maj, Grand Place shtrohet me tapet shumëngjyrësh, pasi bëhet merkatoja e luleve.
Përballë ndërtesës së bashkisë, ndodhet ajo që nuk di pse quhej “shtëpia e mbretit”, kur mbreti nuk ka banuar brenda qoftë edhe një natë. Po aq sugjestionuese nga pamja, ajo tërheq turistë të shumtë edhe për faktin se brenda saj ndodhen muzeu komunal i Brukselit me vepra të shumta arti, koleksioni I pakrahasueshëm i pllakave maiolike dhe i porcelaneve, si dhe guardaroba me mbi 600 kostume e atij që konsiderohet simboli i qytetit, me emrin Mannekin-Pis.
Këto kostume të epokave të ndryshme u janë veshur statujave të vogla të këtij simboli, që herë-herë kanë edhe fytyrën e personazheve të njohur si Elvis Presley etj.
Po çfarë është ky simbol, me të cilin ndeshesh në të gjitha guidat turistike, në të gjitha dyqanet e suvenireve etj? Gojëdhëna tregon se në një ditë pazari, njëri nga pasanikët e qytetit humbi midis turmës djalin e tij të vogël e të vetëm. E kërkoi me ankth për pesë ditë me radhë,por nuk po e gjente.
Në mbrëmjen e ditës së pestë, i dëshpëruar e pa shpresë,ndalet në një lokal të vogël në një kryqëzim rrugësh për të pirë një birrë para se të kthehej në shtëpi e të hiqte dorë përfundimisht nga kërkimet. Tek po grinte gotën e birrës, sytë i shkojnë tek një qoshe muri, tek nje krijesë e vogël. Ishte i biri, që po bënte pipi-në. Pikërisht në përjetësim të këtij momenti, i ati porositi (ishte viti 1350) një skulpturë prej guri që paraqet vogëlushin në gjestin në të cilin u gjet.Meqenëse skulptura u bë simbol i qytetit, në vitin 1619 u derdh në bronx, e kështu prej më shumë se 7 shekuj, ai vogëlush vazhdon të bëjë pipi-në në atë kryqëzim rrugësh. Vetëm në raste të veçanta, bashkia vendos që në vend të pipi-së nga vogëlushi i bronxtë të dalë verë ose birrë.
Por dihet,që simbolet kthehen gjithnjë e më shpesh në burim biznesi. Duke parë sa shumë vizitohej statuja e vogëlushit,skulptori Debouvrie vendosi te bëjë versionin femëror të saj. Dhe në vitin 1985 ai instaloi skulpturën e Jeanneke Pis në një rrugicë nga ana tjetër e Sheshit të Madh. Kësisoj, tërë turistët tashmë vizitojnë si vogëlushin,ashtu edhe vogëlushen që i kryejnë publikisht nevojat personale.
Të shumta janë sheshet,rrugët e monumentet që terheqin vëmendjen e turistit për rëndësinë e tyre,për bukurinë arkitekturore,për madhështinë,për joshjen historike. Po vizitoja Pallatin e Drejtësisë, në një kodër ku monumentet kulturore e historike i gjen në vazhdim të njëri-tjetrit. Ky pallat konsiderohet si monumenti më kolosal i tërë Europës dhe ka një sipërfaqe prej 26.000 metra katrore. Në këmbët e tij ngrihet lagjja afrikane. Tek po e fotografoja, më afrohet një vajzë me biçikletë e më thotë: E dini që ky pallat është ngritur me paratë e kongolezëve? Në fillim nuk e kuptova.Pastaj, duke vizituar lagjen, mësova se nga fondet për ndërtimin e lagjes afrikane ishin nxjerrë edhe ato për pallatin.
Në zonën përreth të tërheqin muzeu i arteve moderne, muzeu i instrumenteve muzikore me ekzemplare shumë të çmuar të instrumenteve nga e gjithë bota. Pasi ke vizituar muzeun, ke mundësinë të shijosh kafenë në një taracë shumë të bukur mbi çati nga ku pamja e Brukselit është mahnitëse. Pallati mbretëror e ndërtesa e parlamentit me parkun plot skulptura në mes, një numër i madh kishash të vjetra e me një luks evident, biblioteka mbretërore, ndër më të mëdhatë e Europës, teatri mbretëror që me veprimtarinë e vet konkuron me teatrot më të njohur të kontinentit, ndërtesa me bukuri ekzaltuese e bursës, plotësojnë atë kuadër monumentesh që e bëjnë të veçantë kryeqytetin europian.
Një nga 6 lagjet e Brukselit është edhe ajo që quhet lagjja europiane. Më pak interessante nga ana arkitekturore, sepse dominojnë konstruksionet prej hekuri, xhami e çimentoje, që i japin një ftohtësi të dukshme. Për ta ndërtuar atë janë rrafshuar e zhdukur nga faqja e dheut lagje të tëra. Natyrisht, me fondet e Europës. Ndër ngrehinat më imponuese është ndërtesa e Komisionit Europian, e ndërtuar në vitin 1967. Praktikisht ajo,bashkë me Parlamentin europian që ngrihet pak më tej, përbëjnë zemrën administrative të Europës së Bashkuar.
Ftohtësinë arkitekturore të zonës janë munduar ta thyejnë me parkun e 500- vjetorit , ku janë edhe muzeu i automobilizmit, muzeu i shkencave natyrore, muzeu i armëve dhe i historisë së luftës, që tërheqin vizitorë dhe e gjallërojnë disi atë. Një hijeshi të veçantë i jep parku Leopold, me shumë gjelbërim e lule dhe me liqene të vegjël, plot me rosa. Madje, arkitektët i kanë vënë re pasojat ambientale të atyre komplekseve hekur- xham-çimento e tani po ndërtojnë edhe pista biçikletash, bile edhe blloqe residenziale per banorë.Kësisoj në lagjen europiane nuk do dëgjohen veç zëra parlamentarësh e zyrtarësh të vjetër të Europës, por edhe zëra fëmijësh, që do u kujtojnë zotërinjve me mjekra t’i hedhin më shumë sytë e kujdesin tek e ardhmja.

Në Waterloo

E ndërsa lagjja europiane ka të bëjë me të ardhmen e kontinentit,mua më lindi dëshira të shkoja të vizitoja një qytet të vogël,që ka të bëjë me të shkuarën, me një nga ngjarjet më të rëndësishme të historisë. Qyteti Waterloo, ndodhet nja 20 km në jug të Brukselit, në drejtim të Francës.Rruga drejt tij më kujtonte disi rrugën që të çon nga Parisi për në Versajë.Veçse pylli I Bulonjës në rrethinat e Parisit, është shumë më i madh, më i dendur e më I frikshëm se ky që na shoqëron për në Waterloo.
Kontakti me qytetin ishte zhgënjyes.Madje ai i ngjante më shumë një fshati.
-Dua te zbres tek fusha ku është bërë beteja e Valerlo-së,-i them
shoferit të autobuzit.
-Ah, ju doni të shkoni tek Luani i Valerlo-së? Tek stacioni tjetër zbrisni e pastaj do ecni 1 km në këmbë pasi të kaloni lumin,-tha ai.
Pas lumit,një fushë që nuk i dukej fundi.Vetëm tej në horizont disa kodra gati-gati shkriheshin me mjegullën që tentonte të varej deri poshtë. Kisha përpara teatrin ku janë bërë luftimet e njërave prej betejave më të mëdha e më të përgjakshme, që shënoi fundin e Napoleon Bonapartit. Jo pa emocion shikoja rreth e çark, duke u munduar të fotografoja sa më shumë e të fiksoja edhe brenda vetes sime çdo detaj. Në hyrje të fushës, një kodër në formën e një koni gjigand e të gjelbër me një skulpturë në majë. Sa më shumë që afrohem, aq më tepër ajo skulpturë merr trajtat e një luani të gurtë, që shkel me putër një sferë të madhe. Ja pse belgët nuk thonë “Beteja e Valerlo-së” por “Luani I Valerlo-së”.
Është pak e çuditshme pse ne e kemi të ngulitur emrin e kësaj beteje me humbjen dhe jo me fitoren. Përgjithësisht kur bëjmë fjalë për ndonjë disfatë të madhe ne themi “u bë Valerlò”.Ne kujtojmë emrin e Napoleonit, që humbi në këtë betejë, e nuk përmendim emrin e Wellingtonit që komandonte forcat aleate të 7 vendeve europiane dhe e fitoi betejën.Vetëm kur ulemi në dokumentet historike apo vizitojmë muzetë kujtohemi për të. Pikërisht,në hyrje të fushës ndodhet një kompleks i lezeçëm arkitekturor, ku spikat një tabelë në të cilën thuhet se aty është gjellëtorja ku hante gjenerali.Në fillim kujtova se bëhej fjalë për Napoleonin, por pastaj mësova se flitej për Wellingtonin, që thërritej thjeshtë gjenerali.
Aty në hyrje të fushës,një muze i vogël, biletaria,ku shkoi të marr biletën.
Mësoj se për gazetarët hyrja qoftë në muze, qoftë në xhiron me tren rretheçark fushës, si dhe ngjitja në kodrën e luanit është falas.
Ngjitja për në kodër është një çikë e lodhshme, për shkak se të 226 shkallët e saj janë mjaft të pjerrëta. Vetëm kur ngjitesh në majë vëren se sa madhështore dhe imponuese është skulptura e luanit, krenar, që me atë sferën nën putra duket sikur ka vënë globin poshtë këmbëve. Në atë shesh të vogël majë kodrës, ku ngrihet skulptura,është fiksuar në menyrë të rrafshtë një pllakë metalike me planin e betejës. I ngjan një fushe shahu me përmasa të mëdha. Në njërën anë është shkruar Wellington dhe janë rreshtuar forcat e koalicionit. Nga ana tjetër është shkruar Napoleone dhe renditen valangat franceze. Ndërsa fusha reale e betejës hapet perpara syve gati me përmasa të pakufishme, aq sa është e veshtirë që vështrimi të rrokë limitet e saj. Ti e vështron e mendon me vete se këtu u bë ajo betejë e paharruar e legjendare e 18 qershorit të vitit 1815. Napoleoni kishte zgjedhur atë ditë në hyrje të verës me mendimin që të përdorte në mënyrë të efektshme artilerinë e tij të fuqishme.
Sipas parashikimeve të tij, beteja do të zgjaste aty rreth 4 orë e pastaj ai do të hynte triumfalisht në Bruksel. Por shiu i dendur që filloi të binte që përpara ngritjes së kampit të luftës e vazhdoi tërë natën, i tingëlloi Napoleonit si një ogur i zi. Për herë të parë oficerët e tij arritën të lexonin tek ai njëfarë shqetësimi. U ngrit në ora një të natës e kërkoi të bënte inspektimin e trupave. Ndërsa Wellingtoni këtë lloj inspektimi e bëri në rrezet e para të ditës. Dukej më i qetë, bënte shaka, madje i kërkoi paguren një ushtari dhe piu çaj të ngrohtë prej saj.
Nuk kam ndërmend të zgjatem e të përshkruaj si u zhvillua beteja.
Historianët e kanë bërë atë në mijëra volume dhe e pasqyrojnë shumë filma. Ajo
zgjati 8 orë. Artileria e Napoleonit nuk funksionoi, se topat e tij mbetën në baltë dhe ishte e pamundur të tërhiqeshin. U vranë 40.000 luftëtarë të të dy kampeve. Napoleoni nuk hyri dot triumfalisht në Bruksel, përkundrazi u kthye mbrapsht me disfatën më të madhe mbi shpatulla dhe do t’i mbyllte ditët e tij në Shën Helenë, ku vdiq më 5 maj 1821.
Poshtë këmbëve kam kodrën-monument, për ngritjen e së cilës u përdorën 290.485 metër kub dhè. Një metër kub për çdo luftëtar që mori pjesë në këtë betejë. (Historianët e rrumbullakosin në 300.000 numrin e luftëtarëve).Idenë për ngritjen e saj e dha Princi i Portokalltë, që ishte një nga komandantët e forcave të koalicionit.Ai ishte në të njëjtën kohë mbret i Hollandës dhe duka I Luksemburgut. Ai e shtroi idenë vetëm dy vjet pas zhvillimit të betejës, por realizimi i saj u bë 8 vjet më vonë. Punimet zgjatën 3 vjet (1823-1826).
Lartësia e kodrës është 40 metra nga niveli i fushës.
Punonjësit e muzeut më rekomanduan të vizitoja edhe një ndërtesë të rrumbullakët, që ngrihej në afërsi të kodrës dhe që e quanin “Panorama”. Nga jashtë pamja e saj ishte më se e zakonshme. Por brenda do të shikoja diçka impresionuese. Panorama ishte në të vërtetë një pikturë gjgante që vinte rreth fasadës së brendshme murale të kullës.Me një shkallë të drunjtë ngjiteshe në qendër të ndërtesës dhe e gjeje veten mes kësaj pamjeje panoramike të betejës.
Vizatime tej mase të gjalla e të bukura, të shoqëruara me efekte zanore sillnin zhurmat e luftës, si krismat, hingëllimat e kuajve, klithmat e atyre që binin, thirrjet e komandantëve, zërin e trompetave, të bënin ta ndjeje veten në fushën e betejës. Piktura është një tabllo madhështore në formë rrethore, me gjatësi 110 metra e lartësi 12 m. Një sipërfaqe prej 1320 metra katrorë. Ajo u realizua nga piktori Luis Dumoulin kur po bëheshin përgatitjet për përkujtimin e 100-vjetorit të betejës.

Ndue Lazri

Dhjetori i shqiptarëve

Nga Ajet Nuro

Tradicionalisht, për shqiptarët, nëntori është muaji i tyre. Ai lidhet me rikthimin e Skënderbeut në Krujë dhe sidomos me kthimin e shqiptarëve në shtetas të një shteti të tyre. Pavarësia e Shqipërisë nuk mund të krahasohet me asnjë ngjarje tjetër në historinë shqiptare sepse pa këtë akt shqiptarët do ishin sot, le të themi, një Kurdistan ballkanik.
Megjithatë, muaji tjetër që shqiptarët jo vetëm nuk duhet ta harrojnë, por edhe t’i referohen, duhet të jetë dhjetori, muaj ky i lidhur me dhjetorin 1990.
Para dhjetorit të vitit 1990, dhjetori, për mua personalisht, ishte një muaj që edhe pse në varfërinë e atyre viteve (varfëri që ne nuk mund ta shihnim por që e konstatuam shumë më vonë…) përbënte diçka magjike tek mezi prisnim vitin e ri me ato zbukurime që ndonëse modeste, i jepnin ngjyra ndërrimit të viteve e me ndonjë pako shoqëruese ku një portokalle merrte një rëndësi që sot nuk mund të gjenden fjalë përshkruese. Shto edhe kartolinat që shkëmbenim me shokë e miq. Nga ato kartolina kam njohur vise të vendit tim që ndonëse i vogël i ëndërrova ti shkelja me këmbë, i rritur kurr nuk munda t’i shikoj. E megjithatë ndonëse dhjetori na dhuronte një pushim prej 15 ditësh, aty nga viti 1990 zbuluam se në ditët e fundit të dhjetorit kishim « shkelur » mbi një ditë të shenjtë duke mbjell heshtje apo më mirë duke dënuar çdo zë që e artikulonte këtë ditë. Bëhej fjalë për Krishtlindjen apo Kërshëndellat siç quhet ndryshe në Shqipëri. Në botën Perëndimore, edhe pse sot nuk bëhet fjalë për një festë plotësisht fetare, sidoqoftë kjo ditë përbënë një nga ngjarjet e vitit, ngjarje që e shpreh magjinë me ngjyrat, dritat, blerjet, dhuratat… Edhe sot pyes veten se si ia dolën të pafetë të evitojnë këtë festë apo edhe festa të tjera që mund të kenë patur ndonjë kuptim qoftë edhe të largët fetar. Dita e verës ishte një nga ato viktima. Por le t’i kthehemi dhjetorit…
Nuk ka një muaj tjetër që të jetë mbushur me ngjarje aq të ngjeshura dhe të ngarkuara si dhjetori i 20 viteve më parë. Kur flasim për ngarkesë, themi në rëndësinë historike të njërit apo tjetrit vendim, në ngarkesën emocionale, frikën, guximin, rrezikun e përplasjeve, e panjohura…
Jo më larg se një vit më parë, në dhjetorin e 1989, në Rumaninë ballkanike, rrëzimi i regjimit komunist ishte shoqëruar me rreth 60 mijë të vrarë. E ndonëse për Ramiz Alinë Shqipëria nuk ishte as Lindje e as Perëndim, viti 1990, provoi se Shqipëria, ndonëse nuk ishte Perëndim, ajo ishte përfaqësuesja më e vuajtur e Lindjes. Fatkeqësisht. Nëse Lindja kishte disidencë të organizuar ose pak të organizuar, Shqipëria e varfër nuk kishte asnjë gjë që të mundej të ngrihej kundër së keqes që e kishte kapur. Mund të gjendet këtu shpjegimi se pse Shqipëria kaloi 11 muaj pa një lëvizje që të bënte komunistët të harronin se Shqipëria nuk ishte as Lindje e as Perëndim. Ndonëse 11 muajtë e tjerë veç dhjetorit nuk kaluan edhe aq në heshtje, po të kemi parasysh levizjet në Shkodër apo Kavajë, ngjarjet e 2 korrikut, apo edhe disa artikuj « ndryshe », ishte dhjetori i 1990 që do të ishte muaji që do të ndryshonte historinë e shqiptarëve.
Ndonëse ka nga ata aktorë dhjetoristë që i kanë përshkruar orë pas ore ngjarjet e mëdha të dhjetorit ’90 unë do ta ndaja atë muaj në tre pjesë sipas dhjetëditëshve që e përbëjnë. Kështu, në dhjetë ditëshin e parë kemi lëvizjen studentore, në dhjetëditëshin e dytë lindjen e Partisë Demokratike dhe forcave të tjera opozitare, dhjetëditëshi i tretë rihapi portat për boshatisur vendin. Themi « rihapi portat » po të kemi parasysh hapjen e tyre për herë më 2 korrik po të atij viti. Ngjarjet e dhjetorit 1990 qoftë në dhjetëditëshin e parë të dytë apo të tretë, na kanë shoqëruar për 20 vjetë. 20 vjetë më pas gjykojmë çdo gjë që e kemi « dhuratë » nga ai dhjetor i largët. Pakënaqësi, krenari, cinizëm, hipokrizi, urrejtje, adhurim, nostalgji e të tjera ndjenja shoqërojnë këtë pikë që shënon një kthesë në historinë e popullit shqiptar.
Pa dashur të gjykoj gjithshka ka të bëjë me këtë muaj të madh të historisë sonë, dua vetëm të nënvizojë entuziazmin politik që ngjalli tek shqiptarët dhjetori i vitit 1990. Nja dy fakte që ilustrojnë atë entuziazëm dhe shpresë që ngjalli tek shqiptarët lindja e pluralizmit politik dhe e partisë së parë politike, Partisë Demokratike të Shqipërisë.
Në janar 1991, disa ditë pas vendosjes së pluralizmit politik në Shqipëri u ndodha në Tiranë. Ato ditë doli numri i parë i Rilindja Demokratike. Ndonëse nga ai janar i largët i vitit 1991 kanë dal edhe gazeta e revista të panumërta dhe ndoshta sot RD është kthyer në një gazetë të dorës së dytë, në ditët e para të saj ajo zhdukej pa dal ende në treg. Madje ngaqë kërkesa për këtë gazetë e tejkalonte ofertën, gazeta shitej me një çmim dy apo trefish. Ata që shisnin gazetën pra nuk delnin keq… Aty për aty mua nuk më bënte përshtypje një gjë e tillë, por me kalimin e kohës gjërat duken ndryshe. Aty mund të gjenden edhe shenjat e para të korrupsionit apo të mpleksies së interesave publike me ato private. Sidoqoftë, RD-ja e atyre ditëve përpihej, jo lexohej. Sot, largimi nga at’dheu nuk përbënë më krim por në janarin e 1991 një artikull si « Kush e braktisi i pari Shqipërinë ?» që jepte emrat e bijëve apo bijave të bllokistëve që me paratë e shqiptarëve rendnin nëpër botë kur shqiptarët e thjesht merrnin plumbin kokës të shoqëruar me damkën « armik i popullit », përbënte ngjarjen e ditës.
Në shkurtin e 1991, pas ngjarjeve tragjike në shkollën e oficerëve të nxitura nga rrëzimi i bustit të diktatorit, shkova tek qyteti studenti. Ende aty, në krah të trotuarëve, ishin vulosur në baltë gjurmët e atyre që bënë histori. Dhe aty në mure mund të lexoje parrulla si « E duam Shqipërinë si gjithë Europa! ». Vetëm sot, pas njëzetë vjetësh, në ditën që po shkruhen këto radhë, shqiptarët mund të lëvizin të lirë, pa viza në kontinentin e tyre natyral…
Në muajin dhjetor të gjithë festojnë mbylljen e një viti me urimin për një vitë të ri edhe më të mbarë. Kudo bëhen bilance e analiza. Kjo është e natyrshmja për të gjithë botën. Për shqiptarët, dhjetori përbënë pikën e ndarjes së dy epokave. I takon këtij muaji që shqiptarët të vlerësojnë vetveten se ku kanë arritur, ku janë me ëndrrat e tyre të thurura në atë dhjetor të vitit 1990, ku janë në krahasim me Europën, ku janë me të drejtat e njeriut, ku janë me të drejtën pronësore. Duke u parë në pasqyrë, shqiptarët mund të korrigjohen dhe kështu kur të urojnë një vit të ri të mbarë, mos të ngelet veç një urim…

Moldavia dhe Kosova – dy fate të ngjashme

Vera DUSHI

Republika Moldavia aktuale është trualli ndërmjet lumenjeve Prut dhe Nistru.
Historia e saj është shumë e larmishme.
Në vitin 1359 u themelua Trualli i Moldavisë që ishte nën suzeranitetin ose ndikimin politik të Mbretërisë Hungareze, Mbreterisë Polone dhe Perandorisë Osmane.
Në vitin 1792, Perandoria Osmane u detyrua të dorëzojë territoret në rajonin që tani emërohet Transnistria Perandorisë Ruse.
Pra, perandoria ruse arriti të ketë një kufi të përbashkët me Moldavinë.
Pas luftës ruso-turke prej 1806, nëpërmjet traktatit të Bukureshtit të 1812, Perandoria Ruse ka aneksuar tri territore të reja, truallet nën Turqi, si Hotini dhe Buceacu dhe territori midis Prutit dhe Nistrut..
Trualli i Buceacut kishte edhe emërtimin Basarabia, pas sundimtarit rumun Basarab I.
Perandoria Ruse ka përdorur emrin Basarabia për tërë zonën e sunduar dhe e ka konsideruar një truall bujqësor për prodhimin e drithërave, duhanit, hardisë, lopeve dhe kuajve, ka ndërtuar hekurudha që sollën këto prodhime në Odesë dhe ka ndërtuar qytete ruse.
Rusia ka përdorur këmbimin e popullatave dhe të emërtimeve, duke dëbuar turkët dhe tatarët në drejtim të Perandorisë Osmane dhe rumunët në ndërtim të Rumanisë, duke i zëvendësuar me bullgarë, me gjermanë, me zvicerianë, më rusë dhe ukrainas.
Ata kanë rusifikuar gjithashtu emërtimet e qyteteve.
Basarabia bashkohet me shtetin – amë më 1918.
Realizimi i bashkimit ishte rezultati i veprimit të rumunëve në konjunkturën e favoshme të Luftës së Parë Botërore, kur populli ka ushtruar të drejtën e vetëvendosjes.
Në vitin 1940, në kontekstin e paktit midis Hitlerit dhe Stalinit, Rumania humbi territore në lindje: në qershor 1940, pas një ultimatumi dhënë Rumanisë,
Bashkimi Sovjetik ka aneksuar Basarabinë, Bukovinën e Veriut dhe Trualli i Hercës.
Dy të tretat prej Besarabinë u kombinuan me Transnistrinë, për të formuar RSS Moldavia. Një e treta iu ofrua RSS të Ukrainës.
Kjo është e njëjta gjë që i ka ndodhur edhe Kosovës Historike, që u pushtua nga Serbia më 1913 dhe më 1945 dhe u copëtua midis Serbisë dhe “Maqedonisë”.
Ashtu si në Kosovë, ku u kryen krime ndaj popullatës shqiptare, ku u burgosën mijëra e mijëra shqiptare, edhe në Basarabi elita politike dhe shoqërore u burgos apo u pushkatua. Çdo tendencë rezistimi ndaj rusifikimit ishte dënuar rreptë.
Megjithatë, popullata nuk u dorëzua. Si në Kosovë, u formuan organizata patriotike të shumta, si Fronti Kombëtar Patriotik.
Në 27 gusht 1990, Moldavia shpalli pavarësinë e saj.
U formua si republikë të pavarur.
Por bashkimi me Rumaninë vonoi.
Ka filluar edhe luftën në Transnistrinë, territori tej Nistrit ku u vendos regjimi rusofon i Igor Smirnovit, që shpalli pavarësinë prej Moldavisë. Tërë lëvizja kombëtare pro bashkimit me Rumaninë u implikua në luftë dhe «vdiq», u zbeh në frontin e betejes. Ishte taktikë e mirë e tërheqjes së vemendjes prej problemit themelor të bashkimit me Rumaninw, ideja e «Transnistrisë».
Regjimi qeveritar ishte në dilemë, ose të shpallte bashkimin me Rumaninë, ose të mbeti të pavarur.
Në këtë kontekst, doli në krye prapë Partinë Komuniste, që filloi të shtrengonte marrëdheniët me Rusinë dhe të shpikë ekzistimin e «kombit moldav», i ndryshëm nga ai rumun. Kjo deri më 2008, kur shpërtheu revoltën qytetare, si pasojë të zgjedhjeve të falsifikuara. U organizuan disa rradhë zgjedhjesh dhe përkohësisht pushteti e morën partitë pro-perëndimore.
Tani, në zgjedhjet e 28 nëntorit 2010, vendi i parë e fituan prapë komunistët.
Çka ka ndodhur në Moldavi pas 1989 është shembull politik për Kosovën.
«Republika» e Kosovës u formua nga mafia politike shqipfolëse për të mos u bashkuar më kurrë me Republikën e Shqipërisë.
Kjo është dëshmuar nga deklarata e Bajram Rexhepit, më 2.11. 2010.
Kosova dhe Shqipëria janë dy shtete, të cilat kanë aq shumë të përbashkëta, por ekzistojnë si shtete të veçanta. Dhe të tilla do të mbesin”, është shprehur Rexhepi (gazeta Telegraf).
Tentohet krijimi i «kombit kosovar», i ndryshëm nga ai shqiptar.
Më shumë, veriu i Kosovës i ngjahet Transnistrisë, ku ka shumë grupe paraushtarake dhe institucione paralele serbe. Ata nuk do të shpallën pavarësinë e tyre prej Kosovës, por do të tentojnë shkëputjen dhe bashkimin me Serbinë.
De facto Kosova është nën ndikimin serb dhe bashkësia ndërkombëtare ashtu e dëshiron nëpërmjet nxitjes së bisedimeve të përhershme me Serbinë.
Eshtë e nevojshme që forcat patriotike të marrin pushtetin, por kjo nuk mund të bëhet nëpërmjet zgjedhjeve, ku hajdutat prapë do të vjedhin votat, por nëpërmjet revoltës gjithëqytetare.
Kosova është truall shqiptar dhe duhet t›i bashkohet Shqipërisë një hërë dhe përgjithmonë, pas referendumit, si ushtrim i së drejtës së vetëvendosjes.

Disa episode kujtimesh nga bota intime e shpirti human i kompozitorit Tonin Harapi

Agron Luka

E pranova dhe e prita me njëfarë detyrimi qytetar, ftesën e prof. Qamil Gjyrezit, për të shprehur disa kujtime krejtësisht të thjeshta, për kompozitorin e shquar të qytetit të Shkodrës Tonin Harapi, njëri ndër autoritetet e kulturës së muzikës së lehtë, muzikës së përpunuar popullore dhe muzikës klasike e operistike shqiptare të shek XX.
Ky përkujtim u realizua, me datën 30 janar 2011, në Bibliotekën Marin Barleti, të Shkodrës. Ishin të ftuar dhe nderuan me pjesmarrjen e tyre, një pjesë e mirë e ajkës intelektuale të qytetit të Shkodrës. Referatin kryesor, “In Memoriam”, për muzikën e mbajti prof. Qamil Gjyrezi. Pianistia Dorina Saraçi, foli për jetën dhe aktivitetin e kompozitorit dhe luajti disa pjesë në piano. U shfaqën edhe pjesë të filmuara nga krijimtaria e kompozitorit. Mbajti një fjalë bashkëmoshatari prof. Ndoc Gurashi, ku treegoi se si interesohej kompozitori për muzikën popullore shkodrane te kangëtari i mirënjohur Kol Gurashi, si e kishte ndihmuar Prenk Jakova etj. Foli për disa kujtime personale, muzikologu e shoku i klasës në liceun artistik Jordan Misja në 1947, Gjok Vata. Agron Luka, kishte pregatitur kumtesën: “Disa episode kujtimesh nga shpirti intim e human i kompozitorit Tonin Harapi”, nga e cila për arësye kohe, mungesë nxehtësie etj, u lexua vetëm një fragment episodi. Simbas dëshirës dhe kërkesës së pjesmarrësve po e paraqesim për botim në gazetën Shqipëria Etnike.
Shënim: Dëshiroj të theksoj një vërejtje të rëndësishme. Bahet fjalë në lidhje me datëlindjen dhe datë vdekjen e kompozitorit. Në prezantimin në Wikipedian shqiptare ka dy informacione 1926-1992 dhe 1925-1991, ku në të dy prezantimet mungojnë datat e sakta dhe ky lloj informacioni nuk është aspak serioz! Me sa kam ditur unë dhe me sa ma konfirmoi edhe prof. N. Gurashi, Tonin Harapi ka lindur në vitin 1925 dhe ka vdekur në vitin 1991. Nëqoftëse do ishte kështu i bie që të jetë viti i 20 vjetorit të vdekjes dhe do ishte mjaft e pahijshme që të mos saktësohet e të përkujtohet!

***
Jo rrallë po na ngjet që: “Po ulen malet, e po na ngrihen halet”… Me ju thanë të drejtën, më erdhi mjaft hidhur, kur në internet gjeta edhe disa lloje konsideratash për kompozitorin Tonin Harapi, për disa tekste e titullatura të etiketuara me termin “makabre”! Sigurisht, nuk jam se duhet ta çensurojmë mendimin e shkrimin e lirë, por do të doja ta nënvizoja se kompozitori T.H. në realitet shquhet, në krahasim me kolegët e tjerë për shumë më pak të tilla të ashtuquajtura “kompozime me tekste makabre”. Pastaj, nga cili kompetent, vijnë këto konsiderata?!
Tonini, e ka pjesën më të madhe të qëndrueshme, të mrekullueshme, të vlerësueshme edhe nga kompetentë europianë e botërorë, i ban nder vendit tonë, qytetit tonë dhe kaq mjafton. Pa mendoni pak, se çfarë do ishte vendi ynë pa këto korifej?!
Xhaxhai im, i ndjeri albanologu i njohur Kol Luka, ka patur për grua motrën e Tonin Harapit dhe nga ky fakt, komunikimet e mija ndonëse të rralla dhe me kapërcime vitesh, kanë patur diçka të spikatur.
Familien Harapi, te shtëpia e vjetër, aty te shkolla e mesme “Jordan Misja” sot, e mbaj mend qysh nga fëmijëria e hershme. Kam njohur të atin Lecin, kam njohur nanën Bernardina, motrën e fotografit të famshëm Geg Marubi, kam njohur shumë mirë edhe Zefin, vëllain e Toninit.
Tonin Harapi, që dukej si shumë serioz, i heshtur dhe hermetik, shpesh dukej një natyrë sentimentale, por në fakt, ka patur edhe një humor të spikatur dhe ka qenë shumë inteligjent.
Në vitin 1969, ndodhesha ushtar në Tiranë, Tonin Harapi, më takon në bulevard tuj ecë krahpërkrah e tuj qeshë, me kompozitorin e dirigjentin Ferdinand Deda. Ky Ferdi, siç e thërrisnin, ishte një njeri fenomenal për thjeshtësinë e shoqërinë me njerëz të çfardollojshëm. Në mënyrë të habitshme njihte me qindra ushtarë direkt me emër. Atë ditë Ferdi më nxori mua një liri-dalje…
Tonini, i drejtohet Ferdinandit:
– Se ke shoqni edhe me Gon Lukën, gjallë se kisha mendue!
– Eshtë kitarristi i repartit ku unë baj zborin. Aktualisht po inçizojmë disa kangë me kor ushtarësh, për televizionin e Tiranës.
– Po Agroni asht edhe kushri i jemi, – i thotë Tonini…
– O ju shkodranët, “mor ta marsha”, jeni të gjithë kushrij kur jeni jashtë Shkodrës…
… Njëherë tjetër, po ushtar, në buzë mbramje isha duke shkuar te stacioni i autobuzit për t’u kthyer në repart te “Rrapi i Treshit” dhe po më përcillte vëllai im i madh. Kur bam, na del përballë Tonini, ashtu simbas zakonit, gjithnjë me një melodi në mendje e tuj e “ekzekutue” me frymë në buzë. Sa e mori vesh, na thotë, po vij edhe unë dhe po e përcjellim Agronin.
Aso kohe u kisha treguar te xhaxhai një ngjarje reale mjaft qesharake, të një ndihmësi kuzhinjeri kuqalash të repartit, i cili quhej Th. K.
Rrugës Tonini më kërkoi t’ia ritregonja atë ngjarje, si me thanë kishte qef ta dëgjonte “origjinalin” nga goja ime. Unë i thashë:
– Dakort se ti ke dëshirë ta dëgjosh nga “origjinali”, direkt nga “ekzekutimi im”, por prap se prap, kanë për të humbur shumë vlera, sepse duhet t’i bie shkurt, nuk mund të bëj një përshkrim hapje, nuk mund ta përshkruaj atmosferën dhe pikën kulminante, nuk mund të imitoj me za e me xheste etj, dhe mbi të gjitha duhet ta them serioz dhe me zë të ulët “troppo basso”, sepse jemi në rrugë.
Apo edhe nuk i kam rënë kitarrës atë ditë, o Tonin, dëngër-dënger-dëng, si llabutkë me këngë kolonjare, duke shoqëruar Nikolla Lanin, një fizarmoniçist nga Gjirokastra…
Ndihmës kuzhinjeri Th. në prani të kuadrove më të larta ushtarake të M.M.P të R.P.SH, në një drekë, me përshtypje udhëtimi nga RP e Kinës, zgjidhi një enigmë të lartë integrale! Dreka shoqërohej me qengja të pjekur, me meze, me raki e me zorrë të përbrendëshme kukurecash. Th. e zgjidhi, me një të rënë enigmën misterioze, “Nyjen Gordiane” se, si ishte e mundur që 20 milionë ushtarë të UÇK kineze për 24 orë, nëqoftëse dikush i prekte Shqipërisë një qime bythe, do të lanin sytë në detin Adriatik! Ky Sihariq vinte simbas një “DEKLARATE” të Kryetarit Mao Ce Dun! “Eureka e Thomait”, si zgjidhia e vetme më e mundshme dhe si maksimumi i mençurisë së tij, rezultoi: me anën e një tuneli supersekret Kinë – Shqipëri! Th. në finale u këputi edhe një të sharë dashamirëse miqve të shpirtit: “Ore janë për t’u q… t’ëmën këta kinezët, qysh e kanë bërë gjim këtë tynel?! Për këtë “zgjidhie superinteligjente”, Shefi i Shtabit të Përgjithshëm, që ishte tapë dhe i merrej goja ca se ishte gagaç/belbacuk natyral dhe ca nga pija, i bëri lavdëratën maksimale jo vetëm Thomait, por edhe eprorit të tij më të afërt, që ishte kryekuzhinjeri oficeri Perendi Demishaku, një 200 qillosh, bashkëpatriot nga Llakatundi. Pa le pastaj ajo Deklarata se, palët nuk kishin patur asnjë divergjencë, por vetëm një: “Ne u thoshim atyre shoku Mao Ce Dun është udhëheqësi më i madh botëror dhe klasiku i pestë i marksizëm-leninizmit”, ndërsa ata na thoshin neve: “Jo, jo, jo, shokë shqiptarë e keni shumë gabim, Shoku Enver Hoxha është udhëheqësi më i madh botëror, babai i proletariatit, arkitekti e klasiku i pestë i marksizëm-leninizmit bashkëkohor”.
Ishte koha kur secilit ushtar shqiptar i takonte të vriste nga 200-300 ushtarë armiq, sepse simbas mençurisë strategjike të shokut Enver, kufiri shqiptar ishte si një portë e ngushtë dhe armiqtë nuk mund të hynin të gjith njëherësh. Kështu ne do i vrisnim, një e nga një, ose dy e nga dy. Sa për sulmin nga ajri e me desantë shoku Enver e kishte ballancuar raportin e forcave, sepse në të gjitha vreshtat dhe pemëtoret kishte instaluar kunja-heshta, ku armikut do t’i ngulej kunji në bythë. Këtë strategji gjeniale shoku Enver e kishte përpunuar nga eksperienca e tij personale… Ardhja edhe e kësaj ndihme kolosale internacionaliste nga Kina, me këtë tunel nga pas, krahas tuneleve vendase dhe fortifikimeve bunkera, ishte një surprizë… flitej aso kohe se, Kina do na sillte edhe armë të rënda bërthamore…
Edhe megjithse ia tregova shpejt e shpejt e duke u ruajtur sa majtas e djathtas, Tonini, mbeti tuj shfry si ata motorrat e dum-dumave me një piston, sepse aso kohe nuk guxojshim as me qeshë fort. (Shumë më vonë këtë tregim e pata shkruar dhe botuar.)
Aty te qendra, Tonini shkon te një dyqan dhe më blen dy panine dhe disa qofte. Ishte një xhest i thjeshtë, por mjaft domethanës.

***
Prindërit e mij mbetën me dakada në internim… Një ditë, vjen te babai im një plak, me lot ndër sy. Ishte xhaxha Shemia, kryeustai i Sazeve të Roskovecit, i binte llabutkës.
– Qysh t’ia bënj o shoku Xhevalin, kam rënë në pikë të hallit. Nuk e ka fituar bursin dhe konkursin për kosevator, Vakthiu.
– Ah, sa po më vjen keq. Po, kush e ka në dorë, këtë mor usta Sheme?
– Po ja, e ka në dorë një shkodrian, një Tonin Arapi. E njeh ti këtë?
– Ah, sa mirë e njoh, aq sa ty nuk ta merr mendja. Po të baj nji letër dhe të shkojë vetë Vakthiu qysh nesër dhe t’ia japi në dorë, por sakënd se ja tregon kujt, veç atij. Besoj se, ai ka me ba ç’mosin për mue.
Toninit i kishin shpëtue padashje disa pika loti… Vakthiu e mbaroi konservatorin. Më vonë pati fituar çmimin e parë në një nga festivalet e RTSH. Mbaj mend melodinë dhe disa vargje, “Topa bore hedhin shokët tanë”…

***
Njëherë e kam takuar Toninin, te shtëpia e axhës Kolë në Tiranë, diku andej nga mesi i viteve 80-ta. Ishte ditë e shtunë dhe binte një shi si do zoti. Kur hyra unë, i gjeta duke diskutuar për operetën, “Mulliri i Kostë Bardhit”. Nga sa kuptova, Tonini nuk dukej shumë entuziast, mbase një tekst i tillë kishte ndikuar të çalonte edhe muzika.
Në një moment, mua më kapi gazi, në fakt thjeshtë nga titulli pak si qesharak dhe ç’ishte e vërteta e kisha konsideruar edhe si operetë komike dhe i thashë:
– Po mir mor Tonin, pse nuk zgjodhe ndonjë mulli dhe mullixhi tjetër? Pak mullinj dhe mullixhinj të shquar ka Shqipëria, apo këtë ta rekomanduan si tekstin më të mirë?
Tonini, duke e ditur natyrën time për batuta qesharake, më thotë:
– Hë Gon, a ke ndonji vërejtje kritike për novelën”Mulliri i Kostë Bardhit”, të shkrimtarit Naum Prifti dhe për operetën time? Shiko se, mos ma kthesh në qesharake si atë tekstin për atë ndihmës kuzhinjerin kuqalosh?
– Akoma edhe mbas kaq vjetësh e mbake mend atë kuzhinjerin si këndez i rjepur dhe kuqalosh?! Ha, ha, haaa. Hëë, ajo ngjarje do kishte dalë një alamet teksti për një operetë komike tragji-komike, për të “lëpirë gishtat”, me titullin: “Eureka e ndihmës kuzhinjerit” ose “Plasja aksidentale e një pordhe atomike në Tiranë”.
– Por, kush asht burrë, që ia vën micës kumbonën në fyt, se! – e plotësoi Tonini.
Pastaj vazhduan të qeshurat.
– Me ta thanë të drejtën mor Tonin, as nuk e kam pa operetën e as nuk ia kam idenë, se për çfarë subjekti bahet fjalë, a asht tekst me operetë heroike tragjike, dramaturgjike apo komike, apo tragji-komike bashkë. E di se, Naum Prifti, shkruan edhe për çobenjtë vllehë-aromunë, shkruan për stanet dhe bulmetoret me tema kolonjare e myzeqare. Me vesh të lirë duket alamet titulli e goxha temë e randësishme aktuale, me rëndësi kombëtare dhe ndërkombëtare. Rëndësinë ideologjike dhe politike ia shton edhe fakti se, nuk bëhet fjalë për mullinj me erë si të Don Kishotit, as për mullinj turq për bluarje kafeje, por për mullinj hidrikë shqiptarë, të shekullit XX. Vend trimërije dhe institucion social kulture ky mullini, me tradita shumë të lashta, objekt shumë i rëndësishëm edhe për kulturën revolucionare. Por, po të më kishe pyetur mua do të kisha rekomanduar ose ndonjë mulli tjetër ose ndonjë berberhane.
– E di se nuk e ke keq, po më intrigon për një operetë komike. A ke ndonji ide me berberhane?
– Epo, me që “llafi nget llafin”, njoh një berber adapt unë, xha Sadushin, “Berberin e Roskovecit”, që ka bërë 18 djem dhe dy vajza. Të rruan e të qeth pa lagur qeros ose ballaboks, bile të heq edhe ndonjë pjesë të tepërt edhe pse Perendia e bëri njeriun prej terakote në formën më të përsosur dhe simbas shëmbëllimit të tij pa asnjë pjesë të tepërt… Kjo berberhane dhe ky berber ia kalojnë ku e ku edhe me kualitete edhe me kuantitete, atij xhaxha Figarosë të operetës që titullohet “Berberhaneja e Sevilies”.
– Me vërte e njeh këtë xha Sadushin, apo po tallesh?
– Seriozisht e kam, asht real dhe bile edhe vëlla dëshmori. Shoku Enver personalisht i ka dhurur dy lopë për kontributin e shquar patriotik e internacionalist se, ka shtuar rracën shqiptare.
I gjith ky dialog “qit e prit”, u shoqërua me ilaritet. E kishim edhe pak me nge se, shiu as dukej se do pushonte. Tonini më tha:
– Pasha zotin, mor Gon, ma hoqe mërzinë, po na ban me majtë barkun me dorë.
– Po Goni, ka plot aktivitete, qysh i vogël, -i tha axha.
Pak ma vonë axha kambënguli t’ia tregonja Toninit, një “shpikie të madhe”, se si e kisha rregulluar nga fundi i viteve 70-të një gramafon të vjetër me zemrek, “La voce del Padrone”. Ky gramafon kishte një histori të veçantë…
Ishte nga ata gramafonat ku qeni kjan tuj ndigjue zanin e të zotit të vdekur. Këtë gramafon, nuk e kishte rregullue dot as vëllai i Toninit, Zef Harapi.
– Ja si e rregullova. Zemrekun e këputur e ktheva me skuqie me oksigjen, ndërsa sustat petë të thyera i zëvëndësova me brisqe rroje që i preva me gërshërë. Ditën e kësaj shpikie të madhe, kisha deklaruar si Edisoni: “Nuk do të dalim jashtë, pa e bërë të këndojë këtë makinë”! Atë ditë plotësova një dëshirë të babait tim, për t’i dëgjuar edhe një herë ato pllakat e rinisë së tij. Në 15 janar të vitit 1980, ai vdiq… Në gramafon qëndron ende kanga Caminito, që babai im e ka dëgjuar të fundit herë…
Atë mbasdite, me Toninin dhe axhën Kolë, kujtuam disa tituj kangësh, diku edhe me pak melodi, e diku edhe me disa fjalë nëpër të. Ishin muzikë e lehtë e këngëtarë italianë, francezë etj. Tonini, shprehu shumë interes për pllakat me muzikë klasike dhe çuditej se si i kishin blerë qysh në ato kohë gjith atë fond. Si më të spikaturat nga muzika e lehtë kujtoj, “Tango di Mezzanotte”, “Valzer di Mezzanotte”, “La Mazurka di Carolina” etj. Kujtuam edhe këngën Lili Marlen, në një version italian simbas pllakës së gramafonit, me atë hapjen me borijen e zgjimit të repartit. Unë i tregova, simbas babait tim se, versioni original ishte kënduar për herën e parë nga Radio Beogradi, që ishte transformuar si radiostacion nazist me një emision si Radio Posta, për ushtarët nga fronti i lindjes. Diku në televizor, aty nga viti 1979, nëqoftë se nuk gaboj, babai kishte parë edhe një film italian, ku këndohej kënga Lili Marlen, pastaj e kishte dëgjuar edhe te një emision në Rai. Besoj se anglisht e me një zë të trashë duhet ta ketë kënduar një këngëtare hollandeze, më duket Amanda Lear, e cila për disa vjet aso kohe, ka qenë edhe si prezentatore në Rai. Unë e kam dëgjuar disa herë këtë version. Simbas një filmi anglez, bazuar mbi disa dokumente “top secret” angleze, këngëtaria e Lili Marlen, na kishte qenë edhe dashnore intime e Adolf Hitlerit edhe një agjente sekrete angleze.
Tonini, dëgjonte me shumë vëmëndje dhe nuk më ndërpreu. Ai sigurisht duhet t’i kishte ditur ato informacione, sepse nuk kishte ngelur t’i mësonte nga unë, por siç e kam reflektuar më vonë, donte të hetonte se, si mendonim dhe gjykonim ne aso kohe.
– Ti Gon mendon se, simbas këtij filmi, ka njëfarë gjysëm reabilitimi të kangëtares dhe kangës Lili Marlen?
– Nuk e di, nuk jam në gjendje të them se, te ai film bahet fjalë për ndonjëfarë gjysëm ose çerek rehabilitimi, por besoj se, bahet fjalë për mos ta zhdukur komplet nga memoria dhe nga historia, ose ma keq akoma për ta kopjue dikund. Si muzikë asht mjaft e bukur dhe me një lloj melankolie të spikatur. Do kisha thanë se, të imponohet, të ngulitet në mendje dhe dashje pa dashje ky lloj infektimi nuk shkulet lehtë. Për ne brezin tim, mbas kaq dekadash, na duket se, ndoshta edhe e vetme kjo kangë e përfaqësonte të gjithë atë epokë. Një film shqiptar, me ato dy heroinat gjirokastrite, më duket se, ka ndukur një copë me motivet e këngës Lili Marlen, siç edhe ndonjë marsh ushtarak!
Mbasi kujtuem edhe nja dy-tre kangë të tjera, nga fundi m’u kujtua për sherr edhe një kanconetë italiane: “O molinara”. Tonini sigurisht e dinte perfekt.
– E shikon, ja ku fle lepuri.
Kaq u desh dhe plasi përsëri ilariteti.
– Hë Agron, e shoh se, ke edhe diçka me thanë për temën me mulli…
– Kam, kam edhe pak. Ishalla nuk ia ke capitur edhe ti ndonjë copë kësaj molinarës, si A. asaj kangës fetare, megjithse atë “Kasollen e Galigatit” në “Stanet e Shmilit” e ka qarë. Këto janë temat madhore dhe të pavdekshme, që presin Partia dhe shoku Enver, nga ju kompozitorët tanë. Prandaj edhe ju dërguam jashtë shtetit. Gjynah, vete e harxhon, e çon dëm gjithatë muzikë me një copë mullixhi balash.
– Hë, pra e hangra e çova muzikën dam. Por jetës nuk i dihet, ndrron puna dhe atëhere mundena, me e përpunue, me i ndërrue edhe tekstin. Ke ndonjë propozim për një tekst alternativ, për ta kthyer si operetë komike?
– A shoku kompozitor, këtë nuk e di, sepse nuk e di fare as muzikën. Më përpara duhet bërë kritika, simbas metodës dhe rregullave të realizmit komik socialist, pastaj nëse Partia dhe shoku E., e gjykojnë të përshtatshme, mundesh ta riparosh. Ndryshe e hedhim si firo legale me proçes-verbal ose përndryshe e qarkullojmë ca kohë kompozitorin, akoma më ndryshe e fusim edhe në burg, pse jo edhe e ekzekutojmë, ia lehtësojmë kokën.
– Por, ja ta zamë se ju mund të jepnit disa konsiderata paraprake, si do t’i jepnit?
– Pak a shumë kështu. Muzika dramatike, teksti komik, anasjelltas teksti dramatik muzika komike, “merre me lang se, mishi u mbarue”. Përsa i përket muzikës me mulli uji, muzika duhet të jetë e bukur, e ëmbël si zhurma e ujit që bie mbi lopata dhe si ritmika e njëtrajtëshme e gurit të mokrrave të mullirit, duhet të ketë edhe një refren që të përsëritet sa më shpesh si muzika popullore, por kujdes se muzika nuk duhet të jetë as monotone, ajo duhet të bluajë sa më hollë, jo edhe aq hollë si niseshte por, duhet të kapë deri edhe jonet e vogla të zbrazjes së miellit. Sidomos rëndësia më e madhe, duhet t’i kushtohet tekstit, që ai të jetë i kombinuar me kohën e bluarjes së sasisë së përgjithshme të bereqetit. Mullixhiu duhet të jetë me Partinë edhe të mos vritet në luftë sepse na duhet mbas çlirimit, pra kujdes me tekstin, sepse teksti të dhjet muzikën ore, të merr në qafë për ideal të Partisë. Edhe nuk duhet që asnjë kokërr bereqeti të vejë dëm. E kuptove, nuk ka shumë rëndësi muzika, rëndësi primare ka teksti.
– Por, a nuk ka rrezik se, na ndodh, “ma ke nxeh gomarin, ma ke ftoh gomarin”?
– Përsa i përket kësaj çeshtjes, “ma ke nxe gomarin, ma ke ftof gomarin, apo fluturon ose nuk fluturon gomari”, them se, ke të drejtë. Nuk është në dorën tonë. Njoh unë një kompozitore flokbardhë që ka mbaruar në Moskë. Kjo shoqia pati bërë dy alamet operash me dy poemat e rënda e madhështore të I. K., por kishte biografinë e keqe! Një t’i futur një të spiunuar dhe vajti për Hoxharë… Me një fjalë, “Kur është mullixhiu dhe mielli, nuk janë mulliri dhe thesi” ose anasjelltas! Kupton?
Por, shoku kompozitor, edhe teksti duhet parashikuar. Se ja përshembull po i doli tekstit ndonjë yçkël, ose po të ketë devijuar xhaxha Kosta një metro nga pozicioni në kohë të luftës, ose ndonjë nip i tij të ketë devijuar nga vija e Partisë, si puna e atij tradhëtarit, të verbërit Fuat Çela, të cilin Partia sapo e zbuloi se, ky qelbësira shihte nga të dy sytë…
Më keq akoma, po ja devijoi edhe vetë Naum Prifti?! Iku vate pastaj, arti, teksti me gjith muzikë. Partia i zbulon tradhëtarët edhe të vdekur edhe të gjallë. Urdhëro fol, po deshe!
– Nuk kam asgja, as ç’ka me i shtue e as me i heqë parafolësit kritik arti.
Gazi plasi përsëri.

***
Per finire
… isha i ftuem në martesën e Gjinit, djalit të Toninit, te nji lokal këtu te Universiteti i Shkodrës. Dikush, në fund u kujtue për një pjesë të Toninit, më duket “Të due o det”. E shoqia Zina, e bija Tringa dhe e motra Roza, u përlotën… Më bani shumë përshtypje dhe u preka. Sa poshtërsi e mosmirënjohje e atij regjimi dhe sa mosmirënjohje edhe e këtij regjimi!
Gramafoni, i stërdemoduar i viteve 30-të, me zemrek dhe me susta brisqe rroje, këndon edhe sot e kësaj dite pa ja ndërruar asnjëherë brisqet, ndërsa njerëzit që ne po kujtojmë, kanë ikur me kohë nga kjo botë…

Biografia e kryeministrit Berisha

Lindur me 15 tetor, 1944, Sali Berisha u diplomua me rezultate të shkëlqyera në Fakultetin e Mjekësisë, Universiteti i Tiranës në vitin 1967. Ai u specializua në degën kardiologji dhe më pas u emërua si asistent/profesor mjekësie në të njëjtin universitet dhe mjek kardiolog në Spitalin e Përgjithshëm të Tiranës. Gjatë viteve ’70, z. Berisha u dallua për punën kërkimore në fushën e kardiologjisë në Shqipëri dhe u emërua profesor kardiologjie në universitetin e Tiranës. Në vitin 1978 ai fitoi një bursë nëntë mujore nga UNESCO për studime të avancuara dhe trajnime në Paris. Pas kthimit në Shqipëri, Berisha filloi një program kërkimor për homodinamikën që tërhoqi vëmendjen e shumë kolegëve evropianë. Në vitin 1986 u zgjodh anëtar i Komitetit Evropian për Kërkime Mjekësore me qendër në Kopenhagën, me të cilin punoi për përpunimin e strategjive kërkimore shkencore “Shëndet për të gjithë”. Studimet shkencore ndërkombëtare në kardiologji të z. Berisha ishin origjinale dhe të rëndësishme; ato u botuan në gazeta dhe revista mjekësore prestigjioze në Evropën Perëndimore. Në vitin 1989 iu dha titulli Profesor në Universitetin e Tiranës.
Me vdekjen e diktatorit Enver Hoxha në vitin 1985, Sali Berisha shpresonte se udhëheqësi i ri i vendit, Ramiz Alia do të ndryshonte rrugën e paraardhësit të tij dhe politikës Staliniste dhe do të inkurajonte ndryshimin. Por, së bashku me një numër që rritej dita-ditës intelektualësh, studentësh dhe punëtorësh të rinj, ai u zhgënjye kur këto shpresa nuk iu realizuan. Në vitin 1989, ndërkohë që vendet e Evropës Lindore filluan të braktisnin komunizmin, z. Berisha dhe avokatë të tjerë të reformës u bënë më të hapur në thirrjet e tyre për ndryshim në Shqipëri. Në tetor 1989 në një intervistë në Televizionin Shqiptar, z. Berisha e nxiti regjimin të fillonte një program të gjerë liberalizimi por intervista e regjistruar nuk u lejua të transmetohej. Të fillim të vitit 1990, Berisha e nxiti regjimin të zgjeronte qëllimin e reformave përfshi dhe krijimin e një sistemi politik demokratik shumëpartiak dhe të një ekonomie tregu. Në fillim të viteve ’90, z. Berisha ishte dalluar si një nga personat më respektuar të lëvizjes për reformë në Shqipëri.

Në një intervistë për gazetën e Lidhjes së Shkrimtarëve Shqiptarë, intervistë e cila u botua gjithashtu dhe në shtypin ndërkombëtar, Berisha kërkoi që të merrnin fund barrierat e mbetura ndaj lirisë së mendimit dhe shprehjes, që shqiptarëve t’u garantohej e drejta të udhëtonin lirisht brenda dhe jashtë vendit, dhe që Shqipëria të braktiste politikën e saj të jashtme izoluese. Në gusht të vitit 1990 në një takim të intelektualëve të vendit të mbledhur nga Presidenti Ramiz Alia, z. Berisha e nxiti Partinë e Punës së Shqipërisë të hiqte nenin 3 të Kushtetutës komuniste i cili sanksiononte që Partia e Punës kishte pushtet të plotë, të njihte Kartën e të Drejtave të Njeriut, të hartonte një Kushtetute të re demokratike, dhe të hiqte të gjitha monumentet e Stalinit në të gjithë vendin. Në një artikull të botuar në gazetën “Bashkimi” me 17 shtator të vitit 1990, z. Berisha dënoi, ato që ai i quajti “reforma kozmetike” të regjimit të Ramiz Alisë, të cilat i kishin shërbyer vetëm përkeqësimit të gjendjes në vend. Pa pluralizëm politik, argumentoi ai, nuk mund të ketë demokraci të vërtetë në Shqipëri.
Në dhjetor të vitit 1990, z. Berisha u bashkua që ditën e parë me demonstratat e studentëve që detyruan qeverinë të miratonte krijimin e një sistemi shumëpartiak. Z. Berisha u bë drejtuesi i Partisë Demokratike (PD), partia e parë dhe më e madhja e opozitës së re. Ai u zgjodh zyrtarisht kryetar i PD-së në shkurt të vitit 1991 në kongresin e parë kombëtar të partisë. Megjithëse PD-ja nuk ishte në gjendje të krahasohej me burimet financiare dhe organizative të PPSH-së, në zgjedhjet parlamentare në mars të vitit 1991 fitoi 39% të votave popullore dhe doli si partia
kryesore e opozitës në Kuvendin Popullor.
Megjithatë kur qeveria e re e PPSH-së nuk ishte në gjendje të qeveriste vendin pas shpërthimit të grevave të përgjithshme të organizuara nga bashkimi i sindikatave jo-komuniste, PD-ja ra dakord të merrte pjesë në një qeveri koalicioni të mandatuar për të zgjidhur problemet dhe të përgatitej për zgjedhje të reja. Në dhjetor të vitit 1991 z. Berisha dhe PD-ja, të shqetësuar nga përkeqësimi i ekonomisë, mosfunksionimi i ligjit dhe rregullit dhe raportet për korrupsion zyrtar, u tërhoqën nga koalicioni qeverisës dhe kërkuan zgjedhje të reja. Zgjedhjet parlamentare të marsit të vitit 1992 rezultuan në një ndryshim dramatik të rezultateve të vitit të mëparshëm, ku Partia Demokratike fitoi 62% të votave popullore dhe 92 nga 140 vende në Kuvendin Popullor. Pas dorëheqjes së Presidentit Alia, Kuvendi Popullor i dominuar nga PD-ja, me 8 prill 1992, zgjodhi Sali Berishën si Presidentin e parë të shtetit post-komunist.
Pas zgjedhjes së tij si President i Republikës së Shqipërisë, z. Sali Berisha dhe qeveria e re demokratike u përfshinë në një gamë të gjerë reformash politike, ekonomike, institucionale, legjislative dhe reformash të gjithanshme. Kështu, privatizimi i plotë i tokës dhe banesave, si dhe i kompanive shtetërore të vogla dhe të mesme u krye gjatë periudhës ’92-’96; çmimet dhe kursi i këmbimit u liberalizuan plotësisht dhe Shqipëria ndryshoi nga një vend me shkallë inflacioni 3 shifror dhe nje rënie të rritjes ekonomike me -20%, në një vend me shkallë inflacioni një shifror dhe me një mesatare të rritjes ekonomike prej 9% në vitin 1992 dhe ku në ’93 –’96, 75% e GDP-së arrihej nga sektori privat.
Shqipëria u hap ndaj perëndimit; ajo u bë anëtare e Këshillit të Europës në vitin 1995; nënshkroi Marrëshveshjen për Paqe dhe Partneritet në vitin 1993 dhe vendosi bashkëpunim të ngushtë me vendet e BE-së dhe SHBA-në. Të gjitha ligjet e diktaturës komuniste u zëvëndësuan me ligje të reja të standarteve europiane dhe u krijuan një seri institucionesh, të cilat nuk ekzistonin më parë, si Gjykata Kushtetuese dhe Këshilli i Lartë i Drejtësisë. Në vitin ’97, menjëherë pas revoltave të organizuara nga ish-komunistët, të cilët përfituan nga rënia e skemave mashtruese piramidale, z. Berisha dha dorëheqjen nga Zyra e Presidentit, dhe PD-ja kaloi në parti opozitare në zgjedhjet parlamentare. Më pas ai u zgjodh Kryetar i Partisë Demokratike dhe këtë pozicion e mban nga viti ’97 deri më sot, i rizgjedhur në prill 2005.
Z. Berisha drejtoi koalicionin e partive të qendrës së djathtë në zgjedhjet e përgjithshme politike të mbajtura në pesë raunde në periudhën qershor-gusht 2001. Megjithëse misioni vëzhgues ndërkombëtar OSBE/ODIHR i quajti këto zgjedhje të manipuluara, koalicioni fitoi 37% të votave. Me 3 korrik 2005, Sali Berisha drejtoi koalicionin e pesë partive të qëndrës së djathtë, të cilat fituan një mazhorancë prej 74 deputetësh nga 140 gjithsej në Kuvend. Ai u emërua Kryeministër i Shqipërisë me 8 shtator 2005, më një shumicë prej 81 votash në parlament. Ai është i martuar me znj. Liri Berisha, e cila është pediatre dhe kanë dy fëmijë, një vajzë, Argitën, dhe një djalë, Shkëlzenin. Ai zotëron mirë gjuhët angleze, frënge, italiane dhe ruse.

Engjell M Shehu

New York Times: Komuniteti ndërkombëtar të organizojë zgjedhje të jashtëzakonshme në Shqipëri

Në gazetën e njohur amerikane është botuar një editorial nga Daniel Korski, që bën thirrje për zgjedhje të parakohshme. Shkrimi mban titullin “Ndaloni vetë-shkatërrimin e Shqipërisë”. Korski është anëtar i lartë i një institucioni me shumë peshë në jetën politike evropiane dhe amerikane

Nga Daniel Korski*

Në një moment Shqipëria është destinacioni që duhet vizituar, i rekomanduar nga Lonely Planet për vitin 2011, një vend anëtar i NATO-s, qytetarët e të cilit shijojnë udhëtimin pa viza në Bashkimin Europian; në momentin tjetër forcat e qeverisë qëllojnë dhe vrasin protestues në rrugë dhe Ministria e Jashtme Britanike po paralajmëron vizitorët që të qëndrojnë larg turmave të njerëzve në Tiranë.
Shqipëria, e cila iu arratis një diktature të ngjashme me atë të Koresë së Veriut në vitin 1991, u rrëzua dhunshëm në vitin 1997 e tani duket se po shkon sërish drejt një tjetër katastrofe.
Europës i intereson nëse vendi do të zhytet në konflikte të brendshme, ose do arrijë të zmbrapset duke u kacavirrur.
Shqipëria ka qenë së fundmi një forcë për paqen në Ballkan, duke ndërtuar lidhje me armiqtë e vjetër si Serbia e u ka bërë thirrje vëllezërve etnikë në Kosovë e Maqedoni për të punuar për paqen. Trupat ushtarake të këtij vendi punojnë përkrah me ushtarët e NATO-s në Afganistan. Një rikthim tek konflikti do ishte i keq për Ballkanin, i keq për Europën dhe i keq për NATO-n.
Kriza aktuale megjithatë ka rrënjë të thella. Që nga viti 1992, asnjë nga zgjedhjet e organizuara në Shqipëri nuk janë konsideruar të lira e të ndershme nga Organizata për Sigurinë e Bashkëpunimin në Europë, trupa që monitoron zgjedhjet.
Në zgjedhje luftohet si në beteja me ushtritë që i shpallin besnikëri njëri- tjetrit, por jo procesit demokratik. Zgjedhjet janë një mundësi për politikanët për të shkatërruar kundërshtarët e për të pasuruar miqtë.
Zgjedhjet e fundit, në qershor të vitit 2009, nuk ishin ndryshe. Lideri i Partisë Socialiste në opozitë, Edi Rama, protestoi kundër rezultatit duke bojkotuar parlamentin. Bojkoti është ende në fuqi, duke i pamundësuar Shqipërisë një kanal për shkarkimin e mosmarrëveshjeve.
Ndërkohë, kryeministri Sali Berisha ka qeverisur në një mënyrë që ka bërë që Freedom House ta cilësojë vendin si “pjesërisht të lirë”, i njëjti status i dhënë për Abkazinë, Gambian e Nagorni-Karabakun.
Rivaliteti tejet i personalizuar e i mprehtë mes Ramës e Berishës ka vepruar si sharrë me dy krahë që pret në mes institucionet e vendit.
Merrni çështjen e Kushtetutës së Shqipërisë së vitit 1998. Tre vite më parë, Berisha dhe Rama në mënyrë cinike ranë dakord për disa reforma gjithëpërfshirës, duke ndryshuar brenda natës dokumentin, siç thotë ish- presidenti Alfred Moisiu.
Të dy liderët kanë menduar se do të qëndrojnë për të përfituar nga ndryshimet. Tani që vetëm njëri po përfiton, tjetri po tërbohet. E njëjta gjë u përsërit me prezantimin e një kodi të ri elektoral.
Korrupsioni është ndoshta problemi më i madh. Vendi i 95 nga 180 vende në Indeksin e Perceptimit të Korrupsionit të Transparency International në vitin 2009 ishte një përpjekje në grup. Megjithatë, Berisha ka refuzuar të shkarkojë aleatët kryesore që përballen me padi.
Një shpërthim në depot ushtarake që vrau shumë njerëz, detyroi dorëheqjen e ministrit të Mbrojtjes në atë kohë, Fatmir Mediu. Që nga ajo kohë, ai është rizgjedhur dhe imuniteti parlamentar, që e gëzonte përpara dorëheqjes, i është rikthyer nga Gjykata e Lartë (ai është momentalisht ministër i Mjedisit i Berishës). Janë të panumërta rastet e tjera në mesin e anëtarëve të klasës politike të të gjitha palëve.
Situata në media gjithashtu është e zymtë, pavarësisht garancive kushtetuese për lirinë e shprehjes.
Mediat normalisht cilësohen si partizane politikisht, dhe gazetarët mbeten subjekt padish, kërcënimesh e dhune fizike. Vitin e shkuar një gazetë kritike, Tema, u dëbua nga zyrat e saj pavarësisht një urdhri gjykate që e ndalonte një veprim të tillë. Botuesi i Tema-s më pas u godit nga truprojat e një manjati nafte, i lidhur me qeverinë.
Pas vitesh me këtë lloj aktiviteti, institucionet shqiptare në mënyrë jo të habitshme janë në një rrëmujë. Madje dhe gjyqësori është një rrëmujë, për sa kohë ka një debat politik në lidhje me faktin nëse duhen arrestuar gjashtë komandantë të gardës kombëtare, të kërkuar në lidhje me vrasjen e protestuesve.
Në vend që të ndalojnë dhe të shohin dëmet që kanë shkaktuar, Rama e Berisha kanë mprehur armët. Ata tani po shikojnë të angazhojnë mjete ekstra- institucionale për të fituar ose për të ruajtur pushtetin. Berisha akuzon Ramën se po përpiqet të “fitojë pushtetin me anë të forcës” dhe se ka orkestruar “një tentativë të qartë si kristali” për të rrëzuar qeverinë legjitime.
Ai synon tani që të nxjerrë në rrugë demonstruesit e tij.
Rama, nga ana tjetër, proteston se shteti i Berishës nuk është demokratik e thotë se vetëm një revolucion i stilit tunizian mund të sjellë ndryshime në vend.
Bashkimi Europian e ka përqendruar vëmendjen vitet e fundit diku tjetër në Ballkan. Tani, megjithatë, BE duhet të bëjë të qartë se politikanët shqiptarë duhet të distancohen nga përdorimi i dhunës dhe t’i japin fund shkatërrimit të institucioneve të shtetit.
Nëse jo, atëherë shqiptarët do të humbin të drejtën për të lëvizur pa viza në Europë dhe vendi do të harrojë çdo shans serioz për një anëtarësim në BE. Madje dhe anëtarësimi i vendit në NATO mund të jetë në rrezik.
Për të treguar shqetësimin e saj, Catherine Ashton, përfaqësuesja e parë e lartë e BE për politikat e jashtme duhet të dërgojë një negociator të lartë në Shqipëri. Një komision i përbërë nga ish- presidentë duhet të ngrihet për të hetuar dhunën e fundit.
Komuniteti ndërkombëtar duhet të organizojë dhe të mbajë zgjedhje të jashtëzakonshme parlamentare vitin që vjen, duke dërguar një mesazh të qartë se institucionet e Shqipërisë nuk janë më të besueshëm ose në gjendje për ta bërë këtë vetë.
Një qeveri e re duhet të mbajë një agjendë konkrete për reforma.
Kjo mund të ndalojë politikanët shqiptarë që të shkatërrojnë institucionet. Nëse kjo nuk bëhet, pasojat do të ndjehen përtej kufijve të Shqipërisë.
*Daniel Korski është një anëtar i lartë i Këshillit Europian për Marrëdhëniet me Jashtë.

Nr. 142 i gazetës në print

Nga

Shqiperia Etnike

2 Qershor 2022

Gjithë shqiptarët janë Hashim Thaça

Akuzat janë vërtet tepër të rënda dhe të tëra vijnë nga perëndimi. Burim janë edhe publikimet e WIKILEAKS-it që nuk bëjnë as më pak as më shumë, vetëm zbulojnë aq sa me sa duket duhet, hetimet e Eulex dhe FBI

Në mbarë hapësirën shqiptare, Hashim Thaçi njihet me nofkën “Gjarpri”. Kjo nofkë, mund të merret edhe si medalion, ku në “burgjet” Jugosllave qëndroi si askush në mbrojtje të interesave kombëtare dhe mbijetoi për ti prirë UÇK-së e mëpastaj edhe mirësjelljes kosovare drej strukturave euroatlantike si kryeministër. Por hetimet disa vjeçare te europarlamentarit Dick Marty, pas atyre akuzave që kish bërë me kohe Carla Del Ponte, sikur “gjarpërin” e kompromentojnë shumë, si kryemafioz, trafikant oraganesh njerëzore, armesh e droge, duke e sjelle si drër më të rrezikshmin në Planet.
Akuzat janë vërtet tepër të rënda dhe të tëra vijnë nga perëndimi. Burim janë edhe publikimet e WIKILEAKS-it që nuk bëjnë as më pak as më shumë, vetëm zbulojnë aq sa me sa duket duhet, hetimet e Eulex dhe FBI.
Por nuk është ky qëllimi i këtij shkrimi. Thaçi kriminel lufte apo nacionalist?!
Ne po, mund të themi se lufta në Kosovë është bërë nga ajri, ndërkohë që Thaçi drejtonte ushtrinë në tokë. Larg qoftë ti çonte jetët e pafajshme në Had, pasi tu merrte e tu shiste yëmren, mëlçitë, veshkat.
Thaçi trafikant organesh njerëzore, droge e armësh, apo një lider me vizione europiane q theDik ë vetëm fati deshi që Millosheviçi të mos ia priste trupin copa-copa dhe t’ ia trafikonte organet edhe atij?!…
Ajo që të bën të mëndohesh, është turravrapi i terë politikës kosovare e shqiptare në mbrojtje të Thaçit. Në Kosovë, duket se ai nuk paska fare kundershtarë, as politikë, kur vjen puna në një hetim që patjetër do i shkohet në fund dhe patjetër do nxjerrë edhe lidhjet, nëse ka. Beteja kaq e dukshme e autokolonës politike kosovare në mbrojtje të Hashimit, duke i quajtur perëndimorët të pandershëm, çka do të thotë rrugaçë politikë, hakmarrës, çka do të thotë anarkistë, shpifës të qëllimshëm, çka nënkuptohet kanibalizëm politik, tingëllon non sens. Një betejë e tillë, të gjithë për një, mos ka brënda edhe polin tjetër një për të gjithë, çka do të thotë ta mbrojmë sa të mundim të gjithë, se Haga mund të kërkoi shumë Thaçë në një të ardhme.
Një pikë tjetër intesante dhe që mbase do ia vlente të analizohej, është fakti se politika shqiptare u tregua vetë e gatshme të rreshtohet trup bashkuar rreth Ashim Thaçit.
Nëse për skandalin e deputetes Albana Vokshi në doganën e Morinës u deshën bisedime për ta nxjerrë të “virgjër” deputen e fajtore policët, mbrojtësit e ligjit që u ofenduan si rrugaçë nga deputetja që shkonte tek vëllezerit politikë e nuk duhej ti kontrollohej as dokumenti i identitetit, në rastin Thaçi, jo.
Mbijetesa e kombit në politikë kërkon edhe sakrifca, do thotë dikush. Ministri i Brëndshëm shqiptar Lulyim Basha, njelloj si për rrugën Durrës – Kukës –Morinë, në emer të nacionalizmit po u thotë edhe ndërkombëtarëve se ia kanë inat dhe mashtrojnë. Me të njëjtën gjuhë që i flet Erjon Braçes.
Edhe në u bëftë kaq shumë vetëm për nacionalizëm, atëherë kemi të bëjmë me matufepsje, pasi akuzat ndaj Hashimit nuk vijnë as nga Serbia, as nga Rusia, as nga Kuba, as nga Kina, por pikërisht nga Europa, bazuar në publikimet e WIKILEAKS-it.
Të gjithë këtu në Tiranë u vunë në radhë për të pastruar Hashimin FLORI dhe për të mbuluar me jorgan turpi Carla Del Ponte-n, Dick Martin, madje edhe Komisionin e Këshillit të Europës që dëgjoi e pranoi njëzëri raportin e Marty.
E para doli e foli një personazh politik që mbase duhej të fliste personalisht më vonë. Kryeparlamentarja Topalli me fjalë të tjera tha se Hashimit ia kanë inat dhe është politikan vizionesh. Fill pas saj doktori. Edhe Presidenti i Republikës. Folën me një gjuhë, sikur akuzat vinin për ta nga kundërshtarët politikë.
Deri këtu edhe mund të kuptohet rreshtimi i partisë demokratike në krah të Hashimit Flori, të pastër si ujët e Valbonës, por halë në sy për disa kapacitete të politikës europiane e globale për arritjet e pashembullta të shqiptareve në këto kohë, pasi Thaçi ka akuza për aktivitet kriminal, sidomos me trafik organesh njerëzore pikërisht në Shqipëri. Por mbrojtja më profesionale iu bë Hashimit nga ish-Ministri i Drejtësisë Enkelejd Alibejaj, i cili argumentoi me autoritet se të tëra burimet e akuzës së Thaçit janë të paafta, me fjalë të tjera, të vlefshëm për shoqëritë perëndimore, por mbeturina e jashtëqitje të shoqërive të emancipuara, si fjala vjen Shqipëria!
Po në rresht me Berishën në mbrojtje të pastërtisë së figurës së Thaçit dolën edhe Edi Rama e Ilir Meta. Pse, shtrohet pyetja? Mos vallë edhe ata kanë frikë nga hetimet?
Në të vërtetë Meta ka qënë kryeministër pas Majkos dhe Thaçi aso kohe ka akuza të rënda. Ka edhe zëra se Rama mban afër nja tre këshilltarë hebre dhe lobi çifut ka bërë deri tashti të mundur karierën e Thaçit.
Të presim e të shohim, pasi kjo punë nuk zgjidhet me një Komision parlamentar këtu në Tiranë.
Kushdo e kupton se figura e Thaçit nuk është figura e shqipfolësve, nuk është morali, kultura.
Ai është një person, një njeri, njëlloj si një viktimë që i janë hequr e shitur organet dhe trupi i është prerë copa-copa.
E vërteta është kokëforte dhe askush nuk ka pse ti trembet.
Mbrojtja kaq banale e një të akuzuari kaq rëndë është një test politik edhe për politikbërësit shqiptarë që po çirren për të trembur perëndimin me budallalliqe të tipit, gjithë shqiptarët janë Hashim Thaça.
Edhe kaq është mëkat, pasi shqiptarët nuk janë nën akuzë si kriminelë dhe në këto momente të paktën askush nuk do dëshironte të ishte Hashim Thaç.
Sokol Pepushaj

17 vjet në ngujim!

Viti 1990 shenoi per Shqiperine nisjen e nje kthese te madhe ne historine e saj. Pas dikatures komuniste, nder me te egrat e Europes, edhe vendi yne po i bashkohej familjes se demokracive perendimore. Zgjedhjet e 22 marsit 1992 rregjistruan shembjen e vertete te nje shteti rudimental shqiptar dhe nisjen e ridimensionimit te kultures demokratike, e cila do te startonte pikerisht me pronen. Vetem pak muaj pas kesaj date, Parlamenti i kryesuar nga PD-ja ndermori hapa te rendesishem per privatizimin e asaj cfare mund te quhej prone “socialiste” apo shteterore. Nje nga nismat e para, ishte privatizimi i banesave shteterore por edhe i dyqaneve. Natyrshem, i mbeshtetur ne akte ligjore dhe nenligjore, presupozohej se procesi do te niste dhe perfundonte normalisht dhe pa probleme. Ne fakt, koha tregoi se nuk ishte ky realiteti, te pakten per familjen e Maliq Krajes.
Mbeshtetur ne ligj, Maliq Kraja privatizoi dhe likujdoi financiarisht nje dyqane ne lagjen “Rus” te Shkodres. Pas keti procesi, Maliqi ndertoi nje bisnes e pikerisht nje mobileri dhe punet filluan te ecin mjaft mire. Por nuk zgjati shume kohe kjo gjendje. Shtetasi B.M. u paraqit tek Maliq Kraja me pretendimin se toka mbi te cilen ishte ndertuar dyqani qe ishte privatizuar ne baze te ligjit nga shtetasi Kraja, ishte prone e tij 50 vjet me pare. Faktikisht, shtetasi Maliq Kraja me privatizimin e dyqanit, ai u be pronar edhe i truallit mbi te cilin ishte ndertuar dyqani. Me shumen e paguar sipas tarifave te asaj kohe, Maliq Kraja kishte blere dyqanin por edhe truallin. Megjithe perpjekjet per te bindur shtetasin B.M. duke i treguar edhe dokumentacionin perkates, faturat financiare te likujduara, B.M. nuk donte t’ia dinte per ligj, duke kujtuar se zbatonte Kanunin e Lek Dukagjinit. Astrit Kraja aso kohe, megjithese nje I ri 19 vjecar ka provuae edhe dhune fizike s astriti i presion per ti marre pronen e ligjshme. Permes kercenimeve per vrasje, shtetasi B.M. nuk ngurroi te merrte edhe akte kriminale konkrete. Ne vitin 1993 B.M. nuk ngurroi te qellonte me arme zjarri ne drejtim te Maliq Krajes dhe te birin Astrit Kraja dhe vetem fati beri qe plumbat te mos godisnin babe e bir. Pavaresisht perpjekjeve per te mbrojtur pronen e tyre te fituar ligjerisht, perballe kercenimeve dhe tentativave per vrasje, B.M. arriti ta marre ate dyqan dhe familja Kraja mbeti pa te.
Qe nga fundi i vitit 1993 kur ndodhi tentative per vrasje dhe uzurpimi i dyqanit, familja Kraja detyrohet te ngujohet. Shtetasi B.M. jo vetem i grabiti pronen qe sipas ligjit i takonte familjes Kraja, jo vetem i qelloi me arme zjarri duke rrezikuar jeten e Maliq dhe Astrit Krajes, por edhe i kerkon demshperblim per perdorim te dyqanit.
Shoqata e Misionareve te Paqes dhe Pajtimeve te Shqiperise vazhdimisht ka bere perpjekje per pajtim, por asnjehere nuk arriti te sheshoje konfliktin. Sipas Kaninit, vetem gjaku e mbyll kete konflikt, ashtu sic fatkeqesisht ka ndodhur edhe ne disa raste te tjera te ngjashme sidomos ne rajonin e Shkodres. Shoqata e Misionareve te Paqes dhe Pajtimeve te Shqiperise mundesoi per gazeten “SHE” edhe informacionin per konfliktin ne fjale, por edhe mori persiper te na mundesoje nje takim me plakun Maliq Kraja. Tashme, me i kercenuar me jete eshte Astrit Kraja, i datelindjes 08.07.1974, bashkeshortja e tij Eda e ditelindjes 08.05.1986, madje edhe vajza e vogel e ketij cifti Harisa Kraja e ardhur ne jete me 26.07.2010, e cila lindi ne ngujim, por lindi e denuar per te mos jetuar. Sipas Kanunit, tashme hakmarrja kryesore bie mbi me te riun, pikerisht Astrit Krajen, i cili ka qendruar i ngujuar thuajse 17 vite. I perfshire nga dhimbja, Maliq Kraja tregon edhe nje foto, te cilen po e botojme ne gazete. Drejtuesit e Shoqata e Misionareve te Paqes dhe Pajtimeve te Shqiperise jane e vetmja shprese per te mbyllur kete konflikt, i cili gjate thuajse dy dekadave, nuk eshte zbutur asnjehere dhe po sipas tyre nuk ka shanse te mbyllet. Shteti dhe strukturat e tij te specializuara nuk jane te afte te mbrojne jeten e te pafajshmeve, te cilet jetojne me ankthin e plumbit qe i pret ne prite ne emer te gjakmarrjes. A thua edhe emri i Astrit Krajes dhe i familjes se tij do te jete pjese e kronikave te zeza te lajmeve, sic ka ndodhur shume here ne rajonin e Shkodres?! Urojme qe jo, por vitet e kaluara kane treguar se jeta eshte e varur ne fije te perit ne keto raste dhe shume here peri eshte keputur…..
Redaksia

Lotet e Shkodres

Shkodra e përmbytur akuzon sot gjithë Shqipërinë dhe të gjithë shqiptarët
Ishte një tragjedi ndoshta e paevitueshme, por përmasat e katastrofës mund të ishin padyshim më të zbutura. Ndihma dhe gatishmëria, më efikase. Solidariteti njerëzor dhe energjia shtetërore, shumë më intensive.
Drama shkodrane, përgjithësisht dramat e Shqipërisë veriore, janë një peshë e rëndë, gati historike, në ndërgjegjen e politikës shqiptare. Shkodra ka qenë dhe mbetet një tempull kulture shqiptardashëse, një kështjellë antikomuniste dhe pro-oksidentale në Vendin tonë, gjysmë feudal, gjysmë oriental, gjysmë bizantin, gjysmë komunist, gjysmë rrënjëdalë dhe hera-herës, krejtësisht i shtirur dhe hipokrit.
Duket sikur Shkodra qytetare, shkrirë ëmbël me malësinë e saj fisnike, me krenarinë e bëmave të saja historike, nuk është shkrirë dhe nuk “shkrihet” edhe sa duhet me frymën përgjithësisht medio sh2 kre që ka qeverisur Shqipërinë këto 100 vitet e fundit. Shkodra, Kryeqyteti i Veriut shqiptar, e dërrmuar nga Diktatura Komuniste që vinte kryesisht nga Jugu, Shkodra e Fishtës apo pse jo edhe e Tuk Jakovës, Shkodra e At Zef Pllumit dhe e Migjenit, duket si një trevë e dënuar, sistematikisht e persekutuar, nga pjesa tjetër e Vendit.
Nga ana tjetër, askush nga “Miqtë” – “Armiq” që ka patur Shqipëria nuk e ka dashur Shkodrën, patriotizmin e saj të thellë, shpotinë dhe humorin e saj therës dhe njëkohësisht të etiketuar si një inteligjencë “reaksionare”.
Shkodra e Katedraleve të shkatërruara, Shkodra e Tempujve të hedhur në erë me dinamit, Shkodra e klerikëve të arrestuar dhe të pushkatuar, ka patur gjithmonë mbi krye hijen e një krahine të braktisur, në fatin e vet të mjeruar.

Një diamant i hedhur në kënetë, kjo është Shkodra
Është folur dhe shkruar shumë këto ditë për Shkodrën e përmbytur, deklarata false, lot krokodili apo premtime boshe, shumë pak apo aspak ndihmë reale, më së shumti fjalë, sepse Vendi ynë nuk është i përgatitur për situata emergjence dhe gërryerja e korrupsionit e ka goditur rëndë në të gjitha krahët.
Dhe mekanizmat e ndryshkur ngecin. Dhe mekanizmat që figurojnë veç ndër letra, janë si letra, letër! Shkodra, e goditur sot nga një hall i madh, duhet pra së pari ta përballojë vetë, ashtu si dhe po bën, këtë gjëmë që vjen nga qielli, toka dhe njerëzit e korruptuar. Shkodra dëshmon përmes mjerimit të saj të sotshëm, mjerimin e të gjithë Shqipërisë së pambrojtur nga hakërrimet e natyrës. Shqipërisë së përçarë, në principata dhe princa të vetëshpallur dhe fodullë, që luftojnë veçse për pushtet dhe para, para dhe pushtet.
Kjo goditje që Shqipëria mori në Shkodër, dëshmon se si dhe se sa është e keqndërtuar shoqëria shqiptare, se si dhe në çfarë dekadence është sot klasa politike e pafuqishme e saj.
Në këtë tragjedi lëvizin vetëm dy protagonistë: Kryeministri, në siklet dhe tension sh3 të paparë dhe shefi i opozitës, i ndërsyer, kundër qeverisë dhe Kryeministrit. Një pamje e trishtueshme.
Shohim pastaj ca kukulla ministrish me zëra dhe gjeste inkompetente, që duke kërcyer si karkaleci shfarosës, nga një tender në tjetrin, hidhen të “përlotur”, e bëjnë një qokë përpara kamerave me sfond hallin e shkodranëve. Kjo emergjencë e gjeti qeverinë të dobët, paçka se Kryeministri është i fortë. Sado që Doktori e gdhin në Shkodër, ministrat dhe drejtorët kukulla flenë në pupla, sepse e rehatshme është vërtet, për pushtetin, të ketë shumë kukulla në kabinet, por kur pllakos halli, kur pllakos pra halli i madh, duhen burra dhe burrnesha.
Duhet një gardh profesionistësh dhe patriotësh që t’i vënë shpatullën dhe gjoksin hallit kombëtar që ka shpërthyer dhe po vret Shkodrën dhe gjysmën e Shqipërisë.
Duhen shqiptarë që të marrin gjak në vetull, që kanë dhimbje, që kanë përgjegjësi të thellë për Vendin e tyre dhe jo thjesht karkaleca të bindur si kukulla dhe që të vetmen zotësi kanë “besnikërinë” dhe nënshtrimin, si dhe kallot e duartrokitjeve servile të shefit ndër shuplaka.
Kjo i bën lotët e Shkodrës edhe më të hidhur dhe shpresën e saj edhe më të pashpresë.
Artur ZHEI

Fati i keq i një të riu

Popujt jo gjithmonë e vëndosin vetë fatin. Aq më tepër në Shqipëri, ku Kanuni i lashtë i Lekë Dukagjinit ka arritur të shpërfillë shtetformimin. Vetëgjyqësia, sidomos në 20 vitet e fundit, ka marrë në dorë iniciativat duke vrarë mijëra njerëz, edhe të pafajshëm, madje deri priftërinj, sikundër ishte rasti i priftit Dritan Prroni, ekzekutuar kohët e fundit në rrugën pedonale në qëndër të qytetit të Shkodrës, kohët e fundit nga Mark Njo mario mëza, i cili pranoi se e pushkatoi për gjakmarrje.
Edhe në ndërgjegjen civilizuese rri varur kanuni. Kur vritet prifti, intelektuali, mëndimtari, ç do kërkosh përtej. Vazhdon e vrapon ngado gjakmarrja, duke detyruar të ngujohen edhe të grupuara qindra familje, siç është rasti i të ngujuarve ne lagjen Livade në Shkodër.
Si një format i mbijetesës së nderit, i cili sipas kodit mesjetar Kanunit, edhe për një fyerje nderi vëndoset me plumb, shqiptarët në konflikt janë viktima që jetojnë mes jetës e vdekjes, deri në momentin që plumbi qëllon. Një ndër viktimat pa faj është edhe djaloshi i ri Mario Çesk Sermi, lindur në Shkodër më 07. 03. 1992. Megjithëse kaq i ri, ai jeton i fshehur që nga 2 qershori i vitit 2009. Kanë qënë pikërisht konfliktet për pronën që e kanë ngujuar këtë të ri. Axha i tij Kola, ishte konfliktuar disa herë me shtetasin Gjovalin Guri për një pronë, deri në një moment ku në vetëmbrojtje e sipër vrau me armë zjarri Gjovalinin. Kjo ka ndodhur pikërisht më 2 qershor 2009. Në momentin e krimit, ka ndodhur aty edhe Mario, i cili është djegur në dorë nga arma e Gjovalinit, plumbi i të cilës e ka kapur fare përciptas.Që nga ajo ditë familja e Kolës dhe e Çeskut ndiqen për tu vrarë me çdo kusht. Një ndër të rrezikuarit është edhe Mario Sermi, pasi sipas Kanunit kur nuk arrihet të vritet dorasi, pra ai që kreu krimin, vritet çdo mashkull i fisit. Përpjekjet e bëra nga Fondacioni “Zgjidhja e Konflikteve Pajtimi i Mosmarrëveshjeve”, nuk ka arritur ti pajtojnë dy familjet. Pra hakmarrja duket se do të jetë e vetmja zgjidhje për këtë konflikt.
Rifat Ymeri

blerti Opozite e cuditshme apo…

Nga Blerti DELIJA

Jam nder ata persona qe edhe publikisht kam mbrojte kauzen e hapjes se kutive te flete-votimeve te 28 qershorit 2009. Pavaresisht opinioneve te ndryshme, jam nisur nga nje logjike universale per demokracine besoj. Cdo shqiptar ka te drejte te vertetoje nese ata qe e udheheqin, kane ardhe ne pushtet me vullnetin e tij, pra permes votes se lire, te ndershme dhe te barabarte. Nisur edhe nga ndarja e mandateve 70 me 70 (e djathte, e majte parazgjedhore te pakten), por edhe kontestimet fillestare te opozites, mu krijua bindja se fletet e votimit duheshin numeruar. Ne mes te vullnetit te shqiptareve dhe votes se tyre, ishte vendosur nje segment i gjyqesorit te shume perfolur shqiptar- Kolegji Zgjedhor, i cili me vendimet e tij (te drejta ose jo, nuk mbetet ne gjykimin tim), ndikoi ne ate cfare u cilesua “transparence e zgjedhjeve”. Keto arsye, per mendimin tim te mjaftueshme, me rreshtuan ne anen e opozites dhe te nje pjese te shoqerise civile, “kunder” mazhorances dhe po te nje tjeter pjese te shoqerise civile.
Ne studio televizive, faqe gazetash dhe ne tryeza te ndryshme, jam perpjekur te mbroj pozicionin tim, duke u perpjekur te bazohem te argumente dhe ne shembuj analoge nga e gjithe bota, rasti me i fresket ne Kosove, ku nje grua-kryetare e KQZ-se, nuk ngurroi te njftonte rinumerim te votave ne mbi 40% te kutive. Argumenti i saj, sa i thjeshte dhe bindes, ishte ne nje linje me logjiken time. “Me i rendesishem se konstituimi i institucioneve te Kosoves, eshte verifikimi i plote i vullnetit te popullit te Kosoves”, u shpreh Valdete Daka, kryetare e KQZ-se ne gjysmen e ndare por te lire e sovrane te kombit tone. Per mendimin tim, eshte nje leksion demokracie qe vjen nga nje shtet rreth 3- vjecar, por thuajse i bashkeqverisur nga Nderkombetaret. Mendoj se KQZ e Kosoves i mbylli rrugen edhe politizimeve dhe pakenaqesive te pas zgjedhjeve, pa llogaritur dhe rivotimin ne 3 komuna plotesisht dhe ne 3 qendra te tjera votimi.
Duke u rikthyer ne Shqiperi, mendoj se “transparenca e zgjedhjeve” u instrumentalizua politikisht, me dashje dhe ne favor te interesave te disa individeve, majtas e djathtas, ne opozite dhe ne pushtet. Nuk dua te perdor termin “tradheti”, por nje shije te tille le situata aktuale politike ne vend. Po e fillojme me te majten dhe me “prijesin” e saj, Edi Rama. 2 dite pas 28 qershorit 2009, ai nisi “kryqezaten” per transparencen e votes. Filloi me kontestim verbal, mosnjohje publike te rezultatit te zgjedhjeve, per te vijuar me protesta ne sheshe e kulmuar me veteflijimin ne greven e urise se pranveres 2010 ne sheshin ne mes Kryeministrise dhe Kryesise se Kuvendit. Ishte arma e fundit demokratike e opozites per te bindur mazhorancem per transparencen e zgjedhjeve. Lideri Rama, dukej i vendosur ne kete nisme drastike, i mbeshtetur dhe nga enturazhi politik “as majtas, as djathtas” me Ngjelen, Gjinushin, Ndoken, Milon, Dulen dhe ndonje “te arratisur” nga LSI-ja apo aletatet e saj. “Rezistenca paqesore” zgjati deri sa u muar lajmi per darken tek “Crocodile” e cila si me magji, shfryu nje tullumbace dhe i hapi rruge paqetimit gradual te pozite-opozites, natyrshem si pjese e nje skeme te miremenduar qe ne krye te heres. Me urdher, grevistet e urise u nxorren jashte por duke u permtuar se do te risakrifikoheshin serish, nese “darka e mbrame” do te perfundonte me “helmatisje” mes paleve.
Pas 28 qershorit, me deshiren normale te vijimit te qeverisjes, Berisha “kaperceu” ylberin politik dhe beri aleance me armikun (jo kundershtarin) politik Ilir Meta, i cili nuk kishte ngurruar qe ta bente te shijonte edhe ftohtesine e mjediseve te komisariatit te policise ne Kavaje. Me 4 deputete, Meta i mori Berishes 20% te pushtetit, te ciline gezon edhe sot, madje pjese shume te rendsishme te tortes qeveritare nga Tirana ne rrethe. Natyrshem Berishes nuk i interesonte shume transparenca e zgjedhjeve dhe mbulohej mjaft mire me vendimet e Kolegjit Zgjedhor. Edhe vete Meta, para dhe pas futjes ne qeveri ka thene haptas se votat e LSI-se se tij, jane tkurrur-pra ka marre me pak se iu numeruan, por “i zene” me ethet e rikthimit ne pushtet, zgjodhi argumentet e Berishes si kale beteje.
Dukej qarte se palet ishin pozicionuar ne antipode, por edhe kompromisi mund te gjendej, pas drobitjes nga koha e mbushur me akuza e kunderakuza. Tryeza te shumta brenda dhe jashte vendit, publike ose jo, i sherbyen ketij qellimi. Edhe pse nje fraze e leshuar nga OSBE-ODIHR se “1/3 e kutive jane numeruar keq ose shume keq” frymezoi opoziten ne kauzen e saj, Nderkombetaret u vune ne krye te zgjidhjes se ngercit politik. Zyrtarisht, sot e kesaj dite, ai nuk eshte i zgjidhur, por shqiptaret kane sy te shohin e veshe te degjojne ate cfare dekralon opozita sot, thuajse 1 vit e gjysem pas 28 qershorit. Arrihet deri ne ate pike sa pergenjeshtrohet qe opozita te kete kerkuar rinumerim te votave aty ku ka dyshime per manipulim. Opozite e cuditshme vertete, teksa kete e ka kerkuar zyrtarisht jo vetem foltoreve, por edhe ne Kolegj Zgjedhor, i cili e rrezoi kerkesen, e cila po sipas opozitareve, ishte mbeshtetur ne Kodin Zgjedhor si e drejte e saj, sigurisht permes komisionereve te larte ne KQZ. Nga ana tjeter, Berisha dhe mazhoranca jane te palekundur ne qendrimin e tyre. Si shpjegohet atehere qe rregullisht, hap pas hapi, ne nje konflikt poitik me dy pale, leshhon gjithmone nje pale, ne kete rast opozita?! Pergjigjet jane te shumta dhe pike se pari, jane ne vete qenien e opozites, e cila ne Tirane por edhe ne qytete e komuna te rendesishme eshte ne pushtet. Lidhet me Edi Ramen, i cili nga 1998 eshte ne pushtet, pa asnje shkeputje, si askush tjeter ne keto 20 vite. A mund te ike kaq lehte nga pushteti Rama, qofte edhe duke paguar “harac” ne dem te socialisteve ne mbare vendin?! Ne rastin me te mire, Rames do ti largoheshin mbeshtetesit edhe financiare, te cilet i kane interesat direkt ose indirekt me Bashkine e Tiranes. Me pas, do te vinte edhe renia e krediteve politike ne PS, pse jo dhe largimi i tij nga drejtimi.
Si per konfliktin, ashtu dhe per kompromisin, duhen dy pale. Cfare ka leshuar Berisha ne prapaskene? Mund te filloje nga Bashkia e Tiranes deri tek zgjdhjet, mbase dy pale bashke, por ne nje moment te pershatshem per te dhe jo per Ramen. Nuk eshte e qarte skema, pasi ne nuk mund ta dime te sakte. Por natyrisht, ka nje skeme bashkepunimi, edhe per ndarjen e pushteteve. Edi Rama, perballe mbeshtetesve te tij, eshte komod. Ka leshuar gjithcka, “i ka ulur dhe b….t” kryeministrit, por vijon edhe protestat ne sheshe. Sali Berisha mbron kauzen e tij, duke vijuar te qeverise bashke me PD-ne, edhe ne keto kohe permbytjesh, madje duke organizuar festa e koncerte ne sheshe.
Ne prag Krishtlindjesh dhe Vitit te Ri, shqiptaret jane me te pafuqishem ekonomikisht se nje vit me pare. Megjithate, diskutojne vrullshem per politiken, Ramen, Berishen, permbytjet, boren. Diku edhe vihen baste per kohezgjatje qeverie, zgjedhje te parakohshme, status vendi kandidat, rradhet ne kufi etj. Gjithsesi, pas 1 viti e gjysem nga 28 qershori, te gjithe besoj kane kuptuar dicka, edhe une mes tyre! Ne fakt, e kisha paralajmeruar thuajse 6 muaj me heret, ne faqet e “SHE” nje skeme te tille, pse jo edhe nje skenar. Vetem po lexove pertej fasades, mund te kuptosh ndonje gje nga politika, e cila gjithmone e rregullisht, pret ne bese shqiptaret, zgjedhesit, shoqerine civile, edhe mua…

Turpi i kombit

Nga: Mesila DODA

Ka tre data qe e ndajnë historinë dhe njerzit e këtij kombi: 29 Nentori 1944, 8 dhjetori 1990, dhe 15 dhjetori 2010.Ne funksion te sjelljes ndaj ketyre datave, njerzit e këtij kombi ndahen në progresist dhe komuniste, nacionaliste dhe antishqiptarë, humbës dhe fitimtare, të persekutuar dhe persekutore, ndahen në njerëz të lindur e të rritur me liri në shpirt dhe në ato vemje që kanë në shpirt vec turbullire, intrigë, izolim dhe dhunë.Qysh prej 70 vjetesh Ju nderoni cdo vit, 29 nëntorin si ditën e parë të lirise. Nëse për liri quani atë natë terrori mbi gjysmen e kombit, ate nate të përgjakur kur komunizmi barbar inicioi vrasjen e 8000 disidenteve, mbylli shqiptaret ne burgun e telave me gjemba, nese per dite lirie quani diten kur nje grusht komunistesh inicioi historine e terrorit, frikes, ate dite që do i privonte shiptaret nga nje histori demokracie, nga nje histori rritje kulturore e shpirterore si te gjithe kombet e tjera Europiane, Nese e ndjeni qe duhet ti thurni hosana, ksaj fyerje shpirterore kombetare, kjo eshte ndarja jone e pare. Ne do e perkujtojme 29 nentorin si diten e pare te diktatures, si diten qe u vodhi lirine shqiptarve, që i mbylli shqiptarët ne bunkerin e eterve t turp uaj biologjik, shpirteror e politik dhe ky eshte lumi i madh që na ndan ne dhe ju, persekutoret dhe te persekutuarit, progresistet dhe komunistet e ketij vendi.
8 dhjetori eshte dita e pare e lirise! Une Jam e lumtur, jam me fat, te them se jam nje nder ata, ndër ata mijra studente që mbushën sheshin e qytetit Studenti dhe që ne emër të lirise brohoriten “E duam Shqipërinë si gjithe Europa”. Sepse e deshëm Shqipërinë dhe e deshëm aq shumë sa nuk mund ta linim në prangat e diktatures, por në përngjasim të kontinentit të kultures,ne respekt të Historise shekullore te kombit, te kultures e tradites sone me te thelle e donim te lire e te zhvilluar si kontineti që ne i perkisnim Europes. Kjo eshte ndarja jone e dyte. Ashtu si gjysem shekulli me pare, ju na rrinit perballe, te gatshem te ruanit fitoret e komunistve te rinj dhe krimineleve te vjeter. Si gjysem shekulli me pare u ndame ne progresist, Europianist e izolacionist, ne pacifist e luftetar, ne njerez qe donin lirine dhe njerez qe donin bunkerin, si shpikjen e vetme qe ju simbolizon ne politiken tuaj te shekullit te kaluar dhe ne ditet e sotme.
Bunkeri eshte kthyer në simbolin që ndan dy botët tona! Ndersa shiptaret levizin si gjithe qytetaret Europiane, pa viza, ndersa Shqipëria bëhet si gjithë Eurupa, e lirë dhe e progreduar ju jeni mbyllur brenda bunkerit tuaj që tashme e keni kthyer në kategori politike. Pergjatë gjithe vitit të fundit ju kemi parë të lobonit në d azem yert e kancelarive evropiane në kërkim të grepit ku do ngulnit gozhden tuaj te transparences. Për 1 vit rresht ju kemi pare të rreshtoheni përkrah forcave me te errta antishqiptare ne lobimin e paprecedente kunder heqjes se vizave. Ju bojktoruar parlaementin per 6 muaj rresht, ju ngritet cadrat e greves se urise ne maj te ketij viti, bash ne kohen kur komisioni jepte opinionin per heqjen e vizave, ju dolet ne mes te rruges, u ulet ne rruget kombetare te ketij vendi per te paralizuar levizjen e qytetarve shqiptare dhe per te nxirosur imazhin e Shqipërise, Ju bërtitet, therritet u corret per ultimatume 24 orshe, 48 oreshe, per ultimatume dy javore, ju qe ndenjet mes diellit e shiut, me buke e pa buke, ju qe qe do hapnit kutite qe te clironit vizat, a e dini qe keni humbur me turp, a e dini qe sot jeni turpi i ktij kombi? A e dini qe shqiptaret sot levizin pa viza, dhe levizin demokrate e socialiste, a e dini qe sot liria ka fituar, a e dini qe bunkeri juaj u shemb, a e dini që sot te vetmit njerz që keni humbur jeni ju me ne krye humbsin e madh Edi Ramen se per fat sot pas 70 vitesh te gjithe shqiptaret te majte e te djathte gezojne lirine. Ju jeni vetmitaret e medhenj te historise, ju jeni turpi i ketij kombi!

Qiej për krahët e lirisë

Nga Albert Vataj

Më në fund. Nuk ka më kufinjë. Jo më kurrë, nuk do të ketë caqe për lirinë e shqiptëreve. Ata tash e mas do të jenë taman të lirë. Çdo vullnesë për liri bahet krahë e krahët bahen qiell, e qielli bahet sy, e ska me pas cak ai horizont që rroket prej ktij shikimi. Ndërsa njerëzimi numëron mbrapsht ditët që na ndajnë nga viti 2011, shqiptarët po numërojnë ditët e hapjes së qiejve, minutat e shpërbërjes së gardheve, sekondat e startit të lirisë. Në këto ditë të para të lirive, në këto ditë të memuarit të dasive dhe përbuzjes, përçmimit dhe nëpërkëmbjes, persekucionit dhe botës së mrekullisë virtuale diktatoriale, mbeten për të gjithë ne obliguese nderimi dhe respekti për ata që u sakrifikuan për lirinë. Ky vërshim nuk do të jetë si gjithë të tjerat për këto 56 vite të kalvarit dhe ngjizjes së historisë së Shqipëri. Përpos ngasjes që nata do t’i lërë vendin një dite të re, ajo solli atë që mbarë shqiptarët e kanë pritur me aq shumë dëshirë: Heqjen e barrierës së frikshme të lëvizjes së lirë. Sepse në këtë ditë dhe të tjerat më pas, nuk do të ketë më ndalje për çdo shqiptar që ka një pasaportë biometrike, për të lëvizur kudo në Evropë, pa u ndeshur si derimtasht, me njëmijëenjë pengesa, që me aq “dashuri”, mbarë k shengen onsullatat e huaja “dhuronin” për ne sa herë që do të donim të lëviznim lirisht. Hapi dhe fluturimi ynë nuk do të ketë më cak. Liria, do të shpërthejë nga kraharori i dëshirave dhe do të pushtojë universin e mundësive. Evropa do të dalë nga ëndrrat dhe do të shuaj etjen zhuritëse të vërshimit të lirisë. Maratonomaku ynë do të kaplojë gjithkah kontinentin plak për të dërguar lajmin e fitores, për të kumtuar njëherazi triumfin mbi të shkuarën, mbi lëngimin dhe plagën, mbi vajin dhe elegjitë, mbi sakrificat dhe privimin.
E pra, kjo është një fitore më shumë se e madhe. Është ai sublimim me të cilin ne duhet ta endem përkrenaren e këtij mbretërimi, në ceremoninë e kurorëzimit të lirisë. Sepse e drejta e lëvizjes së lirë, e sanksionuar me Kushtetutë dhe e përqafuar nga konventat ndërkombëtare, tani merr një kuptim të ri, atë që në fakt duhet të kishte në vite, Lëvizje Vërtet e Lirë. Bashkë me të liria merr kuptimin e saj të plotë, rrok me krahët e saj të pamatë gjithë ëndrrat dhe dëshirat tona.
Ndaj duhet të festojmë, të gjithë, pa asnjë dallim politik, sepse këto janë ditët e parë e lirisë që ne e meritojmë. Është ditët e parë e lirisë së vërtetë, për këdo që do të ndjehet i lirë. E drejta jonë për t’u përfshirë nga ky gazmend është kumtimi që ne i bëjmë një force të brendshme, një shtyse të qenësishme të vetëdijes sonë kombëtare.
Data 15 dhjetor 2010 është jo vetëm një ditë shumë e shënuar festive, dhe jo vetëm. Ajo do të jetë një ditë që do të shohim qartë e më qartë, larg e më larg. Kjo ditë që po gazmon, na çon larg në këto më shumë se pesë dekada izolimi shkallë-shkallë. Një izolim që gjithkush prej nesh e përjetoi. E shumë prej nesh, e vuajtën. bruksel
Data 15 dhjetor 2010 është një homazh për shumë familje shqiptare që edhe sot, vuajnë ngjarje të frikshme që lidhen pikërisht me këtë ditë, ditën e lirisë së madhe. Pranga dhe zinxhirë do të thyhen, sot. Mure dhe gardhe do të shemben.
Mjafton të hedhësh sytë përreth e të jesh sadopak i vëmendshëm për të kujtuar ato çka ka hequr populli ynë në gjithë këto vite.
Sot kemi para syve këtë realitet të andrruem prej shumë vitesh, e prekim, e ndjejmë. Në tokën evropiane, në tokën e përmasave që rrok liria, ndjehemi vërtet të lire. Andaj tash e përgjithnji, duhet të sjellim në mend me respekt dhe dhimbje, të gjithë ata që sot nuk janë më. Dhe janë vërtet shumë. Janë shumë djem nga e gjithë Shqipëria, që në përpjekje për një jetë më të mirë, humbën jetën maleve që rrethojnë vendin tonë me Greqinë.
Ca më shumë ata që dergjen deteve, të zhdukur pa nam e nishan nga një vorbull e tmerrshme fati të keq që i zuri sa në gomone e sa në anije, me fëmijë në gji apo me njeriun e zemrës në krah, duke i shuar në fund të detit, vetëm pak minuta larg ëndrrës së flakur pamëshirshëm nga dallgët e trazuara ca nga natyra e ca nga ata, antiklandestinët në detyrë.
Shumë prindër, baballarë, nëna, por edhe fëmijë deri të sapolindur, që në dallgët e një fati të pacaktuar, duke paguar shpesh, vetë fundin e tyre tragjik, u bënë “mish për top” të asaj që sot, për disa njerëz mund të duket thjesht një 15 dhjetor që hapen kufijtë.
Nuk duhet të harrojmë sigurisht, eksodet e panumërta të këtyre 20 viteve të fundit, por as kurbetin po ashtu klandestin, të 46 viteve të mëhershme.
Ata ishin dhe janë heronjtë që tash nuk janë më. Pasi ishin të padurimtë për të realizuar ëndrrën e tyre. Por dhe të pashpresë se dikur do të mundnin të ishin si gjithë të tjerët e kësaj Evrope ku gjeografikisht jemi dhe ne.
Kjo orë që po afron, është homazh për të gjithë ata që donin me mall të zhuritur, të ishin pranë të shtrenjtëve të tyre. Dikush, për të parë më në fund djalin që kishte vite që s’dinte si kishte ndryshuar nga fëmijë i ikur, dikush për t’u bashkuar me prindërit, e sa e sa raste të tjera si këto.
Caku, 15 dhjetor 2010 është, jo veçmas pragu fizik i një ndryshimi, gjithëpoaq mbart në vetvete zanafillën e një identiteti të mohuar. Golgota e lirisë, ishte një nga sakrificat më të mundimshme dhe më ngadhënjyese për shqiptarët, të cilët megjithëse simbolizoheshin me shqiponjën, atyre ju ishin thyer qiejt dhe kreshtat, e bashkë më të dhe krenaria e këtij shpendi. Liria dhe krenaria ishin ato të krahëve të thyer, sqepave pa këngë dhe syve pa dritë. Nga tash një tjetër ditë, një tjetër dritë, një tjetër shpresë vjen si liri ndryshe, si liri e përplotësuar, si liri e himnizuar, si një jetë që lind nga shpirtrat dhe dëshirat e flijuara, zjarret e shuara që rivjen nga hiri i memorie dhe dhimbjes.
Gjithsesi, data 15 dhjetor 2010, le të hedhim pas gjithë të këqijat që kemi përjetuar, kurrsesi për t’i harruar, por le të ecim përpara, për të bërë pikërisht atë që do të donin ata që nuk janë më, të festojmë këtë fillim të ri që meritojmë.

Shkodra jeme…

Nga Blerti DELIJA

…âsht përmbytë. Pesë- gjashtë herë në ktëë mot. Shinat e ditëve të mbrame të këtij vjeti, janë kumt jo i mirë për përmbytje të reja. Portat, ato të hidrocentraleve, kanë nisë mu hapë prap. Në fakt, Shkodra âsht përmbytë vazhdimisht rrugëtimit këtyne shekujve të shumtë të jetës. E jo gjithmonë ka kenë përmbytë prej ujit, prej shiut.
Përmbytjet kanë fillue qysh në krye të herës, kur tanë bota ish veç nji sheshbetejë për plaçkë e hapësinë. Përmes shekujve herë u zvoglue e herë u rrit, por gjithëherë mbijetoi. U munduen me e nëperkambë, me e zhdukë krejt prej ftyrës sëtokës. I ndërruen emnin, i ndërruen popull, i ndërruen princa e udhëhjekësinë. Po nuk mujtën me ja mbrritë, as atëherë kur themelet e Shkodrës u venduen bashkë me vetëflijimin e nji grueje- viktimë e pabesisë se gjithëmonshme që e ka shoqnue historinë e kësaj kalaje.
Shkodra âsht ba prej njerëzish, por çdokohë ajo i ka dhanë atyne ma shume se i kanë dhanë. E nuk u ka dhanë vetëm emnin, kryenaltësinë me e mbajtë ktëë emën. Turret e fuqive të hueja por dhe atyne vendase shumëherë e banë ndoshta të pendohet për vetë ekzistencën e saj. Ajo asnjihëre nuk u lodh së rezistuemi. Ma së shumti, u sulmue nga ata që nga gjini i saj i nxuerr e që asnjiherë nuk i mallkoi me gjithë zemër se nâma e nanës të kapë gjithmonë.
Shkodra ishte përkundësja e gjithçkaje. Zoti apo natyra i blatuen nji pozicion të pashoq me askënd tjetër mbi rruzulli. Çdo gjâ e mirë dhe e bukur mbi ktëë hapësinë, e ka zanafillën në ktëë trollë. Ma vonë, ndoshta prej kësaj zanafille të lakmueme, ajo u trûe e u shitûe nalt e poshtë, tuj mallkue vedin pse ishte nistore, kur krejt mirë kish mujtë me kenë e dyta. Po kjo âsht Shkodra, përndryshe, do të kish nji tjetër emën, por kurrherë Shkodër.
Shkodra nuk ka nevojë për emna të përveçëm me i naltue zânin asaj. Të tjerë ia kanë kërkue atë dhe ajo ua dhá me bujari e pa dhimbë. Shumëkush ja ka përdorë e të tjerë ja kanë shpërdorue atë emën. E ajo gjithmonë ka falë, ka shtri dorë, ka ledhatue. Edhe atëherë kur e kanë shâ, e kanë rrëzue, e kanë shkelë me ka sh4 mbë, e kanë plagosë edhe deri ne fill të dekës.
E Shkodra âsht gjallë, gjallë dhe e fortë! Njishtu ka ecë përjetë e njishtu ka me ecë derisa Hyji ti ketë caktue fatin e saj, që shihet se âsht aq jetëgjatë sa edhe Ai. Shkodra âsht përmbytë! Jo vetëm prej ujit e shiut. Shkodra âsht përmbytë nga vuetjet e pamata. Vuejtje që pambarimisht po e shoqnojnë gjithëherë, aq sa duket se paska lê me vuejt! Shtati i saj kollaj shihet i ligështuem prej vuetjeve. Vragat e thella të shekujve shquhen kjartë, vraga që asëherë mund të zhduken. Djemtë e saj plagprishës lanë plagë të padukshme kundruall atyne që u përpoqën me e zhdukë, prej Rome e deri te ?Tirana e kuqe?. E plagët mbyllen tuj lanë shenja, shenja të pashmangshme të nji kirurgjie plastike kurrë të arritshme, që as sot nuk mundet me ja mshehë. E si për ironi të shekujve të lamë mbrapa, këto plagë lidhen me të sotmen, e prap me përmbytje. Dhjetë vjetët e mbramë të shekullit të kaluem nisën me përmbytjen e fundit të murtajës së kuqe që nuk i kurseu dhambtë mbi shpritin e djelmnisë shkodrane. Nanat vunë shamitë e zeza mbi sy shumë herë deri në kapërcyell të shekullit që lamë. Për fajin e bijve të Shkodrës, do herë edhe për faj të kopilave që ia morën emnin si mburojë. Përmbytjet vazhduen edhe me langun e errët që lëviznin kulçedrat e luftës mbi shtatin e kombit të damë nëdyshë. Pa e kuptue, Shkodra muer karabojë e jo për fajin e vet.
Shkodra kjâu bijtë e vet që dje e sot, nuk e din se kush ja përlau. I mikluen me dishirin e martinave tëndryshkuna nënahrave, e Shkodra pâ me sytë e vet tuj u shue rinia. Trolli u përmbyt prap e ktë herë në gjak. Gatitej të ndahej me motin në derë, e dikush në pritë, u perpjek me e varrosë edhe atë, por nuk ia mbërrijti. Shkodra me krye mbuluem në e zi, me zemrën e coptueme, me trupin e gjakosun, dijti me qëndrue.
Ndër ne, cilli e mban mend Shkodrën e para 20-25 vjetëve?! Ajo ka ndryshue shumë. Thonë âsht rinue, modernizue. Në fakt, âsht plagosë prap. Betoni mbulue ftyrën ja ka. Hiret, sapo përshnetesh me kalanë Rozafës. Kjo shpikje e njerëzve, âsht nji armë e fortë në dorën e bijve të vet por edhe të kopilave për ta fshî nga faqja e dheut. Arteriet që ngijnë me ajër e ushqim Shkodrën, janë bllokue thuejse në frymënxanie. E lotët kthehen në përmbytje, përmbytje që duen me dënue bijtë plangprishës, këtu e atje, nalt e poshtë. Shkodra din me u idhnue, me marrë hak. Sodoma e Gomorra janë asgja me atë që zemërimi i vet mundet me sjellë. Po tash vetëm po derdh lot, e këto lot bashkohen për te tregue se Shkodra ofshan dhe jo nga dishira me ofshâ….
Shkodra jeme ka kenë dhe âsht, tham ka me mbetë bastion, kala! Më ban mu ndieë jo mirë tuj i shkrue këto rreshta. Na ishim bastion në shumë kohë e motë, për mbarë e për mbrapsht! U gëzojshim me fatkeqësinë e tjetrit e u trishtojshim për mirësinë e dikujt. Ma së fundit, deri në dihatje të shekullit të kaluem- bastion i antimurtajës së kuqe. E do ditë a javë ma mbrapa- prap bastion. Tash bastion i atyne që luftuen murtajën e kuqe të paret. Bastion dje- bastion sot- bastion nesër. E çka na shërbeu?! Asgja! Murtaja e kuq për krejt pak gjâ na çkuli rranjët. Shumoi vraga në shtatin e Shkodrës e dô plagë, që gjakojnë në ditë tësodit. E ata- që ju gatitëm si bastion në erën post-murtajë e kuqe?! Thuejse asgja prap! E nuk po due me tjerrë ma shumë këto rreshta se mund tëmi jesin hatri Shkodrës e bijve të vet, ma shumë kopilave.
Shkodra jeme sot ka nevojë, nevojë për mos me e rrêjt, mos me u tall me te si deritash! Ka shtri krahët mbi bijtë e vet por kjo nuk u mjafton këtyne. Mbroja e dashnia e saj nuk u mjafton, e duen krejt, krejt…për! Dikur e pat shkrue si ?dashnorja e shekujve?. Dhashtë Zoti që ktëë te mos duen edhe bijtë, e ma shume se tëtanë, kopilat!
Shkodra jeme…. Nuk ka aspak nevojë me ja kjâ hallin! As me e vûe në krye tësofrës! Se atje ka kenë, âsht e ka me kenë, gjithëherë. Na kena nevojë për Te!

Fratini Partitë kujdes, reformat ju çojnë drejt BE fratini

Ministri i Jashtëm italian, Franko Fratini kërkon vazhdimin e reformave nga ana e qeverisë shqiptarë, në mënyrë që Shqipëria të përfitojë nga dhënia e statusit të vendit kandidat. Një qëndrim i tillë është bërë nga kreu i Farnezinës gjatë takimit që zhvilloi me ministrin e Brendshëm shqiptar, Lulzim Basha, i shoqëruar dhe nga 50 të rinjtë nga vendi i shqiponjave. Ministri i Jashtëm, Fratini dha garancinë e tij që Italia do ta mbështesë Shqipërinë në këtë proces. “Për këtë do punojmë në këtë drejtim që gjatë presidencës hungareze, në gjashtë mujorin e parë të 2011, në mars Shqipëria të përfitojë statusin e vendit kandidat. Më pas në fund të 2011 gjatë presidencës polake të arrihej një gjë e tillë”, – theksoi kreu i Farnezinës, Fratini. Por nuk ngurroi që kërkojë vazhdimin e reformave. Por, çfarë duhet të bëjë Shqipëria për të realizuar një gjë të tillë? Kësaj pyetje Fratini, sipas mediave italiane, i përgjigjet se asgjë të veçantë. “Duhet të vazhdojë reformat e saja. Nëse do jetë kështu, pra vazhdimi i reformave, ndoshta në votimin e ardhshëm në pranverë vendimi mund të jetë pozitiv”, – thekson kryediplomati italian. Në të njëjtën kohë Fratini nuk ka ngurruar ti bëjë apel partive politike shqiptare për të bashkëpunuar në këtë drejtim. “Shpresoj që të gjitha partitë të jenë të vetëdijshme që çdo pengesë për normalizimin e jetës politike është një pengesë për perspektivën evropiane të Shqipërisë”, – theksoi ministri italian. Basha e ka vlerësuar në maksimum vendimin për heqjen e liberalizimit të vizave. “Për ne heqja e vizave është arritje më e lirisë pas rrëzimit të murit të Berlinit. Është rënia e murit Shengen”, tha ministri shqiptar. Për liberalizmin e vizave, vetë Fratini, për procesin nisur që nga koha kur ai ishte zv/presidenti i KE-së, u shpreh se është një proces i bazuar në meritë dhe jo dhuruar.

Wikileaks dhe Dick Marty

Në Shqipëri është folur më pak se kudo për WikiLeaks, por është folur e debatuar megjithatë mbi kundërthëniet e aktit të Assange. Të tjera dokumente që pritet të dalin edhe mbi Shqipërinë ndoshta do ta rindezin debatin, por ky tashmë është eklipsuar nga raporti i Dick Marty-t me akuzat mbi krimet e UÇK-së, me në krye Hashim Thaçin, në mbarim të luftës në Kosovë, si dhe mbi kapjen e shtetit nga krimi i organizuar atje, ashtu sikurse edhe për mosbashkëpunimin e qeverisë shqiptare për hetimin e akuzave ndaj Thaçit e njerëzve të tij. Të dy ngjarjet duken si krejt pa lidhje me njëra-tjetrën, por kanë disa pika interesante kontakti, sipas meje. Së pari, pasi të dyja kanë të bëjnë me informacione që i jepen publikut mbi atë se çka bëjnë të pushtetshmit, ndonëse debati mbi Assange është më i komplikuar, do të thoja, pasi veprimi i tij nuk vjen nga institucione në pushtet që japin informacion mbi pushtete të tjera, si raporti i Dick Marty-t. Së dyti, kanë lidhje me njëri-tjetrin, sipas meje, sepse ato që ka zbuluar Assange, në një farë kuptimi na tregojnë se çfarë ndodh në prapaskenë derisa gjërat dalin në skenë, siç doli Marty, por edhe pse nganjëherë ato nuk dalin asfare në skenë.
Personalisht bëj pjesë ndër ata që, ndonëse njohin faqet e rrezikshme të aktit të Assange, e konsiderojnë pozitive punën e WikiLeaks, pasi e shoh si një akt që e ndihmon demokracinë, duke u dhënë më shumë pushtet njerëzve në kontrollimin e përfaqësuesve të vet. Tek e fundit, demokraci do të thotë pushtet i popullit dhe, nëse pranojmë se një instrument i rëndësishëm i pushtetit është zotërimi i së vërtetës, atëherë në sa më sh wiky umë mendje të jetë e vërteta, aq më shumë demokraci kemi; kurse në sa më pak mendje të jetë kjo, aq më pak demokraci kemi. Thënë kjo, duhet shtuar se, sigurisht, ashtu sikurse ndodh me demokracinë në përgjithësi, kjo situatë nënkupton edhe më shumë kompleksitet, prandaj dhe më shumë vështirësi menaxhimi – shpesh ky menaxhim krahasohet me atë si të bësh muzikë me një orkestër dhe jo me një instrument të vetëm. Dikush do të thotë se një shtet si SHBA-ja nuk mund të konsiderohet si një shtet që vepron kundër interesave të popullit të vet, prandaj s’ka pse të zbulohen gjëra që ai shtet, për të mirë të popullit të vet, i gjykon se duhet të jenë sekrete. Ashtu është, por edhe s’është. Së pari, pasi duket ende e largët, në mos e paarritshme, dita kur shtetet do të realizojnë atë idealin kur të konsiderohen se gëzojnë besim të plotë për të mos u kontrolluar nga qytetarët e tyre. Ndoshta ai lloj shteti do t’i përkiste një tjetër lloj sistemi nga ky që sot e quajmë demokraci, e cila është e bazuar mbi qasjen antropologjike që e konsideron njeriun si të papërsosur, madje me prirje për të abuzuar me pushtetin, prandaj dhe duhet kontrolluar. Së dyti, pasi botimi i këtyre dokumenteve edhe pse mund të jetë kundër interesave të shtetit e popullit amerikan, mund të jetë në favor të interesave të popujve të tjerë, pasi dihet përsëri se nuk e kemi arritur ditën kur të gjithë shtetet të punojnë në harmoni me njëri-tjetrin për të mirën e të gjithë popujve të tyre. Ka pasur jo pak raste kur interesat e shtetit amerikan, që mund të kenë qenë (por edhe mund të mos kenë qenë) edhe të popullit amerikan, mund të jenë përputhur me interesat e pushtetarëve të vendeve të tjera, por jo me interesat e popujve të këtyre vendeve.
Këto konsiderata të përgjithshme mbi WikiLeaks i kam shprehur edhe më parë me median elektronike dhe nuk do të isha ulur të shkruaja sikur rasti të mos më sillte të lexoja një faqe të tërë të “Le Monde” me titull “Diktatura dhe Mafia e Azisë Qendrore” (14 dhjetor 2010), që u referohej materialeve të nxjerra nga WikiLeaks, i cili më tërhoqi vëmendjen në mënyrë të veçantë e më bindi edhe më fort për dobishmërinë e kurajos së Assange. Dhe nuk është se e nxora këtë përfundim pa lidhje me realitetin shqiptar. Përkundrazi, pikërisht në lidhje me të, madje dalja e raportit të Marty-t në të njëjtën kohë sikur ma ilustroi atë që po mendoja.?Le të shpjegoj me pak rreshta se çfarë shkruante “Le Monde” bazuar mbi dokumentet e WikiLeaks:?Fillonte me materiale të Ambasadës Amerikane në Baku të Azerbajxhanit. “Interlokutor qendror dhe prioritar për SHBA-në” e cilëson ambasadori në një dokument të vitit 2008 këtë vend; “aleat në luftën kundër terrorizmit”, “partner vendosmërisht laik dhe pro amerikan në një zonë të kërcënuar nga islami radikal”. Por, vini re, nga ana tjetër, ai raporton edhe për mungesë të demokracisë dhe korrupsion e abuzime të mëdha të pushtetit në Azerbajxhan. Në një telegram të vitit 2009, ambasadori flet për presidentin Ilham Aliev, duke e quajtur Majkëll Korleone (padrinoja i famshëm i filmit me famë) për të cilin thotë se me të huajt paraqitet si një kozmopolit, kurse brenda vendit po bëhet gjithnjë e më autoritar. Në dokumentet për Uzbekistanin, protagoniste na del e bija e Presidentit të vendit, Karimova: “një person i etur për para e për pushtet, që përdor të atin për të shkatërruar biznesmenët e tjerë që i dalin në rrugë.” Lidhur me Kazakistanin, ambasadori amerikan atje raporton një bisedë që ka bërë gjatë një darke kokë më kokë me një drejtues të lartë kazak, i cili i ka thënë: “Kapitalizmi – siç e quani ju ekonominë e tregut – do të thotë shumë para. Dëgjomëni mua, të gjithë ata që kemi lart janë të marrë fund. Janë të marrë fund për shkak të mentalitetit sovjetik që kanë; janë të marrë fund edhe për shkak të teprimeve korruptive të kapitalizmit. E dini ç’thonë? Përderisa edhe ata të Goldman Sachs fitojnë 50 milionë dollarë në vit dhe udhëheqin pastaj ekonominë amerikane, ç’ndryshim ka me këtë që bëjmë ne këtu?” Kurse lidhur me Kirgistanin, “Le Monde” shkruan se atje ka një bazë amerikane në të cilën rifreskohen trupat e Afganistanit. Aty ka pasur trazira të mëdha kohët e fundit, që kanë sjellë edhe vdekjen e shumë personave, për të cilat është akuzuar edhe i biri i presidentit Bakiev, një njeri i fuqishëm në vend. Ambasadorja amerikane ha një drekë të përzemërt me këtë njeri, gjatë së cilës ky i flet për makinacionet e rusëve – sipas lojës që ka bërë edhe i ati për të përfituar nga të dy palët. Por ambasadorja nuk e ha sapunin për djathë: “Malinj i shkolluar mirë” e quan këtë personazh në raportin që dërgon, por ndërkaq shkruan: “Nëse marrëdhënia me këtë njeri do të trajtohet me kujdesin e duhur, ne mendojmë se mund të nxjerrim përfitime prej saj” – paçka se në analizat që i dërgohen Departamentit të Shtetit shkruhet edhe se “korrupsioni i gjithëpërhapur në të gjitha nivelet e qeverisjes është pengesë për zhvillimin ekonomik.”
Mua më duket se mjafton një “NO COMENT” për t’i mbyllur këto radhë. Besoj se nuk ka shqiptar në Shqipëri e në Kosovë – nuk e kam fjalë për ata që janë në pushtet, por për shumicën që vuan prej pushtetit – që, duke lexuar këto që shkruan “Le Monde”, mbështetur mbi dokumentet e WikiLeaks, të mos nxjerrë përfundime të mençura për vendin e vet dhe të mos falënderojë për këtë edhe guximin e Assange.
Fatos Lubonja

Unik për moshen, gjeni për stilistiken e kompozimin

Nilidon, poezite e tua jane vertet te mrekullueshme. Mua me pelqyen shume. Neper to shoh figurime shume moderne dhe te goditura. Te perdorura me vend dhe qe e fuqizojne mendimin.
Kam lexuar shume nga Nilidoni, sidomos ne shtypin grek. Eshte padyshim nje rast unikal per moshen, ku une shoh te ardhmen e kombit tim.
Te perqafoj fort, shume fort dhe kam besim, shume besim, se shpejt do te kemi me te mirin e letrave shqipe. Alfons Zeneli, Poet-prozator

fatime Nuk më mahnit menyra se si shkruan Nilidoni pasi ka botiar jo vetem ne Shqiperi, por edhe ne Kosove e Greqi qe pqrq nje viti, por forma, fabula, gjetja e personazheve dhe rrefimin e ngjarjes
Ti shkruan si i rritur more miku im. Ke vendosur te na sfidosh ne qe kemi dekada qe shkruajme. Je talent i lindur, nuk shpjegohet ndryshe menyra sesi i trajton temat e dites, me art fantastik. Te perqafoj fort. Fatime Kulli, Poete-prozatore

lul Miku im Nilidon! I lexova me shume vemendje dhe dashuri, poezite e tua, dhe natyrisht qe me pelqyen shume…Shume…Ne to une vec bukurise, mencurise tende pashe edhe goxha avancim ne krahsim me poezite e para qe te kam lexuar, dhe kjo gje …me pelqeu shume… Avancim qofte nga ana teknike, ashtu edhe ideve e mesazheve qe percjell…Megjithate si shoke e miq qe jemi, do te me lejosh te ta kujtoj, edhe nje here..Mos u nxito…sa me shtruar ti marresh gjerat, aq me shume ecen perpara, aq me te bukura dalin poezit miku im..Te perqafoj me mall e dashuri miku im i vogel Nilidon! Une miku YT xhaxhi Luli.

O I miri, miku im Nilidon,
mos kerko Yll, per vitin tjeter,
do te kemi ne planetin tone,
do te kemi planetin e gjelber…

…Kryeengjell thame fo jesh ti,
patjeter qe do kete dhe poete,
dhe do mbushim Qiellin me yllesi,
dhe kenge zogjeesh do te kete…

Por tani them se erdhi ora,
qe nga larg ta ngrem nga nje dolli,
ti me vere, e pak koka kola,
une te mbushur e kam me raki…

Hajt gezuar, miku im engjellor,
edhe 100 vite jane pake,
mos tu ndafshin te bukurat ore,
te bu[ase mendja jote art…
Lulzim Lekdushi, Poet-prozator

vahid Nilidon,per datelindjen te uroj me gjithe zemer.Por ke bere ca “gabime” te medha: Te gjithe xhaxhat dhe tetat qe ti i quan poete te medhenj, jane kaq te vegjel para teje, fantazise, mendimit te pjekur, ideve qe percjelle. Gabimi i dyte i madh: Si ka mundesi qe nje yll si ti te festoje ditelindjen ne Hene…Yjet jane driteplota…Me kenaqe Nilidon dhe gezoj si gjithe te tjeret per ditelindje, per fantazine dhe mencurine tende.

prend Kamera letrare zë pamje e dialogë që zhvillohen, lëvizin e strukturohen në mes reales dhe ireales (edhe irealja është kategori estetike). I zhvilluar në dy plane (plani i parë: argëtimi i imagjinatës së lexuesit me një rrëfim fanatstik, si …në përrallat moderne të fantashkencës; dhe në planin ironik, që i drejtohet me nëntekst të pasur artistik lexuesit të rritur); ky tregim shfaq prirjen e rrallë të krijuesit, kaq të ri, për thurje të ndërliqshme rrëfimore-kuptimore, për shtresime artistike të realitetit (figurat letrare të ngrirjes, gjumi ironik i të pandehurit dhe qeshja e gjyqtarit)… Tregimi zgjon edhe asociacione tjera narrative-kuptimore interesante… Dhe ktëtë e arrin vetëm krijuesi që ka prirje krijuese, që ka zotësi thurjeje situatash letrare-iamgjinative dhe që e pleks në tërësinë e tregimit ligjërimin e figurshmë letrar. Pa figurë letrare nuk ka art letrar.
Ndonëse u shtrëngova ta lexoj tregimin si lexues i rritur e që i drejtohet mendimit kritik për të rriur, megjithatë, i dashur Nilidon, faleminderit për këtë dhuratë të bukur për lexim!
Prend Buxhala, Kritik letrar ne Kosove

agim Oh, sa i lumtur jam. Qe nje Odise i vogel, nga Shkodra e lashte dhe e hijshme, si vete Perendia, ndersa shetit neper Venecian Shkodrane sebashku me Babagjyshin me nje gondol te cuditeshme, vizaton kaq bukur, me kaq zemer dhe shpirt artistik…, tablone 2000 vjecare dhe tablone moderne te nje perralle te mire dhe te keqe. E mire, per vogelushet si ti, Nilidon i arte, qe presin dhurarat e Babagjyshit dhe Babazotit, me rastin e Krishtlindjeve te magjishme. Dhe e keqe, se dhuaratat, per fat te keq, i perlan kucedra e ushtareve dhe policeve, qe, ashtu si tek Odiseu i famshem, shendrrohen nga Circe zemerliga, ne deputete dhe dordolece shpirtzinj, me emrin Berisha dhe Rama. Nilidon, artist i madh! Te perqafoj dhe te puth fort, fort, me gjithe zemer. Nuk ka fjale ta pershkruaj dhimbjen qe ndjeva duke lexuar tregimthin tend, sic nuk ka fjale te pershkruaj mrekulline e kompozimit te ketij tregimthi, nga te gjitha anet, i realizuar magjikisht, me te gjithe elementet e ndertimit te tregimthit tend “Shkodra Veneciane”.
Shume, shume urime, mik i shtrenjte. Oh, si s’kam o zot, nje reviste, a gazete per njerezit e te gjitha moshave, a nje mikrofon ne nje radio per te gjitha moshat, ta shperndaja kete tregimth. Madje, jo vetem ne shqip, por edhe ne gjuhe te huaja. Per te shperndare keshtu miresine dhe talentin tend, si nje dhurate per gjithe ata qe dijne te shohin, te lexojne dhe te degjojne: nga vogelushet e kopshteve, qe po presin gjithe ankth Babagjyshin me thesin e dhuratave, deri tek pleqte mjekerbardhe, atje ne Shkodren veneciane sidomos.
Bravo mik i shtrenjte!
Agim Pipa, Poet-prozator

venka Ylli i vogel me permasa te Eseninit te imagjinoj ne te ardhmen , se edhe ai ne kete mosh ka fillu krijimet e tij , te uroj te behesh si ai me fame , po jo ne fat, Jetofsh shume e shume me gjate zemere .
Jam e mrekulluar , jam e befasuar , por njekohesishte jam e distinuar ti dergoj nje mije falenderime ketij djali kaq madheshtor. Une e lexova para pak oresh qe z Agim i kerkoi te shkruante per SHkodren ,po ne nje kohe rekord une nuk e prisja , kurrsesi.
Ky eshte n…je i derguar nga Zoti . Zemer te perulem para teje , te perqafoj e me te vertet te them mos e lodh mendjen kaq shume , se na duhesh per vlerat qe shperndan , brezi jote jan bukos ne lojra me vrasje e lojra qe s ka kush i kontrodhon. Lum ne qe te kemi ne mesin tone e bekuar ajo nene qe te ka dhene kete edukat .Te perqafoj forte e forte . Te puth Venka ne ball.
Venka capa, Poete

sofia Shumë bukur flet shpirtiyt Liridon, me ate ngjyrim te kuqerremte ne zemër, hijshem qendrojnë figurat e tua në poezinë e mrekullueshme, poeti i vogël i Shqipërise së madhe dhe të lirë, të përgëzoj zemër e vogël e mbushur plot art në folenë e mendjes tënde të artë…Mos hezito të shkruash, papushim o poet i njomë…ti bukur di të hedhësh vargjet e tua të virgjëra, në letër, që kënaqin aq shumë shijet tona, kur i lexojmë…URIME!
Sofia Ziri, Poete

shpresa I Dashur Nilidon , gjate leximit te ketyre poezive, per nje moment harroja autorin e tyre duke u mrekulluar ne vargjet e te gjitha ketyre poezive kaq te bukura…dhe kur perfundova leximin, disi u kthjella dhe edhe me teper u fascinova nga …keto vargje kaq te bukura , te thurura me shum talent dhe delikates nga nje poet i vogel i moshes tende….qe te gjitha poezite jane mrekullia vete….ne talentin tend te rralle me ska kurrfare dyshimi se emri yt i dashur poet i vogel nje dite do behet emer i madh…..do lexohesh me shume endje nga te gjithe brezat e ardhshem dhe te tashem….komplimente i dashur poet GJENI i vogel, 1000 here te lumte
Shpresa Besa, Poete

ledi Ti je nje Engjell i vogel por me zemer dhe krahe te medhaja miku im vogelush. Me pelqen shume bota qe ti pershkruan dhe se si ti i shikon gjerat…
Shume nga ne duhet te merrnin syte e tu dhe te shikonin Boten. Jam pa fjale!!! Je i mrekullueshem dhe uroj qe te ngelesh gjithmone i tille edhe pasi te rritesh.Te lumte ajo dora dhe mendja jote.Te uroj qe te kesh gjithe te mirat e kesaj bote dhe paç sa me shume lumturi e dashuri ne jeten tende.Te puth fort dhe te dua shume.
Lediana Kapaj
Poete

merita A i degjojme …?!!! Na bucasin veshet Nilidon i vogel nga te qeshurat ……..e ne nuk qeshim dot ,por edhe nuk qajme dot …, e me kete rast na mbetet te mbyllim vetem veshet qe te mos lejojme te qeshurat te hyjne. Eshte nje histori e nje…rezimit qe ju e keni sjelle me fantazine tuaj, por nje histori e jetuar dhe qe vazhdon te jetohet, nje histori e koherave moderne …
Te mjeret ne modernet, qe modernizmi na ka bere te ecim me gondola neper “Venecian “e krijuar ……je i vogel qe godt forte me shuplake, edhe pse pellemba jote eshte ende e brishte … Te pergezoj shume !
Merita Smaja Aktore

Poezi e tregime nga Nilidon Pepushaj, klasa III

nili

Mësuesja ime
Mësuese Leonora e veçantë,
me mençurinë e saj të zjarrtë,
më mëson mua.

Ne mëngjes kur hyj ne klasë e s›është mesuesja aty,
behet zhurmë,
une jo,
ndërsa kur është mësuesja, zhurmuesit rrinë urtë.
vetem une jo,
duke thene:
E di mesimin.

Prinder i dyte mësuesja është,
përpiqet me shpirt që t ë m ë mësojë,
dhe une i jam borxhli.

Mësuesja kurrë s’më edukon duke më qortuar,
por më edukon me shembuj,
sa e dashur mësuesja!

Une e dua shumë atë,
sa herë që ajo flet,
unë provoj një njdenjë shumë të mirë.

Sa mire që mësuesja s› ka profesion tjeter,
se ndryshe nuk do ishte mësuesja ime

Nënë Tereza
Nënë Tereza,
motër e mirësisë,
Nëna e bamirësisë,
i mbulonte njerëzit me dashuri,
i shëronte me buzqeshje,
me shikim iu largonte batanijen e varfëris.

Me një prekje të vetme,
Ajo bën mrekulli,
fëmijëve që ishin jetimë,
duke i puthur i bënte të ndiheshin si me familje.

Nënë Tereza , bekimi i botës,
pothuajse dhe duke u lutur i ringjallte të vdekurit.

Njerëzit Nënë Terezën nuk e merrnin si njeri,
E mëndoshin se Nënë Tereza ishte vete dashuri.

Dhe pse kur vdiq ajo,
unë nuk kisha lindur,
e njoh se ajo quhet dashuri.

Macja
Sa bukur është të kesh një mace,
te fryrë porsi tullumbace,
të butë si pambuk e me mustaqe
të bukura.

Macja shume e zgjuar eshte,
prandaj shtatë jete të guximshme
I ka.

Macja bukuroshe, shume ngjyrëshe, ndonjehere
është si flutura.
Mace lloje te ndryshme ka:
Zi,bardhë e kaf, e të tjera shumë të bukura.

Si macja krijesë tjetër s’ka,
bukuroshe, leshatore, symprehtë,
e shkathet si blete,
dinake si dhelper sylaroshe.

Shumë e dashur macja është,
s’ke ç’ti bësh, macja punetore,
gjithe diten lodhet duke zënë minj,
punen të dobishme e ka.

Sa mire eshte te kesh mace!

Deti
Deti me ngjyrën e tij të hishme,
shumë i bukur është.

Ngjyrën si qiellie ka,
po jo plotësisht.

Pulebardhat bëjnë festë siper tij,
duke vallëzuar e ngrënë.

Dhe peshqit gjithashtu bëjnë festë,
në hapësirën e tyre të zbavitjes
duke ngrënë e kërcyer.

E kaltra,
ngjyrë shumë e bukur është.
të gjithve ashtu ju duket.

Deti më i nevojshëm se i pashëm.
për tu freskuar, për të mësuar të notosh,
e shumë të tjera sa s’mund të thuhen.

Sa mbreteri e kalter e e bukur është Deti!

Libri
Mençuria e vërtetë,
është libri.
Libra të ndryshëm ka,
Plot me ide.

Ka libra me figura, pa figura,
me poezi, me shkrime.

Është e vërtetë ,
libri shume i mençur është,
por tjeterkush është më i zgjuar,
është mendja.

Se nga ajo është bërë libri.
Mendja dhe truri jane miq të ngushtë,
jetojnë në të njëjtën banesë,
ne koke.

Mendja krijon poezi,
mëndja shkrime.
Kjo formon librin.

E mira dhe e keqja
Çdo e mirë ka dhe një të keqe.
E mira dhe e keqja nganjëherë rrinë afër,
fjala vjen, kur ecën policia e lëshon alarm,
hajduti ikën.
Por dhe kur ecën policia,
të tjerët duhet të hapin rrugën.
se ndryshe ndodh një aksident.

Ose, kur punon dhe lodhesh,
sfilitesh por fiton.

Të punosh shumë është mirë,
por ndoshta jo dhe aq,
se punon mbase aq sa s›të ngele as nje pike fuqie.

Luani
Luani e mban mend si të kish ndodhur dje,
se si kandidoi me tigrin guximtarë,
Dhe fitoi,

Luanin e votuan se e kishin frikë.
Vrap shkoi në dyqan me ndjenje të mirë
dhe bleu paruke,
për të mbuluar zonën pa flokë,

Për vete doli i bukur,
por për të tjerët i shëmtuar.
Luani pavarësisht fjalëve të kafshëve,
nuk mbajti gjë në vesh.

Kështu që banorët nuk donin mbret një mendjemadh,
por një që nuk e lodh veten kot për pamjen,
kështu për mbret vëndosën tigrin.

Keq të jesh i ashpër,
më keq mëndjemadh.

Lepuri
Ai lepuri me veshët e tij të gjatë
e me këmbët me muskuj,
vrapon si aeroplani që fluturon.

Lepuri bukurosh është shumë,
ka dhëmbë teper të bukur,
çdo ditë ai shkon te dentisti babush.

Lepuri shpesh ngjyros dhe flokët,
po në vend të lyejë flokët ai ngjyros dhe trupin,
dhe merr tërësisht një ngjyrë tjetër e del i bukur.

Në hapësirë
Në shqiponjën mekanike unë po fluturoj,
të gjitha gjërat nga atje i shikoj,
afer Zeusit tani jam.

Në qiell duke fluturuar përshëndes zogjt,
çaj ajrin me shpejtësinë e dritës e notoj sipër tij,
përmbi krijesat e bardha tani jam duke fluturuar e
në hapësirën e pafud unë po shkoj.

Shqiponja mekanike atje ku dua unë më çon,
të gjitha të fshehtat e ajrit mua mi tregon,
e bashkë fluturojmë drejt asaj që ne po shijojmë.

Ajri më bën shoqëri gjatë kohës që fluturoj,
në tokë bie shi, tek ne dielli shndrit plot lumturi e më buzqesh,
kur shoh poshtë
Shqipëria më duket si pikë në një hartë.

Retë duken si mal i pafund pambuku,
sipër tyre po vrapoj me shpejtësi,
ndërsa toka më duket si gjysëm Glob,

Kur zbres në tokë
pse Qiellit po i pikon cepi i njërit sy
nuk e di.
në Romë bie shi.

Prifti dhe Krishti
Isha tre vjeç,
kur shkova në kishë,
prifti fliste poshtë
Krishti varur në Kryq.

Prifti fliste dhe njerëzit shihnin Krishtin,
mu duk si lojë fëmijësh dhe e ngrita gishtin,
prifti vazhdonte akoma me fjalët e tij,
nuk durova e e ngrita zërin persëri.

Fola me Priftin.
pse e lë Krishtin të varur në lartësin ku askush se puth dot?
Prifti tha o ç”duhej o ç”mëndonte,
se nga atje njer;zit i shikonte.

Unë vazhdova,
pse nuk e ulë poshtë ta puthin njerëzit?
Se Zoja nuk ndihmon,
Atë që edhe sot e kryqëzon.

Njerëzit më shumë se për fjalet e priftit ,
kanë nevojë ti dhurojnë puthje Krishtit.

Vota e pare
Në klasë të pare,
votuam për kujdestar,
të tjerët votonin për atë që dëshironin,
unë votova për atë që njihja më mirë,
veten.

Kur e pa mësue Leonora votën time,
e mbushi klasen me buzëqeshje.
Pas pak, një të lumtë Nil
ke votur shumë mirë.

Mua ajo votë më mjaftoi që të fitoja,
kisha dëshirë ta realizoja,
pra dëshira nuk mbeti dëshirë.

Falë asaj vote u bëra unë kujdestar,
të gjithë më pyetën për kë votova.
E ç’rëndësi kishte kjo,
unë fitova.

Motra
Isha një fëmijë,
i gëzuar,
i lumturuar,
si Perëndia i
gëzimit.

Deri sa një ditë shoh mamanë e babin,
duke shkuar në spital,
i çuditur shumë,
këtë rradhë Perëndia e habise.

Kur më marrin dhe mua,
përsëri çudia,
shoh një bebe të dalë nga barku.

Babi më tha se ështe motra ime,
unë me mendimin se ajo ishte një kukull,

kur u rrit kukulla,
përsëri çudia nuk kishte luajtur vëndit,
sikur unë isha banesa e saj.

Kukulla u rrit, unë u çudita
kur pashë një kukull që flet,
që ecën e bukur vishet,
po shpejt ndryshova mendje dhe thashë:
është vërtet motra ime.

Por mëndimi lëviz si çalamanë,
këtë herë tjetërsi dyshimi ,
si, për dy vjet me rrallë,
mendova se motra kukull ishte!

E shkuar, e moçme kjo përrallë
të kam motër të bukure Kjarë.

Magjia e natës ne bjeshke
Qielli rozë,
nata e zezë,
mali blu,
reja e bardhe,
perëndimi portokalli.

Në perëndim,
mali me retë dashurohen,
Puthen,
Eshtë vepër e perëndimit magjik.

Ndërsa nata me ditën,
Dielli me Henën ,
janë bashkpunëtor.

Dielli me Hënën vrapojnë në pasqyrën blu,
se i magjeps magjia e natës në bjeshkë.

Qielli rozë është mik me perëndimin,
Hëna ecën natën për ne e ditën per të.

Nata e zezë,
Hëna e bardhë,
të kundërt janë,
e megjithëate ,
miqësi kanë.

Flamiri im
Flamuri im ngjyrë gjaku
i mbushur plot trimeri,
ke brënda shpirt shqiptari,
ke brënda veç Liri.

Shqiponja me dy krena,
valëvitet neper pasuri lirie.
e ne jemi
krenar te kesaj pasurie.

Flamur trim ne beteja
deri ku s`njeh kufi,
tmerron armikun si rrufeje
se rrezaton veç Liri.

Ditelindje ne Hene

Sot kam ditëlinjen. Mbusha plot 9 vjeç. Për ta festuar u nisa për në Hënë, te themi ndryshe, për tek ëndrra ime.
Hëna nga ai gëzim aq i madh lëshoi xixa. Unë dhe Hëna sa pamë njëri – tjetrin në sy, ndiem se midis nesh do thurrej një miqësi e madhe. Pas pak ndodhi një mrekulli e bukur. Më ka ndjekur pas një Princeshë.
Princesha nuk ishte si gjithë të tjerat, me Kurorë e pushtet, me pasuri si në përralla . Eshte Princesha më e mirë e Botës, se ështe mamaja ime. Ajo ka ardhur bashkë me Priceshën e vogë, motrën time Kjara.
Me ardhjen e kësaj Princeshe te veçantë, Hëna nga gëzimi shpërtheu fare. Lëshoi xixa jashtë saj e brenda saj. Ato xixa që lëshoi u bënë pemë, ujë, lule dhe male. Pra jetë.
Pas asaj Princeshe të veçantë, erdhi një Princ. As ky nuk ishte Princ si gjithë të tjerët, me shpatë, me dollarë e euro, Zot i fortë e i keq që duhet të paguajë klloun për ta bërë të qeshë pak. Ështe ky Princi më i mirë në Botë se ështe babai im.
Po sot ka shumë mrekulli. Se unë mbusha 9 vjeç.
Disa poetë të famshëm si Fatime Kulli, Lulzim Lekdushi, Alfons Zeneli, Agim Pipa, Sofia Ziri, Trendafila Visha, Agim Gashi, Prend Buzhala, Lediana Kapaj, Merita Smaja, Syle Dobroshi, Shpresa Besa, Vullnet Mato, Pilo Zyba, Lali Agoviku, Elinda Marku, Vaid Hyzoti, Mimoza Ahmeti, Valbona Ago, Albina Idrizi, Partizan Cene, Mimoza Nazarko, Kolec Traboini, Selman Hodo, Anila Kruti, Ilira Hoxha, Agim Basha, Viola Cerova, Martina Poezi, Xhemajl Rudi, Fatbardha Myslimaj, Faik Krasniqi, Valon Rashica, Merita Bregu, Fran Tanushi, Pier Kolond si dhe mesuesja ime Leonora Luci, por edhe dajat Pjeter e Luçe, Kastriot e Franko, Daja Luan Shkreli me Elizabeten, Amanden e Entony nga Amerika që me ndjekin kudo, nuk po më gjenin mua. Ata u mërziten. Sa kontrolluan gjithandej nëpër Tokë, të gjithë me nje zë thanë:
Hëna, ëndrra e Nilidonit. Ai na ka treguar ne për ëndrrën e tij.
Ata u nisën drejt Hënës. Jo të gjithë njerëzit mund të shkojnë atje, vetëm poetët dhe shkrimtarët po.
Të parët, poetët gjetën mamin dhe babin tim. Shumë shpejt gjetën edhe mua që kisha hypur ne një mal të lartë duke folur me disa zogj.
Ata organizuan një festë të madhe. Vetëm për një ditë. Se ditën tjetër do ktheheshim në Tokë, me njerëzit e tjerë.
Në shfajqjen tonë nuk morën pjesë vetëm poetët njerëz, por edhe poetët Kafshë dhe Alienë. Mirë se festuan, por as aty nuk ishte një festë që ka shoqe deri sot në Hënë. Festë e veçantë, festë plot me ide.
Alieni bënte një pjesë të idesë, kafshët poete një pjesë tjetër të poezisë dhe poetët njerëz pjesë tjetër të poezisë, por edhe Princi dhe Princesha një pjesë tjetër. Më e bukura ishte se dhe ai që kishte ditëlindjen, unë, më i vogli, mu besua dhe bëra një pjesë tjetër të poezisë dhe poezia u përfundua. Do ja këndojmë Tokës këtë melodi. Pak vargje po i prezantoj:

Sot jam nëntë vjeç
dhe kam nëntë keca,
një e kam poet,
tjetri shkrimtar,
piktor
e kënshtu me radhë.

Sot jam nëntë vjeç
dhe këta keca,
s’i kam të qulltë,
po si 9-të njësha.

Kur t’ bëj dhjetë vjeç
S’dua vetëm keca,
Sa mirë do ishte
të kem dhe ca dreqa.

Gjatë kësaj eksperience te bukur, në Hënë mësova diçka të re, të shkruaj. Jo të shkruaj një fjalë, si përshëmbull qeni, por mësova të shkruaj poezi të ndryshme dhe shkrime. Mësova edhe rrugën për atje. Heqi rrobat e Tokës e veshi ngjyrën e Ajrit e nisem sa herë të dua.
Pas festës, të gjithë shkuam në një pallat të madh. Aty prapë mësova diçka tjetër, se i vogël jam e përditë mësoj. Ato çka mësoj unë do ia them Botës shpejt. Por e rëndësishme është çka mësuan poetët e famshëm, këta që përditë mbushin hapësirën me ide.
Ajo që mësuan ishte: Një poet mund të shkojë shumë më lart se një mbret. Mbreti as një buburrec nuk është para poetit. Të famshëm nuk të bën paraja, por mendja. Këtë shprehje thonin Alienët. Pra, sa e panë së po rrimë në Hënë, filluan të organizohen. Disa, donin të ishin vetë mbretër. Mbreti i mbajti të gjtiha gjërat në vesh, por edhe në mendje. Ai u largua nga froni, dhe shkuan të tjerë njerëz për tu bërë Mbret, por vetëm një njeri mund të bëhej Mbret dhe jo dy Mbretëra. Një u bë. Por edhe ai iku dhe prapë e mori fronin një tjetër.
Unë me Princeshën e Princin dhe poetët shkuam diku tjetër, se nuk mund të rrinim në atë pallat me zhurmë. Nuk kishim shkuar për gjatë. Hëna, dhe ajo po e festonte ditëlindjen time me ne.
Për milingonat ajo festë zgjati si tre muaj ose tre vjetë, por për të tjerët zgjati shumë pak. Pak e nga pak filloi të errej, por natën menduam se mund të ishte më bukur se ditën, dhe vazhduam festën. Jo festë duke kërcyer, se ajo ishte një festë ideshë. Shumë bukur. Ne menduam se ishte më bukur natën se ditën. Dhe ashtu doli. Në natë morëm më shumë frymëzime. Tani nuk krijuam një pjesë një njeri, por e bëmë ndryshe, nga një poezi për një njeri.
Askujt nuk i vinte gjumi. Nuk kishte pse ti vinte, se kush ka mëndjen ka gjithçka. Dhe sikur të flinim prapë do festonim. Jo duke festuar duke u ngritur nga gjumi për të shkruar, por duke ëndërruar. Se mendja ka shumë mënyra për të festuar. Edhe në gjumë.
Por në këtë Botë po ndodh gjithçka. Për shëmbull, disa vetë që e kanë ditëlindjen shumë larg, ulen, ëndërrojnë dhe mendojnë se në atë çast kanë ditëlindjen dhe festojnë. Gabim që edhe patat nuk e bëjnë.
Ditëlindja nuk është vetëm të marrësh dhurata, po të japësh ide. Pra këtu në Hënë dhe të tjerët që nuk e kanë ditëlindjen sot, po japin ide.
Pas Alienëve që jetonin në Hënë, erdhën edhe dy Ciklopë. Ata ishin pa tru, e kishin kokën si kovë me ujë, por nga larg nuk mund të shihej që kokën e kishin me bira. Pra koka ju ishte shpuar dhe ata e kishin kokën si kovë pa ujë. Por e dija se ata edhe pse nuk kishin mend, mund t’ju vinin. Pra, nuk mundem ti gjykoj nga pamja e jashtme, si veprojnë Alienët.
U bashkuan dhe ata në festë. Një grua sikur ua qepi kokën dhe tha se nuk e kanë më të shpuar. Ajo tha se mund t’ua mbushte kovën, pra kokën, me ujë. Dihet, ai që nuk harxhon as nuk fiton. Gruaja e ndiqte aq shumë këtë këshillë, por mendoi se fjala harxhon është të punosh dhe ajo mashtroi duke thënë se ua mbushi dhe qepi kokën. Në fakt për qepje ajo ua kishte lidhur flokët Ciklopëve, dhe për mbushje me ujë kishte marrë një kovë uji dhe e kishte derdhur mbi Ciklopët.
Mashtrimi i gruas ishte paksa memec. Megjithatë, ajo nuk u përjashtua nga festa. Në fakt me fjalën lidhur flokët ciklobëve, nuk doja ti ofendoja Ciklopët, se gruaja në fakt ua kishte qepur flokët, meqënëse Ciklopët i kishin flokët e gjata. Ajo nuk ua preu, por ua bëri si pemë qershie. Pastaj Ciklopët dolën me flokë tri meter të gjatë, të ngritur lart si pemë qershie. Disa kafshe që u pelqenin qershitë menduan se me të vërtetë ajo ishte pemë qershie. Dhe shkuan e hipën në flokët e Ciklopëve. Gënjeshtra i zëmëroi. Shumë të mërzitura, kafshët kërcejnë për tokë të inatosura. Hypën prapë mbi kokat e Ciklopëve dhe nga nevrat ua prenë flokë me dhëmbë. Në fakt, në vend t’u bënin keq Ciklopëve, iu bënë mirë. Mbeten të kënaqura si kafshët si Ciklopët. Nga kjo dhe kafshë të tjera hynë në festë.
Festa dikur do të mbaronte, por asnjëri nuk e dëshironte ketë. Kur më uruan ditëlindjen, milingonat ndjenë një termet të madh fjalësh. Por si Princi dhe Princesha dhe termeti prej fjalëve ishte i veçantë. Tërmet idesh. Tërmetet në fakt trondisin, por ky në vend të shkatërronte e rrënonte, ai ndreqte dhe punonte. Atje nga shkonte i rregullonte gjërat. Sepse ishin fjalë të bukura, se po të kishin qënë të këqia, do krijonin rrënim e shkatërrim.
Koha për të ikur në shtëpi po vinte e po afrohej. Me një makinë e jo motorr. Poetët mënduan, kur të futej Koha në saborator që e kishte makinën me naftë, pse të mos i hidhnin benzinë që t ia prishnin makinën Kohës. Shumë shpejt ajo ndodhi. Por Kohën as kjo nuk e pengoi se kishte motorr të veçantë. Atëherë makinës së Kohës ia heqën targën dhe kësaj radhe Koha u pengua, se e gjobiti e bllokoi polici. Por ndodhi seç ndodhi. Koha kishte biçikletë. Për biçikletën poetët mënduan t’ia kthenin përmbys. Se Koha nuk ka dhe aq shume mend. Dhe ia kthyen mbrapsht biçikletën. Këtu Koha u pengua. Mjeti më i mirë për të ecur janë këmbët, mëndoi Koha. Kaq u desh. Hyri në valë logjika krijuese.
Poetët menduan që Kohën ta bënin Xhind. Dhe e bënë. U ndalua Koha përsëri, përfundimisht. Kishim gjithë kohën e nevojshme ta shfrytzonim me çfarë të donim.
Por unë mendova se ditëlindja nuk duhet të zgjaste teper shumë, se pastaj nuk bëhesh kurrë nëntë vjeç. Dhe kështu u kthyem në shtëpi.
Ditëlindjen tjetër do ta festojmë në një Yll.

Ate dite Toka nuk levizte

Gjykatësi donte ta mbyllte menjëherë cështjen, sepse mëndonte se i pandehuri ishte fajtor. Por i la të drejtën te fliste. I pandehuri filloi të rrëfehej:
Ishte një ditë e zakonshme, si të gjithë të tjerat. Mëngjes. Kishte shume trafik në rrugë. Shoferët e makinave u binin borive, derisa u lodhën aq shumë sa ranë në gjumë brenda në makina. Shoferët ishin skrukur sa edhe kur të afrohesh aty pranë, nuk shihen.
Xhejson që tani është i pandehuri, doli jashtë.
Kur ç’të shikojë. Makinat kishin ngelur në kohë. Kaloi rastësisht tek një restorant, por dera e parë ishte për të hyrë tek kuzhina ku ishin kuzhinjerët. Kuzhinierëve iu duhej të prisnin sa të piqej mishi. Kështu që vendosën të luanin lojën ngriva dhe shkriva. Njëri kuzhinjer kishte dalë jashtë. Ata të dy kuzhinjerët e tjerë vendosën të bëjnë rrolin se kanë ngrirë. Tjetri kishte rënë në gjumë, por nuk po gërhiste. Po flinte si qëngj. Xhejson hyri brenda në restorant. I pa të gjithë duke qëndruar. Asgjë nuk po lëvizte dhe mori shumë ushqime. Unë, pra Xhejson, mendova se kishte ngrirë edhe aty. Ai donte të hynte jo në kuzhinë, por aty ku i shërbejnë ushqimet. Por aty u fikën dritat. Njëri që ishte duke ngrënë tha:
Të rrimë në heshtje një minutë dhe të shikojmë me vemendje, se ndoshta janë djegur llampat. Nuk lëvizi asnjë. Xhejson hyri aty dhe i shikon të gjithë në heshtje. Por iku që andej shpejt. Xhejsoni u nis për te dyqani i lojrave. Aty, një baba me djalin e tij po ngatërroheshin për një lodër. Babai thoshte, lëre në vend dhe djali thoshte dua ta mbaj. Lodra u thye. Djali mori ngjitësin dhe ia dërëzoj babait. Babai e mbajti me duar dhe e shrëngojë lodrën. Nga njëra anë vuri ngjitësin, nga tjetra vuri përsëri ngjitës dhe i bashkoi bashkë. Djali po e vështronte babain me vemendje sa nuk lëvizi as gishtin. Por dhe babai nuk bëri ndonjë gjë tjetër. Xhejson kaloi aty dhe prapë i pa duke bërë të ngririn. Hyri dhe rrëmbeu gjithë ato lojra.
Kjo quhet vjedhje, kuptohet, por Xhejsonin e kishte lënë benzina e trurit. Xhejsoni shkoi tek një hotel, por ishte tepër vonë për të shkuar në hotel, se në atë hotel nuk shkonin prej kohe njerëz dhe vendosën ta mbyllnin pronarët. Megjithatë, Xhejson hyri në një dhomë. Ndezi televizorin dhe kishte vetëm figura, sepse televizori ishte prishur. Dhe Xhejson ra për të fjetur atë natë.
Kur u zgjua, e gjeti veten pikërisht këtu, në gjykatë.
-Kaq kam për të thënë, -tha Xhejson.
Gjyqtari qeshi fort: Hahahahaaa…
Gjyqtari i ra tryezës me çekiç dhe e mbylli çështjen. Nuk e shpalli fajtor.
Por e qeshura e gjyqtarit dëgjohej akoma. Edhe pas gjyqit.

Shkodra veneciane

Krishtlindjet po vijnë. Babagjyshi si gjithmonë kishte për të shpërndarë dhuratat, por dhe fëmijët e Shkodres, ose fëmijët që tashmë janë bërë venecian por nuk flasin italisht, kishin shkruar letra për Babagjyshin.
Erdhi Babagjyshi, dhe tha:
-Si ka mundësi, kanë kaluar 2000 vjet dhe asnjë herë nuk e ngatërrova rrugën. Paskam ardhur në Venecia, por kisha për të shkuar në Shkodër, Si mund të ketë ndodhur!? Mos jam plakur shumë e kam probleme me trutë!?
Për fat, shumë të mirë madje, aty u ndodhën shtatë ushtarë e nëntë policë. Dhe e bindën Babagjyshin se është në shkodër. Por sa u lodhën për ta bindur se shtatë flisnin si ushtarë e nëntë si policë.
Ata i thanë:
-Ti Babagjysh je shumë mirë me mend, por nuk është Shkodra mirë me valët e trurit, sepse ia dogji uji.
Ushtarët, policët dhe Babagjyshi, u nisën me gondole për të shpërndarë dhuratat, shtëpi më shtëpi. Të gjitha gondolet janë të vjetra, por Babagjyshi pa u menduar shumë, zgjodhi gondolen që kishin përdorur dikur Adami dhe Eva.
Megjitëse gondoles i hynte uji nga poshtë, Babagjyshi u gëzua, se pas 2000 vjetësh kishin parë një kafshë shtëpiake për Adamin dhe Evën. Por jo kafshë toke, plotësisht as kafshë deti. Kafshë që mund të hypësh sipër saj dhe të ecësh përsëri në ujë. Atë kafshë që ishte edhe pa sy, hundë, gojë dhe veshë, e quajtën Gondole. Mendon kështu Babagjyshi, sepse është shumë i vjeter. I vjetri ka pasur shumë kohë për të mësuar, por Babagjyshi nuk ka mundur të mësojë atë që ndodhi para se të fillonte të shpërndante dhuratat, para Krishtit. Se të lindte, Babagjyshi, sipas tij, ka lindur gjithmonë , tash 2000 vjet.
Ecën me gondole përmes ujit dhe arritën nëpër shtëpia. Nuk u besoi syve Babagjyshi. Mendoi për herë të dyte se ndoshta i ishte prishur antena e trurit. Në vënd të fëmijëve nëpr shtëpia gjeti vetëm pleq e plaka. Edhe ata i kërkuan dhurata, por jo dhurata.
-Ne, do bëje mirë të na sillje një mbret të mirë që nuk mashtron e nuk vjedhë! Ky është detyrim, ndryshe mos hajde më.
Babagjyshi e pa plaken që foli, i habitur. Përmes frikës që shfaqi, deshi të merrte guxim e ti thoshte: Mos të bërtiste. Por nuk tha atë fjalë. Vetëm i dha përgjigjen urdhërit të plakës:
-Po Mirë, mirë fole.
Pas kësaj porosie , Babagjyshi e kthen gondelen për të shkuar në Tarabosh, ku nuk ka ujë.
Rrugës, ushtarët dhe policët bënë teknikën e kopjimit të shpirtit të keq. Kështu u shëndërruan në deputetë.
E hodhën Babagjyshin në ujë e ja morën dhuratat. Por as ata nuk u gëzuan gjatë.
Si “armiq të mirë” Rama me Berishën i dolën përpara gondolës dhe i hodhën deputetët e shëndërruar në ujë. Ua morën dhuratat. Deputetët i thanë Berishës dhe Ramës:
Qesh mirë kush qesh i fundit.
-E di, -tha Berisha, – do qeshi unë i pari, por dhe i fundit. Ne, e kam fjalën, unë dhe Rama. Flas për të dy se jam i famshëm dhe kur flas unë flas për të gjithë.
Deputetët bënë sikur qeshën, por në mendje ishin duke qarë me të madhe.
A i dëgjoni ju?

Nilidon Pepushaj
Klasa e 3-të B,
shkolla Zëmra e Krishtit, Shkodër

Shënim
Këtë shkrim ma porositi sot xhaxhi Agim Pipa. Sapo erdha nga shkolla e bëra detyrat, e realizova. Nuk e di sa e kam arritë, pasi para një viti kam shkruar shkrimin SHKODRA SI VENECIA, të cilin ma ka botuar xhaxhi Robert Goro ne gazetën TRIBUNA ne Greqi.

Julian Assange, Jeta deri në themelimin e “Wikileaks”

Është folur shumë për “Wikileaks” këto javë, por të pakta janë ende informacionet personale për themeluesin dhe kryeredaktorin e këtij sajti, që po ndryshon diplomacinë botërore dhe shumë koncepte që kanë të bëjnë me lirinë e shtypit. Ja cila ka qenë jeta e tij në të shkuarën

Superhakeri, i cili tanimë konsiderohet nga të gjithë si “rrjedhësi” më i madh i sekreteve ushtarake dhe diplomatike në historinë e njerëzimit, është rritur në një ishull idilik dhe të vogël të Queensland. Një ishull me vetëm 500 banorë. Ai vetë ishte një “Tom Sayer”, i cili e kalonte ditën duke zënë peshk dhe zogj.
Julian Assange ka lindur në korrik të vitit 1971 në Townsville, në bregun e Queensland dhe thotë se për të ka qenë shumë i zakonshëm stili nomad i jetës dhe deri në moshën 14-vjeçare kishte nd asanzh ryshuar 37 vendbanime së bashku me prindërit. Ata punonin në teatër dhe ishin shpesh në udhëtim nga një vend në tjetrin. Ai dhe gjysmëvëllai i tij nuk kanë marrë një shkollim formal. Këtë e shpjegon mamaja e tyre, Kristine, në një intervistë që ka dhënë së fundi, ku ka thënë: “Nuk doja që shpirti i tyre të thyhej”. Ajo besonte se shkollimi formal do të nxiste te djemtë e saj respekt të pashëndetshëm për autoritetin dhe do të zbehte dëshirën e tyre për të mësuar. Prindërit e Assange ishin antikonformistë të regjur. Vetë australiani 39-vjeçar ka deklaruar shpesh se ka kaluar shumë kohë nëpër librari dhe biblioteka, duke marrë në duar vazhdimisht libra të natyrave të ndryshme, të cilët i lexonte, i nënvizonte dhe i mësonte në disa raste. Për sa i përket mësimeve, ai ka marrë disa orë me korrespondencë, ka pasur mësime informale nga pedagogë universiteti dhe në disa raste kanë qenë prindërit që i merrnin mësues në shtëpi fëmijëve të tyre. Dy nga vendbanimet e familjes Assange, gjatë periudhës së udhëtimeve dhe zhvendosjeve të vazhdueshme, kanë qenë Magnetic Island, një ishull shumë i vogël i konsideruar si trashëgimi kulturore disa kilometra larg Townsville dhe Byron Bay. “Pjesa më e madhe e fëmijërisë sime ka qenë e ngjashme me atë të Tom Sayer”, ka deklaruar Assange në një intervistë për gazetën “New Yorker” “Unë kisha kalin tim, ndërtoja çerdhe për zogjtë dhe më pëlqente shumë që të peshkoja. Më pëlqente shumë edhe të eksploroja vende të reja, të futesha në thellësitë e minierave të braktisura…”.
Ai flet gjithmonë me ngrohtësi për fëmijërinë e tij në brigjet australiane. I tillë është edhe një artikull-opinion në një gazetë australiane, në të cilën Queensland cilësohet si një nga vendet që e bënë që të reflektonte për të vërtetën dhe transparencën dhe ku i lindi ideja e parë për të krijuar edhe sajtin e tij “Wikileaks”, motoja e të cilit është: “Ne i hapim qeveritë”. “Jam rritur në një zonë të Queensland-it, ku njerëzit flasin shumë hapur me njëri-tjetrin dhe i thonë gjërat troç. Janë njerëz që nuk u besojnë qeverive, duke e konsideruar qeverinë diçka lehtësisht të korruptueshme, që duhet mbajtur nën vëzhgim vazhdimisht. Ditët e errëta të korrupsionit në qeverinë e Queensland-it para nisjes së hetimit të Fitzgerald janë dëshmi e asaj që mund të ndodhë kur politikanët e pengojnë median që të thotë të vërtetën”, ka shkruar Assange disa orë para se të arrestohej.
“Të gjitha këto kujtime dhe impresione kanë qëndruar me mua. ‘Wikileaks’ u krijua duke pasur parasysh këto vlera bazë. Ideja u konceptua në Australi dhe në mbështetje të saj u vendos që të përdoreshin teknologji të reja, në një mënyrë për të mbështetur të vërtetën”.
Në shtator të vitit 2009, zonja Assange shkroi rreth kohës së qëndrimit në Magnetic Island, në një ditar të saj.
“Emri im është Assange. Kam jetuar në këtë ishull tre herë. Për herë të parë, në vitin 1971, si mama beqare, me djalin tim të vogël, Julian. Kisha marrë me qira një shtëpizë të vogël për 12 dollarë në javë në
Picnic Bay. Jetoja gjatë gjithë kohës me rroba banoje, si banorët e ishullit që ishin me veshje shumë të lehta dhe gjatë gjithë kohës qëndroja me fëmijën tim dhe me mama të tjera të ishullit. Në vitin 1976 u ktheva sërish me bashkëshortin e dytë. Jetova në Horseshoe Bay, në një fermë të braktisur, kurse herën e tretë kam ardhur sërish në këtë vend në vitin 1982 dhe këtë herë, përveç djalit të parë, kisha me vete edhe djalin tim të dytë. Më pas jam kthyer edhe si gjyshe, me të dashurin tim dhe jam shumë e dashuruar me ishullin, edhe pse më është dashur që të qëndroj gjithmonë për një kohë shumë të shkurtër”.
Sipas disa të dhënave në vitin 1970, ishulli ka pasur vetëm 500 banorë, ndërkohë që tani ka më shumë se 2000. Për rritjen e një fëmije është ndoshta vendi më i bukur dhe më i mirë që mund të imagjinohet, sepse njerëzit janë shumë të hapur, të çiltër dhe kanë gëzim për jetën. Nuk bëhet fjalë për krime dhe fëmijët janë të lirë që të shkojnë ku të duan dhe të kalojnë një fëmijëri zbavitëse. Prindërit mund të jenë të qetë, pa paranojat që kanë në vende të tjera të botës për sigurinë e fëmijëve. Kur Assange ishte 8 vjeç, prindërit e tij u divorcuan dhe e ëma nisi lidhjen me një muzikant, i cili më pas filloi që të abuzonte me të. Ajo e braktisi muzikantin, por u detyrua që ta merrte përsëri nga frika se mos i hiqnin nga kujdesi fëmijën e dytë, që e solli në jetë me të.
E kështu familja shkonte nga një vend në tjetrin, në varësi të punëve të prindërve. Zonja Assange i bleu të birit, në moshën 13-vjeçare, kompjuterin e parë për 600 dollarë. Ajo kujton më pas se Julian ishte një djalë shumë i zgjuar dhe i shkathët dhe kishte nevojë që të thellonte dijet, për më tepër në një vend që nuk kishte shumë gjëra për t’i ofruar. Po sipas rrëfimeve të mamasë së Julian, djaloshi tani e kalonte gjithë kohën me kompjuterin e tij të ri, me të cilin nuk ndahej as kur flinte. Për Julian kjo ishte dhurata më e bukur që mund t’i bënin, sepse e kishte pasur pasion që në fëmijëri. Me kalimin e kohës, Assange u zhvendos në Melburn, së bashku me familjen dhe që në atë kohë, kishte filluar që të njihej si një njeri shumë i zoti me kompjuterët kryesisht për sa i përket programimit. Ishte kjo edhe periudha kur ra në dashuri me një vajzë 16-vjeçare, ndërsa ai ishte vetëm 19 vjeç. Po atë vit u martuan dhe sollën në jetë një djalë me emrin Daniel, që sot është 20 vjeç.
Eksperimentet e Assange me kompjuterët tërhoqën shumë shpejt vëmendjen e policisë. Në vitin 1991 ai u kap nga autoritetet pasi së bashku me disa shokë kishte arritur që të futej në terminalin kryesor të kompanisë kanadeze të telekomunikimeve dhe u dënua me 31 akuza për hyrje të paligjshme në rrjet. Në të njëjtën kohë e shoqja e la, duke marrë me vete djalin e vogël. Assange nisi kështu një betejë të gjatë për të marrë të birin, Danielin ndërkohë që priste edhe vijueshmërinë e procesit gjyqësor në lidhje me akuzat që i bëheshin. Kur procesi përfundoi në vitin 1995, ai u cilësua fajtor për 25 akuza dhe arriti që të shmangte burgun me kusht që të mos e përsëriste më të njëjtin gabim.
Në atë kohë gjykatësi tha: “Nuk ka asnjë lloj prove në favor të akuzave për një ndërhyrje të qëllimshme në rrjetin e kompanisë. Kjo të çon në përfundimin se ka qenë thjesht një kënaqësi profesionale për Assange dhe shokëve të tij dhe si pasojë ai lirohet me kusht që të mos e përsërisë këtë ‘krim'”.
Por ajo që e bëri me të vërtetë Julian që të thinjej i tëri ishte beteja legale për marrjen e të birit. Nga një djalosh me flokë kafe, ai u shndërrua në një djalë me flokë të bardha borë, siç e kemi parë shpesh kohët e fundit para se t’ua ndryshonte ngjyrën për shkak të fshehjes. Të paktën këtë e ka thënë vetë Assange për një gazetë para disa kohësh. Në vitin 1999, Julian arriti që të merrte leje për të parë dhe për të qenë me të birin, por kjo i kushtoi shumë shqetësime atij dhe së ëmës. “Mendoj se pasi gjithçka mori fund, përfundova me çrregullime stresi post-traumatike, sepse ishte si të dilje nga një luftë. Ti nuk mund të komunikosh me njerëzit e tjerë në një mënyrë normale dhe këtë problem e kam pasur për shumë kohë”, deklaron Assange.
Më pas ai ka udhëtuar shumë në Azi, ku ka punuar në një sërë fushash të ndryshme, përfshi konsulentin e sigurisë, në gazetari dhe më pas ndërtoi edhe një kompani IT të tijën. Ndërkohë përpiqej që të bënte para për të mbështetur financiarisht të birin. Në moshën 20-vjeçare shkoi në Melburn për të studiuar matematikë dhe fizikë. “Wikileaks” e themeloi në vitin 2006, që në fakt ishte një sajt në të cilin ai u ofronte mundësi të gjithë njerëzve që të hidhnin materiale komprometuese.
Në një tjetër intervistë, ai ka deklaruar se ka bërë një jetë të gjerë intelektuale dhe se është i zoti në shumë gjëra e se shpreson që të realizojë të gjitha planet që ka. Për momentin ajo që Assange duhet të urojë të ndodhë, si parakusht për të vënë në jetë plan.

Shkodranët që “ecnin edhe përmbi ujë”, si Hyji e Jezusi…

Agron Luka

(E kishte namur e djegur Shkodrën, Pretori romak Anici; e kishte namur, mallkuar e djegur Shkodrën një farë Princi antiheretik me emrin Johani/Shën Jon Vladimiri; e kishte namur, e i kishte therur rreth 5000 kalorës lulen e rinisë shkodrane, e kishte djegur e rrafshuar nga të katër anët, barbari Shahini, sanxhakbeu i Shkupit, më 1392-1395; e nami, i dëboi, e dogji, e rrafshoi përdhe dhe e katandisi Shkodrën në rrang fshati, Su zoja lltan Mehmet Pushtuesi;
Në betejën për mbrojtjen e Shkodrës kundra okupacionit të halifatit turko-osman-islamik më 1478-1479, ka luftuar edhe Shën Mëria vetë me disa hyjni jashtëtokësorë! Si në kohën e “Luftës së Trojës”, edhe në “Luftën e Shkodrës” u zhvillua edhe një ndeshje midis Zotave pretendentë për, “Pushtetin dhe Çelësat e Qiejve dhe Tokës”! Dy ose tre shkodranë, duke transportuar afreskun e “Zojës së Shkodrës me birin e saj Jezu Krishtin” ecin mbi ujë të ngurtësuar, si një simbolikë e vuajtjeve të popullit alban/epirot, porsi dikur Hyji e Jezusi; Kisha e Zojës së Shkodrës shkatërrohet dhe rindërtohet po aq herë; Afresku origjinal i Zojës me Jezusin iku natën për hanë dhe do të rikthehet ditën për diell; Në shek XV, alban/epirotët e kaluan “detin në kambë” drejt Italisë e Europës e po ashtu ky eksod u ripërsërit edhe në shek XX, ku shqiptarët e kaluan “detin në kambë” drejt Europës e Amerikës; Në shek XXI, barkat arrijnë deri në Parrucë…)
Në atmosferën e kthimit të Shkodrës si Venecia dhe të Nënshkodrës si shtojcë deti, një tip “mrekullie alla shqiptare” e shek XXI, le të kujtojmë një shprehje popullore shkodrane: “Boll me kenë shkodran, se të tana i ban, e del edhe detin n’kambë”! Kjo shprehje e cila në dukje të parë ka një anë komike të shpirtit shkodran, ‘në faqen e padukshme të hënës”, ka edhe anën tragjike…

***
Shkodra, siç kudo në ‘botën kristiane” kishte një Zonjë Sh’Mri shkodrane të sajën, ose të konsideruar si të sajën, të paktën. “Mrekullitë” që kreu Zoja e Shkodrës në favor të shkodranëve, përgjatë betejës pushtuese të turko-osmanëve nën komandën personale të halifit Sulltan Mehmeti II, tregohen nga M. Barleti në librin “De Obsidione Scodrensi/Rrethimi i Shkodrës”, 10 janar 1504. Unë po citoj disa nga ato më të spikaturat: “Nëna e Shpëtimtarit”, “Zonja e Papërlyer”, “Mbretëresha e Qiellit e Dheut dhe e Detit”, “ishte parë nga shumë dëshmitarë duke ruajtur muret dhe fortifikimet”; “i ishte paraqitur edhe armiqve edhe mbasi ishte marrë Shkodra, figura e saj e hyjnishme” (f 82, bot. shqip); shkodranët iu lutën kësaj mbretëreshe e perandoreshe që të ndërmjetësonte pranë birit të saj mbretit të të gjith mbretërve t’i mbronte nga mizoritë e turqve… (f 88); “perendija, ndihma e Zotit dërgoi disa drita dhe një erë të fuqishme që barbarët atë ditë u shpartalluan për turp” (f 89); Virgjina Mari dhe Shën Nikolli kishin dërguar në qytet dhe pranë ledheve disa heronj e hyjni që nuk dukeshin si njerëz, sikurse e kishin pohuar edhe vetë barbarët mbas Marëveshjes”. (f 101); “O Jezus, bir i Davidit, ndihmona ne mëkatarët… O shpëtimtari ynë, eja e ngjitna dorën, sepse dallgë të mëdhaja po na përpijnë gjallë. Po s’erdhe e s’na dhe dorën, humbëm fare, mbaruam”… (f 88)
“Ti nga yt bir mundesh të kërkosh çdo nder; çdo gjë të lejohet mjafton që të duash ti. Ndihmona pra, e dilna zot o Mbretëreshë e Perandoreshë, sepse puna nuk pret aspak, shkurtoja krahun mëkatarit dhe armikut shpirtlig. Preja hovin dhe dërmoja, thyeja fuqinë, merrja dritën e syve, lidhe këmbësh e duarsh, sepse nuk e duam zotërimin e një kombi aq mizor e të prapë”. (Rr Sh, f 88-89) Por, megjithse “shkodranët nuk mbetën asnjë çast së luturi e thirrur në ndihmë Krishtin dhe Virgjinën Mari” (f 99) edhe pse kauza e tyre ishte e drejtë, sepse shkodranët nuk ishin agresorët, ata humbën, vetë kisha u shndrrua në një Teqe!
Edhe kisha e Protektorit të Shkodrës, Shën Stefanit Protomartir u kthye në një xhami të Sulltan Fatihut Mehmetit II Botëpushtuesit. (Sot është një rrënojë, në mëshirën shkatërruese të natyrës! Ne kemi propozuar të kthehet në një muzeum shtetëror për vetë këtë objekt, për të gjith gjatësinë historike dhe të kontrollohet arkeologjikisht edhe më poshtë themeleve për ndonjë objekt kulti antik.)
Barleti vërente se, edhe barbarët pushtues i luteshin Zotit të tyre, All’llahut dhe më në fund fitoria iu buzëqeshi atyre! Sulltan Mehmet Fatihu Botëpushtuesi, mbi bazën e paracaktimit të yjeve, sepse merrej me astrologji, ishte më se i bindur për fitoren. Mehmeti II e deklaronte se, pushtimet, gjakderdhjen, rrëmbimet njerëzore, prerjet e kokave dhe plaçkitjet ai i bënte në emrin dhe shërbimin e fesë së Muhametit, profetit të Zotit: “Nuk duhet të qëndrojmë duarlidhur por lipset që të përpiqemi dhe të luftojmë për të mirën e fesë së Muhametit, profetit të Zotit dhe të të gjith pasonjësve të tij. Të rrëmbejmë të gjitha vendet nga duart e të pafeve dhe të paganëve, t’u presim atyre kokët, t’u derdhim gjakun, t’u marrim si robër familiet e tyre, ta ngopim ushtrinë islame me plaçkat dhe pasuritë e tyre dhe t’i bëjmë myslimanët të pasur”. (S. Pulaha, “Burime Osmane”, 1968, f 111)
[Pjesë e shkurtuar]
Si mundej që Zoti dhe Zoja i kishin dërguar shkodranëve gjithato mrekulli për të përballuar agresorin dhe nuk i dërguan edhe ndonjë mrekulli finale?! I urti meshtar M. Barleti vihet të arsyetojë “mbi mrekullitë e bestytnitë e antikitetit të rremë” dhe mezi gjen te Plini një thënie ngushëlluese: “Në madhështinë e natyrës ekziston diçka e fshehtë” (RrSh, f 89)
Në të njejtën situatë, “kur tashmë lutjet e pikëlluara të albanëve të krishterë, ndaj Zotit, kishin mbushur malet e fushat”, Barleti do ta gjejë ngushëllimin te një thënie popullore e lashtë: “…ashtu e deshi rregullsia e fatit dhe paracaktimi i tij” (HS, f 51) Por, ky ishte një koncept i lashtë vendas i orëve/rojzave dhe fatijeve, të cilat e tjernin dhe e paracaktonin fatin e njerzve qysh në lindje, madje ua kishin paracaktuar e tjerrur fatin edhe vetë perendive…
Dhe te kjo kështjellë e lashtë me emrin e bashkuar të orzës/rojzës dhe fates së murosur fshihej edhe një nuse gjijse me fëmijën për gjiut dhe qumështi gëlqeror që rrjedh të kujtonte, qumështin e asaj nuses pagane të lashtë…
Edhe në Troja kishte patur një Mirinë gjijse të flijuar… Dua të besoj se, skuptori me origjinë albane Viktor Karpaçi, kishte patur parasysh dy Zoja me birin e tyre, kur skaliti Zojën e Shkodrës, në fasadën e Shkollës së Albanëve në Venecia! Ishte aty e lashta antikia, ajo që pasi çoi edhe bukën gjellën dhe ojnohen me kyliksin me venë e flijuan; ajo mama e kishte një gji force jashtë, një sy vigjilent jashtë; ishte aty dhe Maria/Mejremja e përzgjedhura nga Zoti. Ju mundeni ta shikoni dhe ta admironi se, çfarë bazorelievi të mrekullueshëm ka skalitur Karpaçi. Ky art ishte dhe është një mrekulli, por shkodranë shqiptarët e sotëm nuk kanë patur mundësi t’i ribëjnë as një kopje dhe ta ekspozojnë diku në Shkodër, në shtëpinë e vet! E pra ajo ishte mamaja-nëna dhe mama-nënë kanë të gjith njerëzit e tokës…
Antikia Zoja e Shkodrës, ose ajo mesjetaria e V. Karpaçit e meritonte gjithsesi një vend vendosje më përpara se “Memoriali i 5 heronjve të Vigut”, e meritonte aq më shumë më përpara se ai shatrivani abstraksionist me cylyna të kromuara i Bashkisë Shkodër. Si zotin, të mos ketë Shkodra asnjë lloj gjurme demostrimi të historisë së saj të lavdishme?! Ka sa të duash objekte antike e simbolike që do ta prezantonin e stolisnin Shkodrën mrekullisht, të cilat të gjitha bashkë nuk do të kushtonin as sa çereku e as sa gjysma e ndonjë tenderi, për më tepër prishës i origjinalitetit e autoktonitetit.
Barleti kishte shënuar: “Shkodra ishte qyteti më i përmendur, kryeqendra e provincës së Epirotikëve, ishte roja, syri, forca dhe mbrojtja e të gjithë mbretërisë, porta e Detit Jon dhe Adriatikut, mbrojtja e Italisë dhe e të gjith të krishterëve europianë”…(Rr. Sh., Lib. II, f 43); “Shkodra është syri dhe koka e mbarë provincës së Epirit”… (cit. Lib. III, f 108); “Shkodra padyshim ishte epiqendra e të gjith kësaj Province të Epirit”. (cit. Lib. III, f 110)

***

Për nisjen dhe mbërritjen e afreskut të Zojës së Shkodrës në Gjenacan në vitin 1467, ka shkruar një libër G. F. Dillon, “La Vergine Madre, del Buon Consiglio”, Siena, 1862, i cili ka edhe disa ilustrime me grafika, ku dy shkodranë ecin përmbi Bunë dhe përmbi detin Adriatik më këmbë, duke sfiduar edhe ligjet e natyrës! (shih riprodhimin e skanuar të dy kuadrove, të kuvendit të Agostinianëve në Gjenacan)
Burime të ndryshme përmendin se, ka patur edhe libra të tjerë më të hershëm. Me rastin e fillimit të rindërtimit të kishës së demoluar nga themelet nga shteti i Enver Hoxhës dhe me rastin e vizitës, bekimit dhe rilindjes së Shêjtnores së Shkodrës dhe të gjithë Shqipërisë, nga Papa Gjonpali II më 25 prill 1993, ka shkruar një libërth eruditi shkodran Willy Kamsi, të titulluar “Shêjtnoria e Zojës së Shkodrës” (Zoja e Këshillit të Mirë), Shkodër 1997.
Papa me atë rast na solli edhe një kopie perfekte të ish origjinalit shkodran, duke e lënë të hapur mundësinë e rikthimit të origjinalit. (shih foton e skanuar)

***

Nuk ka shkodran që nuk e ka ndigjue një lloj profecie popullore: “Qyteti Shkodra i rrethuem prej ujnash, dikur ka me u mbytë në ujë”! Llogjikisht, un mendoj se, kjo lloj “profecie e tipit apokaliptik”, duhet të ketë zanë vend/zanafillë, në lashtësi dhe lidhej fillimisht me përmbytjet periodike, për pjesët fushore të Nën Shkodrës e Mbi Shkodrës. Ma vonë, qysh nga vendosja e peripolisit e polisit poshtë në pjesën fushore, kjo “profeci” përfshiu dhe u lidh edhe me vetë qytetin. Gjurmat e rrethimit me mure (si hipotezë nga koha e Filipit II dhe Aleksandrit të Madh, janë hetuar në një trakt muri, në tabanin e lumit Drinaza.
Në lashtësinë e ndërtimeve me gurë gjigandë me teknika poligonale, me sa duket Skodrinana e kishte një legjendë themelim-ndërtimi me tre vëllezër (ndoshta Zeusi, Poseidoni/Neptuni e Hadi?) e tre motra, ku njera flijohet, për me forcue muret ciklopike poligonale me një lidhje me gëlqere të staxhionueme. Por, duke dalë nga hipoteza, e duke folë mbi bazën e disa relikteve arkeologjike, Shkodra me sa duket kishte edhe një tempull të shêjtnorit-hyut të detit e ujnave Poseidon. Kështu unë mendoj se jo rastësisht, mbi kultet pagane ishin vendosur mbishtresa kristiane, siç përshembull mund të ishte edhe vetë kulti i shêjtnores Zojës së Shkodrës, që mendohet se daton qysh nga shek VI. Konkretisht Zoja Maria e Nazaretit, në besimet shkodrane ishte edhe si Protektore e ujnave dhe e mureve të kështjellës e qytetit! (Shih cit. e Barletit dhe http: www.mariadinazareth.it)
Kisha e Sh’Mrisë, Zojës së Papërlyeme, Zoja e Shkodrës, ishte ndërtuar në një vend ku në antikitet kishte patur tempuj të perendive e perendeshave politieiste, ku ka pasur edhe disa kisha paleokristiane si Shën Barbara, Shën Apollonalia etj. Në gërmimet arkeologjike në sezonet 1987-1991, disa metra pak më tutje kishës së sotme u gjetën edhe themelet e një altari, të një ish kishe enigmatike! Autori ka marrë pjesë në ato gërmime si vullnetar i Bërthamës Arkeologjike të Muzeut Shkodër. Ka qenë befasues e jashtëzakonisht interesant fakti se, në gropën stratigrafike që hapën dy arkeologët shkodranë G. Lahi e B. Hoxha, vërtetoheshin me preçizion shtresat e djegieve të zjarreve të Shkodrës, të përshkruara nga M. Barleti. Si zotin të mos e ruante Bashkia, duke e veshur me një fasadë xhami, duke e paisur me një shkallë hekuri e duke mbuluar me një çati llamarine modeste! Sa kushtonte kjo gjë dhe sa ishte rëndësia e saj! Pakujdesi, injorancë fatale apo prishie e qëlimtë?!
Kisha e Zojës së Shkodrës ishte rrënuar disa herë dhe aq herë ishte rindërtuar. Me sa e ndjekim dokumentarisht qe shkatërruar e djegur nga sulmet e Shahin Beut aty nga viti 1392, pastaj edhe më 1467. Ishte rindërtue përsëri dhe mbas pushtimit më 1478-1479, ishte shndrrue si një teqe dervishësh. Simbas një Raporti nga Shkodra, aty rreth viteve 1772-1787, tregohet se, në kështjellën Rozafa ende nderohej me një veneracion të veçantë, ashtu siç edhe tre shekuj më parë, kulti i qumështit që shëronte nuset dhe gratë që nuk kishin gji ose që kishin sëmundje në gjij”. Në këtë dokument tregohet se, në kohën e Timzot Kamcit, në ish Kishën e Zojës ishte hetuar e provuar duke kruar krostat/leskrat e lyerjes me gëlqere dhe kishte rezultuar se, masa e afreskut ishte hequr kryekëput nga kjo kishë. Kjo kishë e kthyer në Teqe, përshkruhet me disa kolona antike dhe dokumenti na rekomandon të lexojmë një botim mbi mrekullitë e Kishës së Zojës, i botuar para datës së Raportit. Po kështu ky dokument-raport na skjaron se, si kishte ndodhur gabimi nga qytetarët e ardhur të mëvonshëm të cilët, e kishin ngatërruar gabimisht vendndodhjen e kishës së Zojës së Shkodrës, me atë të Sh’Mrisë Magdalenë andej Bune dhe prandaj edhe festohej në prill e jo në tetor, siç kishte qenë zakoni i vjetër. Dokumenti e skjaron se, në Shkodër, meqenëse kjo i paraqiti rezistencë (siç edhe kishte ndodhur edhe me pushtimin romak) u aplikuan ligjet ma të randa. Përveç kishave që u rrënuen, përveç kishave që u adoptuan direkt si xhami, mesxhide e faltore islame, nuk lejohej ndërtimi i asnjë kishe të re, nuk lejohej as meremetimi i kishave të vjetra etj. Kishte shkuar puna që e gjith Shkodra i kryente shërbimet fetare “sub dio” në natyrë të hapur! Ndërkaq, fakti që dervishët vendas, qysh nga shek XVIII, i kishin lejuar kolegët e tyre kristianë të hetonin për ish afreskun e shek XV, tregon se kishte filluar edhe një bashkëjetesë më realiste.
(Revista “Leka”, Nr. 10, tetor 1932, “Nga dokumentet e pabotuara të Farlatit”, f 314-317. Dokumenti ndodhet në Bibliotekën e Seminarit në Padova, me senjaturën Cod. 315, p. 4a)

***
“Mrekullitë” e pa mundura të dëshirave njerëzore, në kohët e lashta “realizoheshin” nëpër mitologjitë politeiste. Më vonë duke u hedhur poshtë mrekullitë e antikitetit dhe duke kaluar në monoteizëm, mrekullitë do t’i kryenin vetë monozoti dhe personeli qiellor shërbyes. Kalimi nga politeizmi në monoteizëm zuri një kohë relativisht të gjatë dhe nuk u krye kudo njësoj e me karakteristika uniforme. E hasim herët zanafillën e proçesit të monozotit në Egjipt, pastaj te hebrejtë, ndërsa te gadishulli ynë Zeusi do merrte gjithnjë e më tepër atribute moniste të një Kryehyjnie.
Te “Libri i Esterës” (shek IV-V p.e.r.) shkruhej:
“O Zot Hyj, ti je i vetmi Hyj lart në qiell, dhe tjetër Hyj përveç teje nuk ka”. (Bibla, “Libri i Esterës”, III, 3, 15d)
Te “Libri i Jobit” (afërsisht shek VI-V p.e.r.), shkruhet për shumë mrekulli të Hyut, ku po përzgjedh ndonjë në lidhje edhe me temën tonë:
Hyu bën punë të mëdha e të pa shqyrtueshme, mrekulli që s’mund të numërohen!
I urdhëron diellit e ai nuk lind…
Pa ndihmë të kujt Hyu e shtrin qiellin,
lirisht ecën mbi valë të detit!…
Është më i lartë se Qielli!…
e mban tokën varur prej asgjëje…
(Bibla, “Libri i Jobit”, “Drejtësia Hyjnore është mbi të drejtën”, II, 9, 7-11; 11, 8; III, “Biseda e Baldadit”, 26, 7)
Pa hyrë këtu në diskutime nëse disa nga formulime “mrekullitë” ishin vërejte empirike, supozime gjeniale, përmbledhje nga trajtimet shkencore të kohës, kopjime nga libra edhe më të vjetër, apo si “shkencë e zbritur e diktuar nga lart”, shohim dhe lexojmë se, Hyu antik (siç edhe Jezusi më vonë), mundej ta kalonte edhe “detin me këmbë”, mundej të zgjeronte Universin Infinit akoma më infinitikisht, të vendoste rradhë i pari në fillim e në mbarim infinit, ta mbante tokën sferike në ajër, ta riciklonte një planet në grimca pluhuri dhe ta riformonte, të arrinte lartësi edhe mbi atje ku mbaronte arshi i qafës së qiellit etj.
Ecja e shkodranëve mbi ujë, ngjasonte edhe me ecjen e Jezusit mbi ujë: “Erdhi Jezusi tek ata duke ecur përmbi det”. (Bibla, “Ungjilli sipas Mateut”, “Jezusi ecën mbi ujë”, 14, 26)

***
Simbas dokumenteve dhe disa pikturimeve thuhet se, në shoqërimin e afreskut fluturues më 1467, morën pjesë dy qytetarë shkodranë dhe në literaturën kristiane interpretohet edhe si një simbolikë e vuajtjeve të kristianëve albanë. Kohët e fundit, duke bërë disa “kërkime arkeologjike nën pullaz” (kërkoj pak falje për këtë formulim), gjeta një revistë pothuajse një shekullore, “Zani i Shna Ndout”. Aty krahas përshkrimit të “Raportit” të Marin Bizzit më 1610, gjeta edhe një fugure, tip grafike, mjaft interesante, madje të mrekullueshme, siç e quan vetë diçitura e saj. Kush ka qenë ky piktor shkodran, ç’farë kohe i përket?! Ajo që më zgjoi pak kuriozitet ështe se aty siç duket, janë tre persona shkodranë! Tek kronikat osmane shkruhet se, përgjatë betejës për marrjen e Shkodrës, më 1478-1479, në kohën e drekës ndodhi edhe “një mrekulli e Zotit”, një eklips, ku u zu gjysma e diellit, nga hëna dhe nga ky fenomen u vranë shumë njerëz. (S. Pulaha, “Burime Osmane”, bot.1968, f 57) Të vihet re se, te ky variant kanë dalë edhe yjet dhe qiellin e ndriçon një shtyllë zjarri.
Me mundësitë e mrekullisë së internetit, verifikova se, realisht kishte patur një eklips dielli e hëne dhe grafika shkodrane më duket se e pasqyron këtë realitet! Mbase ka patur edhe ndonjë ish varjante me tre shkodranë?!
Gjithsesi, me pak humor shkodran, besoj se, duhet të hyjmë në librin e rekordeve ujore Gines: dy ose tre qytetarë shkodranë ecin me këmbë përmbi Bunë e detin Adriatik, porsi Hyji e Jezusi! Vetë Shkodra në vitin 2010 përmbytet pesë herë sa për 500 vjetë, si pasojë e një “menaxhimi perfekt të kaskadave”! Perfekt, quhet sepse mund të ishte ba edhe hataja e Hadit!
Në këtë mënyrë u realizua edhe Profecia popullore surrealiste shkodrane:
Me danam/anije mora Parrucën,
kur bullica hypi n’fik,
gjethi i plepit t’dhefsha këpucën,
paske ken taman ashik!

***
Ndër disa analiza të opinionistëve aktualë asht hedhë edhe hipoteza-teza se, qysh kur ishin projektue kaskadat nga kinezët, konformë me idetë e khalifit, maadiut e strategut të sektit komunist-orjental Enver Hoxha, ishte parapa edhe përmbytja apokaliptike e Shkodrës nga liqenet kaskadat e Drinit dhe nga rezervuari i Sh’Todrit! Kjo shkon në sintoni edhe me atë “Listën Operative të Sigurimit” të pushkatimeve familiare, në rast agresioni nga aleanca imperialisto-revizioniste…
Kjo “Shpatë Damo-kleu”, kjo “armë hidroteknike” (si ekluzat detare nën nivelin e detit të Hollandës, që u hapën për të përballuar pushtimin e Hitlerit), nuk duhet quajtur edhe si shumë fantaziste, sepse një makabritet e një gjakderdhje masive me dorën gjermane, E. Hoxha ia kishte pllanifikuar e parapregatitur Shkodrës edhe me “Pllanin e Urdhërat e Çlirmit të Shkodrës”, me datën 26 nëntor 1944! Urdhërohej një beteje frontale brenda në qytetin e Shkodrës, duke ia pre gjermanëve rrugën Shkodër-Koplik dhe duke i asgjësue fizikisht komplet 15.000 me 5.000 partizanë, deri në çizmen e fundit, për hatrin e Mareshallit Tito dhe vllazërimit në një Federatë Ballkanike me popujt e Jugosllavisë, simbas edhe Vendimeve origjinale të Kongresit të Përmetit! …
Tashti pritet të realizohet edhe Premtimi Solemn i qeverisë shqiptare, që ma në fund të fillojnë të ndërtohen diga, agjinatura, ekluza nivelimi, punime thellimi me draga për derdhje uji e lundrim në liqen, në shtratet e Drinit e Bunës dhe në shtratin e bashkuar të lumenjve Drî e Bûn, deri në daljen te Gjiu i Drinit në detin Adriatik, në mënyrë që të mos mbeten premtimet, si rrêna sa me kalue lumin, ose si fjala popullore: “Me mihë në Bunë”…
Dhe nëqoftë se, këto premtimet nuk do të fillojnë të materializohen, por do të mbesin “me rrush që të piqet”, si zor se populli shkodran do t’i durojë shumë gjatë rrenacakët e “shtabeve të menaxhimit të kaskadave” të tallen kaq keq me mirëbesimin e votat e tyre…

28 dhe 29 Nandori – Dy ngjarje të mëdha historike

(Refleksion historik)

Mark Bregu

Përplasjet politike, divergjencat dhe mosmarrëveshjet e klasës së politikanëve dhe qeveritarëve tanë, u reflektuan më tepër se asnjëherë tjetër në këtë përvjetor.
Zanafilla fillon te data e 29 Nandorit, ku e djathta nuk don ta pranojë si ditë të fitores mbi nazifashizmin, duke pretendue, se Shqipëria u çlirua me 29 Nandor 1944. Jam i mendimit se, më mir markbregu ë se ata që morën pjesë në luftë, askush tjetër nuk ka të drejtë morale të flasë, pra janë veteranët. Ajo që duhet të na shqetësojë të gjithëve është: Përse shqiptarët mbetën të përçarë në “Lidhjen e Prizrenit” (1878). Përse shqiptarët mbetën të përçarë edhe mbas “Lidhjes së Pejës” (1880)?! Përse shqiptarët mbetën të përçarë në “Mbledhjen e Mukjes” (1943)? Të gjitha këto pyetje janë vazhdimësi e pyetjes së madhe: Përse 28 – 29 Nandori nuk u festuan me madhështinë që meritojnë?! Sipas mendjes time, shqiptarët vazhdojnë të ecin me këmbët e tyre dhe në mendjen e të tjerëve. Mungesa e zgjedhjes, dhe njohjes së aleatëve është njëri ndër faktorët kryesorë. Këtë sugjerim nuk e bëj unë, por e kanë bërë dy, ndër figurat më të ndritura – Faik Konica dhe Fan Noli. Makiaveli ka thënë: “Çdo popull ka Qeverinë që meriton”. Ndonëse kjo thënie filozofike është cituar para disa shekujsh, për ne shqiptarët është dhe mbetet aktuale edhe në ditët e sotme (mendimi im). Për të përforcuar këtë mendim, lexuesit do t’i ofroj një fragment, se si u formua Qeveria e Vlorës me 28 Nandor 1912. Këtë fakt na e ofron njëri nga pjesëmarrësit dhe dëshmitarët okularë të këtij evenimenti madhor – Mustafa Merlika (Kruja), në korrespondencën e tij me Stavri Skendin – Profesor në Universitetin e Kolumbias në SH.B.A., dhënë me 5 tetor 1953, ku shprehimisht citon: “Në marrveshje edhe me Vjenën e Romën u zgjodh si Seli e Kuvendit Vlora. Ftesat, me nënshkrimin e Prijësit – Ismail Qemali e nën mbrojtjen e batalionit të Hamid Toptanit, u shpërndanë telegrafisht në të gjithë Shqipërinë e pa shkelur nga të huajt, që nga Durrësi.
U nisëm (unë si përfaqësues i Krujës) për Vlorë. Nga Lushnja na dolën përpara patriotë për të na lajmëruar që të mos kalonim andej, se pushtetet administrative dhe ushtarake do të na kapnin dhe na arrestonin. Ecëm drejt, pa u shmangur në Lushnjë, duke pasë ca masa rojet
Arritëm në Vlorë e s’mbaj mend sa ditë na u deshën të prisnim gjersa u mblodh shumica e delegatëve. Për historianin janë tepër të interesueshme verbalet e atij kuvendi të shkruara shkurtazi, se natyrisht pa stenograf. Po ç’i do verbalet? Mjaftojnë edhe ato dy radhë të vendimit, shkruar dhe përgatitur që përpara shqip, nga dora e Luigj Gurakuqit, dhe turqisht nga dora e Ismail Kemalit, për të kuptuar se në ç’atmosferë kombëtare u shpall Indipendanca jonë. I ka botuar edhe një gazetë shqipe jashtë Shqipërisë vjet, me rastin e 40 vjetorit (1952). Unë çuditem si nuk i ka shkuar në mendje ndonjë armiku tonë të jashtëm t’i analizojë e t’i komentojë ato dy radhë historike. Gazeta e sipërpërmendur ka qenë – “Shqipëria” më duket. Do të formohej Qeveria e parë e Shqipërisë Indipendente. Iu la në dorë kryetarit, natyrisht, zgjedhja e ministrave. Kur u paraqit prej tij lista, ne të rijtë shtangëm fare, na u duk vetja para një kuvendi turqish, asnjë i krishterë me përjashtim të Priftit Katolik të Lurës, patriotit dhe atdhetarit të vërtetë – Dom Nikollë Kaçorri, pranë një hoxhe, – Myftiut të Dibrës. Të gjithë të tjerët, emra bejlerësh, dhe ndonjë pashallar mbrenda. Protestimet qenë të forta dhe të pahijshme para plakut të Vlorës. Por s’kishim si të bënim ndryshe, s’e përmbajtëm dot veten na të rijtë, muslimanë e të krishterë, pa bërtitur: “Ç’bëjmë këtu, një Turqi të dytë?! E kuptoi menjëherë i gjori plak – Ismail Beu gabimin e randë që kishte bërë, sigurisht nën ndikimin e një mendësie të formuar prej një trashëgimi të gjatë politik e familjar, nga një anë, dhe nga tjetra në atmosferën psikologjike të mbretëronte aso kohe mbi popullin shqiptar. Plaku e tërhoqi listën e tij dhe iu lut Kuvendit që t’i propozonte ai vetë kandidatët për ministra. Kështu u vunë në atë listë edhe tre patriotë të tjerë të mëdhenj si – Luigj Gurakuqi, Lef Nosi dhe Pandeli Calja. Tashti Shqipëria ishte më vete, për të parën herë mbas Skënderbeut. Flamuri i këtij Fatosi valonte ditë e natë mbi Selinë e Qeverisë ndër sytë e patriotëve të mallëngjyer, ndër zemrat e të cilëve nuk duhej të zinte vend tjetër gjë veç dashurisë e vllazërisë me shoqi – shoqin dhe kujdesit për Atdheun e fituar. Duhet theksue se Shpallja e Pavarësisë u krye në një kohë kur tri të katërtat e Atdheut ishin të pushtuara nga, turqët, serbët dhe grekët. Shpallja e Pavarësisë ishte një akt Ndërkombëtar i diplomacisë Europiane, ndaj dhe caktimi i Ismail Qemalit si kryeministër i Qeverisë Provizore ishte pjesë e diplomacisë Europiane. Me sa kuptohet, Ismail Qemali u vu në “Bankëprovë” për të parë sensin e tij Europian, meqë ai i kishte shërbyer Turqisë më shumë se katër dekada.
Dhe natyrisht, ngjarjet e më vonshme e zbardhën qëllimin. Pyetja e parë që mund të shtrojë çdo shqiptar është kjo: Si ka mundësii që Ismail Qemali harroi të vendosë në listën e ministrave “krahun e tij të djathtë” – Luigj Gurakuqin?! Ndërsa unë personalisht shtroj pyetjen: Si mund të vendoset në krye të Qeverisë së një Shteti një person i cili nuk di të shkruajë, as emrin e tij në Gjuhën amtare?! Për këtë mendoj se është detyrë e historianë që ta ndriçojnë këtë periudhë dhe të mos merren me “baltosjen” e Heroit tonë Kombëtar – Gjergj Kastrioti.
Në vazhdimësinë e “harresave” edhe kur ngrihet Monumenti i Pavarësisë në Vlorë 28 Nandor 1972, harrohen dy figurat ma kontributore të këtij akti madhor – Luigj Gurakuqi dhe Dom Nikollë Kaçorri!?… Po i rikthehemi edhe një herë, Shpalljes së Pavarësisë. Thuhet se, Flamuri i Skënderbeut, për të parën herë u ngrit në Vlorë, dhe ishte qëndisur nga Vlonjatja – Marigo. Historikisht, dihet se ky Flamur për të parën herë u ngrit mbi Bratile të Deçiqit, i ngjyer me gjakun e gjashtë trimave të Dedë Gjon Lulit. Dihet se kjo ngjarje ka ndodhë me 6 Prill 1911, dhe padyshim atë Flamur nuk e pati qëndisur Marigoja, por Vajzat shkodrane – motrat Marubi…
Për të vërtetuar se sa me dhimbje e përjetoi Ismail Qemali humbjen e Perandorisë Osmane, po paraqesim vetëm një fragment marrë nga kujtimet e tij: “Pasi humba çdo shpresë se do t’ia dilja të bëja diçka për shpëtimin e Turqisë, – pohon me sinqeritet Ismail Qemali në kujtimet e tij – atëherë ia kushtova të gjitha përpjekjet e mija, detyrës së shpëtimit të Shqipërisë nga kjo katastrofë që tanimë e kuptonim se s’mund të shmangej dot.”
Ndërsa për 29 Nandorin kam këtë mendim: Asht, apo nuk asht data e vërtetë e çlirimit, këtë, ma mirë se kushdo tjetër, e dinë ata që morën pjesë në luftë – veteranët.
28 Nandori shënon ditën e daljes nga pushtimi pesëshekullor – osman; 29 Nandori çlirimin nga pushtimi afro pesëvjaçar – nazifashist.
Në përfundim: Uroj që këto festa të na bashkojnë, dhe jo të na ndajnë “siç ndodhi këtë vit”.
Politikanët duhet të jenë të kujdesshëm se Historia nuk e njeh “lojalizmin”… Historia nuk të falë.
Ref: “Ismail Qemali – The memories of Ismail Kemal Bey – Constable – ad Company Ltd. London, 1920, f. 262”.

Nr. 141 i gazetës në print

Nga

Shqiperia Etnike

2 Qershor 2022

Bisnesmafia e mediave elektronike të Shkodrës

Një diktaturë e pazakontë për një vënd që pretendon se është i lirë, e apeluar tashmë nga redaksia jonë edhe në sherbimin prezent të SHBA-së, vazhdon të funksionojë në mediumet e Shkodrës, duke mbajtur peng dosje krimi, vjedhje, ndërtime, prona, hata në hipoteka, sa nuk ke nevojë të investigosh fare, por të klikosh në Google: Vjedhja e thesarit të Shkodrës…

Nga Sokol Pepushaj

Kjo gazete, kohët e fundit e trajtoi dy here radhazi mjerueshmërine e mediave elektronike në kryeqendrën e veriut shqiptar dhe paradoksal tingëllon fakti se me madhështinë e injorancës së përditshmërisë editoriale u përjashtua edhe nga rubrika e pasqyrës së shtypit, nga frika se lidhjet e mediatarëve me mafian, sidomos të ndertimit, mund të trajtohen edhe publikisht. televizor
Kjo është një temë tjeter qe do e trajtojmë në numrat e ardhshëm. Se shkatërrimi i infrastrukturës ndërtuese, ekonomike apo ligjore, nis pikërisht tek mjerueshmëria, apo kapja e njerëzve që profesion kanë fjalën dhe detyrim kanë investigimin dhe publikimin e lidhjeve të mafies me pushtetin dhe përfitimet e paligjshme të atyre që kanë detyrim pikërisht pastertinë e moralin.
Vasel Gilaj, një emer me ndikim në hapësirën mediale, ngriti probleme të betejave, skemave dhe projekteve dinamike te pronarëve të angazhuar si kapes të sa me shumë hapësirave të kushtueshme për servilizem ndaj puashtetit e politikës.
Ndërsa Blerti Delija, themeluesi i prezencës vizuale dhe koloritit profesional në televizoret e Shkodrës, e çoi edhe më tej, në pod të transparencës debatuese për opinionin publik, skllavërinë e formulave të prezantuara.
Një televizion sapo shkruhen dy fjale per Universitetin e “Bagdatit”, tërbohet dhe, një tjetër sapo përmëndet thesari i vjedhur i Shkodrës në pranverën e 1997-ës, armatoset dhe, japin urdhër si dikur Sekretarët matufë të Partisë së Punës: Gazeta që guxon të shkruajë kundër mafias apo që informon saktë audiencën, të kryqezohet. Të mos jepet me gazetat e tjera. Pra jepet edhe “Zeri i Popullit” e gazeta jonë kurrsesi, as me pagesë.
Ponc Pilatët e kohëve moderne janë edhe më injorantë se para 2000 vjetëve. Nuk ndjejnë nevojë as të lajnë duart. Kjo edhe se mendermethënë paratë e tyre, nuk janë të tyre, kjo edhe se menderëmethënë, kazinotë e tyre nuk janë të tyre, kjo edhe se menderëmethënë pallatet e tyre pa leje deri edhe në zona turistike, nuk janë të tyre, kjo edhe se menderëmethënë, TV-të e tyre nuk janë të tyre.
Një diktaturë e pazakontë për një vënd që pretendon se është i lirë, e apeluar tashmë nga redaksia jonë edhe në sherbimin prezent të SHBA-së, vazhdon të funksionojë në mediumet e Shkodrës, duke mbajtur peng dosje krimi, vjedhje, ndërtime, prona, hata në hipoteka, sa nuk ke nevojë të investigosh fare, por të klikosh në Google: Vjedhja e thesarit të Shkodrës dhe të njihesh me gjithçka duhet për një hetim, madje edhe me fushat ku janë perdorur miliardat e vjedhur, ku përmëndet nga prokuroria shqiptare edhe media që sot bërtet për moral e i vë mikrofonin vetem pushtetit e politikës mjaft të dyshimtë, asaj pjese që edhe nëse ngre pallat njëmbëdhjetëkatësh në kryq të kryqëzimit të qytetit, pra bash në qëndër, nuk i thotë as dy fjalë, thjesht si lajm.
Kur hataja shkon deri në këto nivele, ti që ke dekada që shkruan, ke të drejtë të thuash se media elektronike paraqitet si fenomen diktatorial dhe injorant i prezencës vizuale e kolorit mafioz.
Në nuancat profesionale të formulimit, mund të thuhet me të madhe se gjumi i dhunshëm mediatik e inflacioni profesional, kanë çuar në mungesën e identitetit gazetaresk në Shkodër, ku kreativiteti as duket, sikundër emocioni vritet sapo lind. Kjo asesi për faj të medias, por të pronarëve injorantë të mediave elektronike, ku ndonjë gazetari apo gazetareje talent ia vdesin me forma disi të pavërejtshme përmbajtjen ushqyese, që në “fëmijëri”.
Kështu, profesioni dalëngadalë po del jashtë funksionalitetit, duke bërë vetëm pak zhurmë brënda llojit, si me thënë për punë tenderash, diplomash fallco, mos hapjes së ndonjë dosjeje apo interesave të tjera, duke bërë që depërtueshmëria e profesionalizmit mediatik të jetë po kaq shterpë sa ata që drejtojnë. Pra, mediumet elektronike sot fatkeqësisht janë tepër më poshtë se thashethemet e tavolinave në Shkodër.
Dhe viktima të këtyre përçudnive janë pikërisht ata që televizioni u hyn si mik i pa ftuar në familje, qytetarët.

Katolikët e Berishës

TOPALLI
Si përfaqësuese e Shqipërisë në sallën e Parlamentit Europian, për debatin përfundimtar për vizat,ishte vetëm zonja Topalli. Një imazh i sforcuar katolik, i një vendi me shumicë myslimane, që Berisha po përpiqet me shumë kujdes t’ja paraqesë një Europe me shumicë katolike.
Zonja Topalli është katolikja e dytë, pas të ndjerit Pjetër Arbnori, që Berisha e ka vënë në krye të Parlamentit. Por a mjafton kjo për të hyrë në Europë?
Në fillim të viteve ’90, kur Sali Berisha (më shumë një komunist konservator – se një mysliman i tillë) u seleksionua (nuk dihet nga kush) prej një tufe konkurrentësh të krishterë, të drejtonte PD-n, ndoshta nuk e kishte menduar se ky fakt do ia vështirësonte shumë rrugën Shqipërisë për në Europë. Të qenurit mysliman, dhe berisha kryetar i nje partie konservatore (që nënkuptonte përfaqësimin e myslimanëve në vend) i dha atij shumë shans të forconte pushtetin brenda vendit, por jo reputacionin e Shqipërisë në Europe, reputacion, që fqinjët tanë agresiv kërkonin ta mbanin atë të një vendi me shumicë myslimane.
Fakt: Partia e tij Demokratike vazhdon edhe pas 20 vitesh të ketë statusin e vëzhguesit në PPE (European People’s Party), dmth atë të dorës së fundit, në të njëjtin nivel me partinë konservatore të Bosnjës (edhe partia e djathtë serbe, që dihet se ç’është – no comment, ka status më të avancuar, atë të anëtarit shoqërues në PPE).

ARBNORI & SERREQI
Gjatë mandatit të parë qeverisës (1992-’96) Berisha shpresoi shumë në një integrim substancial në Europë. I pa-mësuar me standartet fetare të Perëndimit, ai besoi me naivitet, se një “make-up” formal katolik, me Arbnorin në krye të Parlamentit, dhe Serreqin në krye të Ministrisë së Jashtme, do i jipte atij goxha “kolpo” drejt Europës. Por kur pa se asgjë s’ndodhi, veproi shkurt e prerë, si një oriental inatqarë e hakmarrës, që “për inat të sime vjehrre shkoj e fle me mullixhinë”, e futi Shqipërinë në Konferencën Islamike, dhe tentoi aleancën e saj me vendin me shumicën më myslimane në botë, Malajzinë (nëse Berisha nuk do ishte përmbysur në ’97, ndoshta Shqipëria do shndërohej në Afganistanin e Ballkanit).
“Katolikët e Berishës”, qe më shumë u konvertuan në myslimanë në këto 20 vite (të konvertuarit e fundit pas 500 vitesh), se sa e afruan Shqipërinë me Europën, sot ngjajnë njëlloj të mjerë me liderin e tyre konservator oriental (e dini se akti i anëtarësimit të Shqipërisë në Konferencën Islamike është firmosur nga një katolik shqiptar, i ndjeri Serreqi).
Prania individuale e zonjës Topalli në Parlamentin Europian nuk është ajo çfarë Europa pret në fakt nga Shqipëria…
“Kritika”

Gjakmarrja po merr jetë të pafajshme përditë

dritani Si e sotmja, si e nesërmja, në sensin e vetëgjyqësisë, nu ka as edhe një premisë për të ndryshuar sadopak në shërbim të qytetërimit, të zbutjes së kodeve mesjetare të Kanunit të Lekë Dukagjinit. Madje vetëgjyqësia i kalon edhe përcaktimet zakonore. Pushkatimi ne mes të qytetit të Shkodrës i pastorit të Kishës Ungjillore “Fjala e Krishtit”, 26 vjeçarit Dritan Prroni nga Mark Njemza pak ditë më parë gjakosi rrugën pedonale të piacës kryesore të qytetit verior. Viktima, veshur me petkun e fesë, pushkatohet në mes të qindra kalimtarëve e nxënësve te shkollave, pasi në vitin 2005 xhaxhai i tij kish vrarë vëllain e vrasësit. Vrasësi madje plagosi rëndë edhe një kalimtar që po përpiqej të largohej nga zona e plumbave. Prifti që kish qëndruar shumë kohë i ngujuar vëndosi një here të dalë e të shërbejë në kishë, por fare pranë kishës vritet. Me pamje kaq të zeza është plot e përplot jeta e shumë njerëzve tëpafajshëm që i pret vetëm plumbi nëse dalin nga ngujimi. Ligji as që bëhet fjalë se ka sadopak ndikim, madje as mbi sheshimin e konflikteve të gjakmarrjes. Viktimat janë shumë. Një ndër viktimat e gjakmarrjes është edhe ky djalosh i ri që shihni në këtë fotografi. Quhet Dorian Logja, lindur më 22. 02. 1983. Edhe këtë djalosh si mijëra të tjerë në Shqipëri e pret plumbi, megjithësë është krejt i pafajshëm. Konflikti që e bën jetën e tij shumë të pasigurtë, zë fill për një pronë, tokë. Xhelal Logja, i ati i tij, në fshatin Ura e Shtrenjtë, komuna Postrribë, Shkodër, në vitin 1999, u fut në një konflikt për tokë me shtetasin T.L. Konfikti degjeneroi duke u futur në mes edhe Kanuni, deri sa vjen momenti i zi ku një i afërm i Xhelalit vret pikërisht T.L. Tashmë dy familjet acarohen dhe është pushka ajo që vëndos. Djali i T.L. i quajturi B.L. ka ngujuar familjen Logja. Dorian Logja, megjithëse aso kohe ka qënë vetëm 16 vjeç sot është mes jetës e vdekjes. Edhe këto ditë që jeton, jeta e tij i ngjan një Purgatori brënda Ferrit. Frika e shoqëron në çdo moment të ditës e të natës. Gjithë përpjekjet për pajtim kanë dështuar dhe është vetëm hakmarrja ajo që pritet. Shoqata e Misionarëve të Paqës dhe Pajtimeve të Shqipërisë, megjithë nderhyrjet e shumta nuk ka arritur të sheshoi konfliktin në fjalë. Është kjo tabloja shumë e zezë e jetës shqiptare, ku vrasjet me të shumta dhe më makabre lidhur me konfliktet, regjistrohet pikërisht në Veriun Shiptar, veçmas Shkodër, rrugët e së ciles përgjaken deri me gjak fëmijësh, priftërinjsh, grashë.
Redaksia

“Vizat”- levizja e lire e gjakmarrjes ne Europe

blerti Misioni i OKB-së i OKB-së, kryesuar nga Filip Alston shprehet; “vrasjet e gjakmarrjes- vrasjet hakmarrëse nga një familje e viktimës ndaj familjes së vrasësit, vazhdojnë të kenë ndikime gërryese në shoqëri”, dhe i kërkoi qeverisë që të mbledhë të dhëna mbi incidentë të tillë dhe të rrisë masat për të pajtuar familjet

nga Blerti Delia

Mediat shqiptare prej muajsh tashme jane mbushur nga spote sensibilizuese ne lidhje me liberalizimin e pritshem te vizave per shqiptaret diku nga fundi i vitit 2010. Natyrshem, eshte nje hap krejt normal per te paralajmeruar shqiptaret se “ka karar” edhe ne kete hapje te re per Shqiperine. Flitet pa fund per rregullat por edhe penalitetet. Nuk mund te punesohesh, nuk mund qendrosh me shume se 90 dite ne hapesiren “Shengen” etj., etj., etj. Sipas gjasave, kjo fushate mund te kete ndikim ne nje pjese te madhe te qytetareve, te cilet mbase mund te vetefrenohen perballe mundesise se refuzimit 5- vjecar te nje shteti te caktuar te BE-se nese shkelen afatet e qendrimit. Megjithate, ka edhe nje kategori e cila nuk humb asgje nga liberalizimi, pervec se i krijohet nje mundesi reale per te jetuar. Ata jane pikerisht personat, familjet por edhe fiset qe vuajne gjakmarrjen. Behet fjale per nje kategori, e cila ne keto 20 vite po vuan pasoja te tmerrshme ne vendlindje: frika e vrasjes se cdo pjestari te fisit deri ne brezin e 5-te, mosrespektimi ne kete drejtim i moshes se mitur por edhe gjinise, problemet e renda ekonomike si pasoje e ngujimit shume te gjate dhe shume arsye te tjera me te detajuara. Po sa eshte kjo kategori?
Shifrat jane vertete kokeforta dhe po i percjellim ne vijim pa pretenduar te bejme komente.
– 5200 vrasje
numërohen për rreth 20 vjet, që prej viteve ’90, si pasojë e mentalitetit të vrasjeve kanunore për nderin dhe marrjen e gjakut.
– 1400 familje
janë të ngujuara e të fshehura në to edhe gra e fëmijë, si pasojë e mentalitetit të vrasjeve kanunore për nderin e marrjen e gjakut.
– Viti 1939
Gjakmarrja ishte drejt eliminimit të plotë për shkak të solidaritetit të qytetarëve me ligjin dhe ndikimit të madh që pati funksionimi i mirë i drejtësisë. Shqipëria u bë një shtet demokratik e modern.
– Viti 1945 refugjatë
Mbas luftës së dytë botërore, me vendosjen e regjimit komunist, ligji veproi arbitrarisht, ekzekutimin e vrasësit e mori përsipër shteti duke mos i lënë vend aplikimit të gjakmarrjes. Krahas masave ekstreme për kontrollin ndaj individit, shteti ndaloi me ligj edhe besimet fetare, asgjësoi institucionet e tyre si dhe shumë vlera të trashëgimisë zakonore.
– Vitet 1991 – 1998
2300 familje u futën në ngujim për shkak të hasmërisë midis tyre. Gjatë 15 viteve të pluralizmit politik, papërgjegjshmëria e megalomania e kësaj klase politike ka bërë që mendimet e sugjerimet, tepër të nevojshme, që vijnë nga komuniteti, të mos përfillen.
– Vitet 1996-1997
Vrasjet dhe urrejtjet midis individëve apo grupeve brenda shoqërisë u shtuan veçanërisht në vitet 1996-1997 nga lufta e ashpër politike dhe rrëzimi i firmave piramidale. Vetëm në vitin 1997 pati 1500 të vrarë.
– Viti 2002-2005
Në Shqipëri u dhunuan në mënyrë tragjike 126 familje duke lënë të vrarë, jo vetëm gruan, por edhe fëmijët. U larguan jashtë shtetit për t’iu fshehur vrasësit 1270 burra duke lënë për vite me radhë peshën e vuajtjes dhe përpjekjeve për mbijetesë mbi gratë dhe fëmijët.
Keto jane te dhena te siguruara nga Misionet apo Komitetet e Pajtimit, pasi natyrshem shteti ka statistika te tjera, shume me minimale. Kjo per nje arsye te thjeshte, pasi autoritet policore shqiptare nuk e kanë situatën në dorë në lidhje me çështjen. Policia nuk ka të regjistruar as 10 për qind të konflikteve në jetën shoqërore. Policia mbetet e pambështetur nga drejtësia dhe keqpërdoret nga politika. Oficerët e policisë në terren nuk kanë as mjetet minimale për të ndërhyrë në parandalimin e krimit apo zbulimin e hasmërive të pafund në të gjithë territorin e vendit. Nga radhët e policisë të cilët janë përpjekur të bashkëpunojnë, sot kemi rreth 400 të vrarë në krye të detyrës.
Realiteti eshte alarmant. Eshte vertete nje numer shume i larte qytetaresh shqiptare, te cilet ndjehen te kercenuar me jete ne vendin e tyre. Potencialisht, te gjithe keta jane njerez qe do te shfrytezojne ne maksimum lirine e levizjes pa viza ne hapesiren “Shengen”. Me nje perllogaritje te thjeshte, jo me pak se 20-25 mije shtetas shqiptare mund ti drejtohen kufinjeve te “Shengenit” per te kerkuar siguri per jeten e tyre. Shume kush mund te mendoje se shume histori gjakmarrjeje, hakmarrjeje dhe hasmerie, jane te stisura. Ne fakt, qe te gjithe kane nje mbeshtetje shume te madhe dhe qe vjen pikerisht nga OKB-ja. Ne ditet e fundit te muajit shkurt ne ketij viti, fenomeni i gjakmarrjes solli nje mision faktmbledhes ne lidhje me gjakmarrjen, i kryesuar nga Filip Alston. Gjate 9 diteve ai qendroi ne Shqiperi per te siguruar fakte per gjakmarrjen dhe ne fund dha nje deklarate ku thoshte se “vrasjet e gjakmarrjes- vrasjet hakmarrëse nga një familje e viktimës ndaj familjes së vrasësit, vazhdojnë të kenë ndikime gërryese në shoqëri”, dhe i kërkoi qeverisë që të mbledhë të dhëna mbi incidentë të tillë dhe të rrisë masat për të pajtuar familjet. Pra tashme, eshte zyrtarizuar deri ne Organizaten e Kombeve te Bashkuara kjo ceshtje. Eshte tashme shume e qarte se edhe shteti dhe strukturat e tij jane dorezuar para ketij fenomeni. Pervec vendosjes ne Kodin Penal te neneve qe pranojne gjakmarrjen, pak ose aspak eshte bere per parandalimin e krimeve ne emer te gjakmarrjes por edhe eleminimin e ngujimit te shume familjeve dhe fiseve te tera. Bashkimi Europian rrezikon te perballet me nje eksod te vertete biblik te qytetareve shqiptare qe kerkojne ti shpetojne gjakmarrjes. Per kete kategori, askush nuk po kujtohet, qofte edhe per ti dhene nje shprese ne vendlindje duke i dekurajuar te marrin rruget e botes nga halli, por me rrezikun e perhershem te vrasjes tashme edhe ne hapesiren pa viza te “Shengenit”. Kjo kategori rrezikon indirekt qe duke kerkuar te zgjidhe problemin me te rendesishem te jetes, te behen shkas pas nje periudhe te riktheje edhe njehere regjimin e vizave per shqiptaret. Mbase ky shkrim eshte nje kembane modeste per te sensibilizuar strukturat e shtetit. Nese per kategori te tjera ne menyre hipotetike dhe nga varferia kryesisht, mund te nxiten te qendrojne jashte afateve kohore ne “Shengen”, per kategorine e qytetareve qe jane objekt dhe subjekt i gjakmarrjes qendrimi i tyre ne hapesiren e lire te BE-se eshte i sigurte 100%, duke bere qe nje numer shume i larte qytetaresh shqiptare te kerkojne strehim apo mbrojtje per jeten. Mbase nuk eshte shume vone qe edhe tani, shteti te mendoje per kete fenomen, nisur edhe nga kjo pasoje e afert e mundshme me liberalizimin e vizave te Shqiperise me BE-ne.

Zbardhja e komunizmit, sipas shembullit të Gjermanisë

– Ish sigurimsat kontrollojnë demokracitë post-komuniste –
Ky proces i ballafaqimit me të kaluarën e Stasi-t ishte i pashembullt në histori dhe zgjoi interes ndërkombëtar, në radhë të parë në vendet e tjera të Evropës Lindore
20 vite pas ribashkimit, Gjermania është një shembull lidhur me “rivlerësimin e së kaluarës komuniste”. Bullgaria dhe Rumania kanë nisur procesin e nxjerrjes së mësimeve, por s’është vonë që në këtë proces të përfshihet edhe Tirana zyrtare.Megjithëse ky term ka bërë karrierë që në vitet 60-të në Republikën e atëhershme Federale, kur një brez i tërë i gjermanëve të rinj ngriti kokë kundër mungesës së konfrontimit me periudhën naziste, më vonë erdhi një ballafaqim i vërtetë me të kaluarën, pas rrëzimit të diktaturës komuniste në RDGJ dhe ribashkimit. Aktivistë të të drejtave të njeriut nga RDGj arritën në fund të vitit 1991 kundër vullnetit të deklaruar të qeverisë Kohl dhe një pjesë të madhe të institucioneve politike në Republikën e vjetër Federale Gjermane, që dosjet e ish-sigurimit të shtetit të RDGj-së të hapeshin si për shkencëtarët, ashtu edhe për viktimat e shërbimit të fshehtë të RDGj. Përveç kësaj u miratuan rregullore (dispozita) për shqyrtimin e së kaluarës të punonjësve të shërbimit sekret.Ky proces i ballafaqimit me të kaluarën e Stasi-t ishte i pashembullt në histori dhe zgjoi interes ndërkombëtar, në radhë të parë në vendet e tjera të Evropës Lindore. Shembulli i entit gjerman për dosjet e Stasit nën drejtimin e aktivistit të të drejtave të njeriut në RDGj, Joachim Gauck, ka patur rëndësi të madhe për vendet si Rumania dhe Bullgaria, ku nuk ka pasur opozitë të organizuar demokratike antikomuniste. wall
Rumania mori si model Gjermaninë, por nuk i qëndroi deri në fund atij/Georg Herbstritt, 44 vjeç, historian dhe specialist për Rumaninë në entin gjerman për dokumentet e Stasit thotë se enti gjerman për dokumentet e Stasit konsiderohet si institucion, që i ka shërbyer si orientim rumunëve. Prandaj ka pasur gjithmonë rëndësi, që ky institucion ka qenë gjithnjë prezent në Rumani. Në mënyrë të ngjashme flet edhe Joachim Fërster për Bullgarinë. Fërster, 57 vjeç, është jurist, drejton zyrën e dokumenteve të Stasit, sektorin kryesor “Informacioni” dhe ka qenë disa herë në këtë funksion në Bullgari. “Këto vizita, edhe zonja Birthler ka qenë një herë së bashku me mua në Bullgari dhe zoti Gauck mendoj se ka qenë një herë, këto natyrisht nuk janë të parëndësishme, kjo shihet edhe në interesin e medieve se ka dëshira për intervista, kështu që natyrisht kjo nuk është krejt e parëndësishme për mbështetjen e forcave, që kryejnë zbardhjen, nuk është krejt e parëndësishme që nga vendet fqinje ka zëra mbështetës”.Hapja e dosjeve është kryer vonë në Rumani dhe Bullgari/Me gjithë përpjekjet e shoqërisë civile, hapja e dosjeve në Rumani dhe Bullgari u krye vetëm pas ndërrimit të mijëvjeçarëve. Në Rumani në fillim të viteve 2000 u krijua enti përkatës, në Bullgari biles në vitin 2007. Të dy vendet, thonë Georg Herbstritt dhe Joachim Fërster, e kanë ende të vështirë, të flasin hapur për të kaluarën e sigurimit të shtetit. Georg Herbstritt flet për rastin e Rumanisë. “Zbardhja nuk është kryer në rregull në kuptimin, që elitat e vjetra janë akoma në pozicionet që kanë pasur. Njerëzit e mëparshëm të Securitate-s i gjen sot përsëri si biznesmenë, i gjen në medie, i gjen në politikë, në parlament. Kështu që zbardhja nuk ka sjellë shumë. Por ajo që u fillua dhe që ecën dhe bëhet gjithnjë e më interesante është ballafaqimi në kuptimin publicistik, në atë shkencor. Në opinion ka mjaft sensibilitet për këtë temë dhe në këtë drejtim bëhet diçka në Rumani dhe jo keq.”Gjermania me kushte të tjera në zbardhjen e historisë/E njëjta gjë vlen të thuhet edhe për Bullgarinë, thotë Joachim Fërster. Por juristi dëshiron që kjo të mos kuptohet si kritikë, por të vështrohet vetëm si fakt. Nuk duhet harruar asnjëherë, thotë Fërster, se në çfarë kushtesh e ka nisur Gjermania zbardhjen e së kaluarës të sigurimit të shtetit.(DW)

Dorëheqja, virtyt i panjohur në Shqipëri

edlira Dorëheqja e Nanos pas humbjes së zgjedhjeve në 2005-ën ka tjetër konotacion.Berisha nuk e njeh dorëheqjen. Në Mars të 97-ës, në vend të saj, ai e rizgjodhi veten president. Sot, 13 vjet më pass, jo i dorëhequr, por është kryeministër me pretendime për të qenë sa të ketë jetën aty. As Rama nuk ka kornizë dorëheqjeje…
Nga: Edlira GJONI

“Dorëheqja është shprehje e denjë e kurajos. Jo gjithkush e zotëron atë” – Me siguri ish presidenti i Kosovës nuk ka pasur parasysh Bonapartin kur vendosi të japë dorëheqjen e tij, por çfarëdo që ta ketë detyruar atë ta ndërmarrë këtë veprim, shqiptarët e kësaj ane të kufirit e kanë përshëndetur pothuajse në kor.Jo se iu vjen mirë që iku Sejdiu. Njohja me aktivitetin e tij akoma nuk është në nivelin që mund t’i bëjë shqiptarët e Shqipërisë të krijojnë një bindje për domosdoshmërinë e dorëheqjes së tij. Por thjesht akti i dorëheqjes është ndjekur me admirim. Pse? Sepse është shembulli i një veprimi që në Shqipëri pritet si dhuratë e çmuar në këta 20 vjet kaos.Kosovarët mund të kenë rezervat e tyre për Sejdiun e mund të mos jenë dakord me mitizimin e dorëheqjes së tij. Ajo mund të jetë vërtet edhe një skenar i përgatitur nga dirigjentët e politikës kosovare. Por në publik procesi u shit shtrenjtë dhe e nxori Sejdiun të admirueshëm; presidenti i vendit shkel kushtetutën. Ky është vendimi i gjykatës kushtetuese dhe në respektim të saj, presidenti jep dorëheqjen.Kaq mjafton për të krijuar një imazh admirimi dhe përshëndetjeje nga shqiptarët. Në Shqipëri, gjykata kushtetuese është shprehur shumë herë për shkelje të ligjit themeltar nga institucione apo nisma që kanë pas emra të njohur publikë. Por jo vetëm për dorëheqje që nuk bëhet fjalë, por as për respektim të gjykatës kushtetuese jo.Imazhi i saj është lëkundur për shkak të sulmeve të pështira dhe përdorimit të ulët që i bën politika. Pesha e saj ka rënë, sepse vendimet që ajo shpall, akoma nuk kanë dhënë ndonjë efekt të përmasave të mëdha.Me shpalljen “Antikushtetuese” të ndarjes së ujërave territorialë me Greqinë, duhet të kishin dhënë dorëheqjen Ministri i Jashtëm, ai i Brendshëm e Kryeministri bashkë.Por kultura e dorëheqjes nuk njihet në Shqipëri. Është e thjeshtë përse nuk njihet: dorëheqja është virtyt i kurajozëve. Të tillë në Shqipëri nuk ka.Churchill thoshte: ” Dorëheqja është një akt shumë i lartë. Politikanët e vërtetë nuk e japin kurrë atë pa menduar paraprakisht me rezerva për pasojat që ka nëse nuk e jep”.A ka politikanë të tillë në Shqipëri, që në një moment delikat të kuptojnë se duhet të japin dorëheqjen jo për hir të tyre, por sepse në një mënyrë apo një tjetër, po iu shkaktojnë vuajtje të tjerëve? Zor se ka mendje të tilla në vend, që të mendoje se ç’po shkaktojnë me veprimet e tyre.Dorëheqje (persona me kurajën për ta dhënë atë në një moment të caktuar), ka pak; Ben Blushi, kur grupi i tij parlamentar nuk iu bind teksa 6 deputetë votuan për presidentin e vendit; Ilir Rusmajli, kur një familjar duhet t’i nënshtrohej hetimit për përfitime të jashtëligjshme. Kaq! Dorëheqja e Nanos pas humbjes së zgjedhjeve në 2005-ën ka tjetër konotacion.Berisha nuk e njeh dorëheqjen. Në Mars t paria ë 97-ës, në vend të saj, ai e rizgjodhi veten president. Sot, 13 vjet më pass, jo i dorëhequr, por është kryeministër me pretendime për të qenë sa të ketë jetën aty.As Rama nuk ka kornizë dorëheqjeje. Po Rama nuk ka kurajo as të kandidojë, jo më të heqë dorë nga posti qeveritar (nëse e merr).Dorëheqja është vërtet një art fisnik, që kërkon ose njerëz të zotët ta bëjnë atë, ose politika të forta që e rregullojnë situatën në mënyrë të atillë që të bëjnë hero duke të ofruar mundësinë e dorëheqjes. Po kryeministri e ka pasur dhe nuk e ka shfrytëzuar këtë rast të artë. Edhe Rama. E pikërisht se nuk kanë guxim të dorëzohen, ata mbajnë peng një krokodil-ndjekës të tërë.Është e vërtetë që politika ka vend për të gjithë. Por edhe këtu ajo i përshtatet thënies tjetër: ” Çdo njeri e ka fuqinë që t’i bëjë të tjerët të lumtur; disa e bëjnë thjesht duke hyrë në një sallë; të tjerët ua dhurojnë lumturinë të tjerëve duke dalë nga salla”D.m.th. lumturia e shqiptarëve shtohet me futjen në politikë të personaliteteve, imazhi i të cilëve nuk është dëmtuar publikisht; por bëhet akoma më e madhe lumturia nëse nga kjo politikë e përdalë largohen (mundësisht pas bërë asnjë zë), ata që injorojnë kushtetutën, ligjin dhe interpretuesit më të lartë të tyre.Në rastin e Sejdiut, dorëheqja mund të jetë vërtet e kurdisur nga kulimat politike. Po edhe në Shqipëri ka kulisa; ama dorëheqje jo.Është fatkeqësi e vërtetë të kuptosh se nuk ka asnjë politikan kurajoz në pushtet. Edhe një që iku, as nuk e ndëshkuan publikisht (jo ligjërisht, se është detyrë e tjetërkujt); e as nuk pati vetë guximin “po, më hoqën, po do kishte qenë shumë më mirë të kisha ikur vetë”.
Utopi ta presësh, kuptohet. Por nëse dorëheqjet dhe shembujt e marrjes mbi vetë të përgjegjësive për shkeljen e ligjit nuk bëhen nga lart, nuk kemi si të presim zbatim e respektim të ligjit nga poshtë.Dorëheqja cilësohet si zotësi e dikujt që lë mënjanë përfitimet për të shpëtuar nderin. Por pikërisht kjo është edhe fatkeqësia e politikës shqiptare: Nderi! C’është ai, kujt i shërben,përse ta zotërojnë e mbi të gjitha, çfarë përfitojnë politikanët po patën nder?Dorëheqja e Sejdiut nuk është e thjeshtë. Çështja e Kosovës nuk është e thjeshtë. Në prag të procesit për bisedime të reja me Serbinë, e sapo-“përkëdhelur” nga Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë, por edhe nga OKB, Kosova sigurisht që është brenda kornizash që shtyjnë njëra-tjetrën. Por kompleksitetin e saj po e lëmë mënjanë, dhe po merremi thjesht me reagimin e një presidenti pasi Gjykata Kushtetuese ka thënë fjalën e saj.Kjo kambanë duhet të bjerë në Tiranë. Për këdo që Kushtetutën e përdor si fletore bukurshkrimi e Gjykatën e saj e fyen apo injoron pa iu dridhur qerpiku.A dobësohet imazhi shqiptar në Ballkan nëse ka dy dorëheqje të mëdha në dy shtete shqiptare brenda një muaji? Ose tre dorëheqje. Përveç pushtetarëve, edhe opozitarët të heqin dorë nga postet që kanë ndyrë. Po kjo është ëndërr (dorëheqja, se imazhi në Ballkan vetëm përmirësohet prej saj). Sikur!

Zonja Topalli,meqë jeni e papunë, dënoni krimet e komunizmit

Ju edhe pse rridhni nga një familje e persekutuar asnjëherë nuk e çuat ndërmend që të dënoni diktaturën, çka do të thotë harresë e qëllimshme
Nga Bedri Blloshmi

Nuk po ju shkruaj ndonjë gjë që s’është e pa njohur për ju dhe as për popullin e shumë vuajtur, por dua t’ju kujtoj se meqë jeni e pa punë në Parlament, bëjeni tuajën, filloni dhe zbatoni rezolutën e KE-së për të dënuar krimet e komunistëve. Unë e di dhe e kuptoj se ky shkrim do t’ju nervozojë, por edhe mua më thërret gjaku i derdhur. Ju nuk mund të justifikoheni se nuk është dakord opozita sepse kur doni e realizoni votimin. Më pëlqeu shumë votimi që organizuat për ligjin e pronave. Kështu mund të veproni edhe për t’i hequr titujt diktatorit dhe më pas me radhë për vrasësit e tjerë nëse nuk ju pengon dëshira.
Diktatori vendas themeloi dhe konsolidoi terrorin komunist në Shqipërinë e gjymtuar. Këtu as që është menduar se mund të kishte një qetësi relative. “Qetësi” kishin vetëm varret që rënkonin nën peshën e dheut. Terrori komunist mori jetën e mijëra njerëzve, nën peshën e ekzistencës shkatërruese. Shumë nga mbeturinat e të kaluarës përpiqen të idealizojnë periudhën e errët gjysmë shekullore.Kërkesës së shoqërisë për të shkuarën totalitare, për ta njohur dhe dënuar nuk iu dha përgjigje asnjëherë. Ne nuk dëshirojmë vetëm dënimin e së shkuarës komuniste vetëm me deklarata. Këtu gjendet një numër i pallogaritshëm familjesh të shkatërruara me eliminime me anë të vrasjes politike, të zhdukjes, burgosjesh jozi , internimesh e persekutimesh të qindra e mijëra njerëzve të pafajshëm për hir të “humanizmit socialist”. Stalinizimi me forcë i vendit tonë në emër të diktaturës së proletariatit i një sistemi politik despotik, i udhëhequr nga një kastë mashtruese të bashkuar rreth përbindëshit suprem nuk duhet anashkaluar.Këtu dënimi është bërë mbi logjikën e fajësimit kolektiv dhe persekutimi i familjeve të të dyshuarve për prirje ose veprime antikomuniste. Këtu u përdor varfëria materiale dhe morale si dhe uria për të ruajtur pushtetin komunist. Regjimi vrastar trajtoi një popull të tërë si të ishte bagëti me eksperimente absurde. Përvoja e çdo regjimi që poshtëron qytetarët nuk mund të zgjasë dhe nuk ka të drejtë të ekzistojë. Akoma ne nuk mund të kërkojmë liritë e plota dhe sot për shkak se në pushtet hipën bijtë e baballarëve që e shkatërruan këtë vend. Ata trumbetojnë me pak ose aspak ndryshim demagogjinë e huazuar duke u bërë të besueshëm. Këtu të gjithë vrasësit e këtij populli, të gjithë shkaktarët e jetëzgjatësit e tragjedisë jetojnë më mirë se në përrallë. Çdo ditë këto fytyra të urryera e sheh ne mediat vizeve ose të shkruara duke të lënë të kuptosh se po ecet mbi gërmadhat e çoroditjes së të kaluarës. Politika e shkatërrimit të kategorive shoqërore e gjitha kjo në emër të luftës së klasave nuk u ngarkua me asnjë lloj përgjegjësie. Këtu askush nuk do të njihet si person që dënoi komunizmin dhe as si udhëheqës që merr përsipër normalitetin e kësaj katrahure e cila pengon ecjen përpara nga vështirësia me kufomën e së shkuarës mbi shpinë.Shumë kush bën demagogji në parlament, por askush nuk e çel diskutimin për fatin e pa mbrojtur të klasës së munduar nga orteku i historisë. Nuk ka si të ndodhë ndryshe se të gjithë sa janë mbledhur atje janë nxjerrë nga një selektim i përcaktuar. Ata nuk mund të hedhin poshtë baballarët e tyre vrasës e grabitqarë. Juve, disa porosi të KE-së i keni zbatuar si: heqjen e dënimit me vdekje, nxjerrjen e ligjit për homoseksualët, por e fshehët dhe e humbët rezolutën për dënimin e krimit të komunizmit.Ju edhe pse rridhni nga një familje e persekutuar asnjëherë nuk e çuat ndërmend që të dënoni diktaturën, çka do të thotë harresë e qëllimshme. Për shumicën dërrmuese të popullsisë ishte një ekzistencë shkatërruese. Populli jetonte nën një terror të hapur ku fjala njeri e kishte humbur krejt kuptimin. Ju nuk duhet të harroni faktin që diktatori themeloi burgje dhe kampe internimi kudo në Shqipëri që njerëzit të vdisnin dalëngadalë nga uria dhe torturat e vazhdueshme. Diktatori u mbështet fort mbi ideologjinë armiqësore ndaj shoqërisë, mbi monopolin e pushtetit të ushtruar nga një grup i kufizuar individësh që përhapnin shtypje dhe frikë, mbi aplikimin e dogma staliniste u themelua një model i kalbur ekonomik. Çdo gjë shpërndahej me gramë në një racion të pa mjaftueshëm. Likuidimi i pronës private çoi në kolektivizmin brutal në emër të një modernizmi fals. Mbeturinat fanatike të sistemit shkatërrimtar e dështak përpiqen të justifikojnë tmerret e periudhës së errët 50 vjeçare.Ju që keni zënë poltronën e drejtimit të parlamenti këto duhet t’i mësoni dhe duhet të justifikoni dhimbjen e shkaktuar.

Sami Repishti: Shqipëria s`ka klasë politike, por grupe që zihen me njëra-tjetrën

Një studiues i njohur i çështjeve shqiptare thotë se në Shqipëri nuk ka një klasë politike serioze por dy grupe që luftojnë njëri-tjetrin. Në një intervistë për Zërin e Amerikës, Profesor Sami Repishti foli edhe mbi marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Kosovës si dhe mbi çështjen e masakrës së Tivarit, e cila është bërë përsëri objekt diskutimesh në Shqipëri.

Çfarë mendoni për luftën e ashpër politike që zhvillohet sot në Shqipëri? sami-r
Përshtypja ime është se nuk kemi një klasë politike serioze në Shqipëri. Në Shqipëri kemi dy grupe që luftojnë njër-tjetrin, dy grupe që ose nuk pranojnë diversitet brenda ose që i janë nështruar vullnetit të një kryetari. Shqipëria ka nevojë për solidaritet mes të gjithë atyre që e duan vendin. Nuk mund t’i mohohet e drejta e dashurisë për Shqipërinë asnjeriu. Vetëm ata që janë dënuar nga gjyqi ose që kanë lyer duart me gjak nuk kanë të drejtë të flasin, të tjerët kanë të gjithë të drejtë të flasin pavarësisht nëse janë ose nuk janë në pushtet. Mënyra se si është organizuar jeta politike sot në Shqipëri e ndarë në dy grupe, ose Partia Demokratike ose Partia Socialiste, për mendimin tim është e gabuar. Ka njerëz që nuk janë dakord as me Partinë Demokratike as me Partinë Socialiste megjithatë atyre nuk u është dhënë asnjë mundësi për të shfaqur mendimin e tyre sepse arena politike është zaptuar nga këto dy parti. Sot është vështirë të thuash se cila palë e ka mirë e cila gabim sepse ato përjashtojnë çdo mundësi diskutimi ose dialogu me palën tjetër. Ka ikur koha e monologëve. Jetojmë në një botë me shumë varietet dhe kjo duhet të pasqyrohet edhe në politikën shqiptare. Në politikën shqiptare nuk ka mirëkuptim, ka vetëm urrejtje dhe përbuzje. Gjuha që përdoret në diskutimin politik është kaq e ulët sa të vjen turp. Unë jam shumë i shqetësuar nga imazhi që po projekton sot Shqipëria në botën e jashtme.

Por në një farë mase a nuk mund të quhet sukses i politikës shqiptare anëtarësimi i Shqipërisë në NATO? mic
Hyrja e Shqipërisë në NATO nuk është meritë e politikës së Shqipërisë në vetvete por është një proces i pandalshëm. Shqipëria është pjesë e Evropës dhe dashje pa dashje ne do të hyjmë në Evropë, edhe sikur shqiptarët të thonë nuk e duam Evropën. Shqiptarët kanë hyrë në NATO sepse kanë një pozitë gjeografike me rëndësi dhe natyrisht ata do të ndjekin rregullat e NATO-s, do të zbatojnë të gjitha detyrimet dhe do të kenë edhe përfitimet e NATO-s. Por të thuash që hyrja e Shqipërisë në NATO është meritë e këtij apo atij grupi politik, kjo është e ekzagjeruar.

A ka patur një interesim serioz për Kosovën nga ana e Shqipërisë?
Shpesh herë, ngjarje me rëndësi në Kosovë nuk janë deklaruar në Shqipëri ose Shqipëria nuk ka marrë një pozicion të caktuar ndaj tyre deri sa janë prononcuar fuqitë e mëdha. Mendoj se kjo është një mungesë e madhe e politikës shqiptare. Shqipëria duhet të luajë një rol pozitiv, rolin e udhëheqjes në opinionin publik ndërkombëtar për çështjen e Kosovës. Mungesa e interesit të Shqipërisë për Kosovën shihet se kur gjendja politike në Shqipëri nuk egërsohet dhe partitë politike nuk kanë nevojë ta shfrytëzojnë elementin kosovar atëhere problemi i Kosovës pothuajse hesht në Shqipëri. Por, sa krijohet një situatë politike e egërsuar në Shqipëri, me qëllim që të evitojnë kritikën ose të largojnë interesimin e publikut shqiptar për njërën ose tjetrën parti politike, atëhere del në shesh Kosova. Unë besoj se kjo është gabim.
Nëqoftëse qeveria e Shqipërisë do të kishte patur një qëllim me të vërtetë serioz për problemin e Kosovës, ata duhet të kishin krijuar që në fillim një institut për studime mbi Kosovën. Ky institut duhet të ishte bërë nga studiues pavarësisht nga përkatësia politike, nga elementë që e njohin gjendjen dhe historinë e Kosovës, nga njerëz që kuptojnë zhvillimet ndërkombëtare në Evropë dhe në botë. Dhe ata do të kishin qenë edhe si orientim për qeverinë shqiptare.

Në Shqipëri përsëri ka dalë në skenë çështja e masakrës së Tivarit ku mendohet se shumë shqiptarë të Kosovës janë vrarë nga forcat serbe në mbarim të Luftës së Dytë Botërore. Përse politika në Shqipëri po reagon me kaq vonesë?
Kjo është përsëri çështje e pakujdesisë së qeverisë shqiptare për Kosovën. Çështja e Tivarit duhet të ishte ndjekur që në vitin 1992, kur erdhi në fuqi Partia Demokratike. Jo vetëm Tivari por edhe masakra të tjera që janë bërë në Kosovë. Kjo do t’i kishte dhënë shumë dorë edhe zhvillimit të ngjarjeve në Kosovë por edhe opinionit publik për ta kuptuar problemin e Kosovës, sepse shtypja serbe në Kosovë nuk përqendrohet vetëm në vitet 1988-99. Bota duhet të sqarohet. Këto janë gjëra të vjetra por hidhen në skenë si pikë diskutimi sa herë që janë sheshe për të turbulluar situatën politike në Shqipëri. Kjo është e padrejtë.

A i ka patur mundësitë shteti shqiptar që të hetojë mbi këtë masakër, për shembull të hapë dosje të caktuara?
Shteti shqiptar është në një pozitë që e ka përgatitur me duart e veta. Hetime për krime nuk janë bërë as vetë në Shqipëri. Ka vetëm rrëfime individuale ose shkrime aty këtu të ndonjërit që ka patur guximin për të shkruar ndonjë libër. Si mund të flasësh për krime në Kosovë kur nuk flet për krimet që janë bërë në Shqipëri? Kjo gjë duhet të ishte bërë me rregull. Krimet në Shqipëri duhet të ishin vënë në dukje, po ashtu edhe ato në Kosovë, problemi do të ishte sqaruar me kohë dhe bota duhet të ishte venë në dijeni. Nuk gjendet akoma një rast, që kur është krijuar Shqipëria më 1912 e deri tani, që një qeveri e Shqipërisë të ketë përkrahur zyrtarisht Kosovën. Të gjithë kanë luajtur një politikë oportuniste, duke e mbajtur mirë me Serbinë, me Greqinë ose me Italinë. Problemi kosovar është ngritur vetëm për përfitim politik në Shqipëri.

Në Shqipëri është hedhur ideja se presidenti i fundit komunist Ramiz Alia duhet të dijë për çështjen e Tivarit. A duhet të hetohet ai?
Ka mundësi që Ramiz Alia të dijë më shumë se sa dimë ne sepse ishte komisar divizioni në Jugosllavi dhe ka qenë pak a shumë i informuar. Unë nuk besoj se Alia i ka ditur të gjitha masakrat që kanë bërë serbët. Tivari është vetëm një prej tyre por ka edhe masakra që janë bërë brenda Kosovës. Ai e ka mbajtur gojën të mbyllur dhe duhet ta vrasë ndërgjegja, por nuk besoj që ai t’i dijë të gjitha.

Procesi i Xhordano Brunos

marku Realiteti dhe recensioni / nga Mark Marku

Procesi i Xhordano i Brunos, zë fill në periudhën historike të kundër-reformës, epokë në të cilën Kisha, e ndjekur nga përçarja Luterane, përndiqte në mënyrë të rreptë, çdo formë të herezisë. Janë vitet e errëta, të shtypjes së lirisë fetare, të inkuizicionit dhe indeksit të librave të ndaluar.
I përndjekuri Xhordano Bruno ishte një frat dominikan, i lindur në qytetin Nola, qytete ne mbretrin e Napolit në vitin 1548. Ai kishte një temperament kryengritës dhe ishte i rreptë përballë dogmave të së vërtetës së shpallur, ndërkohë që ushqente nje interes të gjallë, për shumë nga gjërat dhe veprimet e ndaluara nga S. Uffizio.
Aktet procedurale shpalosnin karakterin e tij kundërshtues, krenar, dhe ndonjëherë përçmues, papajtueshmërinë e pohimeve, mburrjet se kishte pasur më shumë gra se Salomoni – të cilit Bibla i atribuon mijëra femra, si dhe fyerjet e papërsëritura.
Sjelljet pak ortodokse të fratit, nuk vonuan të tërhiqnin vëmendjen e Kishës kundrejt veprimeve dhe shkrimeve të tij.
Që në vitet e para të kaluara në Kuvend, ku ai mori kulturën e tij krishterë, Brunoja u akuzua se kishte shfaqur dyshime në të vërtetën thelbësore të besimit dhe për këtë arsye u akuzua dhe u hap një proces në ngarkim të tij.
Pasi la veladonin e fratit, la edhe Italinë dhe filloi për Brunon një periudhë me më shumë ankth e kjo për shkak të shkrimeve të shumta dhe mësimdhënies të cilës i kushtohej, kudo që ishte e mundur. Për idetë e tij ai u detyrua që të largohej nga Gjeneva, Parisi, Londra, Praga dhe Frankfurti ku kishte qëndruar pas largimit nga Italia, ku dhe mbolli përveç shkishërimit të kishës katolike, edhe atë kalviniste dhe luteriane.
Pas kthimit të tij në Itali, ai u denoncua pikërisht nga nxënësi i tij Venecian Xhovani Mocenigo, i cili kishte mbetur i skandalizuar nga përmbajtja e leksioneve të filozofit.
Procesi ndaj tij filloi në vitin 1592. Për fat të keq, vëllimi origjinal i akteve procedurale në ngarkim të filozofit humbi. Megjithatë mbeti vetëm “një përmbledhje e procesit të Brunos”, e redaktuar nga gjyqtarët e së njëjtës epokë në kohën e zhvillimit të ngjarjeve, ose të ripërtërira në harkun e 60 viteve nga mbarimi i procesit, ose këto janë në arkivat personale të Papa Pio IX.
Trupi gjykues i S. Uffizio përbëhej nga 9 Prelatë të lartë, të cilët formonin “Kongregacionin e Kardinalëve Inkuizitorë”. Për procedurën e zakonshme inkuizitore, në përgjithësi kujdesej një kolegj më i kufizuar, i përbërë nga Padre Komisar, prej një këshilltari, dhe prej përgjegjësit të përgjithshëm.
Procesi në ngarkim të tij zgjati tetë vjet, të cilët Xhordano Bruno i kaloi tërësisht në burg, në Venecia dhe në Romë.
Pjesa e parë e gjykimit u zhvillua në Venecia, mbi bazën e denoncimit spontan të të sipërpërmendurit, Xhovani Mocenigo. Në bazë të deklarimeve të tij, iu paraqitën filozofit tetë pikat e akuzës, ndërmjet të cilëve akuza në mosbesimin e dogmave thelbësore të Kishës, e para prej të cilave ishte ajo e trinitetit, dhe e mbështetjes së tezave filozofike absolutisht të papajtueshme me besimin katolik.
Kështu u hap shqyrtimi gjyqësor, i cili konsistonte në marrjen në pyetje të dëshmitarëve të thirrur në këtë çështje. Çdo person i marrë në pyetje vinte me radhë për të deklaruar. Për këtë proces dëshmuan tërësisht 9 dëshmitarë, të cilëve iu kërkua të provonin akuzat, ndërsa i akuzuari u dëgjua 22 herë në mbrojtje të ideve të tij.
Fillimisht situata procedurale në proces e Xhordano Brunos nuk ishte komprometuese, kjo sepse dëshmitarët e parë nuk ishin në gjendje të konfirmonin akuzën e Mocenigos, ndërsa i akuzuari shfaqej i sigurte dhe bindës. Linja e tij e mbrojtjes ishte pak a shumë kjo; “mohimi i të mohueshmes”, justifikimi sipas rastit i çështjeve gjysmë të favorshme, që mund t´i kalonte në favor të tij, nëpërmjet mendimeve të mprehta kur ai mund të pajtohej me dogmën katolike pajtohej, dhe të pranonte gabimet, atëherë kur shmangia nga dogma katolike ishte e pamundur. Kështu Brunoja pranoi të kishte thënë ose shkruar gjëra kundër besimit, por shpjegoi se i kishte bërë duke arsyetuar si filozof, sikurse të tjerët i nënshtroheshin doktrinave të Aristotelit ose të Platonit edhe këto teori ne në kundërshtim për disa çeshtje me besimin katolik.
Në fund të deklarimit të tije në fjalën së fundit, ai u gjunjëzua përpara Gjykatës duke kërkuar falje për gabimet e bëra dhe duke premtuar që do të ndryshonte sjellje.(pasi kjo ishte e vetmja menyre per te mbijetuar, si ne procesin e pare)
Procesi u ngrit në mënyrë të tillë që asnjë dëshmitar nuk mund të konfirmonte akuzat, kështu që aktet u dërguan në Gjykatën Qendrore të Romës, organi që duhej të jepte mendimin për gjykimin, para se Gjykata të jepte vendimin përfundimtar.
Fatkeqësisht për filozofin, Gjykata e Romës e nisur nga akuzat e rënda në ngarkim të tij, kërkoi vazhdimin e procesit me këtë akuzë në Romë.
La Serenissima (Republika e San Markos-Venecia) xheloze dhe mbrojtëse fanatike e juridiksionit të saj, iu përgjigj me një jo të prerë, për ekstradimin e të akuzuarit në Romë. Atëherë kjo çështje, u bë çështje parimi aq e rëndësishme sa ndërhyri vetë Papa.
Kërkesa pasardhëse e Gjykatës u formulua nga vetë Nunzi Apostolik, në vend të kërkesës qe duhej bërë prej inkuizitorit. Përballë presioneve të tilla, Venecia u detyrua të hapte rrugë dhe te lejonte ekstradimin , kështu që filozofi u dërgua në burgun e Romës.
Faza romane e procesit, filloi me një denoncim tjetër të rëndë nga ana e Fratit Çelestino nga Verona, që kishte qenë në një qeli me filozofin, në burgun e Venecias. Letra e tij shtoi në 13-të, akuzat, nga tetë që tashmë ishin në gjykim, në ngarkim të tij.
Pavarësisht procesit, filozofi nuk kishte pushuar së manifestuari publikisht bindjet e tij, duke lëshuar sharje të mëdha kundër Kishës, për trajtimin e tij.
U thirrën për të dëshmuar edhe 3 shokë të tjerë të Brunos, nga burgjet Veneriane, që konfirmuan në mënyrë të konsiderueshme, pajtimin e tyre me akuzat.
Disa nga shprehjet e Xhordano Brunos, referuar dëshmitarëve, tingëllojnë të pafajshme, për dëgjuesit modernë, si psh. “S. Xheromino ishte një injorant” ose “libri i lutjeve është një paqartësi e madhe dhe është i hartuar keq”. Ndërkohë që të tjerë “damkosin besimin e pastër fillestar”, me gjëra të pavlefshme të epokës. Filozofi thoshte për shembull se: “reliktet nuk duhen nderuar” pse çdo person mund ta shfrytëzojë atë, për të vënë në qafë çfarëdo fytyre të vdekuri, që ati t´i shkojë në mendje. Dëshmitarët raportuan në proces dhe për disa opinione të Brunos, që mohonin dogmat themelore të fesë katolike dhe afirmime laike përkundrejt Kishës, sipas të cilave ai thoshte se: “Kisha ishte e drejtuar nga fretër dhe priftërinj injorantë dhe gomarë”.
Nga pohimet e dhëna, doli në pah fakti se Xhordano Bruno synonte të krijonte “sektin e xhordanistëve”. Në fakt, dukej se filofozi pretendonte se feja katolike ishte feja më e paplotë ndër fetë pozitive, por tentonte të racionalizonte në mënyrën e vet dhe donte të hiqte ato pjesë që i dukeshin superstrukturë dogmatike per ti dhenë asij nje pamje te re per kohen.. Me sa duket, kuadroja e përshkruar nga dëshmitarët- e mbi të gjitha fakti që Xhordano Bruno dëshironte të udhëhiqte një formë tjetër herezie- shqetësoi jo pak gjyqtarët, që pyetën filozofin për më shumë se 8 seanca gjyqësore, pa arritur asnjë rezultat.
Pasi përfundoi procesi sulmues, filloi procesi përsëritës që konsistonte në marrjen ne analizë për herë të dytë, të të gjitha provave. Në këtë mënyrë i ofrohej një garanci procedurale të dënuarit, në mënyrë që përsëritja në kohë tjetër, nga pyetja e dëshmitarëve për here te dyte, nga ku mund të dilnin në shesh kundërshtime dhe mund të zbuloheshin shpifësit. Për më tepër, S. Uffizio, i lejonte të akuzuarit të përpilonte “listën e pyetjes së dëshmitarëve” ose një skemë të pyetjes së dëshmitarëve, të cilës do i nënshtroheshin provat, për të evituar që kërkesa e gjykatësit të sugjeronte automatikisht pohime. I akuzuari mund të drejtonte pyetje për provat, mbi te dhënat e dosjeve ne hetim, mbi besimin fetare të dëshmitareve , e mbi pjesëmarrjen e tyre në procese penale, në mënyrë që të bënte te papërdorshme dëshmitë, pasi nuk mund të dëshmohej me nje te kaluar te dyshimet(Njerëz me procese ne ngarkim te tyre). Për të arritur në vendimin përfundimtar, në të vërtetë, Gjykata kërkonte të paktën dy dëshmi që përputheshin. Një thënie e jurisprudencës, e S. Uffizio, thoshte “një dëshmi asnjë dëshmi”(unus testis nullus testis). Dëshmitë ndërmjet të tjerash duhet të vinin nga persona që nuk kishin ndjekje penale nga Gjykata e Inkuzizionit ne te kundërte ato nuk pranoheshin.
Është e vërtetë, që gjykimi i S. Uffizio, ofronte disa garanci procedurale për të hetuarit. Duhet theksuar që nuk parashikohej ndihma e një mbrojtësi, i cili të vëzhgonte me ndershmëri situatën dhe të ofronte një ndihmë teknike. Pavarësisht nga kjo, duke parë mungesën e dëshmitarëve, Gjykata ju drejtua disa herë mjeteve të torturës. Në procesin e Brunos nuk jemi në gjendje të themi, nëse ky instrument u përdor shumë apo pak.
Me siguri faktet tregojnë që në një rast ai u pyet në “stricte”, dhe kjo formulë mund të jetë një projekt eufemistik i torturës.
Seria e dëshmive të mbledhura kundër filozofit, në të vërtetë nuk ishte e tillë, që të mund të shërbente për të mbledhur prova të plota, që të vërtetonin akuzën, përveç akuzës së Mocenigos, e cila shfaqej e plotë dhe e vetme. Të gjithë të tjerët, duke qenë se ishin heretikë dhe të shkishëruar nga kisha, nuk ishin në gjendje t´i jepnin me dëshmitë e tyre, vlerë të plotë provuese akuzave, dhe t´i bënin të ligjshme në proces.
Në rastin e Xhordano Brunos, procesi u përsërit disa herë, por nuk shërbeu si instrument mbrojtës, sepse të gjitha dëshmitë vërtetuan pjesërisht akuzën e njoftuar dhe përveç kësaj shtuan dhe gjëra të reja.
Kur përfundoi procesi përsëritës, të gjitha aktet e procesit iu dorëzuan të pandehurit, në mënyrë që të siguronte një mbrojtje të shkruar. Xhordano Bruno dorëzoi një memorie prej më shumë se 80 faqesh, e cila për fat të keq humbi.
Si akt i fundit i procesit, Kongregacioni ekzaminoi librat e filozofit dhe përpunoi censurën. Një kopje e saj iu dorëzua Gjykatës, e cila i dha mundësinë atij të meditonte dhe të përgjigjej për secilën prej tyre. Meqenëse nga deklaratat e tij nuk u nxor asgjë e re, procesi u pezullua.
Anëtarët e Kongregacionit të Kardinalëve, pavarësisht nga dëshmitë e mbledhura dhe mbi të gjitha shkrimet e filozofit, nuk arritën të vendosnin për një faj në ngarkim të tij.
Kur procesi ndodhej në këtë pikë, hyri në Kongregacion Roberto Belarmino, si konsulent dhe teolog. Anëtaret i propozuan Roberto Belarminos të bëhej një listë e përmbledhur e akuzave dhe të ftohej Brunoja të hiqte dorë dhe të mohonte ato që kishte shkruar. Në këtë mënyrë fati i procesit lihej në dorë të të akuzuarit. Mohimi do t´i kursente jetën, refuzimi do ta dënonte me vdekje. Xhordano Bruno deklaroi se do të pranonte mohimin e plotë, në mënyrë të pakushtëzuar për atë që kërkohej. Më pas deklaroi se nuk donte të trajtonte disa nga mendimet e tij. Kjo sjellje, mori një vendim jo të drejtë nga S. Uffizio, që duke ndjekur me ngut çështjen e kalon në një izolim prej 40 ditësh, masë ekstreme që jepej për meditim, për kokëfortët.
Në seancën e fundit të pyetjeve, e kjo për të 22-ën herë radhazi, Bruno deklaroi se nuk kishte asgjë për të tërhequr mbrapsht për ato që kishte thënë dhe shkruar. Kjo mbyllje ndaj procesit, shënoi dhe dënimin e tij. Gjithsesi Gjykata dëshironte të bënte një tentativë ekstreme, duke i dërguar në qeli dy klerikë të lartë dominikanë, për t´i treguar gabimet e tij dhe t´i tregonin se çfarë duhej të mohonte, dhe ta bindnin të hiqte dorë. Brunoja nuk lëvizte nga e vetja dhe për këtë shkak u dënua, si heretik, i palëkundur dhe kokëfortë dhe në degradim të plotë. Masa e dëbimit nga dhoma Ekliasitike, iu dorëzua Guvernatorit të Romës për ekzekutim dhe vdiq me 17. 02. 1600 në Campo de Fiori afër Romës. Shkrimet e tij u dogjën publikisht, në sheshin e Shën Pjetrit dhe u futën në fondin e librave të ndaluar.
Duke rilexuar çështjen procedurale të Xhordano Brunos, nisur nga një qëndrim sa më objektiv, nëse na lejohet, absurdi qëndron në kërkesën për të gjykuar dhe dënuar një njeri për bindjet e tij morale e filozofike, mund të bëhen një seri konsideratash.
Në radhë të parë, nisur nga gjakftohtësia e Xhordano Brunos gjatë procesit, mallkimet provokuese mbi të, gjestet fyese, pohimet turbulluese për besimin e krishterë si dhe kokëfortësia e tij ekstreme në fazën përfundimtare të gjykimit, nuk i ndihmuan gjyqtarët të mbanin një qëndrim të mëshirshëm për filozofin. Gjithashtu duhet pasur parasysh, që procesi u zhvillua në përputhje me ligjet e kohës dhe ndërgjegjen fetare, sociale e juridike të kohës, që e konsideronte herezinë të padurueshme dhe asgjësimin e saj të merituar. Por duhet theksuar, se në atë kohë dënimi me vdekje përdorej gjerësisht edhe për krime me një rëndësi më të vogël.
Duhet theksuar, se nga ana procedurale procesi ishte në përputhje me ligjet në fuqi dhe me të drejtën mbizotëruese në vendin dhe në kohën zhvillimit të tij.
Këto fakte janë përdorur për demagogji dhe në kohë shumë të vona, dhe vazhdojnë dhe sot në vende të ndryshme të botës duke u mundur të justifikojnë format despotike të pushtetit me një mbulojë formale procedurale korrekte.
Gjithsesi nisur nga optika e Inkuizicionit, dënimi i Xhordano Brunos ishte i ligjshëm, edhe pse disa mendime dhe veprime të filozofit vërtet mohojnë dogmat themelore të besimit katolik, duhet nënvizuar fakti, se janë pikërisht premisat, nga të cilat Inkuizicioni është i papranueshëm për mendimin tonë modern. Në vazhdim nisur nga garancitë e njohura nga Kushtetuta jonë Republikane, e faktikisht, ideja e një Gjykate legjitime, për të gjykuar dhe dënuar, ndërgjegjen, mendimet e bindjet më intime të individit, rezulton absolutisht e pakonceptueshme për kohën tonë. Të gjitha besimet fetare, sot manifestohen lirisht dhe janë të barabarta para ligjit, pasi çdokush ka të drejtë të manifestojë idetë dhe mendimet e veta, si dhe të predikojë lirisht çdo fe. Nisur nga marrëveshja midis Shtetit dhe institucioneve fetare sot në shoqërinë tonë moderne, atribuimi i metodave të errëta dhe të paskrupullta, nuk mund të zënë vend në hapësirat e lirisë së jetës sonë të përditshme, pasi asnjë fe nuk mund të jetë fe zyrtare.
Në të gjithë shoqëritë moderne, feja është e ndarë nga shteti dhe nuk kemi një fe të shtetit. Përveç ndërhyrjeve të shumta në Legjislacion. Gjykata e të Drejtave dhe Lirive të Njeriut ka kontribuar të bëjë efektive, barazinë e disa besimeve para ligjit, si dhe përkrahjen e minorancave fetare, veçanërisht në botën e punës dhe formimit publik.
Nën dritën e lirisë së fituar, figura e Xhordano Brunos përfaqëson viktimën e intolerancës dhe justifikimi nuk shkon përtej planit historik. Ai mbetet një luftëtar i panënshtruar, jo vetëm për përmbajtjen e opinioneve filozofike, por ndaj të drejtave të njeriut, “për të kërkuar dhe për të besuar atë që dëshiron, dhe për të mos qenë i detyruar të mendojë atë, që të tjerët duan që ai të besojë.

Politika në bankën e akuzës publike

mentor Nga: Mentor KIKIA

Edhe pse raportet e ndryshme ndërkombëtare vazhdojnë ta vlerësojnë vendin tonë me shkallën më të lartë të korrupsionit, në burgje zor se mund të gjesh ndonjë zyrtar të lartë të dënuar për këtë krim. Madje s’mund të gjesh as edhe ndonjë mashtrues komune, që i ka shitur qeverisë, në emër të tij, tokat e fshatit ku do të kalonte autostrada dhe që tashmë kapardiset si beu i fshatit. Drejtësia, sistematikisht ka demonstruar pasivitet dhe paaftësi për të trokitur në dyert e zyrtarëve, duke u shndërruar praktikisht në drejtësi vetëm mbi pjesën e varfër dhe pa pushtet të shoqërisë.

Në këto kushte, politika, e mbarsur si një balenë me mëkatet e të gjitha llojeve, ka vendosur ta bëjë vetë drejtësinë, të paktën atë publike. Prej disa javësh, opozita dhe qeveria kanë nisur një garë denoncimesh reciproke të pashembullt, duke shpalosur para popullit gjithë moçalin që ka krijuar, mes të cilit vegjeton pushteti i të gjitha niveleve e nga ku ushqehet politika e të gjitha niveleve.Çdo ditë, përfaqësues të qeverisë dhe opozitës dalin në të ashtuquajtura konferenca shtypi, ku vetëm monologohet me kamerat e televizioneve. Selia rozë ka shpikur denoncimin përmes pyetësorëve, ku gratë ministre e deputete, një ditë pyeten nëse kanë burra apo jo, e pastaj me radhë, sa vëllezër e motra kanë burrat e si quhen ata dhe, në fund pyeten se sa hidrocentrale kanë vëllezërit e burrave apo kunati i motrës së burrit. Ndërsa selia blu sulmon me një tjetër pyetësor, që i drejtohet kreut të opozitës, në cilësinë e kryetarit të Bashkisë së Tiranës: Rama pyetet çdo ditë me radhë se çfarë lidhje ka me Tan Leprin që i mori 20% të aksioneve Arjan Tartarit, sa është gjoba që i vë një firme ndërtimi për t’i dhënë lejen, sa apartamente ka në gjithë Tiranën, sa përfitoi nga shitja e tokës te “Tajvani”, e kështu me radhë.Në kushtet kur drejtësia është tulatur dhe media është mekur, politikanët kanë filluar ta bëjnë vetë rrëfimin publik, duke interpretuar njëkohësisht edhe priftin edhe mëkatarin. Për ta plotësuar këtë kuadër transparence, edhe dy prej eksponentëve të LSI kanë filluar të flasin pa i marrë askush në pyetje. I sapolarguar nga posti i ministrit, Dritan Prifti po hakmerret në mënyrën tipike shqiptare, duke treguar se sa vila ka Ilir Meta, sa gurore, sa toka, sa galeri, sa pallate etj. Ndërsa LSI, pra Meta, po kundërpërgjigjet ndërkohë, duke akuzuar Priftin për pasurim ta pajustifikuar, për miliona euro të fituara nga fabrika tullash që nuk kanë prodhuar ende asnjë tullë etj.Në këtë gjyq publik, më i rëndë se vetë akuzat që flasin për fabrika e gurore që prodhojnë euro në vend të tullave e rërës, është fakti se si Prifti, ashtu edhe Meta, i dinin këto edhe më herët. Por të dyja palët kishin zgjedhur të bënin paqen, të bashkëpunonin në heshtje, derisa njërës palë iu prekën interesat dhe atëherë shpërtheu lufta.Kryeministri, ndërsa nuk motivon dot mënyrën e dhënies së koncesioneve në energjetikë, po shkarkon bateritë ndaj kreut të Bashkisë së Tiranës për kompleksin e ndërtimeve pranë liqenit artificial. Por, Kryeministri nuk e akuzon zotin Rama se po shkatërron të vetmen qendër sportive të kryeqytetit, ku stërviten çdo ditë qindra të rinj. Nuk e akuzon se po shkatërron të vetmin kompleks pishinash brenda kryeqytetit, as se po shkatërron të vetmin kopsht botanik që ka e gjithë Shqipëria, apo një kënd më të madh lodrash, ku fëmijët gjejnë pak argëtim në këtë qytet plot zhurmë e pluhur. Jo, zotit Berisha nuk i dhimbsen të gjitha këto, pasi është bashkautor i këtij shkatërrimi, por ai e akuzon zotin Rama se, përmes njerëzve të tij, e për llogari të tij, i ka grabitur në mënyrë të “dhunshme” njerëzve të tij, d.m.th atij vetë, 20% të aksioneve të kom salirama panisë që do të bëjë ndërtimet në këtë zonë. Pra këtu nuk kemi të bëjmë me një luftë politike për parime morale, për drejtësi dhe mbi të gjitha, në shërbim të popullit, sikundër predikohet. Ne kemi të bëjmë me një luftë për ndarje territoresh, ndarje zonash influence dhe në fund, ndarje parash.Vetë menyja e akuzave dhe mënyra e bërjes së tyre publike, na tregon qartë se në Shqipëri nuk kemi të bëjmë me parti politike, por me shoqata biznesi, në rastin më të mirë, ku secila palë mbrohet dhe sulmon sa herë u preken interesat. Madje, në shumë raste, partitë politike ngjasojnë me organizata kriminale, të cilat luftojnë për ndarjen e territoreve të influencës. Ato bëjnë marrëveshje në heshtje, ndajnë përfitimet kur ka paqe, pastaj përplasen kur dikush prish paktet, dërgojnë emisarë për të ushtruar presion dhe kërcënojnë. Ndryshimi është se deri tani nuk kanë vrarë ndokënd nga grupet rivale. Ashtu si dhe mafiozët e penduar, edhe këta flasin e zbërthehen para publikut për t’u hakmarrë ndaj njëri-tjetrit. Por, në vend të rrëfimit në kafazin e hekurt në gjykatë, politikanët tanë flasin para kamerave, flasin në emër të drejtësisë, në emër të moralit dhe transparencës. Edhe pse të krimbur këmbë e kokë, ata sërish kërkojnë të rrisin kredencialet politike. Ky teatër që po luhet tani në skenën e politikës shqiptare nuk është i ri. Kujtoj ish- kryeministrin Fatos Nano, i cili kur pa se po mbetej jashtë pazareve të mëdha, mori vetë mikrofonin dhe nisi rrëfimin e pasurive që kishin vënë ministrat e tij në mënyrë abuzive.Katarsisi që ka nisur vetë politika, po na mundëson të gjithëve të kemi akses tek e vërteta e pakontestueshme, pasi atë po e thonë vetë autorët e saj. Drejtësia ka nisur, me gjasë, një proces verifikimi të këtyre akuzave, por ne duhet të jemi koshientë dhe të sigurt se nuk do të dalë asgjë nga ky proces. Ajo nuk ka mundur të jetë asnjëherë arbitër, e aq më tepër tashmë në një ring ku elefantët e politikës kanë nisur tashmë, pa dorashka, luftën ekonomike. Në mungesë të drejtësisë penale, në kësi rastesh duhet të jetë populli që vendos drejtësi përmes votës së tij. Por fatkeqësisht, shqiptarëve nuk u qëllon të zgjedhin mes së mirës dhe së keqes, por gjithmonë kanë pasur si opsion të zgjedhin të keqen më të vogël mes disa të këqijave.

Prona pa pronësi: Legalizimet dhe (i)legaliteti

…kjo situatë për momentin nuk ka zgjidhje dhe të paktën sipas informacionit që përcillet në shtyp nuk është menduar ndonjë zgjidhje imediate…
Nga: Ilir KALEMAJ

Para ca kohësh kaloi pa vëmendjen e duhur një lajm sa social, aq edhe politik në problematikën që mbart dhe që konkretisht fliste për mbi 450 pallate të pahipotekuar në Tiranë (mund të jenë edhe më tepër). Ky problem i ngritur nga shoqata e ndërtuesve, mori si përgjigje nga ana e kreut të hipotekave se problemi konsiston kryesisht në problemet e pronësisë (psh konfliktet me pronarët e truallit) apo cështje taksash (kryesisht të papaguara nga ndërtuesit, sado që kjo lihet disi në heshtje nga këta të fundit). Ky problem merr një domethënie të vecantë po të marrësh parasysh që pjesa dërrmuese e këtyre pallateve, aseteve të ngrira apo kapitali të vdekur (që as nuk mund të shitet, blihet etj, të paktën jo me vlerën reale), janë me leje të rregullt ndërtimi dhe madje të hipotekuar si karabina.Për t pallati ë bërë një parantezë, duhet theksuar që deri në fund te vitit 2003 lejohej regjistrimi i pallateve pranë Zyrës së Rregjistrimit të Pasurive të Paluajtshme edhe pa aktin e shfrytëzimit nga Bashkia. Ligji norrnalisht nuk lejonte të bëhej regjistrimi perfundimtar i pallatit pa u bërë akti i shfrytëzimit nga bashkia. Por në momentin e ardhjes së Artan Gjylbegut si Kryeregjistrues i Shqiperisë, kjo gjë u ndalua. Pra deri në fund të 2003 kush përfitoi, përfitoi, dhe aktualisht janë rreth 450-500 pallate në Tiranë me një situate të tillë (që kanë bërë dhe shtesa pa leje dhe qe nuk janë regjistruar më pas pranë ZRPP). Pra ndonëse ka banorë që kanë bërë rregjistrimet përkatëse vetëm të banesës së tyre deri në vitin 2000, kjo nuk është lejuar më pas. Kjo ka sjellë një situatë mjaft paradoksiale, ku për shkaqe të pavarura nga blerësi, të ndërshkohet pikërisht ky i fundit. Pra koston shpesh të lakmisë së ndërtuesve për të bërë ndonjë shtesë mbi plan apo mospagimi të rregullt taksash, apo konfliktet që mund të kenë lindur si pasojë e problemeve të pronësisë, t`i mbartet banorit që i është përmbajtur qartazi ligjit dhe marrëdhënies kontraktore për të cilat normalisht garant duhet të jetë vetë shteti. Pra kjo situatë për momentin nuk ka zgjidhje dhe të paktën sipas informacionit që përcillet në shtyp nuk është menduar ndonjë zgjidhje imediate. Normalisht duhet të zgjidhet me anë të nje akti ligjor apo nënligjor që ti lejojë në mënyrë specifike këto pallate të rregjistrohen, pasi është bërë një problem madhor për Tiranën dhe nuk ka marrë ende zgjidhje.

Në kohën kur pas një procesi masiv dhe të suksesshëm relativisht legalizimi të objekteve pa leje, a nuk duhet të kishte ardhur koha që me anë të një akti nënligjor apo mjeteve të tjera që synojnë të kapërcejnë ngërcin e krijuar ndërmjet bashkisë dhe zyrës së rregjistrimit të pasurive të paluajtshme, të pajiseshin me vërtetim pronësie mijëra banorët e këtyre pallateve që sipas një statistike të bërë publike po nga shoqata e ndërtuesve përbëjnë jo pak, por plot 90 përqind të pallatave të reja. Pra, sikundër u nënvizua edhe më sipër, me një logjikë të thjeshtë i bie që pjesa dërrmuese e banorëve që kanë respektuar rregullat dhe kanë blerë nga ndërtuesi pasi janë siguruar për lejen e ndërtimit dhe hipotekimin e karabinasë, sot janë peng i mungesës së lejes së shfrytëzimit nga bashkia për shkak të taksave shpesh të mospaguara korrektësisht nga ana e ndërtuesve, shtesave pa leje të lejuara makutërisht, apo problemeve të pronësisë për të cilat nuk duhet kurrsesi t`i faturohet barra qytetarit të rregullt dhe korrekt me ligjin. Kjo pasi do përcillte mesazhin e gabuar se kush zapton pa leje, legalizohet dhe madje duke paguar cmime dukshëm nën kosto, ndërsa kush mban faturën kryesore dhe investon kursimet e jetës për të blerë atë që ndoshta është kapitali më i cmuar i gjithsecilit penalizohet duke u mbajtur peng në pasjen e titullit të pronës që ai e zotëron qartë dhe dukshëm konform të gjitha rregullave kontraktore që bëjnë të funksionojë një shtet i së drejtës. Sic e theksuam në fillim të shkrimit, kjo është një cështje që prek disa dimensione: juridik, social, ekonomik dhe politik. Juridik përsa i përket të drejtës për të gëzuar pronën në mënyrë të qetë, të garantuar dhe të mbrojtur ligjërisht, cka është alfa dhe omega e shtetit të së drejtës. Social, sepse prek mirëqënien e mijëra familjeve dhe gjithashtu duke qenë se prona është në fund të fundit edhe status shoqëror, pse duhet të privohet qytetari i zakonshëm nga një investim i kryer me kursimet e jetës së tij, që t`i njihet në mënyrë legjitime ajo që i takon. Dimensioni ekonomik është gjithashtu mjaft i rëndësishëm, pasi prona është kapital, është aset i pacmuar që mund të vendoset si kolateral për marrje kredie për investim etj. Pra nga kapital i vdekur nëse do përdornim gjuhën e Hernando de Sotos, ky legalizim i vonuar i pjesës më korrekte të popullisës, do e kthehej në kapital të gjallë, të nevojshëm, madje të domosdoshëm për qarkullimin monetar dhe financat e vendit. Gjithashtu nëpërmjet një pagese nominale që mund të ishte kombinim i taksave të papaguara të ndërtuesve, por edhe ndonjë pagese simbolike nga ana e banorëve, mund të lehtësohej edhe barra e deficitit buxhetor, duke sjellë të ardhura jo të pakta në arkën e shtetit, duke marrë parasysh shkallën e gjerë të fenomenit. Sikundër nuk është për t`u nënvleftësuar ana politike e cështjes, ku këta banorë janë votues potencialë dhe përtej preferencave personale të castit për njërin krah/ lider apo tjetrin, në fund të fundit mendohet të votojnë në mënyrë racionale për kë palë do i japë zgjidhje problemit të tyre. Ose të paktën le të shpresojmë që gjuha e interesave do dominojë ndaj asaj të emocioneve tash e tutje në logjikën e votuesit shqiptar.

PS dhe Bashkia Tiranë japin pune qe nuk duan diplome

Nga Basir Çollaku

Protestues, punë që nuk kërkon diplomë, as master. Lajmërimi del te bashkia. Aplikoni. Mosha nga 14 në 94 vjeç, ora e tubimit do të lajmërohet nga organizatorët. Dita e punës kushton …Se si ka startuar kjo arrati politike e Edi Ramës do flasim pak radhë më poshte duke marrë në konsideratë edhe thënien e urtë se “Ujku qimen e ndërron por zakonin se harron”. Më shkoqur e drejtpërdrejt se kaq nuk kanë folur herë tjetër, përfaqësues të kompozuar të opozitës e ish-opozitës që ka kaluar në kmapin bashkikak, shoqata të bëra parti në prag zgjedhjes bashkia h, të tjerë të punësuar nga Rama, ngaqë nuk kanë më parti të tyret, ndonëse diku kanë tek-tuk zyra marrë me qera. Opozita e Bashkuar, ndërron emrin por jo njerëzit e mendimet, e në këtë histori të vjetër në këto ditë të reja, njoftohemi, ashtu si në një gazetë përditësimesh të lajmërimeve të biznesit, apo funeraleve, se politikanët opozitarë kanë vendosur të thërrasin protestat.Protestues. Kjo është tani puna më e re e ofruar nga e majta e shpërndare e opozita e bashkuar, nën kujdesin e veçantë të Partisë Socialiste dhe Bashkisë së Tiranës nën drejtimin e zotit Edi Rama.
Forca popullore bërtet zoti Ngjela, zëdhënësi i kryebashkiakut që beson fort në të drejtën anglo-saksone, sa herë del përpara ndonjë kamera, e jo kur eshtë ndoshta në procese gjyqsore. E forca popullore që nënkupton me këtë valë protestash avokati, kur i drejtohesh apo dedikohesh turmës së militantëve protestues nuk anon aq dëshirueshëm nga mendja se sa nga dhuna, çka ëndërron të ndodhë ish-kandidati përballë Ramës që akuzonte krysocialistin për vjedhje. . Zoti Gjinushi që sa herë lakon fjalën protestë e dhunë ndjehet mirë e nuk harron të buzëqeshe ka gjithnjë në mendje arkivin e 13 viteve më parë, kur gjendej tribunave të dhunshme të protestave në Vlorë ku përshëndetej me aq gishta sa mesazh përcjellin serbët. Me rikthimin e protestave Edi Rama dështoi dhe ra në bursën politike të muajit shtator, duke shtuar edhe mosvotimin e Gjykatës Administrative, e këshilluar nga amerikanët. Bashkiaku në dilemë u mundua të çorodiste mjedisin politik me largimin e Paulin Sterkajt nga Partia Demokratike, me shpresën se do ringjalleshin profeci, por edhe rutina e këtij tregu lagjeje, deformoi thelbësisht atë të drejtë vote, që ai kërkon transparencën. Në dëshpërim pa alternativë pushtetari vendor u bind tu rikthehet veprimeve të rrugës, si mjet shpëtimtar për të qenë personazh mediatik, ndonëse dobia nuk shkon aspak në adresë të qytetarëve.

Perse Protestat
Edi Rama nuk ka asnjë alternativë tjetër që të merret kush me të, vetëm të rrijë deri me tetë maj përballë zyrës së kryeministrit Sali Berisha në protesta edhe të dhunshme si lajmëroi zëdhënesi Ngjela. Për tiu shmangur forcës së vendimit të PE nesër për liberalizimin e vizave që e bën të pashpresë iluzionin e tij, ai shpiku protestat 30 ditë rresht deri ditën finale të liberalizimit Për këtë shpiku këtë punësim të përkohëshëm, ofertë sezonale e Partisë Socialiste dhe bashkisë së Tiranës, sepse nga shembujt e deritanishmë kemi të provuar q ëkjo lëvizje ka konsumuar miliona euro shpenzime.
Në këtë thirrje Rama gjendet rehat, sa i përket kualifikimit të atyre që ka ftuar të përmbushë qëllimet e tij. Protestues është një punë që skërkon diplomë. Do jenë njerëz që vetëm dëgjojnë e flasin e bëjnë zhurmë. Tani të gjithë e dimë e është zyrtare se në mitingjet socialiste shpërndahen zarfa me para pa u shqetësuar nëse mbikqyresh nga media, televizionet, sepse lidershipi ka vendosur fondin e protestave mënjane, ku duket kanë kontribuar përfituesit e ndereve në punët që nënshkruan kryesocialisti. Duhet të mendojmë se e gatshme është edhe Infrastruktura e protestës. Besoj se janë mirëmenduar profesionet e lira që ofron PS e Bashkia pas 15 tetorit. Ato janë ngjashëm me ato të mitingjeve e grevës së shkuar. Pra vende të lira pune, nëse mendohet të zgjerohet aktiviteti nëpër rrethe janë. Financier, këtu duhet pasur parasysh që të jesh i besuar i donatorit partiak në qendër në Tiranë. Gardianë. Këta janë pjesë e atyre burimeve njerëzore nga sektori i militantëve që përbëjnë forcën speciale të partisë, natyrisht do të përzgjidhet nga drejtues të lartë partiakë të formatuar në këtë drejtim. Të tillë janë kreytari PS për qarkun Ndreu e i sapoardhuri Sterkaj, që kthehet në ekip në formacionin kryesor të 2007. Menaxherët. Janë një tjetër trupë përgatitëse që mbajnë listat e pjesëmarrësve, dërgojnë mjetet e transportit nëpër fshatra, por edhe shumë autobuzë nëpër rrethe. Prapavija ka gjithnjë guzhinën, pije e ushiqm që për orët e zgjatura ofrohen shpeshherë pa pagesë për protestuesit.
Folës, këta meren tani më shpesh nga ish-e djathta e paga e tyre vjen e rritet sepse ata marrin përsipër të jenë me agresivët, lajmëtarët e revolucionit, rrëmbimit të armëve, marrjes me dhunë të insttucioneve, e të tjera xhevahire fjale. Këtu zakonisht përfshihen Ngjela, Gjinushi, Zogaj, Ndoka, Veliaj, ndoshtë në këtë fazë të dytë dhe Mero Baze që ka nisur të qarkullojë si libër thashethemet e fundit që i kanë mbetur. Protesta nis një muaj para se BE të marrë vendimin e fundit që e bën ligjore dhe të prekshme marrjen e vizave, e shpresa e organizatorëve është që të shtyhet kjo datë e “mallkuar për to” por bekuar për protestuesit që janë detyruar sezonalisht të marrin ca para. Vizioni politik i kryebashkiakut me këtë ngjarje të re nuk është aspak ajo që presin shqiptarët. Nuk është punë me vend kjo, Protestues Sezonal, ofruar nga Partia Socialiste dhe Bashkia Tiranë. Pastaj po ka kohë prokuroria të pyesë një herë Kush paguan?

E majta, një allasoj partie “politike” trasversale

Nga: Alba KEPI

Ndërsa kriza e arsyes përparon dukshëm në skenarin politik të së majtës, forma dhune nihiliste “të frikshme” dekorojnë edhe skenarin social-kulturor të eksponentëve të saj. Është një lloj dhune që manifestohet nën akte totalitare, pa sens, që dhuron gjithçka gratis. Është një nihilizëm i ashpër me dëshirë-nevojën e vetëvlerësimit, të afirmimit të imponueshëm, të palogjikshëm, shumë larg simboleve politike e vetëm për të frenuar situatën. Entuziazmi i asgjësë ngjan me një tentativë të dëshpëruar për të mbuluar humbjen, boshatisjen, kotësinë, idealizmit e tyre të ekzagjeruar. Në vend që të luftojnë “përbindëshin” e servirin me një respekt absurd si të jetë zoti. Ulërasin se kanë në dorë të vërtetën e fundit, por asgjëja e zbuluar pas çdo veprimi të tyre çirret: “Hidhini në det të gjitha rregullat, në fund të fundit nuk na duhen. E atëherë le t’i hedhim në det! Gjithçka që kryhet, nuk na hyn në punë?! Le të jetojmë duke luajtur! Por mos dhe më idioti i lojërave ka nevojë për rregulla? Si mund të luhet pa rregulla? E kjo pyetje kërkon pak shpresë në përgjigje. Por jo thotë i dituri nihilist i së majtës: bukuria e lojës së masakrës është të mos kesh rregulla. Personi më normal i përgjigjet menjëhershëm: një lojë pa rregulla mbyll çdo lojtar në vetmi të mërzitshme, pasi l protesta uan vetëm, kundër asgjësë. E logjika më e thjeshtë nihilistike duket se është vetëvrasja, në rastin e së majtës vetëvrasja politiko-ideologjike. Të përballosh temën e nihilizmin e të mos përmendësh Nietzschen është e pamundur. Nietzsche urrente imituesit, njerëzit e asgjëje, të kotët që nuk vinin në lojë gjithçka, madje dhe vetveten. “Derrat e entuziastët nuk dhunojnë kopshtin tim”, – thotë ai. Super-njeriu i tij duhej të kish aftësinë të shkonte përtej vetvetes, ishte një studiues pothuajse alkimist, që gjërat e thëna e të kryera i përballonte personalisht e jo një mendues i asgjësë. Dhunësia nihiliste e mendësisë së të majtës duket se ka harruar pohimin e tij filozofik: “Unë flas vetëm për gjëra që i kam jetuar e jo që i kam thjesht menduar”. Kërkohet e vërteta si një biznes personal, subjektiv, çdokush me botën e tij e me personazhet që lëvizin ekskluzivisht për një individualizëm vetjak. Të humbësh këtë maskë individualizmi është e thjeshtë, të zbulosh “të vërtetën” e të gjendesh befas i privuar nga identiteti, do të thotë t’i kesh dhënë më në fund përgjigje pyetjes më thumbuese: “Kush jam unë?” Të vëzhgosh ose edhe të studiosh mbeturinat vetjake herë-herë është e detyrueshme, por t’i përmbysësh të gjitha e të rrish orë e orë të tëra, ditë pas dite e për gjithë jetën duke i gërmuar është e ekzagjeruar. Dhuna nihiliste e së majtës mban erë mërzitje, dëshpërimi, vetmie, kalbje, vetëvdekje. Është vërtet e nevojshme të humbasim në një dehje të tillë boshe e në një situatë lëmshi reklamuar ekzaltueshëm e gratis nga dhuna nihiliste? Nuk duhet të shkëmbejmë “lindjen e diellit” me “perëndimin e tij”. Kur dielli i lë vendin e tij hënës, para se të shfaqet errësira, i thotë mirupafshim e jo lamtumirë. Përse ta transformojmë gjithçka në regres? Tendenca e mohimit të gjithçkaje të arritur çon nihilizmin në maskimin e asgjësë me entuziazmin e asgjësë. Nihilizmi nuk është veçse një propagandë, nuk është as shtazë e as virus që shëtit në shoqëri, siç duan të bëjnë të besojnë disa. Është veçse një allasoj partie “politike” trasversale me një qëllim të vetëm, shkatërrimin e të gjitha vlerave. Pse? Sepse ata jetojnë në tokën e askujt, ku koha është boshe, familja pa funksion, shkolla pa interes shoqëria pa kuptim, autostima, sensi e identitet të humbur. E përgjegjësit janë të identifikueshëm në të gjitha ato veprimet e atyre mësuesve të vjetër që kanë propozuar shkatërrimin e ndërtesës së vjetër pa pasur në mëndje as një projekt të ri. Po pse të preokupohemi? “Le të hedhim gjithçka në det”, – përgjigjen dhunshëm nihilistë e së majtës. “Nihilisti është miku më i tmerrshëm, – shkruan Nietzsche, – e nuk nevojitet ta përzësh, pasi ka kohë që është i padukshëm e do të reagojë si të dojë nëpër shtëpi. Ajo çka duhet të bëjmë, është ta identifikojmë e ta shikojmë mirë në fytyrë”.

Përplasja në Uashington për Epirin e Veriut

Pregatiti: Ibrahim HOXHA

Çarl Hart (Charles C Hart), president i Miqëve Amerikanë të Shqipërisë, ish-ambasador i SHBA-ve në Shqipëri në vitin 1926, politikan i hollë, historian me dijeni të thella dhe kundërshtar i rreptë i padrejtësive u ngrit si mal madhështor, sidomos në prag të mbarimit të Luftës së Dytë Botërore, kur pushtetarë eprorë grekë, brenda dhe jashtë vendit, zunë të shurdhonin botën se i quajturi prej tyre “Epir i Verìut” i përkitkësh Greqisë. Me dredhi e dinakëri të grekët, ata po gënjenin botën dhe po bënin me vete edhe politikanë amerikanë të acropolis dorës së parë; ndër ta edhe senatorin me shumë peshë, Péperin. Kundër gjykimeve të tij ngriti zërin i dëgjuari Çarl K. Hart dhe e detyroi të mbyllte gojën. Në njërën prej letrave të veta të botuara në “Washington Post” të 1 marsit 1946, Peperit i shkruante: “Keni shpallur se do të bëheni mbrojtës i fushatës për drejtësi të Komitetit Grek, i cili lufton për kërkesat greke të zhdëmtimeve të luftës, kur do të bëhen traktatet e paqes me shtetet e Ballkanit.Si zakonisht, senator Pepper…ju dridheni nga zemërimi për “padrejtësitë” që i janë bërë Greqisë…Lëvizjen e Drejtësisë për Greqinë e polli K. Dhiamandópullosi, ambasadori grek në Uashington dhe kryetari i makinës së propagandës së organizatës imperialiste greke në SHBA…Ju jeni në një shoqëri të keqe. …Miqtë Amerikanë të Shqipërisë në…”Washington Star” të 23 korrikut të vitit të kaluar kanë bërë kërkesa për zhdëmtime lufte…edhe të viktimave të tjera të Musolìnit: Shqipërinë, Jugosllavinë dhe Etiopìnë…Ju, senator, thoni se drejtësia për Greqinë ka 4 qëllime; i 3-ti ndër ta është “Kthimi i Epirit të Veriut Greqisë”. Kjo deklaratë arrin të thotë që të vuloset qysh tani një përpjekje grabitqare kundër Shqipërisë së varfëruar, për të cilën Greqia ka 32 vjet që po bën çmos; ky i kështuquajturi “Epir i Veriut” është Shqipëria e Jugut…Kërkesa ka qenë gjithnjë kaq qesharake, sa që vendimi kundër Greqisë është dhënë tri herë rresht. Në gushtin e 1923-it, Lidhja e Kombeve dërgoi në Greqi një komision për të përcaktuar në vend kufirin greko-shqiptar. Të gjithë anëtarët e atij Komisioni; – 4 italianë dhe një përkthyes shqiptar, – u vranë pa mëshirë ditën që arritën në Greqi. Kjo qe mënyrë greke për të zgjidhur në atë kohë një grabitje kufiri …Këtë herë u përdor një metodë më e stërholluar; dora e vdekjes që u përdor kundër Komisionit të pafat të vitit 1923, u zëvendësua me ju dhe shumë nga kolegët tuaj.

Vrasësit edhe në këmbë

Qeveria greke s’i kapi kurrë vrasësit; kështu tregoi fajësinë e saj dhe si shenjë njohjeje të fajit, pranoi ndëshkimin, duke i paguar Italisë 1 milionë dollarë…Ky i ashtuquajturi “Epir i Veriut” nuk ka qenë kurrë pjesë e Greqisë, të paktën që 600 vjet e këtej…Meqë kërkesa greke bazohet në gjeografinë e vjetër, është interesante të përmendim se Straboniin, – një nga autorët më të mëdhenj të Greqisë së vjetër (lindur më 64 p.e.s)- na thotë se epirìtët nuk flitnin greqisht, po ilirisht; kjo do të thotë se ata nuk ishin aspak grekë, po shqiptarë.Grekët që kanë kërkuar përkrahjen tuaj, senator Pepper, janë kryesisht monarkistë grekë në SHBA, të udhëhequr nga z. Dhiamantopullos…Për të grabitur Shqipërinë e Jugut, z. Dhiamandopullos, flet pa kursim se Shqipëria e ka shitur pavarësinë e saj në vitin 1939, si përfundim i dallavereve të shumë vjetëve me Musolinin. Konferenca e Ambasadorëve, një ndihmëse e Lidhjes së Kombeve, Shqipërinë e shiti për herë të parë më 9 nëntor 1921, kur votoi që këtë vend ta bënte mundësisht (hamendësisht) një vend nën mbrojtjen e Italisë, pa mbajtur parasysh se Shqipëria qe një anëtare e rregullt e Lidhjes së Kombeve e që si e tillë kishte të drejtën e sigurimit nga Lidhja e Kombeve. Shqipëria s’e pranoi atë vepër gjer në qershor të vitit 1926, kur Musolini qeverisë shqiptare i kërkoi që të nënshkruante një dokument që ta pranonte për mbrojtës. Për të fituar kohë, qeveria shqiptare ftoi në takim ministrat: amerikanin, britanikun, francezin e jugosllavin dhe i njoftoi se kishte vetëm 24 orë afat para se të vinte nënshkrimin. Ministri britanik…ngriti zërin kundër kësaj përçapjeje italiane; mirëpo, për fatin e tij të keq, u thërrit nga Austin Çamberlani –ministri i P. J.,- dhe, ngaqë kishte vepruar ashtu, e detyroi të dorëhiqej; kjo për të marrë me të mirë Musolinin.
Si ministër i Amerikës, atë kohë, në Tiranë unë e dëgjova përmbajtjen e kërkesës italiane dhe thashë se do ta raportoja në Uashington. Po…duart e qeverisë sonë ishin të lidhura nga politika izolacioniste që Senati kishte vendosur…Franca e Jugosllavia s’ bënë asnjë veprim dhe Shqipëria, pa një ndihmë të jashtme, me një traktat që u bë në nëntor të 1926-s, pa dashje iu dorëzua Italisë. Ai traktat përgatiti udhën e invadimit italian 13 vjet më vonë.
Tani, senator, dëgjo! Përpara se të shkoni thellë, duke përkrahur kërkesat greke, unë ju këshilloj të merrni vesh se ç’ndiejnë grekët për punën e një plebishiti në Shqipërinë e Jugut, të cilën ata me dhelpëri e quajnë “Epir të Veriut”. Për qindra vjet rresht, Shqipëria e Jugut ka qenë e populluar në mënyrë mbizotëruese me shqiptarë nga Korça –qyteti i dytë më i rëndësishëm i Shqipërisë, – të cilin grekët e kërkojnë si një dhuratë speciale; popullsia e saj është tërësisht shqiptare. Udhëheqësit reaksionarë grekë kanë heshtur me dashje në çështjen e një plebishiti. Pyeti se ç’mendojnë për një punë të tillë. Miqtë amerikanë të Shqipërisë s’kanë asnjë frikë nga vota e popullit të Shqipërisë së Jugut.

Për të mirën tuaj, kini mendjen!

Grekëve, gjithnjë dallaveraxhinj natyralë, u vjen mirë” që me kërkesën marramendëse për zhdëmtime lufte “të paraqitur tetorin e kaluar”, të mbysnin dy vendet dëmpaguese: Italinë dhe Gjermaninë. Nëse u jepej shuma e kërkuar, “atëherë do të shkatërrohet edhe ekonomia e Evropës dhe e Botës”; madje “nuk do të mbetet asgjë për ato kombe që kanë humbur shumë mijëra herë më tepër njerëz, të holla, gjak, djersë, punë dhe lot”.(AQSH. F251, kutia 3, f.q. 36-40); padyshim që këtu e ka fjalën për Shqipërinë, shtetin më të dëmtuar. Në një tjetër letër, të botuar në “Washington Post”, më datë 11 mars 1946, Peperit i drejtohej me këto fjalë: “T’u shkruaj juve, senator, u bë udhë, kështu që të jesh i përgatitur se nga unë ke për të dëgjuar deri sa ju keni për të treguar interes në qëllimet grabitëse të grekërve, të cilët duan të rrëmbejnë pjesën më të pasur të Shqipërisë. Kam përpara meje një kopje të rezolucionit të paraqitur më 19 shkurt, me anë të të cilit kërkohet kthimi i “Epirit të Veriut” – duke futur brenda dhe Korçën, – Greqisë. Rezoluta e juaj u përpilua dhe iu paraqit Senatit më 1919, nga i ndjeri, senatori Henri Kabot Logde…Ai pranoi paditurinë e tij mbi këtë çështje, po tha se nuk dukej se kishte ndonjë kundërshtim.Rezoluta e juaj nuk ndryshon as edhe një fjalë apo rrokje të rezolutës së Logde-it, e cila u miratua nga Senati më 20 janar 1920, kur nuk qe bërë as thirrja e emrave të të pranishmëve. Ai që kryesonte mbledhjen, tha vetëm: “Meqënëse s’ka ndonjë kundërshtim, rezoluta miratohet”. Në atë mbledhje kishte vetëm 5 senatorë; ndër ata që mungonin ishte edhe vet senatori Logde.Asokohe Shqipëria s’kishte miq në këtë vend dhe për amerikanët nuk ishte si shtet. Prandaj, nuk kishte asnjë që t’i kundërvihej dredhisë së Logdes. Po rezoluta e senatorit Logde s’kishte fuqi ligjore, siç do të kishte e juaja.Shqipëria u njoh nga qeveria jonë më 1922…Ajo tani ka me mijëra miq në Amerikë; këta janë të vendosur që atij vendi të vogël t’i bëhet drejtësi. Reaksionarët imperialistë dhe monarkistë grekë, të cilët janë duke u përpjekur –dhe deri diku me sukses- që të organizojnë Senatin e SHBA-së me qëllim që të grabisin tokë nga Shqipëria, do të dështojnë. Në “Washington Post” të 1 marsit kam treguar se imperialistët grekë kanë qenë mundur tri herë gjatë përpjekjeve të tyre të fëlliqura për të rrëmbyer një pjesë të Shqipërisë…

Grekët kërkojnë Korçën. Përse?

Pasi tregon rëndësinë politike dhe ekonomike si edhe shqiptarësinë e saj, Ç. K. Harti vazhdon: “Senator Pepper, mendoje prapë këtë punë!…Më tepër se 40. 000 shqiptarë tani mjerisht banojnë në provincën greke të Janinës, ku popullsia shqiptare është zotëruese. Duhet që në Janinë të ketë një plebishit për hir të atyre shqiptarëve tani të shtypur nën represionin grek, po një gjë e tillë nuk zihet në gojë….

Senatorit Tom Connally
Përpara Komitetit me rëndësi të Senatit që ju kryesoni, gjendet rezoluta 82, që t’i jepet Greqisë imperialiste dhe grabitëse titulli mbi një të katërtën e popullsisë së Shqipërisë dhe një të pestën e burimeve agrare më të pasura të vendit”. Më tej Kenellit i përmend se shteti Teksas nga është edhe Kenelli, pavarësinë nga Meksika e fitoi më 1836. Kështu, meqë pjesa shqiptare e kërkuar nga Greqia s’ka qenë kurrë me Greqinë, a nuk mund të ketë aq të drejtë “sa ka dhe populli juaj për shtetin Teksas?. Të lutem, mbaji në mend këto gjëra, nëse rezoluta 82 e Senatit vjen për t’u shqyrtuar në Komitetin tuaj!

Zotit Sunner Welles
… ju keni bërë një gabim që më në fund e bën çdo gazetar që detyrohet të mbushë një shtyllë gazete çdo ditë, ndonëse me vështirësi gjen ndonjë temë që vlen të bisedohet. Në «Washington Post» të 6 marsit ju analizoni «Të drejtat e traktateve greke» dhe, kur fillon të merresh me çështje që janë kaq larg nga njohuritë e tua, thëniet tuaja stërhollohen dhe zgjatohen në mënyrë të rrezikshme. Për këtë arsye ju nga një herë bini në gabime dhe ju pëlqen të fshikulloni kamxhikun. Së pari, nëse Greqisë apo çdo vendi tjetër i jepet rrip i gjatë toke në kufijtë e saj që i përket një vendi fqinj me qëllim sigurimi kombëtar¹, unë ju pyes: “Atëherë, përse hyn në punë Këshilli Ndërkombëtar i Sigurimit që është ngritur tani së voni?”. Nëse për të ruajtur sigurinë e një kombi u dashka që t’i jepet këtij kombi tokë që i përket një fqinji më të dobët, unë them se UNO mundet fare mirë të vetëasgjësohet menjëherë. Ju i përmendni kërkesat greke mbi …Shqipërinë si “ndreqje të vogla toke”,…Këto “ndreqje të vogla” në Shqipëri kanë për qëllim që t’i grabisin këtij vendi një të katërtën e popullsisë e një të pestën e tokës së saj më të mirë dhe 250.000 shqiptarë t’i bëjnë skllevër….

Zoti Uelles, ju dhe senatori Pepper që keni marrë përsipër çështjen e imperialistëve grekë…, dëgjoni! Virgjili ka thënë: “Unë i kam frikë grekërit edhe kur sjellin dhurata”. Euripidi, vetë një grek, ka thënë: “Mos i zër besë asnjë greku!”. Virgjili dhe Euripidi, duke përfaqësuar kulturën më të lartë të kohës së tyre, kanë njohur tipin e grekut reaksionar, imperialist e monarkist, si ai² që ka fryrë senatorin Pepper dhe ju me veprime të shtrëmbta përsa u përket kërkesave greke. Këta grekë, mjeshtër të intrigave, kanë qenë të kujdesshëm që të mos ju paraqesin as juve, as senatorit Pepper kërkesat e plota të Greqisë, të cilat në letër do të bënin njeriun të besonte se pjesa më e madhe e gjysmës perëndimore të hemisferës së Lindjes ka qenë e krijuar vetëm për Greqinë. Këta imperialistë, ndofta do të donin të ndryshonin edhe përmbajtjen e lindjes fillestare: “Zoti më parë krijoi qiellin dhe tokën për Greqinë”.
Greqia, dikur djepi i artit e i kulturës, nën udhëheqjen e imperialistëve të uritur, tani është bërë një shesh cmire dhe lakmie që kërcënon paqen e botës…Këtyre grekëve tokë-grabitës u pëlqen që Shqipërinë ta quajnë si një «shtet muhamedan të vogël, të ndyrë e barbar» dhe si «vend kusarësh». Shqipëria në 50 vjet e këtej s’ka prodhuar asnjë shembëll kusaresk kaq të poshtër, kaq të djallëzuar, sa vrasja më 1923 në Greqi e Komisionit zyrtar të Lidhjes së Kombeve, i cili ishte dërguar të përcaktonte në vend kufirin greko-shqiptar.

Një fjalë të fundit, senatorit Pepper
Zhvishuni nga këshillat dhe mënjanohuni nga shoqëria e reaksionarëve të maskuar imperialistë dhe monarkistë, që duan t’ju bëjnë udhëheqës në grabitjen e një vendi të vogël e të pambrojtje, i cili ka qenë viktimë e njerëzve dhe e kombeve të këqij që 3.000 vjet e këtej!” (AQSH. F.251, dos 14, fletët 30-35).

1) Përsëritje kërkese, e parashtruar Konferencës së Ambasadorëve dhe Konferencës së Paqes nga kryeministri, Lefter Venizellua dhe kryekomandanti, gjen. Danglliu.

Ne 60- vjetorin e lindjes Presidenti i Republikes Bamir TOPI dekoron aktorin Zef DEDA – “Mjeshter i Madh”

Mediat e Shkodres, ato qe jane ushqyer prej te pakten 13- vitesh me krijimtarine e aktorit te mirenjohur te humorit shqiptar, as nuk e pasqyrojne te pakten ne rubrika informative (lajme) evenimentin e rendesishem
Pa me te voglin dyshim nje nga emrat me te medhenj te skenes se humorit shqiptar, aktori Zef DEDA eshte nderuar nga Presidenti i Republikes z. Bamir TOPI me titullin e larte “Mjeshter i Madh”. Akordimi i kesaj mirenjohjeje per karrieren brilante te aktorit Zef DEDA mund te kishte ardhur edhe me heret, por u desh 60- vjetori i lindjes se “Caplinit Shqiptar” qe ne gjoksin e tij te varej dekorata e larte “Mjeshter i Madh”.
Ashtu sic edhe 10- vjet me pare, edhe ne kete pervjetor te rendesishem te jetes se tij, Zef DEDA donte ta ndante gezimin me spektatorin qe e ka ndjekur dhe duartrokitur per mese 4 dekada ne te gjitha skenat e Shqiperise por edhe me gjere. Aktori Deda i besoi serish bashkepunimit me Agjensine e Spektakleve “Buna 1” me president Arben MAZIN. Gjithcka ishte vijimesi e nje bashkepunimi te ngushte te kesaj agjensie me te gjithe aktoret dhe artistet shqiptare, ne vecanti me ata shkodrane ku spikat natyrshem aktori Zef DEDA. Me eksperiencen e gjate ne organizimin e evenimenteve te tilla ne artin e kulturen shqiptare qe nga viti 1999, Agjensia e Spektakleve “Buna 1” me recitalin “Zef DEDA Show” shenoi koncertin e 187 te ideuar dhe te menaxhuar me shume sukses nga kjo agjensi.
Natyrshem, edhe “Zef DEDA Show” i organizuar me 25 tetor 2 deda1 010 ne Pallatin e Kongrese ne Tirane, shenoi nje tjeter arritje te Agjensise se Spektakleve “Buna 1” por pati edhe nje ngjarje te vecante, ndoshta te paharruar ne jeten e Zef DEDES por edhe familjes artistike qe kompletohet edhe me femijet Juli dhe Mario. Per karrieren brilante dhe aktivitetin e shtrire pergjate mese 4 dekadave, Presidenti i Republikes Bamir TOPI i akordoi aktorit Zef DEDA titullin e larte “Mjeshter i Madh”. Dekorata e larte shoqeruar me dekretin presidencial iu dorezua aktorit shkodran nga sekretari i pergjithshem i Presidences Aleksander FLLOKO dhe keshilltari i Presidentit te Republikes Fatlum NURJA. Spektakli “Zef DEDA Show” rriti ndjeshem dozen emicionale jo vetem te pjesemarresve, por edhe te spektatoreve ne salle. Titulli i dhene, nuk eshte asgje me shume se nje vleresim, mbase i vonuar per aktorin Zef DEDA, i cili qe ne vitin 1987 ishte nderuar me titullin “Artist i Merituar”. Karriera dhe rolet e aktorit Deda jane te mirenjohur nga te gjitha moshat dhe thuajse te gjithe brezat. Diapazoni artistik interpretativ i Zef DEDES ka nisur qe nga rolet e femijeve dhe deri tek imitimet e paharruara e unikale te Carli Caplin, duke e kthyer edhe ne sozine me perfekte shqiptare te aktorit te madh.
Ne kete shkrim, nuk e gjejme me shume vend te ndalemi dhe te tregojme se cilat ishin arsyet qe Zef DEDA u nderua me titullin e larte. Aktiviteti i tij ka qene perhere ne qender te vemendjes se spektatoreve dhe telespektatoreve. Ne rreshtat e fundit kemi deshire te evidentojme nje fenomen, i cili nuk nderon aspak mediat lokale te Shkodres. Titulli i larte “Mjeshter i Madh”, eshte marre dhe do te merret nga shume artiste shkodrane ne vite. Ceremonia e dhenies se titullit, perhere ka patur nje jehone te natyrshme ne keto media. Kjo jo vetem ne rubrikat informative (lajme) por edhe me lidhje direkte me telefon apo edhe me ftesa ne studio per emisione te ndryshme kulturore. Ne rastin e marrjes se titullit “Mjeshter i Madh” nga Zef DEDA, ka patur nje deda2 heshtje totale, pa dashur ta quajme edhe “terr informativ”. Mund te kete shume justifikime cdo media, por ne rastin e “Zef DEDA Show” vetem harresa nuk mund te jete justifikim. Pervec spoteve televizive ne media vendore (vetem 1 ne fakt) por edhe kombetare, Agjensia e Spektakleve “Buna 1” vendosi dhe qindra postera ne vende te ndryshme publike dhe madje nje poster shume te madh ne mes te “Piaces”. Por edhe te mendosh per dashakeqesi apo smire ndaj aktorit Deda, eshte vertete e pabesueshme. Ka disa arsye, por ne fakt po permendim vetem dy nga ato. Zef DEDA eshte vertete nje artist lokalist shembullor. Edhe pse nuk i kane munguar ofertat brenda e jashte Shqiperise, ai vazhdimisht ka qene dhe mbetet nje aktor i teatrit “Migjeni”, besojme deri ne fund te karrieres se tij. Pavaresisht kushteve financiare aspak te favorshme, Deda nuk u largua, sic edhe mbase me te drejte kane bere pergjate viteve mjaft emra te spikatur te artit. Arsyeja e dyte se pse gezimi i Zef DEDES nuk duhej te mungonte ne ekranet e televizioneve te Shkodres, eshte edhe me e forte. Te pakten qe prej 13 vitesh, rolet dhe karriera e Zefit (ashtu si edhe shume aktoreve e artisteve te tjere shkodrane) ka ushqyer programacionet televizive te mediave elektronike vendore. Nuk ka asnje familje shkodrane qe te pakten nje here, nuk ka qeshur nga batutat e “Kunati i shokut Xhemal”, “Kola i dritave” apo ndonje skec tjeter i spikatur. Permes ketyre filmimeve, mediat elektronike te shkodres kane mbushur programacionin, kane shtuar audiencen dhe indirekt kane edhe fituar financiarisht. E pra, te pakten 90 sekonda (ne lajme), cdo media ne Shqiperi e ka patur detyre t’ia “fale” Zef DEDES per te pasqyruar dekorimin me titullin “Mjeshter i Madh”. Mediat vendore te Shkodres, e kane patur me shume se detyrim. Titulli per Zefin, eshte vleresim per ate personalisht, por edhe artin ne Shkoder. Fatkeqesisht, nuk mund te bejme asnje koment me shume, pervecse mediat e Shkodres (por edhe me gjere ne Veri) i shtuan edhe nje TURP tjeter vetes! Zefit, karrieres se tij por edhe titullit “Mjeshter i Madh”, nuk iu zbehen aspak vlerat! Ato jane ndertuar me dhjetera vite, ndersa mediat vendore elektronike po tregojne se akoma nuk kane dale nga shpergenjte!

Blerti DELIJA

Pornostarja e parë shqiptare, Breanne

Breanne tregon se ka punuar në një restorant dhe jetonte në një dhomë me disa shoqe që punonin si aktore në filma hard dhe aty ka filluar gjithçka
Ka qenë një befasi e vërtetë kur rastësisht kemi gjetur në internet disa të dhëna për një vajzë, e cila tregon se është me origjinë shqiptare dhe ka si profesion atë të aktores në filmat porno. Vajza është 22 vjeçe, quhet Breanne (padyshim një emër me të cilin është pagëzuar më vonë). Thuhet se vajza ka ikur së bashku me familjen në fillim të viteve ’90 për në Itali. Më pas janë vendosur në Kanada, ndërsa prej disa vitesh jetojnë në Kaliforni. Breanne tregon se ka punuar në një restorant dhe jetonte në një dhomë me disa shoqe që punonin si aktore në filma hard dhe aty ka filluar gjithçka. Por gjëja që të bën përshtypje është se vajza nuk ka luajtur asnjëherë me djem në këto filma por vetëm me vajza, madje e pyetur nga gazetarët ajo pohon se nuk e ka ndërmend që të bëjë ndonjë film me djem edhe pse nuk është lesbike dhe në jetë djemtë i pëlqejnë. Duke pasur parasysh prejardhjen e saj, Breanne tregon se familja nuk e di se me çfarë merret, vetëm e motra, e cila është 25 vjeçe dhe e ka marrë vesh pak kohë më parë, ndërkohë që ajo ka dy vjet që e ushtron këtë profesion. Breanne studion për psikologji dhe pohon se filmat hard nuk do të jenë e ardhmja e saj. Një kuriozitet, Breanne tregon se nuk shikon asnjëherë filma porno, madje as filmat e saj nuk i shikon kurrë.

Nëpër forume të ndryshme në internet është diskut breane uar gjatë për Breanne, vajzën shqiptare që i është dedikuar pornografisë. Dikush e ka pritur keq, të tjerë nuk arrijnë ta besojnë, ndërkohë që një pjesë tjetër mendon se nuk ka asgjë të keqe që ajo ushtron këtë profesion, pasi ne kemi me qindra mijëra vajza shqiptare që kanë mbushur trotuaret e botës. Natyrisht reagimet e tyre janë të natyrshme pasi gjithnjë shkakton çudi diçka që ndodh për herë të parë. Dhe Breanne është shqiptarja e parë e identifikuar si një aktore filmash pornografikë. Më poshtëë do të lexoni intervistën që vajza shqiptare i ka dhënë një gazetareje amerikane në sheshxhirimin e filmit të radhës të titulluar “Kick Ass Pictures”.

Për çfarë studioni?
Jam studente me kohë të plotë, studioj psikologji dhe seksologji (seksologjia e njeriut)
Eksperienca seksuale e parë me një djalë?
Si marrëdhënie ka qenë në moshën 17 vjeç. Ishte i dashuri im, kemi vazhduar bashkë për dy vjet.
Eksperienca e parë me një vajzë?
Më shumë se një puthje apo vetëm puthje? Sepse nëse thoni për një puthje atë e kam dhënë në shkollë të mesme. Dhe nëse thoni për më shumë se një puthje kjo ka qenë kur kam nisur të merrem me porno..
Preferoni djemtë apo vajzat?
Djemtë.
Ju jeni vetëm me vajza në dhomat e xhirimit?
Po, vetëm vajza.
Shikoni porno?
Jo.
E mbani mend kur keni parë filmin e parë porno?
Kam qenë nëse nuk gaboj në shkollë tetëvjeçare dhe isha duke pare një djalë dhe një vajzë bashke që më pas u rrethua nga 3 vajza. Ma hoqën trurin. Nuk dija asgjë se çfarë bënin por që nuk më dukej aspak normal dhe shumë e shpifur.

Keni shikuar skenat tuaja?

Jo! Nuk më shkon ndër mend të shikoj porno, edhe të miat. Nuk i kam shikuar kurrë.
E dinë të afërmit tuaj që me çfarë merreni?
Asnjë nuk e di përveç motrës.
Keni ndonjë plan të bëni një film djalë-vajzë?
Jo, ndihem më shumë lesbike-biseks.
Keni plane afatgjatë?
Jo nuk kam. Dua të diplomohem. Nuk kam ndonjë ide.

Intervista është bërë nga Acme Andersson.
Kjo intervistë është bërë gjatë xhirimeve të filmit “Kick Ass Pictures” të “Mary Care Rules 3”. Breanne ka marrë pjesë dhe në “Nectars Mystified”, “Elegant Angels”. “Where the gils 8” dhe “Hustlers Campus Confessions 9”.

Emri: Breanne
Nga: Shqipëria
Pesha: 54 kg
Gjatësia 1.65
Masat e trupit: 80-55

Lorena Cika, shqiptarja që po trondit Italinë me fotot e saj

Në një bisedë të zakonshme të lë përshtypjen e vajzës së turpshme, por kur shkel në pasarelë bota është nën këmbët e saj.
Mund të quhej “miss trishtimi”, sepse ka tërhequr vëmendjen e fotografëve të njohur në Itali, si Franco Fontava apo Adolfo Tavilla në sajë të portretit të egër, e që buzëqeshjen nuk e dhuron lehtë. Është Lorena Çika, që ka idhull Klaudia Shifer, dhe që është vajzë e ndjeshme, romantike dhe shumë e butë. Por kur pozon, i ngjason një “bishe” të vogël. I ka hyrë modës që 14 vjeçe për kompani dhe marka të ndryshme në Itali, dhe tani është në pritje të ofertave të mëdha. Por mendimi për t’u rikthyer në Shqipëri, i ka kaluar rrëmbimthi në mendje, sepse në çdo moment dorëzohet nga prapaskenat e asaj botë, dhe mendon se ndoshta nuk është botë për të. Sepse thellë është vajzë e brishtë. “Nëse do të kthehesha në Tiranë, do të ishte një arsye shumë e fortë, dhe ndoshta fillimi i një shkolle këtu”. Ka ardhur të kalojë pushimet në Shqipëri, por nuk e fsheh që është në moment reflektimi për jetën e saj. E ka nisur si miss, pastaj si modele, dhe ka pasion aktrimin. Por tani gjithçka ka dashur ta bëjë e ka bërë për art, edhe pse nuk kërkon të bëhet e famshme. E pranon që nuk ndjehet e lumtur, dhe jeton në një Itali të madhe, ku konkurenca është e fortë dhe ku racizmi ekziston ende. Sapo ka kaluar një eksperienë të tillë gjatë provimit për mbrojtjen e diplomës për designe.
Tregon se provimi i diplomës në shkollën 5 vjeçare të modës, që sapo përfundoi ishte një racizëm i hapur ndaj vajzave shqiptare. Nuk i kishte ndodhur më parë të mërzitej aq shumë dhe të binte 5 kg në peshë, kur tregon se si mori një goxha të bërtitur nga kryetarja e komisionit të provimit, kur ajo mori vesh që vajza ishte shqiptare.
E di shumë mirë se bota e modës nuk është fushë me lule. Ka shumë fallsitet e prapaskena. “Që të shpëtosh, duhet të punosh vazhdimisht”, tregon Lorena. Por ajo të paktën aparatin fotografik, nuk ta braktiste kurrë.” Ndoshta kam qenë me fat, që fotografët kanë qenë të aftë të nxjerrin anët e mia më të mira të karakterit tim, edhe kur bëhet fjalë për topless”. Po si e shikon ajo pozimin nudo? “Arti i nudos nuk ka lindur sot, është i vjetër sa e gjithë bota dhe i miklon të gjithë sepse është i bukur”, thotë Lorena. lorena
Dhe një topless nga ajo është shumë trullosës, edhe pse ajo këmbëngul, që nuk është pika e saj më e fortë si fotomodele. Është buzëqeshja e pashfaqur, ajo që i tërheq më shumë njerëzit tek ajo. Po ashtu Lorena ka mësuar se arti nuk ka norma, rregulla e paragjykime. Ajo ka marrë guximin duke shkelur në rrugë, që moshataret e saj ndoshta nuk guxonin asnjëhere. “Për mua, fotografia dhe sfilimi mbi tapetin e pasarelës, janë magjia vetë. Kur shkel aty, jetoj në tjetër botë, shijoj dritat e prozhektorëve, sytë e njerëzve që më ndjekin. Shkel në tjetër realitet”
RASTËSIA QË E PËRFSHIU NË MODË
Gjashtë vite më parë Lorena mbërriti në Siena të Italisë, për të vazhduar shkollën e stilimit. Dhe kjo jo se kishte ndonjë prirje të veçantë për design, por sepse i kishte hyrë botës së artit që e vogël, dhe dëshirontë të mbetej në këtë fushë. E ky ishte vetëm një fillim.
Historia e saj për të hyrë në fushën e modës ishte aq spontane sa ndërsa shoqëronte shoqen, në një kast për modele, zgjedhin pikërisht Lorenën dhe jo shoqen. E kjo nuk është një histori e stisur, por kështu i kishte ndodhur me të vërtetë. Konkurset e bukurisë, ishin shansi që mund t’i krijonin mundësinë për të hyrë në fushën e modës. Edhe pse nuk kishte fitonte të ardhura, ajo merrte pjesë në pothuaj çdo konkurs bukurie, dhe kjo për të patur një CV e mirë, që do ta favorizonte për t’i hyrë botës së modës. Por këto ishin si gara, fatsjellëse, pasi po i fitonte konkurset, që në tri vitet e para të qëndrimit në Itali. Shumë shpejt arriti të ishte në nga modelet e kërkuara të Agjencisë Altamoda, duke arritur në 300 euro shpreblim për sfilatë. Më pas kaloi në Agjencinë Nice Models”. Shumicën e kohës ia merrte studimi për “design”, edhe pse thellëthellë, i vetmi profesion i saj dhe për 10 vite do jetë ai i modeles. Pak më parë u shfaq tek “Rai Uno”, si valetë përkrah këngëtarit Gigi D’alessio, vetëm një provë 24 orë dhe u gjend në studion e madhe në RAI. Ishte një dalje, televizive, që solli njohje të reja në fushën profesionale. Dhe mund të quhej fat, kur la Shqipërinë sapo kishte mbushur 14 vjeç. Nuk kishte ndonjë eksperincë të veçantë artistike, veçse disa emisioneve për fëmijë në radio dhe TV Alba, që kur ishte 11 vjeç.

Alesia Markucit i bie fustani ne transmetim “live”

Hyn në studio dhe fillon të vrapojë dhe të rrotullohet rreth vetes e sigurt për ‘Rezistencën’ e Fustanit …
Suksesi i Alesia Markucit, drejtueses së Grande Fratellos vjen edhe nga spontaniteti dhe lirshmeria e saj. Kështu edhe këtë herë gjatë pjesës së dytë të Reality Show, 37 vjecarja romane është paraqitur me një fustan të zi që tregonte më se miri format e saj. Hyn në studio dhe fillon të vrapojë dhe të rrotullohet rreth vetes, e sigurtë për ‘Rezistencën’ e Fustanit …
Por ajo që të gjithë kanë frikë në këtë moment, ndodh kur ajo fillon të flasë dhe një pjese e gjoksit shfaqet jashtë fustanit. Prezantuesja në transmetim direkt nuk e ka vënë re këtë gjë dhe vazhdon të flasë.
Shumë nga teleshikuesit nuk do ta kishin kuptuar nëse prezantuesja e njoftuar nga autoret s’do të kishte filluar të diskutonte për fustanin që po i binte pak si shumë dhe ka filluar të qeshë duke komentuar dhe rregulluar fustanin ‘A jam më mirë tani’ e ka mbylluar ajo me sportivitet dhe spontanitet këtë momenet pak delikat për të.

Mem Smajli, kreshniku – shkëmb në roje të Bjeshkëve të Kelmendit

me rastin e ngritjes te memorialit ne bjeshket e Pojanices
Nga Ndue BACAJ
Njeqinde e pesedhjet vite me pare (me 1860) nga bjeshket e Kelmendit u shkeput nje shkembe ,nje shkembe i madh e i fuqishem sa vete keshtjella natyrale , Kelmendi , qe vete Krijuesi ju a kishte falur per fole zogjve te shqipes. Gjama e ketij shkembi qe po binte u degjua jo vetem ne Malesi e Shqiperi ,por edhe nder fqinjet tane malazez, te cilet nuk kishin mundur kurre te shkelnin mbi keto troje , pasi sa here e kishin provuar e kishin paguar shtrenjte , me dhjetra krena te prera e te thyera perballe “shkembit” Mem Smajli ,i cili si nje duhi moti turrej mbi shovenet lakmues te ketyre bjeshkeve e trojeve te Kelmendit e Shqiperise.. E natyrisht shkembi nga ana figurative bie ,por diku ze vend per te treguar sa ai eshte prape ,ketu ne vendin e vet. Sic e shohim keshtu ka ndodhur edhe me “shkembin” Mem Smajli i cili ka zene vend ketu ne bjeshket e Pojanices , ne kete varre murane ku pushon trupi i ketij trimi kreshnik e legjendare ,varri i te cilet ne vend qe te zvoglohej nga rrebeshet e kohes ai vetem rritet si simbol i qendreses se ketyre trojeve qe nuk kane nevoje per Muja e Halila te importuar apo improvizuar ,pasi i kane vete ,ku ne krye qendron kreshniku Mem Smajli. Ndaj kot rroken sot e mot krijues ,studiues , historian ,e gojtare vendas apo te huaj te kerkojne e tu “kendojne” kreshnikeve larg ketyre selce trojeve , pasi do ti “sfidojne” kreshniket kelmendas e shqiptare.. Historia jone shumeshekullore eshte e jehonmadhe pikrisht se kishte per protogonist kreshniket lavdi plot te Kelmendit si Mem Smajli , Nora e Kelmendit , Turk Isuf Hasani , Nik Lek Pepaj , Prel Mema ,Turk Shabi ,Ujk Gila , Nik Lula ,
vellezerit Gjeto e Ded Çoku , Uc Turku , Mark Vuksani , Prel Gjeloshi , Sadri Keqi e deri tek piramida e gjalle e kufijeve Prek Cali e tjer… Natyrisht nuk ishte rastesi qe keta kreshnik jane “zogje” te kesaj foleje te shqipes , Kelmendit kreshnik , historia e te cilit ka bere e bene jo vetem “xhiron” e Ballkanit, por edhe te Europes e me gjere… Historia e kelmendit mund te krahasohet (jo vetem nga ana figurative) me nje kala vigane te ngritur mbi shkembinje te “gjalle” shekullore ,dhe Mem Smajli eshte nje nga keta.. Mema kishte lindur ne vitin 1790 ne bajrkaun e njohur te Selces . Ishte sternip i Nik Martinit, i cili njihet si nje luftetare i zjarrte ne mbrojtje te trojeve te Kelmendit Malesis e Shqiperise… Madje kjo shtepi njihet si nje baze e fuqishme ne mbeshtetje edhe te aleancave nderkombetare kunder pushtuesve otoman. Veprimtaria e Nik Martinit dhe trashigimtareve te kesaj shtepie kulmon me gjysmen e dyte te shekullit XVI duke vijuar pa nderprerje deri ne fundin e shekullit XVII ,kur shqiptareve u shtohej edhe nje armik tjeter, fatkeqesisht fqinje , kur Europa e kohes nen “diktatin” e Rusise” pranoi krijimin e provinces se vogel te Malit Zi ,qe dalngadal do te behej shtet ,duke u zgjeruar me trojet tona Iliro-Arbenore…Ne keto kushte shtepia e Nik Martinit ,si i gjithe Kelmendi ,Malesisia e Shqiperia u gjend ne mes dy zjarreve, ndaj per te mos u “djegur”u deshte ti shmangej njerit ,ku me kete rast si shumica e shqiptareve zgjodhen disi ti shmangen zjarrit te pushtuesve aziatik te cilet si pushtues te larget dikur do te iknin nga keto troje ,ndersa fqinjet do te mbetnin ketu ne perjetsi… Ne keto kushte Nik Martini njerit nga tre djemve te tij pasi e kishte pagzuar me emrin Leke ja ve emrin Hasan (ndersa dy te tjeret i pagezon me emrat tradicional shqiptare ; Pellumb e Maç).. Nga keta emra sot rrjellin mbiemrat apo fiset qe i i njohim ne Selc.. Shtepia e Hasan Nikes “dalngadal” u shtua dhe u shqua aq shume sa sot ne “emrin” tij njihet nje fis i tere me mbiemrin “HASANAJT” e Selces..Natyrisht qe vlen te qartesohet se me kete rast , dhe as me von qe vijojne emrat me tingellim “musliman” , nuk tregojne se Seljanet e me gjere kane ndryshuar as besimin dhe as atdhedashurin ,per te cilen shkriu jeten edhe kreshniku Mem Smajli i Hasanajve… Mem Smajli pa mbushur 14 vjeç merr pjese si luftetare ne mbrojtje te trojeve te Kelmendit nga lakmit e Malazezeve. Ai duke u rritur fizikisht rritej edhe shpirterisht .Memi vazhdimisht shquhej per guximin ,por edhe per forcen e tij qe e shoqeronte me nje britm me trajta te mbinatyrshme-Dragoi , qe bjeshket e shumfishonin. Ky kreshnik kapej fyta-fyt me malazez duke treguar nje force te jashtezakonshme ,saqe shpesh luftonte per-njehere me kater apo me shume malazez . Edhe ne keto kushte betejen e zhvillonte balle per balle e kurre pas shpine. Fitorja per vite e dekada i kishte perkitur Mem Smajlit ,per te cilin tregohej se ishte i pathyeshem dhe per kete mendonin se kishte trajta Dragoi ,dhe thuhej se e ndihmonin zanat e oret e bjeshkeve te Kelmendit. Per keto cilsi te jashtezakonshme te nje luftetari zogjt e shkinave ishin frikesuar aq shume ,sa nuk deshironin te ndesheshin kurre ne Mem Smajlin as ne kohe paqe. Edhe ushtima e bjeshkeve u dukej si ushtim e duhise ku kalonte kreshniku i ketyre aneve. Mem Smajli luftoi per mbrojtjen e bjeshkeve e trojeve te Kelmendit qe nga viti 1804 deri ne vitin 1860 qe nderroi jete , pra plot 56 vite ne roje te lirise, plot 56 vite lufte , sakrifica dhe kacafytje me fqinjet malazez , e vecanarisht me Kuçasit e Vasojoviqet ,qe mjersiht ne pergjithsi ishin shqiptare te sllavizuar nder shekuj. Vlen te kujtohet me kete rast se ky sllavizim kishte ndodhur atehere kur keta shqiptare katolik ,kishin pranuar te perqafojne ortodoksin ,duke e kujtuar si besim kristian ,por qe dalngadal pervec besimit u kishte “grabitur” edhe kombesine…Memi ne roje te ketyre trojeve mbi nje gjysem shekulli e kishte kaluar ne mes bjeshkeve e luginave te Kelmendit ,ku shtroje kishte token dhe per mbules pyjet e mbi to qiellin. Ai ne keto kushte ndodhej kudo e kurdo ,saqe u be tmerri jo vetem i shkjeve luftetare ,por edhe i familjeve te tyre ,grave e femijeve.. Tregojne se kur nje shkine me “emer” po rrinte ne mendime nen hijen e fresket te nje ahu degjon qe mbi koken e saj po kendonte i lumtur nje zoge mali , dhe ajo u kujtua se ky zog ishte i lire e nuk kishte frike Memin e Smajlit qe kishte lene shume konake malazeze pa burra e djem ne voter ,dhe si pa e kuptuar filloj te kendoi:
“I lumi ti o zogu i malit
Qe nuk nuk po i trembe Memit Smajlit
Memi i Smajlit ba me t’pa
Flutrim kishte me t’vra
Cerdhen tande kishte me e tha
Si konaqet tona pa ja da ..”
Pa mbaruar mire shkina keto vargje , Memi i kudondodhur e qellon zogun e malit , i cili bien i vrare ne prehrin e shkines , e cila pas tronditjes qet kushtrimin e kesaj ndodhie ,qe per dekada vazhdoi te perhapet duke marre trajtat e nje legjende qe nuk u shua kurre. Mem Smajli thuhet se ne te gjitha betejat (e dyluftimet) me shkjet ka vrare rreth 200 lakmues te ketyre trojeve ,ku rreth pesedhjeteve nga keta u ka prere kokat.. Memi shpesh tregohej ne trajtat e “mbinjeriut” ,pasi paraqitej i kudondodhur ,i palodhur , i fuqishem dhe i shpejte si vetima ,madje shpesh tregohej se ishte i padukshem, e per kete thuhej se ishte njeri me ore ,shpesh duke marrur edhe gjakun e shokve brenda ne Kuç apo Vasojeviq , e duke shpetuar per mrekulli edhe kur ai ishte i rrethuar tmerresisht..Mem Smajli ishte edhe trim i mire e me shoke shume sic thote populli jone . Per kete poeti kombetare Gjergj Fishta ne Iliaden shqiptare (Lahuta e Malesise ) nder te tjera i “kendon” Memit me shoke :
Leshon Turk Shabi porsi fjera ;
mesyne Muç Hasi si duhia;
kaq asht dhane zhurma e potera
edhe ushtua t’ka Metohia ,
kah leshon turrin Memi i Smajlit
me ate Prel Mirin krah per krah ;
gurgullon gjaku rrekaje poshte malit,
shakull gjindja (malazez) bien per rrah….
Edhe populli i Kelmendin ketij trimi kreshnik ja “perjetsoi”vepren ne legjenda e kenge .(Memi ishte vete lahutare dhe kengetare)…Njera nga kenget me te spikatura qe njihet edhe sot eshte:
Mem Smajli djale duhi
Po pisket permbi Velike
Ik o shkja se jeni Shqipni
Ta baj deken ne dekike
Ik vojnik e shko te nana
Se keto jane trojet e mia
Pisket Mema bash si zana
Permbi shkije po ban cudina..
Eshte interesant se vdekja e Memes merr trajtat e nje vdekje qe kishte lidhje me oret e malit . Per kete tregojne se nje dite kur Memi po zgjohej nga gjumi qe kishte bere nen hijen e nje ahu , nga zhguni qe e kishte perdore si jastek del nje gjarper qe mendoi se po e sulmon , ndaj ai me shpejtesi i pret koken me jatagan gjarprit. Ne ate moment Memit ju dukt se degjoje nje ze qe i tha , mos he tu thafshin krahet se preve oren tende.. Dhe kjo ju vertetua kur pas pak kohesh nje femi i kusherinjeve te tij e kishte qelluar Memin nga mbrapa vetem me nje plumb te kobures te te jatit , dhe trimi duhi ishte plagosur rende duke u rrezuar pertok… Mbasi mbledhen fisi i Memit e me gjere ,ai u thote me sillni femin ketu se nuk me ka vra ai ,por kam vra vehten se para do koheve i kame pre koken ores sime (gjarperit).. Eshte interesant se ai kur e pa se do te vdiste u la amanet ta varrosin ne Pojanice. Se aty ishte nje vend i dukshem , dhe Kuçi e Vasojeviqi do tja kishin friken edhe ne varre , e per kete tha Memi sa here qe te qesin kushtrimin keto troje shqiptare do te cohem prej varrit per te luftuar kunder malazezeve…Pasi nderroi jete Memi , te afermeve te tij vendi i varrit qe la amanet ju dukt i pa pershtateshem (gati si rruge),ndaj menduan t’i hapin varrin ne nje vend me te pershtateshem ,por kudo qe e provuan doli vetem shkembe ,duke i detyruar te afermit e Memit ta hapin varrin vetem aty ku e kishte lene amanet ai ,pra ketu ku e shohim sot e 150 vite me pare ne Pojanice ,ne roje te ketyre bjeshkeve e trojeve te Kelmendit e Shqiperise. Varri i ngjane nje nje shkmbi- piramide qe rritet bashke me vitet qe kalojne nga ajo kohe heroike e kreshnikut te pa harruar Mem Smajli…Varret ne pergjithsi jane nje kujtim i te shkuares ,por varret e kreshnikeve u perkasin te gjitha koheve ,ndaj ky varre kreshniku na nderon e deshmon se jemi popull kreshnikesh , e kreshniket nuk lindin kudo , por ne popujt e zgjedhur qe ne agimin e jetes nga vete Krijuesi.
Te falnderojme o kreshniku Mem Smajli. Trupi te pushoft ne paqe ,shpirti tu befte drite e ketyre bjeshkeve e trojeve nga me shqiptaret dhe europianet e Shqiperise Etnike…
(Ndue Bacaj –Publicist,studiues)
Pojanice (Kelmend) 26 gusht 2010

BIBLIOGRAFI E SHFRYTEZUAR:
1.NDER MALET TONA , Kerkime te Ate Gjon Karmes S.J…
2.Krishterimi nder Shqiptare ,simpozium nderkombetare ,Tirane 16-19 nentor 1999.
3. Aleksander Stipceviq ,ILIRET , Historia , jeta ,kultura dhe simbolet e kultit.
4.Zhan Klod Faveirial ,HISTORIA me e vjeter e SHQIPERISE.
5.Ate Marin Sirdani ,Ndricime te historise , te kultures dhe te artit shqiptare.
6. Edwin Jacques , SHQIPTARET..
7.Gjovalin Gjeloshi ,Brezni te Kelmendit ,Hasanajt e Selces.
8.Ludwig von Talloczy ,Te ndodhunat e Shqipnise prej nje Gege qe e don vendin e vet.
9.Halil Buçpapaj ,Kreshta historie ne Kelmend.
10.Mark Milani , Jeta dhe Zakonet e Shqiptareve.
11.Fulvio Kordinjano ,SHQIPERIA permes vepres dhe shkrimeve te misionarit te madh Italian At Domeniko Pazi ,vll.I-II.
12.At Kol Berishaj, Etnografi -3-
13.Tajar Zavalani ,Historia e Shqiperise.
14.Dokumente te shekujve XVI-XVIII ,per historin e Shqiperise,Vll.III – IV.
15.At Gjergj Fishta, Lahuta e Malesise.
16.Hyacinthe Hecquard, Historia dhe pershkrimi i Shqiperise se Eperme ose i Gegerise.
17. Trashigimi gojore te mbledhura nder banoret e Kelmendit nga autori.

Në kuadrin e 100 vjetorit të lindjes së Migjenit: Kush e rihapi çështjen e Bojka Nikollës, dashnores së Migjenit, si kushërina e tij?!

Agron Luka
Po afrohet viti 2011, kur do të jetë 100 vjetori i lindjes së Migjenit. Unë siç e kam premtuar, do të botoj një libër me dy volume, në përkujtim të 100 vjetorit të lindjes së Migjenit, por edhe të 90 vjetorit të lindjes së babait tim Gjovalin Luka (15/01/1921-15/01/1980), i cili kishte botuar “Migjeni VEPRA, Mbledhë dhe shpjegue nga Gjovalin Luka”, bot. NSHB, Tiranë mars 1954.
Z. Angjelina Ceka (Luarasi), në Migjeni, Vepra, bot. 2002, në Pasthënie, shkruan: “…dashakeqe ka qenë edhe përpjekja e bërë në shtyp për të përdhosur dashurinë e vetme të Migjenit si një lidhje inçesti, nëpërmjet sajimit të një afrie gjaku midis Migjenit dhe Bojka Nikollës, duke u nisur nga mbiemri i njëllojtë… Lidhja e migjeni Migjenit me Bojkën ka qenë aq fisnike sa mund të merret si shembull për rininë e sotme”. (“Migjeni VEPRA Mbledhur dhe redaktuar nga Skënder Luarasi”, ribotim 2002, f 265-266)
Z. Petro S. Luarasi (PETROLI), i cili na prezantohet si një ndër njohësit asa migjenologë, me “Qitapin e Skënderit”, m’u vërsul mua me një egërsi dhe paedukatë të jashtëzakonshme, sepse te gaz. Albania e kisha cekur këtë temë, kisha “përgojuar” mardhëniet e Enver Hoxhës me Vasilin dhe Bojkën; se kisha krahasuar e lidhur vjershën “Z., B…”, me vjershën “Ndeshja” dhe me prozën “Pak poezi” të çensuruar nga E. Hoxha në botimin e 1954, simbas komentimit të Gj.L. (Shih fotoskanimin)
Petro S. Luarasi dhe red. gaz. Albania, më akuzuan mua edhe si fallsifikator citimesh etj, dhe nuk pranuan asnjë lloj sqarimi edhe pse unë ia dërgova fotoskanimet e citimeve një për një! I gjori “vogëlush”, inxhinier Petro, nuk e dinte fare se ndër “përgojuesit” e Bojkës, ka qenë edhe Ismail Kadareja dhe akoma më shumë edhe “Mbrojtësi i Kadaresë”, disidenti i letrave, S. Luarasi!
Ja, me rradhë po i citoj: “…pra me histori të tilla që përgojoheshin nga gjithë bota, dashuria e Milloshit për zonjushën B., një kushurirë të tij, ishte një histori krejt diskrete, ndonëse tragjike në thjeshtësinë e saj…”. (“Ardhja e Migjenit në letërsinë shqipe”, bot. 1991, f 53; shihni edhe fotoskanimin.)
Tashti hapini sytë dhe lexoni. Po e ripërsëris, “Miza e kalit” që e rihapi atë ish thashethemnajë të disa fanatikëve shkodranë, ka qenë konkretisht Skënder Luarasi. Fill te vjersha Z. B., redaktonjësi, korrektonjësi dhe komentonjësi Skënder Luarasi kishte vendosur edhe gegnisht diçiturën: “Migjeni me të motrën Olga dhe një kushërinën e tij në Shkodër”. Ju paraqes fotoskanimin me vjershën dhe diçiturën e babait tuaj, në mënyrë që tjetër herë të mos akuzoni të tjerët si falsifikatorë e përgojues gojëndyrë!
Z. Petro S. Luarasi, besoj se tashmë do fillosh të qartësohesh sadopak… Kjo ka qenë ajo “Bojka me robdeshambër”, ku ti ishe irrituar si kaposh medemek “me përgojimet e mija ndaj Bojkës”, te gaz. RD, 30 prill 2003. Bëj pak sabër, se do të ta tregoj “turravrapin” me kontradiktoritetet e SL dhe të tuat, që do habitesh edhe ti vetë…
Vetë zonja Bojka e ka kujtuar atë fotografi, qysh në vitin 1938: “Më shumë shikoj fotografinë ku kemi dalë të tre, në oborrin tuaj, kur isha tek ju në një rast për drekë… I jam dhënë atij, prej teje… kam qenë e përkujdesur edhe pse dëgjoja andej-këndej qortime nga injorantët, të cilët të gjitha këto i shikonin me sy tjetër…” (Ribot. 2002, f 244; f 247-248, “Letrat e Bojkës”, dt. 9/IX/1938 dhe dt. 30/IX/1938)
Pra i nderuar “migjenolog dhe “luarasolog”, ke harruarr të shohësh “gjelin maje plehit, m’at anë gardhit”… por do t’a tregoj edhe atë… Siç e shikon përgojimi kishte filluar jo qysh nga 1938 por edhe më herët, kurse ripërgojimin e ka bërë yt atë…

Përgjegjshmëria e të shkruarit

Përfundova së lexuari librin “Serenata Shkodrane” me autor Xhemal Uruçi. E përgëzoj autorin për mendimin dhe vullnetin, me rizgjue një vlerë të artit lënë në harresë. Është bërë një punë për t’u lavdëruar, dhe jo e lehtë me sigurue të dhëna që historikisht dëshmojnë për ecurinë e kësaj gjinie muzikore. Vlerësohet situata emocionale që të shoqëron gjatë leximit. E argumentuar, është denoncuar injoranca dhe fanatizmi partiak, për t’i kënduar vetëm partisë, udhëheqësit, arritjeve socialiste etj. Zoti Uruçi është muzikolog dhe ka kompetencë me sipërmarrë autorësinë e një libri të tillë.
Unë dua të jap mendimin tim jo tendencioz, që besoj zoti Uruçi do ta mirëkuptojë. Në grupimin e emrave ka një kauzë. Nuk qartësohet, kush ka bërë këngë serenate, kush ka bërë serenatë dhe kush humor.
Janë renditur emra jo aq të njohur, dhe harruar më të njohurit. Palush Koliqi, Paolin Pali, Robert Radoja, Franc Pali, Zef Tafili, Loro Sata, Simon Mazrreku, Aleksandër Gargjola e të tjerë: Nikoleta Shoshi, Gjorgj Kacarozi, Berham Mesi, Xhavit Drishti, Viktor Pali, Nikolin Leka, Bep Pogu dhe nga humoristët: vëllezërit Kolec, Simon Pepa, Filip Daija, Gjosho Qyrsaqi, të njohur në mjediset argëtuese.
Emërtohet muzikantë të aktivizuar në lëvizjet artistike, por që serenatë nuk kanë bërë. Të tillë ka disa. Ndër dasma dhe të tjera grupime dëfryese janë kënduar këngë serenate, por serenatë nuk është bërë.
Fjala serenatë etimologjikisht është zbërthyer mirë në libër, ndryshe do të ishte serenote, por si nocion, kuptojmë një aktivitet të natës që është e kthjellët “serena” duke të ofruar romantiken.
Është thënë: Do të dalim serenatë, kemi dalë serenatë, kur do të dalim. Ajo bëhet në orët e vona të natës e programuar dhe shpesh e prenotuar nga vajza tëkultivuara, të apasionuar nga meloditë romantike më të preferuarat e viteve 1952-1963 Kriminal Fango, Caminito, Serenata celeste, serenata sincera, Timida serenata, Buon giorno tristeza, Corde della mia chitarra, Come sinfonia, Notturno, Note mia, Romantica, Notturno senza luna, Conta le stelle, Ochi neri cieloblu, adapte per serenate.
Një kuartet që bëja pjesë edhe unë me violinë, flaut Loro Kraja (Nush Voci) kitarrë Sander Bianku (Viktor Pali) mandolinë Tonin Ljarja nganjëherë edhe fizarmonikë në funksion të regjistrave, pa prekur basat Marjan Shestani, Robert Radoja, dhe këngëtarë: Gjovo Bianku, Sander Bianku, Gjosho Vasia, Hilë Nika, Loro Sata, Gjokë Vata. Kemi bërë serenatë sistematike në lagjet periferike të qytetit dhe në pikat e interesuara merrnin sinjale dhe ndezje drite dhe fikje, si aprovim që ne dëgjohemi.
Me vajzat kishim raporte miqësore dhe afeksion Platonik. Kemi qarkulluar edhe në lagjet musulmane, duke qenë koshient, që dy religjionet kishte raporte të mira dhe nuk kemi pasë asnjë reagim negativ. Ne ishim të njohur si serenatistë. Një natë në orët e vona, vajza muslimane të mbuluara me perqe (ende të ndaluara), porsa të dalura nga një darsëm na thirrën me emra. Serenata e zgjedhur pa ritmiket, me tinguj të ulët dhe interpretim pasional, preferohesh edhe nga të moshuarit. Kemi pasë raste edhe pse natë, na ftonin brenda duke improvizuar koktej, që vazhdonte deri në lindje të diellit. Ne ishim një plejadë e viteve 1953 – 63, kontigjent i kultivuar, në Klubin e Rinisë, i ashtuquajtur “Heronjtë e Vigut”, në fillim godina pranë MAPOS të vjetër me shef muzike Donat Pali dhe më vonë në ish muzeu ateist me shef muzike respektivisht Zef Leka, Tonin Rrota. Klubi ka pasë një orkestër të kompletuar tunxhi dhe harqesh që aktivizoheshin për estrada, festivale, turne.
Nga kjo, një orkestër më e reduktuar vallëzimi, ka ushtruar një aktivitet të dendur. Aleksandër Gargjola – violinë, Ndokë Pistulli – piano, Fizarmonikë – Viktor Jubani (Ferdinand Shllaku), trombë – Nino Baba (Franc Pali), saksofon – Gjorgj Kacarozi, kitarrë – Sandër Bianku, (Bernard Maka); kontrabas – Ernest Pikolini, bateri – Fuat Miloti (Simon Mazrreku).
Pas pune, shtëpia ime ishte Klubi i Rinisë. Atje gjeja mjeshtrin dhe njeriun e mirë Zef Leka. Këtë e konfirmon edhe autori i librit. Kjo orkestër nganjëherë e reduktuar ka punuar në Kafen e Madhe të shtunë dhe të dielë, për një vit, në lulishten e shtëpisë së kulturës dhe syper lokal “Moska”.
Drejtues të bashkimeve profesionale të institucioneve dhe nga shkollat e mesme, për raste festash prenotonin te ne. Ishim të detyruar të lëviznim datat nga kërkesat. Në këtë periudhë kemi qenë orkestra e katërt e qytetit, pas asaj të Kafes së Madhe, Turizmit dhe lokal Moska afro një dekadë.
Aktiviteti i Klubit të Rinisë është vepër e lëvizjes artistike e muzikantit në zë Zef Leka, më shumë se një dekadë, që në kapitullin Zef Leka, autori i shkrimit është kufizuar vetëm me një episod.
Është shpjeguar hollësisht veprimtaria e orkestrës ku bën pjesë edhe Xh. Uruçi, nga viti 1962 duke injoruar para ardhësen. Zoti Uruçi nuk ka komunikuar me mua fare. Ai më njef mirë edhe si nismëtar i shoqatës. Unë dhe ai më shumë e bëjmë jetën në Itali dhe në këto kohna mjetet komunikuese nuk mungojnë, aq më tepër që nuk jemi larg Mantova – Padova. Unë nuk paragjykoj që atij i ka munguar vullneti, apo një arsye tjetër, këtë e di mirë ai. Libri është në funksion të temës, por është përdorur edhe si trampolin për të publikuar krijimet e tija që nuk janë pak. Uroj të kenë cilësi. Jam i kënaqur, që në libër, pasqyrohet karikatura ime, vepër e një karikaturistit të madh shqiptar, por zoti Uruçi një fotografi timen ta vinte krahas saj, do të ishte më mirë, meqë pa vështirësi do ta gjente, meqë fotografitë në libër zënë një vend të konsiderueshëm.
Në të tillë libra, ku pasqyrohen emra dhe foto, autori para se ta kalojë në botim, duket ta kontrollojë me përgjegjësi, pse gëzohen ato që pak kanë të bëjnë me temën e trajtuar dhe indinjohen me kryesoret, duke ju ruajtur edhe gafave. Nismëtarët e orkestrës së Kafes së Madhe kanë qenë: drejtues Ndoc Shllaku, violinë dhe Palush Koliqi, Kolë Gjinaj, Palokë Kurti më vonë Gjon Halili dhe Gjon Kapedani, Ernest Koçobashi zëvendëson Palush Koliçin dhe jo ndryshe.
Kujtojmë vitet 56, 57… në festimin e karnavaleve, një kamion Zis i N. SH. N. Qarkullonte në tërë qytetin dhe në karrocerinë e makinës Bik Pepa me humorin e tij, bënte publikun të gajasesh së qeshuri dhe Loro Sata shpërblehesh me duartrokitje në vazhdim, duke kënduar: “Aprite ogni balcon, se passa unë canzon… Cosi, cosi tu mi piaci cosi, Verde luna, Luna rossa etj.
Këto nuk duheshin harruar. Duhet ruajtë edhe etika. Nuk thohet një farë Ruzhdi Çoba. Ai ka qenë profesori im i historisë dhe gjeografisë në vitet 948, 49… dhe pastaj, për të mbijetuar ka ushtruar zanatin berber pas daljes nga burgosja politike.
Për ta mbyllur: Ka mundësi që Alex Briti t’i çojë zotit Uruçi një mesazh: Che cosa c’entro io nell Suo libro.

Aleksandër Gargjola

Nr. 140 i gazetës në print

Nga

Shqiperia Etnike

2 Qershor 2022

Të jetojmë një vit si Dritan Prifti

Nga Sokol Pepushaj

Dje, tek mejhana e bashkise Shkodër, lypësi i perditshëm, pasi nuk po i jepte kush lekë, bërtiste;
Poshtë komunistët, nuk do votoj kurrmë per ta, dhe rendiste emra politikanësh, Skënder Gjinushi, Bashkim Fino, Ilir Meta, Gramoz Ruçi, Sali Berisha…
Ky burrë që flet vërtet rrjedhshëm dhe i njeh nga afër këta e shumë të tjerë, mesohet se ka nëntë vjet që nuk firmos më në bordoro, pasi ne 2001-shin thotë se e larguan politikisht nga puna komunistët e Nanos. Ai është shumë krenar që ka marrë pjesë në vitin 1997 në rrugëzënien e kryeministrit të atëhershëm Bashkim Fino, në Bushat. Ai eshtë shumë krenar që ka fotografi me thuajse gjithë qeveritarët e pushtetarët e sotëm. Por fotografi të para shumë viteve ama, të cilat nuk i japin bukë. Bile edhe Dekoratën e lartë të Urdhërit të Trimërisë, akorduar nga ish presidenti Sali Berisha, ai sot ta ndërron me 100 lekë.
Ky nuk u ngjason lypsarëve të tjerë që shtrijnë shaminë e zgjasin dorën, por ti vajton në cep të shamisë gjithë vitet e tranzicionit të stërgjatur dhe të “mençurit” maje Olimpit. Gjithsesi kësaj, ky burrë, kjo kafe, shumë njerëz, gjithë Shkodra, janë dëshmi kur u thye e u grabit në mes të ditës thesari i Shkodrës, kur këtu në mejhanë hartoheshin lista për të privatizuar tokë në bregdet, sipas meritave partiake, kur mbusheshin me shkrim dore plot gabime ortografike fletë të bardha, për të marrë diploma në Universitetin e qytetit, kur shahej me rop shtëpie ilir Meta e gjuhej me domate e vezë Fatos Nano, kur merrej peng prefekti e detyrohej nën tyta armësh politikani të deklaronte përmes televizionit degjenerimin e partisë së vet, kur në emër të demokracisë shitësve ambulantë u merreshin gazetat e u digjeshin publikisht, kur thyheshin bankat, kur qëllohej gjyqtari se nuk kishte liruar tri orë më parë një kriminel, pasi nuk kishin kohë ta presin shumë se donin të drekojnë peshk në Shirokë…
Këtij lypësi, sot i ka shkuar për lesh edhe dekorata edhe diploma. Por zëmërimi i madh i tij nuk është ky, pasi meqë nuk ka deftesë të shkollës fillore e te mesme, ka fituar aq kulturë në një kurs tek Plepat në Durrës, sa e njeh veten. Atij i vjen për të plasur per shokët e tij me më pak dije e kulturë dhe që thotë se janë në poste drejtuese, madje edhe deputetë. Gjyqtarë e avokatë, policë e këshilltarë bashkie ka shumë asish. Madje edhe me raporta mjekësore si skicofrene që nëse godasin ndokënd, nëse plagosin apo vrasin, nuk i zë ligji. prifti
Tek kjo kafene e bashkisë së Shkodrës dëgjon shumë çudira. Një arkitekt të tregon se edhe godina e bashkisë së Shkodrës është e pa regjistruar në hipoteke. Madje edhe ajo e Prefekturës. Ato para ca muajve bënë një ndërrim portash. Prefektura bëhet bashki e bashkia prefekturë. Ambientet. Punonjësit e bashkisë e këshilltarët e zgjedhur me votë nuk bëzajnë. As ata të prefekturës. Këto dy institucione nuk varen si dikur nga Partia. Ligji përcakton qartë pozicionet. Njera, Bashkia, është në administrim të pushtetit lokal, tjetra, Prefektura, i takon pushtetit qëndror. Edhe këshilltarët e punonjësit nuk janë të një partie. Po ç`i hyn ndokujt në hesap ligji në Shkodër? Si njerëzit, si godinat, duken një, si forcat politike, të majta a djathta, të epërme a të poshtme. Në këtë rast po, në qoftë kështu. Se ligji është i qartë. Ndërrimi i pronësisë kërkon ca dokumenta dhe ca tarifa monetare që duhet të derdhen në arkën e shtetit, sipas vlerës së objektit. Në këtë rast, një zyrtayr i lartë i shtetit, shpjegon privatisht se për këmbim pronash publike, mjafton nje shkresë qeveritare. Kaq.
Në qoftë kështu, atëherë pushteti vëndor, ku e ka pavarësinë nga pushteti qendror, apo politik? Edhe ekonomike, themi.
Por le të kjthehemi tek lypsari, modeli perfekt i politikbërjes në Shkodër. Ai nuk kërkon shumë si merhumët që kanë bërë milionat e eurove nga asgjëja apo grabitja e thesarit dhe bankave. Shtrin dorën për 100 lekë për duhan dhe mallkon fatin për padrejtësi që nuk është pronar i një televizoni, pasi vetëm rrotull kësaj kafeje janë tre copë të tillë. Ai don edhe 50 leke për kafe dhe sërish mallkon fatin e keq qe nuk ka nje hotel të madh me të paktën pesë yje.
Nuk kërkon pra pamundësi, pasi kanë ndodhur paradokse si këto. Shumë madje.
Për të, të gjithë janë lapera, kurse veten e njeh si demokrat i ndershëm. I është mbushur mëndja se komunistët si Ilir Meta i kanë prishur punë me Berishën.
E ky burrë se pse të duket vërtet një hero i politikës në Shkodër, një model i qytetërimit, pasi ka guxim të kërkojë, ndryshe nga ata që ecin si normalë rrugëve të qytetit, të ngushtuara nga pijetoret, pasi ka logjikë të të japë edhe titull shkrimi.
Kur lypësi flet kështu, ti e ke të gatshme temën dhe thua:
Çfarë ka më shumë se të tjeret jo një kapacitet i madh i shkencës, por një Dritan Prift që brënda një viti vetëm në një biznes, pa rrogë e të ardhura të tjera, shton në llogarinë e vet bankare 1 800 000 euro?!
Ai është thjesht një shqiptar si gjithë të tjerët, baba i tre fëmijëve, i ngarkuar me nje përgjegjësi si ministër i Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjitikës tu shërbejë si sherbetor i mirë shqiptarëve. Askush nuk ka asgjë me pasuritë e tjetrit se jemi në demokraci, në këtë sistem që gjeneza e këtij ministri nuk e honeps askund në fakt.
Njeriu mesatar e lart e di që presidenti i SHBA-së ka një rrogë vjetore 400 000 USD, ose rreth 320 000 euro. Zbritu këtyre parave atë që parasheh ligji në banka apo ca shpenzime të tjera dhe në fund të vitit ka të ardhura dhjetë herë më pak se Dritan Prifti në një biznes të vetëm.
Po ç`është Barack Obama, George Bush, Bill Clinton, apo ç`ishin John Fitzgerald Cennedy, Abraham Lincoln, George Washington, para një ministri si Dritan Prifti?!
Prandaj ky lypësi në Shkodër është model i politikës dhe qeverisjes tek ne, jo vetëm në kryeqëndrën e veriut, por deri në Konispol, prandaj ky lypësi ka të drejtë në pretendime, për stacione televizive, hotele me shumë yje, ndertime e tendera. Thjeshtë fillimisht kërkon të mbushë barkun me bukë, pas pak minutash të kujtojë kohë të ndritura dhe pas pak kohe të ketë ca pasuri, si ata që e bënë nga askundi.
Kur Dritan Prifti ti lë në bisht të rrugëtimit ekonomik edhe baballarët e kombit amerikan, George Washington-in po se po, por edhe këta të sotmit, shqiptarët të gjithë mund të kenë pretendime, të paktën sa dhjetë fishi i amerikanëve. Vetëm një vit të vetëm pergjatë gjithë jetës të jetonin si Dritan Prifti, duhet të shumzojmë 1 800 000 euro me 4 200 000 shqiptarët dhe të matet pastaj me ne Amerika po deshi. Këtë mund ta bëjnë të gjithë ata që dinë të shumëzojnë. Normalisht atëherë edhe lypësi do i kishte televizorët e pallatet, hotelet dhe pishinat.
Një vit pra, vetëm një vit, të jetonin shqiptarët si Dritan Prifti, pa pretenduar si më të medhenjtë se ai.
Dritani është i vockël përballë me të tjerët. Thjesht maja e Ajsbergut.

Kur nipi dhunohet ne emer te hakmarrjes ndaj gjyshit!

vjerdha Hakmarrja e verber godet serish familjen e Ideal Vjerdha. Brenda nje kohe te shkurter, kjo familje goditet per here te dyte. Pardje, me 2 shtator Ideal Vjerdhes i eshte shkaterruar shtepia dhe ajo cfare eshte me e rende, eshte dhunuar nena e tij, Luiza Kadiu. Duke i kerkuar informacion dhe te dhena per te birin Idealin, nena e tij Luiza eshte goditur rende nga persona te panjohur te cilet ishin maskuar. Luiza Kadiu ndodhet ne urgjencen e Spitalit me fraktura te renda. Dergimi i saj ne mjediset spitalore eshte bere i mundur nga komshinjte e saj. Zanafilla e ketij dhunimi, i cili per here pare ka ndodhur me 13 shkurt 2010, ka lidhje me nje histori familjare. Beqir Vjerdha, gjyshi i Ideal Vjerdhes ka persekutuar familje te medha gjate kohes se diktatures komuniste ne Shqiperi. Ai ka punuar ne Ministrine e Brendshme te asaj kohe dhe ne policine e Shkodres, ku ka marre pjese ne persekutimin disa personave te cilet jane denuar nga shteti komunist i para viteve ’90. Ashtu sic kemi raportuar edhe ne rastin e dhunimit te pare, Beqir Vjerdha qe ne vitin 1960 dhe ne vitet ne vijim, ka mbuluar funksione te rendesishme ne Partine Komuniste por edhe ne strukturat e policise e te Ministrise se Brendshme, edhe ne sektorin Sigurimit te Shtetit, policise politike te kohes se diktatures. Ndersa sot hakmarrja dhe shkaqet politike bie mbi Ideal Vjerdhen, i cili eshte i vetmi nip i Beqir Vjerdhes. Edhe policia ka nisur dhe po vijon hetimet per dhunimin e familjes se Ideal Vjerdhes, pasi tashme kemi te bejme me raste te perseritura te kercenimit. Pikerisht si pasoje e ketyre kercenimeve te vazhdueshme dhe dhunimeve sistematike, Ideal Vjerdha, gruaja e tij dhe femijet jane detyruar te largohen qe me rastin e pare ne muajin shkurt 2010, rast i cili eshte denoncuar edhe nga gazeta jone. Hakmarrja e verber, e mbeshtetur edhe ne motive te qarta politike, tashme bie mbi nipin e Beqir Vjerdhes, duke shenuar nje tjeter viktime kur nipi duhet te paguaje per gjyshin dhe kur jeta nuk eshte e sigurte ne vendlindje.

Zef Nika

Ç’ fronezimi i “Pushtetit te Katert”

blerti Te pakten prej disa dekadash, ne historine e shoqerise njerezore njihen dhe pranohen ekzistenca e 4 pushteteve, teorikisht te pavarur nga njeri- tjetri. Pushteti ekzekutiv, ligjvenes dhe gjyqesor, jane tre kollonat e rendesishme te sistemit aktual te organizimit shoqeror mbareboteror, te cilit i eshte shtuar edhe media apo shtypi si kollone e katert.
Ndersa ne kushtetuta, akte ligjore kombetare dhe nderkombetare, te gjithe jane te shqetesuar qe tre pushtetet kryesore: ekzekutivi, ligjvenesi dhe gjyqesori te jene te pavarur sa me teper te jete e mundur, teorikisht “pushteti i katert” per vokacion konsiderohet i pavarur.
Pavaresi absolute i nje pushteti nga nje tjeter, nuk ekziston ne asnje vend te globit, por ne Shqiperi tashme, te gjithe jemi deshmitare te ç’fronezimit apo rrezimit nga froni te “pushtetit te katert”. Here pas here, une apo edhe kolege te tjere, jemi perpjekur te sensibilizojme kryesisht politiken (pushtetet e tjera qe burojne prej saj) por edhe koleget ne lidhje me fenomenet negative qe demtojne median. Nuk e dime sa ia kemi arritur, por te pakten, neser, nuk do te na breje ndergjegja qe nuk kemi thene te pakten nje fjale, e cila edhe nese ka rane ne veshe te shurdher, me mire qe u tha!
Do te tentoj te nis nje dialog ne distance tashme me qytetaret, ata te cilet direkt ose indirekt, jane viktima te mosfunksionimit sic duhet te “pushtetit te katert”. Nga divani i shtepise, perballe radios, televizionit apo duke shfletuar nje gazete informative, gjithcka duket e lehte duke anatemuar me shume se gazeten- gazetaret, me shume se pronarin- ata qe jane te detyruar te bejne politiken e tij. Jam i qarte sic edhe pjesa me e madhe e kolegeve te mije, se besimi juaj te nderuar lexues, degjues apo teleshikues eshte lekundur ndjeshem ndaj mediave, rrjedhimisht edhe ndaj gazetareve. Nuk mund te mohoj ne asnje rast se fatkeqesisht, ne pjesen me te madhe ju keni te drejte! Por kjo e drejte e juaja eshte relative, per shume arsye dhe ne asnje menyre nuk duhet te shenjestrohen gazetaret. Jane nje sere ceshtjesh, per te cilat ju pak ose aspak jeni ne dijeni, tek te cilat ka ngecur “pushteti i katert”!

A ka media te lira ne Shqiperi?
Duke nisur nga Shkodra- realitet te cilin e njohim me mire se askend tjeter, per te perfunduar te Konispol (skaji me jugor i Shqiperise) nuk ka asnje media vertete te lire. Nuk po perpiqemi te fajesojme drejtperdrejte, por nje gje eshte e sigurte: nuk eshte per faj te gazetareve! Eshte abuzuar me termin “e pavarur” dhe ne fakt, ka media te pavarura! Po, po! Ka! Ka media qe i sherbejne qeverise haptas, por jane “te pavarura” nga opozita! Nga ana tjeter, ka media qe i sherbejne opozites, por jane “te pavarura” nga qeveria! Ky eshte maksimumi i pavaresise qe mund te arrije nje media ne Shqiperi! Per hir te realitetit, ka patur tentativa per nje pavaresi ne shkalle me te larte, madje edhe ne Shkoder, por gradualisht ato media kane lene qendren per te devijuar majtas ose djathtas! Te pakten ne Shkoder, mediat etiketohen “te djathta” dhe “te majta” sipas perkatesise se shprehur haptas apo nendhe te pronareve te tyre! Deri me sot, nuk me rezulton qe nga viti 1997, qe nje media ne Shkoder, te kete marre epitetin “e lire”, qofte edhe per nje periudhe 6- mujore! Duke qendruar tek liria e medias, ka edhe nje fenomen tjeter shume interesant.
Duam apo nuk duam ne, gazeta “Shqiperia Etnike” eshte e vetmja qe i ka rezistuar tregut te eger mediatik prej 10 vitesh. Me gjithe luhatjet e natyrshme, me probleme financiare dhe me kercenime te shumta, kjo gazete ke rezistuar fuqishem, duke krijuar rrethin e lexuesve te saj ne versionin “print” dhe shume me teper ate online ne adresen www.shqiperia-etnike.com.
A e dini ju se kjo gazete, i ka dyert e mbyllura ne disa nga mediat lokale te Shkodres? A e dini perse? Sepse ne disa shkrime problematike ne kete gazete, jane trajtuar ceshtje te nje interesi te larte publik, permes te cilave disa nga pronaret e mediave vendore e kane ndjere veten te implikuar! Per ta thene me troc, teksa “Shqiperia Etnike” ka trajtuar tema si thesari i Shkodres, korrupsioni ne arsimin e larte etj., disa pronare te mediave jane ndjere te kercenuar dhe kane dhene urdher: “Shqiperia Etnike” te mos reklamohet ne ekranet e tyre qofte edhe kundrejt pageses, sic ndodh me cdo organ tjeter te shtypit apo edhe nje reklame te thjeshte. Madje, edhe pse eshte gazeta e vetme qe botohet ne Shkoder, ajo nuk perfshihet as edhe ne leximin e percipte te shtypit ne mengjeset informative te televizioneve lokale diten kur botohet.

A eshte e kapur media ne Shqiperi?
Fakti qe ne sferen e mediave jane hedhur bisnesmenet, madje me te fuqishmit ne Shqiperi, tregon qartas se ky pushtet po perdoret apo po tentohet te perdoret nga ana e tyre si mburoje per bisneset e tjera. Cdo media ka ne krye nje apo nje grup pronaresh, ne shumicen e rasteve qe kane lidhje me bisnese te fuqishme sic eshte ndertimi apo karburantet. Natyrisht, per ta eshte shume e lehte qe kete “hanxhar” (fatkeqesisht eshte termi qe po i pershtatet me shume se asnje tjeter media sot ne Shqiperi), ta vene ne sherbim te realizimit te interesave te tyre. Keshtu, per te siguruar leje ndertimi apo tendera ne Bashkine e Shkodres apo ate te Tiranes (i marrim si shembull si bastione respektive te PD-se dhe PS-se), mediat kthehen ne mburoja te ketyre institucioneve, madje ne disa raste edhe ne “qen roje” te tyre. Nga keto media degjon vetem “furca” per keto institucione e te tjera, ndersa ndersehen ne kuptimin e plote te fjales ndaj atyre qe i kritikojne me te drejte ne shume raste keto institucione. Nese te nevojitet nje licence per kazino, per universitet privat apo dhe shfrytezim burimesh nafte apo mineralesh, duhet ta kesh mire me ate qe eshte ne pushtet. Keshtu, nga niveli vendor “pazari” ngrihet ne ate kombetar dhe ne loje hyjne “gjigandet” mediatike, te cilet nga mengjesi ne darke kthehen ne “llapaqene” te pushtetit, edhe kur ky i fundit nuk ua kerkon fare! Fale premtimeve per licenca te tilla me ardhjen ne pushtet te opozites (ua heqim “ketyre” per t’ua dhene “atyre”), te tjera media kombetare kthehen ne “qen stani” te opozites se madhe! Ne te dy raste, jane gazetaret ata qe bejne punen dhe ne shume raste, pa deshirene tyre, jane te detyruar ti thone te zezes- se bardhe dhe te bardhes- te zeze! Natyrshem perballe audiences jane pikerisht keta qe anatemohen, kritikohen, shahen e dhunohen ndersa pronaret ne prapaskene vjelin frytet e kapjes se mediave te tyre.

Cili eshte interesi i publikut tek mediat?
Teorikisht, mediat jane te hapura ndaj publikut te gjere. E thene ndryshe, dyert e tyre duhet te jene te hapura per shqetesimet dhe problemet e qytetareve. Por cfare ndodh ne te vertete? Shume institucione gezojne imunitet mediatik. Qe do te thote se ato nuk mund te kritrikohen ne mediat vendore apo edhe qendrore. Per shembull, Bashkia e Shkodres apo edhe e Tiranes jane “lule mos prek” apo “monumente kulture” qe mbrohen nga shume media vendore dhe lokale. Kjo vlen edhe per ndermarrjet e varesise se tyre. Asnje qytetar, ne disa media, ndoshta tek te gjitha ato lokale dhe ne shumicen e kombetareve, nuk mund te gjejne hapesire per te shprehur opinionet e kritikat e tyre per ceshtje te jetes se perditshme. Ndodh qe gazetaret kapin nje lajm, i cili mbase mund te jete deri diku edhe “scoop” dhe nje telefonate e pronarit, drejtorit apo kryeredaktorit i kthen ne “nul” duke mos u transmetuar dot.
Eshte edhe ana tjeter e medaljes. Nese nje ndermarrje apo institucion ka arritje te punen e tij dhe natyrshem nje qytetar apo nje grup i tille, kerkojne ta evidentojne kete fakt, nuk mund t’ia arrijne gjithmone. Disa institucione apo ndermarrje, jane ne listen e personave “non grata” ne mediat vendore apo edhe ato kombetare. Madje, edhe po te paguash, nuk ia arrin dot te japesh opinionin tend pozitiv, por as edhe ate negativ ne raste te tjera. Televizione qe e kane ndertuar mbijetesen e tyre edhe tek njoftimet e vdekjeve, mund te refuzojne edhe 100 mije leke te vjetra apo te reja te qytetareve, nese eshte kjo “linja editoriale” e pronarit. Qytetareve u ngelet te thirren per te dhene intervista per ceshtje te ndryshme dhe ne darke te shohin nga divani i tyre nese do te jene pjese e blloqeve informative. Nese kane folur ashtu sic nuk i ka interesuar “linjes editoriale” te pronarit, ata nuk kane fat te shohin veten. Ne te kundert, qytetaret mund te merziten nga sinkroni i tyre dhe duke u vene ne rolin e gazetarit edhe te filozofojne: sa gjate me paskan lene duke folur! Pikerisht per kete arsye, qytetaret duhet te jene me sensibel per ceshtje qe lidhen me mediat, sidomos ato lokale. Dhe, nuk po marrim persiper te analizojme keqinformimin e qellimshem, deformimin e realitetit apo edhe krijimin e opinionit qofte negativ apo pozitiv, gjithmone sipas orientimeve “nga lart”!

“Mekatet” tona (te gazetareve)
Kush eshte pa mekat te hedh gurin e pare! Jemi te bindur se nuk ekziston asnje individ ne bote pa mekate. Edhe ne gazetaret kemi natyrshem mekatet tona. Ne krye te heres, jemi peng i pasionit per profesionin e gazetarit. Ne vazhdimesi na perfshin vorbulla e perditshmerise se ngarkeses se larte profesionale. Ketyre u shtohen natyrshem hallet, telashet dhe problemet e perditshme te jetes, te cilat jo rradhe perzihen me ato te zanatit. Ne nje moment te bukur, si pa pritur pa kujtuar, e shohim veten te perdorur- ne disa raste jashte deshires mbase dhe pa e kuptuar qarte, duke iu gezuar nje rroge qesharake dhe trajtimit mizerabel profesional e njerezor ne shume raste. Po cilat jane mekatet tona? Lejojme te perdoremi shume lehte edhe pse gjithcka duket se eshte graduale. Nuk kerkojme ate qe mendojme se na takon apo qe duhet te kemi ne ushtrim te profesionit. Nuk organizohemi realisht per te kerkuar kushte dhe trajtim me te mire ne pune sic mund te jene kontratat, ditet e pushimit, 8- oreshi, sigurimet shoqerore e shendetesore. E gjithe armata jo e vogel e gazetareve ne mbare vendin, ne masen me te madhe, mbase mbi 80% jane te zhytur ne pune te zeze! Nje dite te bukur, cdo drejtor ose pronar, te hedh ne mes te kater rrugeve dhe ti nuk je askushi, sidomos kur emri yt apo fytyra yte nuk del me ne ekranin e nje televizioni apo ne faqet e nje gazete.
Nga sa me siper, rrjedhin me pas edhe “mekatet” tona profesionale. “Pronaret bejne demek se na paguajne, ne bejme demek se punojne” eshte tashme postulati qe degjohen perhere e me shpesh ne kafenete e Shkodres, aty ku gelojne te shumten e kohes koleget gazetare. Ne nje tavoline te tille, ideohen shpesh edhe planet ditore te punes se televizioneve dhe madje, shkembehen tema e ide. Ne disa raste, pamje e tekste. Perfundimi: mjafton te shohesh vetem nje edicion lajmesh, te vetem nje televizioni dhe je i sigurte se nuk ke humbur asgje ne televizionet e tjera! Jane shume, shume te rradha temat apo ceshtjet qe trajtohen ndryshe nga nje televizion ne tjetrin. Nuk po flasim ketu per profesionalizmin fillestar, ate te njohjes se gjuhes amtare, krijimit dhe leximit te teksteve, “ujit” te tepert ne shume nga kronikat, perzgjedhjen e sinkroneve etj., etj., etj.
Padashur te kthehem ne “avokat” te panevojshem te gazetareve, keto mekate indirekt jane te imponuara nga boset e mediave. Atyre u intereson ti shfrytezojne perkohesisht gazetaret dhe ne cdo moment te jene te lire “ti japin duart” kur nuk u nevojiten me. Ne keto kushte, ata nuk kane interes ti “lidhin” gazetaret me kontrate, me sigurime shoqerore e keshtu me rradhe. Me kete metode, ata kursejne edhe disa miliona, te cilat do te shkonin per sigurimin e pensionit qe nje dite do te vije edhe per gazetaret! Ne te tilla kushte, cdo gazetar qe kryen vetem nje pune apo siguron jetesen vetem me kete profesion, e ndjen vetem te marre peng nga pronari apo media ku punon. Ne keto kushte, syte drejtohen nga Tirana, ku shume gazetare vendore jane edhe korrespondente te mediave qendrore. Madje, ata jane shume me te interesuar te kenaqin shefat ne Tirane, se sa te tregojne profesionalizem ne median vendore qe punojne. Tirana kerkon kryesisht kroniken e zeze dhe politikanet VIP dhe edicionet informative te mediave vendore jane te privuara nga tema te tjera te jetes se perditshme. Profesionalizmi ka mbetur te provohet vetem ne shpejtesine e dhenies se lajmit per nje aksident apo nje vrasje, te cilin gjithsesi me pare se ne mediat e Shkodres, mund ta shohesh ne media kombetare me titra apo edhe me raportim telefonik.

Ne vend te hyrjes
Opinioni publik ne Shkoder dhe ne Shqiperi, duhet te jete shume me i ndjeshem edhe ndaj problemeve te mediave, pavaresisht se ne keto kohe mund te jete i zhytur ne hallet e telashet e shumta te mbijeteses ekonomike. Vetem qytetaret mund te jene aleate te gazetareve per te permiresuar sado pak panoramen mediatike ne rajonin tone. Ne vitin 2005, ne numrin e pare dhe te parafundit te gazetes “Veriu Observer” (botim i Unionit te Gazetareve Profesioniste te Veriut), pata shprehur shqetesimin se nese “Nuk gjen pune si kamarier, behu gazetar”. Tashme pas 5 viteve, jane gazetaret qe perhere e me shume, po kerkojne pune te dyta e te treta, mbase edhe si kamariere ne disa raste. Me kete dua te them se nuk ka asnje gazetar, qe permes profesionit te tij ne Shkoder, ka arritur te krijoje te mira materiale “luksoze”! Perjashtim nga ky rregull mund te beje nje kategori e vogel, e cila ka patur hapesire nga pronaret dhe ka arritur te behet pjese e klaneve ekonomike apo politike, mbase dhe seksere te institucioneve te ndryshme ku marrja e nje vendi pune kushton 5-6 mije euro. Pjesa tjeter e gazetareve, pergjithesisht jetojne ose mbijetojne, kjo eshte e rendesishme te kuptohet!
“Pushteti i katert” eshte nje term shume i pakuptimte ne kushtet e sotme te Shkodres e Shqiperise. Ai jo vetem eshte ulur nga froni, te cilin sipas meje nuk e ka patur kurre ne vendin tone, por tashme po perdoret si “lolo” apo “gaztor” i oborreve te pushteteve te tjera. Nuk e kam te lehte as une dhe as shume kolege te mije ta pranojme nje fakt te tille, por realiteti eshte pikerisht ky! Cfare eshte me e keqja, tentojne te na mbyllin gojen qe te mos flasim as edhe per problemet tona…. Cdo gje tjeter, eshte thjeshte realitet virtual qe i serviret opinionit publik!

Blerti DELIJA

Zelli i një politike demagogjike

berti Nga Albert Vataj

Gushti jo vetëm stinë pushimsh
Iku vallë, vapa me gushtin? Është kjo një pyetje, jo dhe aq tipike, se sa retorike. Sepse në një çorbë retorike e pa vetën teksa përzihej, ndërsa gatuhej, ajo që do ta quanim zatetje e shtetit. Një lojë me miliona euro dhe me nervat e acaruara të shqiptarëve halleshumë, i ngjet më shumë një komedie të zezë se sa një politikëbërje ogurbardhë. Kjo verë e nxehtë, dhe zërash shpuzë të politikës kanë yshtur prejsllimi të sezonit të pushimeve, vullnesën tonë të përfytyrimit, për të pranuar të tashmen e politikës së konsumit, si një demagogji. Zelli i protagonizmit politik, i vënë re kryekëput në radhët e opozitës, (nëse guxojmë të nënkuptojmë me këtë PS-në), qaset të jetë lajmësi, më i pashpresë për një të sotme të zgjidhur nga shpërgenjt e të shkuares. Opozita, duke i besuar më shumë oktavëve të tellallit, se sa brendisë së faktit, më shumë ngasjes se sa qasjes, më shumë demagogjisë se sa betejës pa kompromis ndaj një lëngate, e ka transformuar atë shtjellë në një pështjellim. Duke u zvargur, e gjithë kjo masë e madhe boshësie dhe duke u vërsulur si një ortek i zashëm, na përfund, duke na bërë pjesë të saj, në rrugën përnga duhet të kalojë babëzia e atyre që sot janë akuzatorët, dhe po sot janë ato që akuzohen. Ngasje “hidhe e prit”, nuk merr përsipër të bëhet dëshmitari i një lufte të madhe. Kjo për faktin se besojnë si efikase spariherë bindjen e dynjase, se këto pushtetarë po vjedhin e po na rjepin dhe këtë e ofrojnë si shërbesë politikëbërje.

Gjithnjë para mikrofonit
Përgjatë gjithë këtij sezoni pushimesh, opozita nuk ka reshtur të akuzuari për korrupsion dhe përfshirje në afera të pista shtetarë dhe të afërm të tyre. Me libër shtëpie ka dalë PS-ja e po u bëri xhindin zotëruesve të pushtetit. Të paktën kështu mendon ajo. Dhe ne s’kemi pse t’ia pridhim avenirin gjithë këtij taborri politikanësh njomzakë dhe pozuesish të pushtuar nga Narcizi. Foltorja e Partisë Socialiste gjatë këtyre ditëve ka pritur dhe përcjellë pothuaj të gjithë çfarë hyn dhe del në këtë parti. Kuptohet, ata që kanë pushuar në korrik dhe i janë përveshuar Berishës në gush. Aq tellall doli nga ajo godinë dhe aq pranë u gjend media këtij vullneti për kushtrim, sa përnjimend kujtova se PS-ja ishte shkulur nga trojet e saj të kahershme për tu ngulur para televizioneve dhe gazetave. Por “nuk paska ken kysmet”. Aniqysh de, mikrofonin se lëshuan nga dora përgjatë gjithë këtyre ditëve. Kudo që ngasja mediatike shfaqej me gjithë drobitjen e dhe shterpësinë e saj të lajmit, gjindeshin ata, fillërojtësit e Ramës. Gojtaria dhe ligjërimi, i tonacioneve të ndryshem dhe timbreve të çfarëdoshëm përnga gjinia, feja, krahina dhe ideja, e kulmoi në hit jetën e kësaj partie. Një për të gjithë dhe të gjithë për një, u rreshtuan në një ofensive të pamatë kundër vijës së parë dhe nevralgjikes së qeverisjes Berisha. Miliona euro kanë fluturuar nga një foltore në tjetrën, duke e bërë qiellin adh të këtij gushti, një arenë të përjargshme, akuzas rama h dhe kundërakuzash. Sa del një syresh nga PS, flakë për flakë i’a pret i shënjuari, ose nga folturja e partisë, e pse jo dhe nga ajo e digasterit që drejton.

Tragjikomedia e një kohë lëngimi
Banale, e ndyrë dhe fyese mu shpërfaq e gjithë ky masiv i politikëberjes së opozitës, e gjithë kjo ngrehinë ndjellakeqe. Miliona euro, që i ka dhënë njëra palë dhe i ka marrë tjetra (lus Zotin që të mos ketë asnjë të vërtëtë nga kjo piskamë), hidhen dhe priten mbi kokat e shqiptarëve që përballen me një jetë që sa vjen e u’a shtëngon lakun në fyt. Milona euro flakërojnë nga një pod në tjetrin, në trajtë akuzash dhe as se e vret mendjen ndonjëra nga këto palë, se poshtë këtij vërshi të tërbuar parashë luhet fati i mbijetesës së shumë shqiptarëve. As se e ka vënë kush ujin në zjarr për ta kuptuar ndjenjën e poshtrimit që përcjellin ato zgjedhës. Kjo betejë eurosh dhe dollarësh, derimtash i ngjet një tragjikomedie, madje mediokër, ku mungojnë elementet më të domosdoshme estetike dhe artistik të këtij përfaqësimi, anipse po e quajnë politikëbërje. Jeta artistike në këtë sezon rreshkjeje në diell, duke qenë më se e varfër, ka përthithur përnga kjo skenë bajate tërë interesimin e opinionit. Kjo ka bërë që të dalin në pah shumë mangësi profesionale dhe artistike të këtij përfaqësimi të politikës. Gjithqysh nga plateja nuk kanë munguar duartrokitjet. Fakti se në këto radhë zakonisht janë të ftuarit, dhe publiku i zgjedhur, kjo nuk e shpëton komedinë politike nga anatema.

Art për andralla
Ndërsa gushti i përket tashmë të shkuares dhe sytë i kemi lëshuar babëzitshëm të gjithë përnga shtatori, mbetet të shpresojmë që të rikthehet jeta e gjallë artistike dhe njerëzit të kenë mundësi të zgjedhin, nëse do të vazhdojnë të kundrojnë dhe të përcjellëin komedinë e pështirë politike, apo t’i kushtohen një asimilimi më qënsishëm artistik. Por kjo gjithëpoaq, nuk do të dëshmojë se ky teatër absurdi nuk do të ketë shikuest e saj. Aq më tepër kur përvoja na tregon se populizmi në art, duke filluar me politikën, duke vazhduar me atë dhe duke mbetur vetëm tek ajo, si admirues më të zellshëm, ka popullin. Për ironi të fatit, ne si popull shquhemi për instinkte të ndrydhura të perceptimit dhe të ndjesive etiko-estetike të artit politik. I këtij mendimi jam edhe për anatominë e bashkëjetesës së tij edhe me gjallime të tjera të nalta. Vullneti për ta ushqyer mediokritetin me duartrokitje, nuk na ka munguar. Sikundër nuk na ka munguar dhe besimi se duke qenë të mashtruar, të nëpërkëmbur, të përçudnuar, të persekutuar, të fyer, jemi popull, ose siç u pëlqen ta quajë politika në vigjilje të fushatave, sovrani. E drejta e çdo mase për të bërë pjesë në turmë, munet me kenë ushqim i përkohëshëm i vetë politikës për ta parë si të tillë dhe për ta trajtuar përkundër asaj çfarë është njerzia. Por kjo nuk do të thotë se tragjikomedianët politik, duke mbajtur skenën gjithnjë të hapur, do të mund të mbyllin plagët që po gangrenizojnë shtatin shëndetlig të një Shqipërie që shpreson të ndryshojë.

Iku vallë, vapa me gushtin?
Shterpësia ligjore e kamuflon qëllimin dhe vesh me fars gjithë këtë armatë të ngrefosur për turr. Mungesa e një strategjie për të kahur përnga stinë e acartë ekzekutivin e Berishës, tregon mediokritet politik dha amatorizëm. Turravrapi për ta pasuruar dekorin e denoncimeve, tendosja e skajeve akuzë-kundërakuzë, larushia aktoriale e foltoreve, duke e çoroditur, i heq thelbin kësaj lufte. Duke u mjaftuar me gërvishtje në sipërfaqe, opozita i’a heq vetes të drejtën të përftojë ndonjë dobi në favor të mbërritjes tek forcimi i pozitave të saja në pushtet. Gjithë këto tam-tame akuzash, dhe ndryshimi i kursit së politikës së votës, i jep mundësi të favorshme PS-së, të tërhiqet nga paranoja e hapjes së kutive, si nga një betejë e humbur me turp. Por nuk i’a rikthen asaj të drejtën për të rimarrë pozitat e domunimit në pushtetin lokal, fat i cili po parathuhet ditëpërditë, anipse këtë të drejtë e kanë zgjedhjet. Heshtja e Berishë, tregon edhe një pikë të dobët të kësaj ofensive të PS. Nëse ata ende nuk e kanë tërhequr personazhin kryesor në rolin e tyre, tregon se jo gjithçka, më mirë të themi se kurrçka nuk është bërë si duhet, kjo ose nga mosdashja, ose nga padija, por le të besojmë këtë të dytën. Gjithsesi ata diçka po bëjnë. Diku do të dalë, ose më saktë duhet të dalë nga gjithë kjo gurgule. Ndryshe si ta kuptojmë gjithë këtë energji të konsumuar, gjithë këtë minutazh televiziv e terren mediatik të uzurpuar. Një mëndje më thotë se kjo ndoshta do të përshpejtojë dhe do të këtë ndikuesit e vet tek kthimi që do t’i bëjë xhaketës mbrapsht, Berisha në shtator.

Kanuni qe kercenon edhe intelektualet

samiri Nje familje intelektuale shkodrane e detyruar te fshihet per ti shpetuar hakmarrjes. Kater jete njerezore te kercenuara nga vdekja, mes te cilave dhe jete femijesh te mitur. Nje tjeter kapitull i dhimbshem i realitetit shqiptar te pas vitit 1997. Me pak fjale eshte kjo historia e Samir Meti, bashkeshortes Blerta, dy femijeve Rej,akoma pa i mbushur 16 vjet jete dhe Aron, 9 vjecar. Samiri u diplomua ne degen e Historise ne Universitetin “Luigj Gurakuqi” te Shkodres ne vitet 2006- 2009 dhe master ne vitin 2009- 2010 me rezultate shume te mira, me nje mesatare 9. Bashkeshortja, Blerta Meti u diplomua ne te njejtin universitet si mesuese e Ciklit te Ulet dhe ka nje eksperience pune 20 vjecare. Por te njejtin fat me prinderit e tyre per tu shkolluar, nuk ka djali i madh Rej Meti, i cili megjithese ka mbaruar shkollen 9- vjecare me nota te mira, aktualisht nuk eshte i rregjistruar per te vijuar arsimimin si gjithe bashkemoshataret. Kjo familje tashme eshte duke perjetuar tragjedine qe sjell hakmarrja e verber politike ne nje shtet i cili nuk arrin te garantoje jeten e ruajtesve te rendit e ligjit, sic ndodhi edhe me policin Kol Ndreshaj, i cili u ekzekutua per hakmarrje gjate kryerjes se detyres ne M. Madhe. Zanafilla e kalvarit te familjes Meti jane zgjedhjet e 28 qershorit 2009. Gjate tyre Samir Meti u perball me ekstremiste te partise ne pushtet, te cilet me cdo kusht donin te siguronin votat e nevojshme per te qendruar ne pushtet, madje edhe duke kanosur me arme. Pikerisht kjo i ndodhi Samirit, te cilit iu rrezikua seriozisht jeta nga njerez me prapavije te qarte te strukturave te larta te shtetit, te cilat ne ate kohe kishin shtrire falangat e tyre edhe ne Shkoder. Situatat kercenuese te perjetuara nga Samir Meti, vertetohen edhe nga nje raport i deputetit te zones. Por nuk mbaroi me kaq. Mbeshtetur ne Kanunin e Lek Dukagjinit, i cili ka nje pushtet e zbatim te gjere ne Veri te Shqiperise, konflikti u kthye ne individual per Samir Metin edhe pasi zgjedhjet perfunduan. Konflikti eshte i hapur dhe sot e kesaj dite, duke kercenuar me jete familjen Meti. Protestat e pergjithshme te opozites shqiptare ne mbrojtje te kauzes se transparences se zgjedhjeve permes hapjes se kutive te votimit, te cilat kulmuan me greven e urise se deputeteve ne pranveren e vitit 2010, shenuan nje tjeter ankth per Samirin. I rreshtuar ne mbrojtje te idealeve me te pastra demokratike, Samiri u tentua te merret peng ne vazhdim te konfliktit qe kishte nisur ne 28 qershor 2009. Acarimi i konfliktit vazhdoi me ngjarjen e qershorit 2010, kur Samiri rrihet me grushta nga kusheriri i P.G. dhe si pasoje e demtimeve dergohet me urgjence ne Spitalin Rajonal te Shkodres, ne sherbimin e urgjences. Nga frika e ndonje hakmarrjeje te mundshme, ai detyrohet te largohet nga mjediset spitalore. I vene ne shenjester te hakmarrjes, Samiri do te perjetonte nje situate shume te rende me date 26 korrik 2010, rreth ores 21.00 pikerisht ne lagjen e tij. Ai eshte qelluar 3 here me pistolete dhe vetem erresira dhe Zoti e shpetuan nga vdekja e sigurte. Per arsye te lidhjes se fshehte ne mes atyre qe e kercenojne dhe strukturave te shtetit, Samiri nuk ka denoncuar ne polici ngjarjen. Megjithese thuhet se personi qe e qelloi me arme eshte kapur nga policia, Samiri eshte i bindur se nuk eshte ai personi me te cilin ka patur konflikt, por dikush tjeter, pasi mund te kene qene nje grup i organizuar. Ne gusht 2010, Samirit i thyhet xhamat e shtepise dhe afer baneses eshte gjetur nje sasi tritoli e pashperthyer. Kjo ngjarje e mengjesit te dates 26 gusht 2010, pati si pasoje krijimin e nje traume per bashkeshorten Blerta dhe djalin e madh Rej, te cilet kane marre mjekim me qetesues ne spital. Samiri vete dhe djali i vogel Aron, nuk ndodheshin ne shtepi dhe shoqerimi ne spital i bashkeshortes dhe djalit tjeter eshte bere nga kunati ne oret e paradites. Kjo spirale dhune dhe kercenimesh te hapura me jete per kete familje, kane krijuar nje situate shume te rende. Familja Meti, eshte e detyruar te braktise jeten ne qytet dhe te jetoje ne fshehtesi ne fshatra, pa lene asnje adrese per askend. Hakmarrja tashme i ka vene ne shenjester dhe jeta e tyre eshte vertete ne fije te perit.
Redaksia

Periudha osmane lakohet per ti zbehur egersine komunizmit

nurollari Nga: Adri NURELLARI

Në një intervistë të historianit të shquar anglez, Noel Malcolm, të marrë para pak ditësh nga gazetarja Jeta Xharra për emisionin “Jeta” në Kosovë, Malcolm foli gjatë e gjerë lidhur me zhvillimet politike në Kosovë. Mirëpo një ndër gjërat më interesante që përmendi ishte fakti që tiparet negative të manifestuara në Ballkan nuk e kanë origjinën tek e kaluara e afërt e komunizmit, si dhe te rrethanat konkrete shoqërore të tanishme si varfëria, institucionet e brishta e të tjera. Sipas tij, “në rastin e ballkanasve, unë do të thosha se 50 vitet e komunizmit janë shumë më të rëndësishme si pjesë e sfondit kulturor, sesa afërsisht 500 vitet e sundimit osman”.

Nuk ka vend ku kjo gjë të jetë më se e vërtetë për vendin tonë, Shqipërinë, e cili e ka përjetuar totalitarizmin komunist në formën e vetë më të rreptë e të kulluar. Një inxhinieri e mirëfilltë sociale e përmasave të skajshme që ndërhyri pa kujdes edhe në pjesët më intime të jetës së individit. Më keq dhe intruziv se edhe vetë nazizmi, i cili kishte korporatizëm në ekonomi, por nuk të zhvishte nga prona private siç ndodhi me kolektivizimin dhe tufëzimin tonë. Nuk eliminoi fenë dhe nuk ndërhynte aq thellë në familje dhe jetën private siç bënte përpjekja komuniste për të krijuar njeriun e ri. Është e vështirë që t’i mvishet faji periudhës osmane të historisë shqiptare kur vetë kalimi nëpër një regjim si ky komunist e lë të kuptohet qartë që ka qenë pothuaj një tabula rasa për traditën shqiptare të deriatëhershme.Pikësëpari ekzistojnë sot shumë disiplina shkencore që kanë shumë më tepër instrumente për të shpjeguar në mënyrë më të thellë dhe më kompetente realitetin e sotshëm sesa historia. Sociologjia, shkencat politike, ekonomia, psikologjia dhe jurisprudenca kanë shumë më tepër për të thënë sesa mendimi fatalist i kultivuar tek ne që çfarë do bëhet është shkruar në të kaluarën. Fillimisht duhet thënë se determinizmi historik në vetvete, pra kjo bindja se zhvillimet janë të parapërcaktuara dhe shkaktuara nga zhvillime apo situata historike të mëhershme, është një përqasje tipike rudimentare marksiste tek ne. Kjo përqasje është një reminishencë e drejtpërdrejtë e determinizmit historik marksist që vinte në formën e materializmit dialektik që e shikonte ecjen e historisë të kornizuar nëpër disa etapa, të karakterizuar kryekëput nga lufta e klasave dhe të mbërthyer nga disa ligje të pandryshueshme që e bënin të pashmangshme një rrjedhë të caktuar të historisë. Me pak fjalë, historia është e përcaktuar si një lëvizje rendesh primitiv, skllavopronar, feudal, kapitalist dhe prej Marksit në mënyrë të pashmangshme historia ishte e parapërcaktuar që do të shkohej në rendin sipëror socialist.Determinizmi historik si përqasje është i dyshimtë në një realitet monoton dhe të pandryshueshëm të shteteve si Zvicra apo Suedia e jo më Shqipëria ku historia karakterizohet nga pavazhdueshmëria. Shqiptarët e shkretë pas ikjes së osmanëve kanë kaluar tre realitete tronditëse, historike që i bën të papërfillshme gjurmët e lëna nga sundimi osman. Shqiptarët jo vetëm që kanë kaluar gjatë shekullit 20 pushtimin fashist dhe regjimin komunist, por edhe një dhunë e kërcënim të vazhdueshëm të dhunës prej fqinjëve shovinistë, kolonizimit dhe pastrimit etnik. Faktikisht asnjë komb tjetër në Evropë nuk ka pasur përjetimin e gjenocidit, shpërnguljes, tkurrjes edhe aparteidit që kanë pasur shqiptarët, duke pasur parasysh përmasat demografike dhe territoriale. Kur u shpall pavarësia jonë prej Perandorisë Osmane, shqiptarët jetonin në rreth 75 mijë kilometra katrorë dhe sot, pothuaj një shekull më pas shqipja flitet vetëm në rreth 45 mijë kilometra katrorë.Traumat e këtyre përvojave e kanë tronditur rëndë shoqërinë shqiptare por komunizmi te shqiptarët e Shqipërisë ka qenë veçanërisht transformuese dhe gjurmëlënëse dhe ka pasojë të drejtpërdrejtë në atë që ndodh tek ne sot. Pra kjo analizë lë të kuptohet që gjithë kjo prani masive e historisë së fillim shekullit 20, si dhe diskutimi lidhur me ndikimin osman në vendin tonë sot është i paarsyeshëm dhe i panevojshëm. Mjafton të shohim mungesën e ringjalljes fetare pas rënies së komunizmit për të kuptuar impaktin e politikës ateiste komuniste. Numri i besimtarëve aktivë sot është i papërfillshëm krahasuar me shtete të tjera lindore. Për këto arsye të duket çudi që në ligjërimin publik flitet kaq dendur për problemet që pretendohen se na lindin nga trashëgimia otomane dhe nuk bëhen analiza aq sa duhet për pasojat e regjimit komunist. Për të mos folur pastaj që periudha e pushtimit fashist në Shqipëri nuk përmendet fare dhe të krijohet përshtypja që ardhja e këtyre forcave perëndimore pushtuese si Italia dhe Gjermania trajtohet sikur të ketë qenë një “aksident pozitiv dhe qytetërues” për Shqipërinë.Në fakt, shpjegimi i gjithë kësaj tendence s’ka aspak të bëjë me dobinë e përkujtimit dhe shqyrtimit të rolit të pesëqindvjeçarit otoman por me nevojën e shumë individëve që të sigurojnë harresën e diktaturës pesëdhjetëvjeçare. Shumë prej personaliteteve që dominojnë jetën publike në Shqipëri kanë pasur lidhje me atë regjim ose kanë qenë pjesë përbërëse e tij, janë lançuar dhe promovuar nga sistemi i dikurshëm, statusin që gëzojnë sot e kanë si inerci të privilegjeve që kanë gëzuar gjatë atij regjimi, kanë pasur lidhje familjare dhe personale me nomenklaturën, janë formuar dhe kalcifikuar intelektualisht nga ai regjim dhe për rrjedhojë ngelen nostalgjikë të tij. Me pak fjalë ne nuk kemi pasur një zëvendësim të mirëfilltë të elitës sonë, por thjesht një riqarkullim brenda të vjetërve, një inerci të elitës së vjetër që sot vjen e rifreskuar me trashëgimtarë të rinj.Individëve të kësaj elite iu leverdis të flasë për otomanizmin e t’ia mveshin fajin sundimit turk për të minimizuar dhe relativizuar përgjegjësinë e komunizmit dhe për rrjedhojë edhe të tyren që shpesh kanë qenë pjesë e sistemit. Këtyre individëve iu konvenon kultivimi i një amnezie sociale, lidhur me tiparet mizore të regjimit komunist në Shqipëri dhe pasojat e shumta që ka lënë sot, sepse përndryshe do të trondisnin themelet e statusit të tyre social të sotshëm. Shumë prej tyre nuk kanë gojë të nxjerrin në shesh fajet e regjimit komunist, sepse kanë qenë pjesë përbërëse e tij. Nuk kanë as kurajën të distancohen nga ai regjim, duke e pranuar me ndershmëri përgjegjësinë e rëndë historike të kastës së atij regjimi, edhe nëse mund të kenë pasur lidhje biologjike, shpirtërore apo nepotike me ta.Prandaj është bërë në modë sot te ne orientalizmi, si një taktikë për të eklipsuar dhe amnistuar rolin që ka luajtur e vazhdon të luajë pesëdhjetëvjeçari i regjimit komunist dhe si një orvatje për të mbrojtur vetë trashëgimtarët e elitës komuniste. Diskutimi mbi pasojat e osmanizmit ishin më se të arsyeshme për elitën shqiptare të viteve ’20-’30, pasi gjurmët ishin ende të freskëta dhe këto diskutime kishin realisht dobi për realitetin aktual. Mirëpo rikthimi në qendër të vëmendjes të të njëjtave tema të diskutimit në periudhën e sotshme, ndërkohë që ne ende nuk i kemi qëruar hesapet siç duhet me komunizmin dhe plagët e hapura të lëna pas prej tij, është padyshim një përpjekje dashakeqe për të revizionuar historinë dhe pasojat e totalitarizmit në Shqipëri.Mbajtja e vëmendjes te diçka që ka ndodhur shumë kohë më parë, dhe largimi i përqendrimit nga ajo që na ka ndodhur pak kohë më para apo vazhdon të na ndodhë, është një sabotim i memories sonë kolektive. Kjo përpjekje për të mohuar dhe retushuar historinë bashkëkohore, duke kanalizuar debatin ekskluzivisht tek trashëgimia otomane, duket që synon të pengojë shoqërinë tonë që të distancohet, pastrohet njëherë e mirë nga totalitarizmi komunist. Pra një instrument i trashëguar prej komunizmit, sikurse është determinizmi historik, është duke u përdorur për të fshehur e minimizuar rolin e trashëgimisë komuniste nëpërmjet një diversioni të bërë në debatin publik. Ky diversion ka për qëllim ekzagjerimin në sytë e opinionit publik të impaktit të sotshëm të asaj që na ka ndodhur mbi 100 vjet më parë dhe minimizimin e rolit të vuajtjeve të pësuara gjatë pesëdhjetë viteve të fundit.

Liria e besimit islam në SHBA pas 11 shtatorit 2001

Që prej 11 shtatorit 2001, liberalët dhe konservatorët kanë rënë dakord se zgjidhja afat gjate e problemit të terrorizmit islamik është mbijetesa në betejën e ideve dhe diskreditimin e islamit radikal, ideologjisë që nxit të rinjtë të vrasin dhe të vriten. Fitorja në luftën e terrorizmit do të arrihet kur një version i moderuar i rrymës kryesore të Islamit që përshtatet me modernizmin të triumfojë mbi pikëpamjen e Osama bin Ladenit. Ashtu siç thotë edhe eksperti i Lindjes së Mesme, Daniel Pipes, “roli i SHBA-së është më shumë të ndihmojë myslimanët me këndvështrime të përshtatshme sidomos në çështjet më të mprehta, sesa të përfitojë pikëpamjet e veta”. Me këtë qëllim, që herët administrata Bush ka nisur një për projekte serioze për të gjetur dhe mbështetur islamin e moderuar. Që prej asaj kohe, Uashingtoni ka sposorizuar xhami, shkolla, institute dhe qendra komunitare që përpiqen të modernizojnë islamin në botë. Përveç, natyrisht, atyre në qytetin e Nju Jorkut. Debati lidhur me ndërtimin e një qendre islamike pak blloqe larg Qëndrës Botërore të Tregtisë ka imponuar një pikë themelore. Nëse do të ketë një lëvizje reformatore të islamit, ajo do të dalë nga vëmendja si instituti i propozuar. Ne duhet të inkurajojmë grupe si ato që mbështesin projekte të tilla, jo t’i demonizojmë ato. Në twin se kjo xhami do të ndërtohej në një qytet të huaj, do të kishte shanse reale që qeveria amerikane të sponsorizonte atë. Njeriu që do të drejtojë qendrën, është imami Feisal Abdul Rauf, një mysliman i moderuar. Ai ka thënë dy -tre gjëra për politikën e jashtme amerikane që më bëjnë përshtypje mua si kritik. Për Islamin, subjektin e tij kryesor, këndvështrimi i Rauf është i qartë: ai denoncon terrorizmin publikisht. Ai flet për nevojën që myslimanët të jetojnë në paqe me besimet e tjera fetare. Ai mbron të drejtat e grave, ankohet ndaj ligjeve që dënojnë jobesimtarët. Libri i tij i fundit “Ajo çfarë është e drejtë për Islamin, është e drejtë për Amerikën” thekson se SHBA është aktualisht shoqëria ideale për islamin sepse inkurajon diversitetin dhe promovon lirinë për individët dhe besimet fetare. Vizioni i tij për Islamin është makthi i Bin Ladenit. Rauf i forcon argumentet e tij duke përdorur interpretime të Kuranit apo teksteve të tjera. Për pjesën më të madhe të myslimanëve, vetëm një argument përshtatet me besimin e tyre. Këshillat e shkrimtarit mysliman me origjinë somaleze Ayaan Hirsi Ali ëhstë që myslimanët të konvertohen në kristianë. Kjo mund të krijojë hapësirë për diskutime, por nuk ka gjasa të ketë efekt te 1.2 miliardë myslimanë të devotshëm në botë. Çështja më e rëndësishme është natyrisht liria e besimit në SHBA. Shumë është shkruar për këtë dhe unë doja vetëm tu bëja thirrje njerëzve të lexonin fjalimin e Michael Bloomberg javën e kaluar. ky fjalim elokuent, i mirë dhe shumë i kujdesshëm duhet të lexohet në çdo klasë në SHBA. Ndoshta, do të ndodhë. Ai është në kontrast të dukshëm me vendimin e habitshëm të Ligës Anti-Shpifje që bën thirrje që qëndra të mos ndërtohet aty. Por, Abraham Foxman, lideri i kësaj lige, thotë se të gjithë duhet të respektojnë ndjenjat e familjeve të viktimave të 11 shtatorit, ende nëse janë të paragjykuara. Por, familjet e viktimave kanë mendime të ndryshme për xhaminë në Ground Zero. Pati dhjetëra të vdekur edhe myslimanë në Qendrën Botërore të Tregtisë. A vlejnë ndopak ndjenjat e tyre? Në një tjetër këndvështrim, a mundet zemërata e palestinezëve tu japë të drejtë atyre për të bërë antisemitë?

FAREED ZAKARIA

Hipokrizia e rradhes: Nene Tereza kujtohet, misioni i saj jo!

Prej vitesh, sidomos disa shtete ballkanike po terheqin drejt vetes simbolin mbareboteror te Nene Terezes. Pavaresisht se ne platene e cmimit “Nobel” qe Gonxhe Bojaxhi meritoi ne vitin 1979 deklaroi se “me gjak jam shqiptare”, permasat e saj bejne qe imazhi i saj te ngjalle “nje lufte te ftohte” mes disa shteteve.
Ne kete gare te ethshme spikat perballja Shqiperi- Maqedoni, meqenese vendlindja e Gonxhe Bojaxhi ishte Shkupi, pavaresisht se prinderit ishin shqiptare katolike te paster. Ne kete gare shtetet e mesiperme u ekzaltuan aq shume, sa tentuan edhe riatdhesimin e eshtrave te se Lumes ne shtetet respektive.
Se cfare merr persiper te organizoje Maqedonia me rastin e vitit te 100- vjetorit te lindjes se Nene Terezes, nuk ka shume rendesi, sic nuk duh tereza et te na interesoje ajo cfare mund te organizojne te tjera shtete. Po perqendrohemi tek vendi yne, i cili tashme prej me shume se 20 vitesh, perpiqet te perfitoje nga madheshtia e emrit dhe vepres se Nene Terezes.
Gazetat e dates 26 gusht 2010, pasqyronin ne menyre te hollesishme aktivitetet ne kuader te ditelinjes se te Lumes Nene Tereze. Vetem nje meshe e shenjte perkujtimore ne katedralen e Lac Vau- Dejesit, mund te konsiderohet si nje deshire e plotesuar e Nene Terezes ne 100- vjetorin e lindjes se saj. Te gjitha ceremonite e tjera, jane protokollare- larg asaj cfare Nene Tereza rrezatoi ne jeten e saj: jeten e thjeshte dhe te personifikuar mese miri nga epigrafi “asgje per vete”. E thene ndryshe, po kerkohet te perfitohet serish nga e Lumja, pa i kushtuar rendesi asaj cfare e beri Gonxhe Bojaxhiun ate qe eshte sot e perbotshme Nene Tereza: misionin thuajse hyjnor te saj!
Jeta e Nene Terezes, qe ne fillesat e vetedijes se saj, u pershkrua nga ndihma dhe perkushtimi per te varferit, te semuret, personat pa perkrahje dhe ne nevoje. Ne vitin 1989, ne nje vizite ne Sanatoriumin e Tiranes, Nene Tereza refuzoi ne menyre te embel te shijonte nje pjatance me rrush te zgjedhur “moskat”, pasi kishte dale nga menca e spitalit, ku me zgjuarsi kishte pare se fruti i deshiruar asokohe per shume shqiptare, mungonte. “Nuk mund te hame perpara se te hane te semuret”, ishte pergjigjur me shume finese Nene Tereza ne ate kohe. Edhe vlera monetare e cmimit “Nobel” te marre ne vitin 1979 nga ajo, shkoi ne favor te misionit te saj fisnik dhe human. Jane vetem dy yje ne galaktiken me emrin Nene Tereze, por qe rrezatojne ate cfare njeriu i zakonshem percillte nen frymezimin hyjnor.
Nese buxheti i shendetesise shqiptare do te rritej kete vit duke parashikuar spitale, qendra shendetesore etj.; nese do te planifikohej ndertimi ose te pakten rindertimi i shtepive te femijeve jetime, i azileve te te moshuarve; nese do te parashikohej ngritja e strukturave per rehalitimin e te alkolizuarve, droguareve; nese do te ndertoheshin shkolla dhe kopshte per femijet te cileve u mungojne apo duhet te ecin me kilometra per tu arsimuar; nese do te kishte veprime konkrete per largimin nga rruga te femijeve qe tregtojne ne emer te zbutjes se varferise, nese do te largoheshin nga rruga lypsaret, nese do te mundesohej arsimimi i femijeve te ngujuar nga gjakmarrja; vetem atehere do kishte kuptim perkujtimi i Nene Terezes dhe cuarja perpara e misionit te saj fisnik dhe human, edhe pse ajo nuk jeton fizikisht.
Jam i bindur se edhe vete e Lumja nuk do te ishte dakort thjeshte me himnizimin qe po i behet keto kohe emrit te saj por edhe vepres, nese nuk i kushtohet rendesi me e madhe Misionit qe ajo kishte ne jeten tokesore. Nene Tereza nuk e ka dashur dhe besojme se nuk e preferon as atje ne parajse famen. Ajo e ka ndjekur ngado, por edhe tek ishte e semure, kerkonte te lihej ne doren e Hyjit, pasi shume nga te semuret e asistuar nga ajo, nuk mund te kishin trajtimin mjekesor qe merrte ajo. Nene Tereza i ka tejkaluar permasat njerezore. Eshte shpallur e Lume nga Kisha Katolike dhe shpejt do te jete dhe Shenjetore. Kerkuam te perfitojme nga emri i saj kur ishte gjalle, te njejten gje po bejme edhe tashme qe eshte ne parajse. Dikujt tjeter i vinte turp qe te lejonte vendosjen e shtatores se Nene Terezes ne hyrje te qytetit te vet, nga fakti se mund te quhej “qyteti i Nene Terezes”!?
Ne kete pervjetor po flitet shume per shqiptaren me te famshme te te gjitha koherave, e cila ne fakt, tashme, i perket cdo kombi, gjithe njerezimit, madje dhe perjetesise. Per Misionin e saj fisnik dhe human, te cilin e vazhdojne Motrat e Nene Terezes, askush nuk u kujtua, te pakten ne Shqiperine e vitit 2010.

Blerti Delija

“Ndezja Hyut qirin o i biri i Adamit,

camaj Nga Gjomta Jeshnica

Ndezja djallit edhe nji tjetër vjamit.” Me datën 26 korrik 2010 Universiteti Luigj Gurakuqi ja kushtoi mbajtjës së kumtesave kushtue Martin Camës shtjellimin e të cilave e frymëzuen vlerat e shkrimtarit e gjuhtarit me të cilin mund të krenohet letërsia e gjuhësia shqiptare. Kjo përpjekje me vu në dukje madhështinë e nji figure kaq madhore u jep nderë organizatorve të kësajë përkujtimorje e mbajtsave të atyne kumtesave që përsa i përket frymëzimit ishin bash si e meriton artisti të cilit iu kushtuen. Megjithkëtë ajo që nuk përkonte me synimin e atij qellim që do të duhej të ishte kryesori, qe gjuha e përdorun në ato kumtesa. Nuk pat asnji kumtesë që nuk e ngriti në qiell kontributin e jashtzakonshëm të Martin Camës në gjuhësinë shqiptare,e gjuha e të shkruemit të atyne kumtesave u binte ndesh drejtë për drejtë fakteve shkencore të këtij gjuhtarit të nderuem. E pra do të ishte e pa marrshme me mend të mos kuptuemit e të metave të shqipes së përdorimit të sotëm qoftë edhe nga nji nxanës fillore. E kjo tregon se nuk ka dënim ma të ligjshëm se dënimin e atij që e dënoi me burgim të përjetshëm paskajorën e cila përban gurin ma të randsishëm të themelit të çdo gjuhe e dënimi i paskajores shqipe përfshinë të gjitha shkrimet ku ndodhet paskajorja. Prandej gjuha e kumtesave të mbajtuna në përkujtimoren e kushtueme Martin Camës, përban mbrojtjen ma kamngulse të kongresit të 1972 që në historinë e gjuhësisë shqiptare nuk ka si të shkruhet ndryshe përveçse Kongresi komunistogjuhësorë. Kjo mbrojtje i jep shkas pyetjes: si mund ta konsiderojnë këta kumtesëmbajtësa kontribut veprimtarin shkencore të Martin Camës kur gjuha e këtyne kumtesave respekton përpikmënisht direktivat e atij kongres aq famëkeq?! E pra dihet se nuk ka gja ma të pa ndodhshme se përputhjen e dy qendrimeve të kundërta e kjo mospërputhje përsritë vertetësinë e thanjës së këtyne vargjeve të “Anzave të Parnasit:”
Ndezja Hyut qirin o i biri i Adamit,
Ndezja edhe djallit nji tjetër dhjamit.” Ka nga ata që mendojnë se në nji të ardhme të afërt Martin Camaj ka me u vlersue drejtësisht. Por këtë shpresë të tyne padukshmëria e shejave të asajë të ardhme e ban si shpresën e asajë harushës që tha:” Këtë vit do të ketë molla shumë.” E kur e pyetën nga e din ti këte, ajo u përgjegj:” Ma thotë pëlqimi im”. E këtë të vërtetë e shohim në injorimin ma të pa justifikueshëm të kësajë veprimtarije përkujtimore nga medja e shkrueme dhe elektronike shqiptare ndërsa televizionet shkodrane i kushtuen atë minutazh sa atyne ngjarjeve me të cilat bajnë çmos me mbushë nji bashllek në program. Ky injorim fyen randë organizatorët kumtesmbajtsat e auditorin. E pra janë pikrisht këto medje që mbushin faqet e emisionet jo rradhë me ngjarje të pa kurrfarë vlere me nxanë në gojë. Edhe në raste shumë të rradha kur Martin Camaj përmendet veçsa mos me thanë nuk flitet kurr për te. Emni e vepra e kësajë figure që mundet me na ngritë në epiken ma të lartë të krenarisë për letërsinë e gjuhësin shqiptare kalohen shkitazi si me pasë frigë se edhe vetëm dy a tri fjalë të foluna për të munden me e zgjue kurreshtjen e hulumtimit të vlerave të tija. Sadoqë lexuesit shqiptar opiumi komunist ja vuni shijen nen ndikimin e rrealizmit socialist që për pes dekada u përpoq dhe ja arriti me e servirë pseodoartin për art, prandej pa u dizintoksikue nuk mund të fillohet me i shijue vlerat e veprave si ato të Martin Camës. Flitet se organizimi i kësajë përkujtimore nga universiteti Luigj Gurakuqi i paraprin titullit “Nderi i Kombit” që do t’i akordojnë edhe Martin Camës ngjarje kjo që do të duhej të kishte ndodhë këtu e njizet vjet ma parë pa qenë nevoja me u ngushdhue me proverbin:” Ma mirë vonë se kurr” mbasi si në shumë raste edhe në rastin e këtij artisti proverbi ” Ma mirë vonë se kurr do të duhej dashtë xevendsue me thanjën: Ma mirë shpejt se vonë. Ngase ne shqitarët për sa i përket vendosjes së drejtës në vendin e sajë jemi jashtzakonisht të vonuemit e vonesës ma të pa falshme. E megjithketë paksimi i urruezave të gjakut komunist po paksohen tepër ngadalë.Titulli që supozohet se do t’i jepet Martin Camës na nxitë të pyesim: a do ta ndihmojnë veprën e këtij shkrimtari e gjuhtari me e çu qellimin e tij në cakun e së drejtës? Nëse jo ky titull do të mbetej nji gjoja justifikim mbasi dhanja e titulli duhet me pasqyrue nderimin e kontributit me fakte e kurrsesi vetëm me fjalë të thata.Nji titull motivacioni i të cilit zgjatë vetëm sa koha e ceremonisë së dorzimit tij mundet vetem me figurue në rregjister. Nëse numri i akordimit të titujve do të pasqyronte rrealisht vlerat ekulturës tonë do t’i duhej Europës me u ba si Shqipnia e jo Shqipnisë si Europa. Prandej Martin Camës i nevojitet shtimja në punë e kontributit të tij shumë ma shumë se titulli. Ndaj gjuhtarët tanë me Martin Camën nevojitet me ba lamje shkencore të atij borxh që na detyron kontributi në këtë fushë nga ma të nevojshmet e identitetit e të letërsisë e njerzit e letrave mos të bajnë sikur, por ta vendosin veprën e tij në vendin që ajo vetë ja bani vehtës në panteonin e letrave shqipe.Ne e dimë mire tashma se qendrimi komunist kundra kësajë figure kaq madhore e pat zhytë atë rregjim në llumin e atij borxhi deri në maje të kresë në përjullën e pas nanddhjetave na ka zbritë at llumë deri në maje të hundes. Mos vall duhet t’i gëzohemi zbritjes së këtij llumi deri në maje të hundës?! Kur kemi mundsi me e shlye edhe njollën e fundit të këtij llumi?! Uroj me gjithë zëmër të përgënjeshtrohet sa ma parë titulli i këtij shkrimi.

“RRUGETIME” HISTORIKE NE KISHEN E ZOJES SE SHKODRES

Historia e epokes kristiane te Shkodres nuk eshte e plote nese ne kete histori nuk ka vendin qe i takon kisha famemadhe e Shen Merise, qe nder shekuj njihet me “emertimet”; Kisha e Zojes se Keshillit te Mire, Kisha e Pajtores se Shkodres, Kisha e Zojes se Paperlyeme, apo sic i thote populli sot, Kisha e Zojes se Shkodres. Shkodra si kryeqendra historike e Ilirise ishte nder te parat qytete qe perqafoi besimin kristian qe ne shekujt e pare, ndonse ne kundershtim me politiken e perandorise romake te asaj kohe. Ne letrat e tij shkruar romakeve (15 ; 19) Shen Pali thote se ai kishte predikuar Ungjillin deri ne Iliri.. Kisha e Durresit eshte me e lashta ne Shqiperi, Farlati e vendos origjinen e saj ne kohen e apostullit Shen Pali…**, dhe ne vitin 58 kishte 70 familje kristiane…*1*. Nje studiues i historise se kishes shkruan se nga mesi i shekullit dyte …ne perendim themelohen rreth 100 kisha, te shperndara ne nje teritor qe shtrihet qe nga Iliria …e deri ne Spanje..*2*. Megjithse Shkodra kishte qene kryeqendra e Ilirise nga disa kujtime kishtare mesohet emri i pare i Peshkopit Baso vetem rreth vitit 387..*3*. Kjo nuk do te thote se deri ne shekullin e katert nuk kishte hierarki dhe per rrjelloje objkete te besimit kristian edhe ne Shkoder, pavaresisht nga politika pagane e romakeve, qe merr fund me ediktin e Milanit te vitit 313 te nenshkruar nga perandori me origjin shqiptare (nga Nishi i Kosoves), Kostandini i Madh.. Duke ditur se Shen Meria apo popullorce Zoja Marie, eshte nena e Jezu Krishtit, kulti i saj ka qene mjaft i perhapur kudo qe u perqafaua besimi Kristian, duke i kushtuar kisha e faltore edhe ne trojet tona Ilire me kryeqytet Shkodren… Koha dhe njerzit kane bere qe te zhduken ndertimet ne forme bazilike romake (kupto katolike N.B.), ku ne shekujt e pare te krishterimit mblidheshin besimtaret per tu lutur . Nje kujtim i thjesht por domethenes ne mozaik eshte zbuluar nga arkitekti U. PIAZZANO me 1929 ne vendin ku mbi rrenojat e lashta ngrihet sot Kisha e Zojes se Keshillit te Mire te Shkodres…*4*. Nje studiues francez (1814-1866) shkruante… Ne kembet e kalase dhe ne pjesen perendimore te saj shihen ende mbeturinat e nje kishe kushtuar Zojes se Keshillit te Mire, shembelltyra e se ciles gjendet ne Rome, ku e mbarten Engjejt thone kronikat kishtare..*5*. Qyteti i Shkodres ka pajtore Zojen e Keshillit te Mire qe nderohet shume nga katoliket shqiptare . Dikur asaj i ishte kushtuar nje kishe, rrenojat e se kisha ciles shihen ende ne kembet e kalase..*6* (ky konstatim eshte botuar ne vitin 1858). Historiani dhe albanologu i njohur Konstantin Jirecek ne nje studim me titull ; “Shkodra e Krahinat e saj ne Mesjete” tregon per disa kisha katolike te qytetit ne shek.XIV ku nder te tjera shenon : kishen e Shen Merise, kishen Franceskane (1395), kishen e Shen Elise ne kuvend te Domenikaneve (1444) e tjera..*7*. Ekzistencen e kishes se Shen Merise ne Shkoder na e konfirmon edhe regjistri i kadastres dhe koncensioneve te viteve 1416-1417, kur shenohen perkufizimet e shtepise (magazines N.B.)te nje tregtari te Kripes, ku nder te tjera shkruhet: Nje shtepi derrasash e mbuluar me derrasa dhe me kashte, qe gjendet perballe Keshtjelles, prane murit te qytetit …i sipershenuari Gajard mban kripen e bashkise, sipas kerkeses se zoterve te siperthene te llogarive te vjetra. Kufijet e saj jane : nga njeri krah .. hendeku i barbakanit te keshtjelles, nga krahu tjeter i saj Kisha e Shen Merise se Shkodres, nga krahu tjeter ..muri i qytetit, e nga krahu tjeter i saj sheshi i keshtjelles…*8*. Nje studiues i njohur, i cili ka qene edhe konsull ne Shkoder ne vitet 1897-1904 do te shkruante : “Ne periullen veneciane qyteti zinte jo vetem zonen e banuar antike ne rrezen jugore te kodres se kalase, por edhe pjesen perendimore te kendit te formuar nga derdhja e Drinit ne Bune. Ketu prane rrenimeve dhe germadhave gjenden edhe dy ndertime, qe sipas rrefimeve dikur kane qene kisha. Njera prej tyre eshte nje mur i punuar trashe, qe terheq vemendjen me fashat e gelqeres ne forme kryqesh. Ajo mbahet per kishen e Madona del buon consiglio (Zoja e Keshillit te Mire), portreti i se ciles e kish lene shtepin e Zotit para pushtimit te qytetit nga turqit dhe pas nje udhtimi mrekullore kishte perfunduar ne Xhenacano (ne lindje te Romes)…” *9*. Nje deshmi me vlera (viti 1478) per ekzistencen e kishave eshte ajo e priftit dhe historianit shkodran Marin Barleti . Ai shenon pervec (kishave) te Shen Vlashit (Blasiusit), Shen Merise edhe kishen e Shen Lazrit, Shna Prenes (Shen Venerandes), Shna Kryqit..*10*, Shen Shtjefnit e tjer.. Nga te gjitha keto objekte kulti apo me sakt monumente besimi e qytetrimi, Kisha e Zojes se Keshillit te Mire kishte pasur nje fate te dyfisht tragjik per Shkoderlocen, qe per shekuj e kishte pasur pajtore te qytetit e me gjere..
Me 25 prill te vitit 1467, dy katolik shkodran nga frika e perparimit te turqeve moren imazhin (apo sic i thote populli, Fuguren) e “Zojes se Keshillit te Mire” e njohur me shume si “Zoja e Shkodres” dhe e kaluan pertej Adriatikut ne Xhenacano Itali, rreth 27 km ne lindje te Romes. Aty Imazhi i saj u be shume i njohur ne besimin popullore arberesh. Edhe sot e kesaj dite, cdo 25 prill ne oren nente te mengjezit, te gjitha kembanat e Xhenacanos bien ne perkujtim te mergimit dhe te pranise se saj ..*11*. Edhe nje studiues shkodran shkruan per largimin e fugures apo imazhit te Zojes se Shkodres per ne Xhenacano Itali duke shtuar se nga brezi ne brez besimtaret katolik kane mbajtur te gjalle … mrekulline e dates 25 prill 1467 te dy katolikeve shkodrane te quajtur De Giorgio (Gjergji , N.B.) dhe De Sklavis ( Kliti, N.B.)…*12*. Historia e “mergimit” te Zojes se Keshillit te Mire (Zojes se Shkodres) ne Itali eshte shume e perhapur. Ne Venecia gjinden gojdhena, qe i ngjajne asaj te Xhenacanos ..Per te vertetuar keto po i drejtohemi studiueses dhe albanologes se re italiane Lucia Nadin nga e cila po citojme: “.. Mjafton te sjellim neper mend kishen e Shen Palit ne Venecia, ku nje pikture e Veronezes eshte prere per te futur aty nje Shen Meri te shekullit XV. Ajo cfare eshte e jashtezakonshme ne kete raste, eshte fakti se, ashtu sic thone gojdhenat e vendit , qe mund ti degjosh nga banoret edhe sot …kete statuje e solli vete Luigj Grekolku drejtperdrejt nga Shkodra… Nese vertet kjo statuje u soll nga Luigj Grekolku gjate largimit te tij nga Shkodra ne Venecie, atehere mund ta konsideronim kete nje relike te rralle te orendive te shumta te kishave e te manastireve te Shqiperise, qe u zhduken pa lene gjurme ne rremujen e luftrave… Qysh nga mesi i
shek.XV ndeshen raste te shfaqjes se Virgjereshes ne provincen veneciane , per te paralajmruar mberritjen e fortunes se re turke. Keshtu, ne Konshio apo Konsio (shtremberim i fjales Consiglio, shqip: Keshill), nje fshat midis Mestres e Trevizos, jo larg Pregancioles e Skavonise, Zonja u shfaq ne vitin 1451, duke paralajmruar renien e afert te Kostandinopojes ne duar te turqve. Ne vitin 1491, nje leter apostolike e Papa Inocentit VII i atribuonte atij (fshati N.B.) te gjitha karakteristikat e nje qendre fetare. ***.
Mbas pushtimit otoman (1479) te Shkodres qytetrimi e besimi njemije e katerqind vejecar kristian –perendimore, se bashku me deshmit ndertimore te kishave e katedraleve kristiane (kryesisht katolike) e tjer, paten nje fund tragjik. Qyteti thuajse mbeti i shkrete, ndertimet e stilit perendimore u rrafshuan ose tjetersuan, Shkodra u be nje “ishull” aziatik ne mes te Europes.
Mjerisht kjo kohe zgjati rreth kater shekuj e gjysem, duke mjegulluar mjaft nga historia jone e asaj kohe…Nje personalitet i njohur europian ne korrik te vitit 1858, kur vizitoi Shqiperine botoi nje liber me kujtime . Pervec te tjerave ai i beri nje pershkrim brilant gjendjes se Shqiperise nen pushtimin otoman, ku nder te tjera thoshte : “..Ne kufijet e civilizimit ndodhet nje bukuri e eger, qe mbart emrin e bukur-tingellueshem Albani..Sikurse ne kohen e Dioklecianit ( 284-305) Mesha kremtohet nen nje frike shqetsuese, dhe qirinjet e altarit sherbejne, sikurse atehere per ndricimin e vend-takimeve te errta te besimtareve..” *13*…”Ndertimi i kishave eshte i ndaluar ne Albani dhe kremtimi i meshes eshte lejuar te mbahet me veshtirsi, madje edhe ne kasolle..” *14*. Klimen antikristiane dhe dhunuese te perandorise islame e tregon edhe nje historian e studiues amerikan i cili nder te tjera shkruan se :”.. Me qellim qe vashat e reja te kishin mundesi te kryenin detyrat fetare pa i trazuar kush, menjehere pas pushtimit turk, Papa dha lejen qe ne shtepite e tyre te krijoheshin kisheza, ku ato te mund kremtonin meshen..”*15*.
Megjithe masat represive te perandorise pushtuese otomane shqiptaret nuk e harruan kurre Shenjetoren Marie, te cilen per shekuj e kishin pasur edhe pajtore te tyre. Kete trashigimi qendrestare te besimit e pershkruan ne kujtimet e tij studiuesi dhe konsulli i Frances ne Shkoder DEGRAND ne vitin 1892, ku nder te tjera tregonte se : “..Rreze kodres mbi te cilen ngrihet kalaja e lashte e Shkodres, nga ana jugperendimore e qytetit, mbi nje gjuhez toke qe ndan Drinin nga Buna, dallohen ende mbeturinat e nje ndertese me gure te punuar trashe…Sipas besimit…ne ate vend gjendej nje pikture qe paraqiste Zojen e Paperlyeme dhe te birin e saj hyjnore…Asnje katolik qofte burre apo grua, nuk kalon para ketij vendi pa zbuluar koken e pa bere kryq me devotshmeri, madje pjesa me e madhe ulen ne gjunje per te thene lutjet. Gati cdo te diel … grate shkojne atje per pelegrinazh. Kembezbathura sillen rreth ketyre mureve te shkreta e te shkaterruara, ku jane shenuar me gelqere ca kryqe te bardha e te medha…Nganjehere edhe muslimanet shqiptare u japin shoqeve te tyre katolike dhurata per ti cuar atje..*16*. Per rrenojat e Kishes se Zojes se Shkodres tregohet edhe nje ndodhi interesante, ku nje bari rreth vitit 1870 po shkonte ne qytet me tufen e dhenve, me mungese respekti per kete vende kishte kaluar naten me dhenet e veta ketu, por te nesermen ne mengjez kur ishte zgjuar i kishte gjetur dhenet e ngordhura…*17*. Vlen te kujtohet se gjate gjysmes se dyte te shekullit XVIII-te kur pashallekun e Shkodres filluan ta qeverisin Bushatlinjet shqiptare, filloi te mbizoteroi toleranca nderfetare, gje qe beri te mundur te rikthehet tradita e vellazerive fetare ne Shkoder. Ne mes dhjete vellazerive te regjistruara gjindet edhe vellazeria e Zojes se keshillit te Mire, qe ka si date te krijimit 28 shkurtin e vitit 1779. Keto vellazeri nuk ishin nje gje e re. Ato i kishin krijuar (shkodranet) shume vite me pare, ne te njejten kohe me popujt europian, por mbas ardhjes se otomaneve si cdo gje tjeter edhe vellazerite fetare kishin pushuar se ekzistuari..*18*. Mjerisht pas renies se dinastise famemadhe te Bushatelinjeve (1757-1831) *19* propoganda fetare turkomane riktheu intolerancen nderfetare, gje qe u dha zemer disa muslimaneve fanatike te ngulmojne shpesh se rrenojat e kishes se Zojes se Shkodres i perkasin nje Teqeje te vjeter bektashiane…*20*. Meqense muret (e Kishes se Zojes N.B.) u bene pretekst grindjesh ne mes dy elementeve, qeveria turke u detyrua ti bllokojne ato mure per nje periull te pacaktueme… Qeveria caktoi nje komision nga te dy palet me dy antare: Jusuf Efendi Golemin dhe Shan Deden, per te shqyrtuar ceshtjen. U vendos qe katoliket te lejoheshin per te kryer lutjet e tyre fetare ne forme pelegrinazhi. E njajta e drejte ishte edhe per muslimanet qe e besonon per teqe…*21*. Edhe mbas renies se perandorise otomane element fanatik qe u kishte mbetur ora tek “baba” Sulltani arriten te protestojne deri para ministrise se luftes ne Vjene, kunder rindertimit te Kishes se Zojes ne vitin 1917.*22*. Por tashma edhe duhmes aziatike i kishte ardhur fundi edhe ne Shkodren halleshume, ndaj ne vitin 1930 Kisha e Zojes se Shkodres ishte rindertuar matrialisht, dhe po “ndertohej” moralisht, pasi Shqiperine e qeveriste mbreti pro Europian i shqiptareve, Zogu I-re… Me nismen e klerit katolik te vendit, ne vitin 1932 ishte organizuar nje pelegrinazh per te vizituar figuren e Zojes se Shkodres ne Itali. Popullata katolike e Shkodres duke pasur bindje te plote ne translacionin e Zojes , nuk nguroi ti pergjigjej nismes se klerit per te shkuar ne Rome per te marre bekimin e Atit Shenjte dhe me ba homazhet e duhura. Shkodranet ishin te veshur me kostumet kombetare te qytetit dhe rrethinave.. Qindra e qindra persona mbas nje udhtimi nepermjet detit arriten ne Xhenacano Itali dhe vizituan Kishen …ku u permalluan me figuren e Zojes.. Per Kishen e Zojes se Keshillit te Mire ne Xhenacano kujdesen prej shekujsh pasardhesit e De Sklavisit …*23*, ose “shqip”Klitit qe ishte njeri nder dy shkodranet qe shoqeruan imazhin, figuren apo fuguren e Zojes nga Shkodra ne Itali. Pas luftes dyte boterore, kur ne pushtet erdhen komunistet, Kisha e Zojes Shkodres, si cdo tarshigimi tjeter besimtare e kombetare me arom Europerendimore, pesoi nje rrenim e persekutim qe mund te krahasohej vetem me shekujt e pushtimit otoman. Vulen kesaje baterdie rrenimtare ja vune komunistet ne vitin 1967, kur i shpallen “lufte” edhe Zotit, qe kerkonin ta zevendesonin me djaje te kuq…
Si cdo gje e Shenjte, edhe Kisha e Zojes u rindertua per mrekulli pas vitit 1991, kur djajte e kuq rane nga froni. E ndersa keta djaje cdo dite e me shume percmohen e harrohen, Kishes se Zojes se Shkodres i eshte rikthyer madheshtia me trajta hyjnore . Cdo besimtare Kristian e me gjere qe kalon rruges per nga Ura e Bahcallekut e anasjelltas, nuk kalon pa bere kryq para Kishes se Pajtores se Shkodres. Ditet e Mesheve, Kisha eshte e mbushur plot e perplot me besimtare, te cilet kane rikthyer edhe traditen e pelegrinazhit per ditet shenjta… Me gjithe rindertimin e Kishes se bukur e funksionale ne vendin e themelet te pakten mbi dhjete – shekullore, sot Imazhi, Figura, apo sic i thone besimtaret Fugurja e Zojes se Shkodres vazhdon te qendroi ne Xhenacano Itali qe nga viti larget, por i pa harruar 1467. Kete mungese -simbol se Zojes se Shkodres tashma po e permbush truporja e Shenjetores Nene Tereza ne mes te qytetit, por me nje “ndryshim” se ajo eshte bije e shenjteruar e races sone shqiptare.
Ndue Bacaj

Referencat:
**.Zhan Klod Faveirial, HISTORIA (me e vejeter) e Shqiperise, fq.79.
*1*.Louis Hyacinthe Hecquard (1814-1866) Historia dhe Pershkrimi i Shqiperise se Eperme ose i Gegerise, fq.425.
*2*.Michel Lemonnier O.P. HISTORI E KISHES, fq. 66.
*3*.Fulvio Kordinjano, SHQIPERIA permes vepres e shkrimeve te misionarit te madh italian At Domeniko Pazi, Vll.II., fq.49.
*4*.Ermanno Armao, Vende, Kisha, Lumenj, Male e Toponime te nje Harte te Lashte te Shqiperise Veriore, fq.130.
*5*.L.Hyacinthe Hecquard , po aty, fq.42.
*6*.L.Hyacinthe Hecquard , po aty, fq.310.
*7*.Vezhgime Iliro-Shqiptare (Kostandin Jirecek), fq.117.
*8*.Regjistri i kadastres dhe koncensioneve …te Shkodres 1416-1417,
Perg.nga Akademia e shkencave te… Shqiperise, Instituti i Historise, fq.23.
*9*.Theodor Ippen, Shqiperia e Vjeter.. fq.122-123.
*10*.Th. Ippen, po aty, fq.124.
*11*.Edwin Jacques, SHQIPTARET, fq. 220-221.
*12*.Hamdi Bushati, Shkodra dhe Motet, Vll.I., fq.50.
***.Lucia Nadin, Shqiptaret ne Venedik –Mergim e Integrim (1479-1552), fq. 66-67, 71.
*13*.Maksimilan i Pare, KUJTIMET e Jetes Sime nga Shqiperia, fq. 19.
*14*.Maksimilan i Pare, po aty, fq.24.
*15*.Edwin Jacques, po aty fq.237.
*16*.A. Degrand, Kujtime nga Shqiperia e Eperme, fq. 48.
*17*.A. Degrand , po aty, fq.49.
*18*.Nevila Nika, Dioqeza e Shkodres gjate shek.XVIII, sipas dorshkrimeve arkivore, fq. 45-46.
*19*.Stavri N. Naci, Pashalleku i Shkodres nen sundimin e Bushatllinjeve, fq. 65.
*20*.A. Degrand, po aty, fq.49.
*21*.Hamdi Bushati, po aty, fq.48.
*22*.H. Bushati, po aty, fq.48-49.
*23*.H. Bushati, po aty, fq.50-51.

Berisha dhe stili politik i opozitës

nazarko Mentor Nazarko

Fushata e akuzave të ndërsjella për korrupsion midis opozitës dhe shumicës në pushtet ka arritur në një moment të paneglizhueshëm që meriton vëmendje. Për më shumë, ditët e fundit doli në vetë të parë në fushën e betejës Kryeministri Berisha.

Në vetë të parë, pasi duke njohur teknologjinë e tij të marrëdhënieve publike, stilin e tij prej shkrimtari të munguar, në të gjitha deklarimet e deputetëve të PD-së, pa asnjë dyshim, është dora e tij. Në gjithë angazhimin e tyre, në përzgjedhjen e fytyrave të reja që duhet të japin më shumë prova besnikërie, qëndron gjithashtu mendja e tij. Qëllimi i parë i dukshëm i tij është manipulimi i opinionit publik nëpërmjet kumtimit të akuzave të forta prej fytyrave të pakonsumuara. Por qëllimi tjetër, më i rëndësishmi, duket se është ruajtja, mosafishimi i tij në një betejë nga ku mund të hajë topa balte direkt në fytyrë dhe lënia e hapësirës për të individualisht për negociatat e ardhshme në lidhje me problemet e zgjedhjeve të shkuara…
Por çfarë tha Berisha? Dhe çfarë sjell të re kjo betejë në pikëpamje politike, të stilit të të bërit opozitë dhe në pikëpamje juridike?
Kryeministri pranoi në mënyrë implicite se në deklarimin e pasurisë së zonjës Albana Vokshi ka probleme. Ndërkaq ai nënvizoi se ato vijnë prej mungesës së një ligji të përshtatshëm për deklarimin e pasurisë së atyre, që ai i quajti “partnerë” të subjekteve të detyruar për deklarimin e pasurisë. Ky justifikim në fakt është i gënjeshtërt. Ligji në fuqi detyron deklarimin e pasurisë edhe të partnerëve, megjithëse nuk përdor fjalën “partnerë”, por “persona të lidhur”. Në nenin 1, ashtu edhe në nenin 21 të ligjit nr.9049, datë 10.4.2003 flitet për persona të lidhur dhe kjo nënkupton edhe partnerin familjar, bashkëjetuesin, etj. I gjendur para reporterësh që konsumojnë pa përtypur “ushqime të tilla”, Kryeministri e hodhi lumin në lidhje me akuzat që opozita po u bën prej kohësh njerëzve të tij më të afërt. Sigurisht u kujdes që të mos e ekstremizonte shumë lojën, në mënyrë që të mos bëhej dhe ai bashkë me familjen e tij subjekt i sulmeve të ardhshme të opozitës.
Në fakt, as opozita nuk duket se hëpërhë ka ndërmend të sulmojë Kryeministrin drejtpërdrejt. Ajo po e godet në rrethin më të afërt të njerëzve të tij, ndoshta berisha për ta detyruar atë të bëjë koncesione për rihapjen e çështjes së kutive dhe reformës zgjedhore. Këtu hymë në konsiderata politike të kësaj beteje- qëllimi i opozitës.
Opozita po godet njerëzit e shumicës edhe në një përpjekje për ta rishpikur veten në një qasje më të fortë dhe akuzatore ndaj Qeverisë. Ky është një ndryshim i rëndësishëm stili politik krahasuar me atë çka ka bërë opozita më parë dhe për këtë arsye shfaqja e saj duhet të sillte ndryshime cilësore, të rëndësishme, krahasuar me veten, por edhe me palën përballë.
Në stilin aktual të opozitës vihet në dukje e njëjta prirje me Qeverinë për të shfaqur në rol akuzues fytyra të reja, të ndryshme, të shumta si në një ansambël. Në pikëpamje të PR-it, këtu s’ka asgjë për të qortuar. Ama një pyetje del e ligjshme: njerëzit që dalin për PS-në, janë të bindur katërcipërisht për akuzat që thonë, apo njësoj me homologët e tyre të PD-së, e bëjnë pse jua kërkon kryetari i tyre, pse duhet të rrisin peshën e tyre publike, për tepricë zell etj.? Do ishim në vendnumëro në pikëpamje të stilit, nëse këta njerëz nuk do kishin bindje në akuzat, por thjesht i bënin pse e tillë është logjika e një partie politike.
Opozita në akuzat e veta, megjithëse po kapërcen veten, hëpërhë mbetet në stilin e oponencës së bërë nga partia e Berishës dikur në pakicë, apo dhe sot edhe për diçka tjetër. Këtij stili i mungojnë referencat ligjore, i mungon qasja ligjore në përgjithësi. Është e vërtetë se në një konferencë për shtyp nuk mund të përmendësh vend e pa vend nene ligjesh të shkelura nga ata që akuzohen. Por megjithatë, brenda një fushate të tillë duhet të gjenden forumet më të përshtatshme për të ofruar referenca ligjore – ka emisione, ka televizione lajmesh ku ke hapësirë për t’u ofruar diçka shtesë argumenteve politike, apo akuzave politike. Mund të gjenden njerëzit që të artikulojnë argumente ligjore.
Qasja ligjore mungon edhe për një arsye tjetër. Akuza të tilla duhet të përfundojnë në organet hetimore. Nëse këto organe të lodhura me pafundësinë e akuzave të ndërsjella të palëve nuk nisin hetimet kryesisht, atëherë vetë opozita duhet të lëvizë duke i dorëzuar faktet që pretendon në prokurori. Përndryshe, çfarë dallimi ka ky stil i të bërit opozitë, kjo qasje e fortë nga ajo e Berishës dikur dhe sot, që me mijëra akuza të veta patetike i ka dënuar hipotetikisht të gjithë rivalët me disa burgime të përjetshme njëherësh, por në realitet s’kemi asnjë vërtetim ligjor të tyre?

Të lodhur nga Brukseli

“The Economist’

BE është si ato krijesat e mira që shfaqen të renë e pikturave të Rilindjes. Për shumë qeveri italiane, “Evrope” ka qenë një shfajësim i leverdishëm për të vendosur masa jopopullore

Duke diskutuar për qëndrimin e tij lidhur me politikën e jashtme këtë muaj, Silvio Berluskoni deklaroi pa asnjë mëdyshje se ai kishte inauguruar “politikën e miqësisë, të qenit të hapur e të mirëkuptuarit të gjithçkaje”. Një shembull i përkthimit të kësaj në praktikë është një histori, që shumë e tregojnë në Bruksel. Disa vite më parë, liderët e BE-së po diskutonin lidhur me një çështje shumë të rëndësishme, nëse jo më e rëndësishmja e në mes të debatit, Berluskoni papritur u kthye nga kancelari i Gjermanisë, Gerhard Schröder dhe i tha: “Le të flasim për femrat. Gerhard, ti ke qenë katër herë i martuar, pse nuk nis të flasësh? E patakt, apo jo? Ndoshta. Por historia e ka një kuptim; për kryeministrin e Italisë, EU-ja është e mërzitshme. Në çështjet e jashtme, Berluskoni e ruan entuziazmin për lidhjet diplomatike personale, me liderë si ai i Turqisë, Rusisë, Bjellorusisë, Libisë dhe republikave të tjera të Azisë Qendrore. Të gjitha jashtë BE-së e në shumë raste, që nxisin dyshime brenda bllokut. Italia ka qenë një ndër anëtaret themeluese të BE-së dhe traktati I themelimit të saj është nënshkruar në Romë. Ekonomia e Italisë është sa d bruksel yfishi i asaj të Polonisë, popullata e njëjta sa ajo e Francës apo Britanisë. Ajo ka qenë një forcë vendimtare brenda BE-së. Pse? Qëndrimi i habitshëm i Berluskonit ndaj politikës së jashtme e jep një përgjigje për këtë. Por, Italia e ka bërë këtë më gjatë sesa koha që Berluskoni ka qenë në pushtet. Shumë shpjegime fenomenesh nisin me një vëzhgim. Italianët, ndryshe nga britanikët apo francezët nuk e shohin BE-në si një arenë, për zgjidhjen e interesave konfliktuale kombëtare. Në vend të kësaj, ata I referohen Evropës si një gjëje tjetër, si një shtesë apo ndoshta një ditë si zëvendësim i qeverisjes në vend, që në mënyrë aksiomatike konsiderohet e keqe. BE është si ato krijesat e mira që shfaqen të renë e pikturave të Rilindjes. Për shumë qeveri italiane, “Evrope” ka qenë një shfajësim i leverdishëm për të vendosur masa jopopullore. “Evrope” është edhe arsyeja, pse disa gjëra duhen bërë ose nuk duhen bërë. Është e habitshme për shembull se si ndryshe nga vendet e tjera të BE-së, Italia nuk ka aleanca të qëndrueshme as me shtetet e tjera të Mesdheut. Departamentet e qeverisë nuk kanë arritur të mirëkoordinojnë politikat evropiane në vend, Nuk ka pasur rigorozitet në ndikimin e politikave të Be-së në Itali. Në vitet ’90, një studim i Federiga Bindit, një analiste e marrëdhënieve ndërkombëtare, identifikoi pengesa të tjera ndaj politikës efektive europiane në Itali: -Shumë qeveri, partnerë koalicioni me konflikte interesash; Dyfishimi i burokratëve në mësimin ndaj vendet e tjera, mungesa e interesit të politikanëve vendas në Europë. Kur ajo iu kthye këtij studimi së fundmi, vuri re se disa gjëra ishin përmirësuar. Një organizëm ndërministror për koordinimin e politikave të BE-së është krijuar tashmë. Parlamenti operon tani mbi një sistem rigoroziteti efektiv. Pavarësisht nga problemet e tij, i ka dhënë Italisë një qeveri relativisht të qëndrueshme në nëntë vjet. Se administrata ka mësuar nga vendet e tjera. Por, problemet e tjera mbeten. Diferencat mes partive të koalicionit fshehin qëndrime të ndryshme dhe parokializmi është endemik. Tommaso Padoa-Schiopa, një ish-ministër I financave, tha dikur se Italia ka vetëm një fjalë , për politikën si koncept të gjerë dhe politikën si zbatim konkret: “politica”. Në vende të tjera, politika në kuptim të gjerë është ajo me të cilën politikanët merren në kohë zgjedhjesh, ndërsa politikat e vogla , janë ato ku ata përqendrohen gjatë gjithë pjesës tjetër të kohës. Por, në Itali politika e gjerë nuk merr fund kurrë, dhe ndaj politikat e tjera harrohen, mënjanohen, -.Thotë Padoa-Schioppa. Në një atmosferë beteje të vazhdueshme mes partive, ku çdo politikan nga deputeti më modest te kryeministrit janë në kërkim të mundësive, kundër rivalëve të tyre, strategjia e BE-së lidhet mënjanë. Postet e rëndësishme në institucionet evropiane nuk janë joshëse për politikanët italianë. Në rastin më të mirë, këto konsiderohet thjeshtë si mundësi me pagesa të mira, që do të ndihmojnë politikanët të kthehen sërish në skenën politike italiane. Eurokrati më i njohur i Italisë, Romano Prodi, që drejtoi Komisionin Evropian nga viti 1999 deri në vitin 2004, e kaloi një pjesë të madhe të vitit të kaluar , duke planifikuar rikthimin e tij në politikën e brendshme. Bindi shkruan se raporti “Lamasoure”, që tre vjet më parë konfirmoi një shkurtim të përfaqësimit Italian në Parlamentin Evropian u miratua në një takim të këshillit ku delegatët italianë, ishin jashtë sallës duke u marrë me krizën e tyre politike në vend. Studimi i saj i fundit thekson: “Italia ka ngecur në një erë të vjetër, ku fitorja e një fraksioni nga një tjetri është ajo që ka rëndësi dhe dëmet, që i shkaktohen vendit nga kjo politikë, nuk përfillen aspak”.

Zgjedhja false, stimulim apo shtrëngesa?

Debati lidhur me stimujt e rinj fiskalë apo shtrëngesat e shpejta ka qenë tepër ideologjik apo tepër ekstrem. Përtej kësaj ka më shumë marrëveshje për çështjet themelore sesa mund të shihet me një shikim të parë. Në fakt, pavarësisht nga komentet shqetësuese në këto faqe, nuk ka ndonjë konflikt të nevojshëm mes vendosjes së qëndrueshmërisë fiskale dhe sigurimit të mbështetjes për rimëkëmbjen. Pavarësisht nga frikët në rritje se një recesion në Amerikë dhe në Britani njëkohësisht mund të vijë së shpejti, faktet themelore mbeten të pandryshuara. Borxhi qeveritar në grupin e avancuar të 20 vendeve të BE-së do të arrijë në 115 për qind të GDP-së, rreth 40 për qind mbi nivelin e parakrizës. Disa komentatorë shohin te këto shifra stimulin e parakohshëm fiskal. Por, vetëm një e dhjeta e këtij borxhi mund t’i atribuohet përpjekjeve për të nxitur ekonomitë. Pjesa më e madhe vjen si pasojë e rënies ekonomike dhe e humbjes së të ardhurave për shkak të saj. Askush nuk beson se buxhetet duhet të ishin shkurtuar në mënyrë që të pakësohej humbja. Në të vërtetë, të lejosh deficitet të rriten, kërkon që të vendosësh edhe një kufi, përndryshe do të ishte një hap i pamenduar. Sot, problemet me borxhet rezultojnë jo nga mënyra se si politika fiskale u menaxhua gjatë krizës, por nga mënyra se si ajo u keqmenaxhua para krizës. Vende të avancuara kanë hyrë në krizë me borxhe publike aq të larta sa nuk i kanë pasur ndonjëhe ekonomia rë as në luftë. Një leksion i mirë i politikës fiskale është kursimi në kohë të mirë. Synimi në të ardhmen është të sigurohet rritja e qëndrueshme, e balancuar dhe e fuqishme. Kjo kërkon natyrisht një kthim në qëndrueshmërinë fiskale dhe plane të besueshme afatmesme fiskale. Qëllimi i parë është stabilizimi i shkallës mes borxhit dhe GDP-së. Ta bësh këtë në pesë vitet e ardhshme, kërkon një përmirësim mesatar në deficitet strukturore buxhetore në vendet e G20-ës. Në të vërtetë, ndryshimet mes avokatëve të shtrëngimit fiskal dhe kundërshtarëve të tij janë më shumë të dukshme sesa reale. Të parët zakonisht flasin për shtrëngimin e ciklit të buxhetit për vitin 2011, sepse nga këndvështrimi fiskal, viti 2010 ka mbaruar tashmë. Të dytët nuk e kundërshtojnë gjithnjë deficitin e ulët në 2011-ën, duke pasur parasysh shkallën e stimujve aktualë. Megjithatë, disa preferojnë një konsolidim më të shpejtë, e të tjerë kërkojnë ritme më të ngadalta. Tërheqja e stimujve fiskalë shumë herët mund të vendosë në rrezik ekonominë, veçanërisht nëse arsenali i politikës monetare është vendosur në funksion në mënyrë efektive. Kur kërkesa të rritet, konsolidimi do të jetë më i lehtë dhe më i sigurt. Për fat të mirë, ka një rrugë që të çon drejt kësaj. Merrni si shembull reformat e pensioneve dhe sistemit të shëndetësisë. Një rritje në moshën e pensionit me dy vjet mund të reduktojë deficitin me një pikë të GDP-së. Institucionet më të forta fiskale, proceset buxhetore dhe agjencitë e pavarura fiskale mund të kenë rrugën e tyre të suksesshme. Disa reforma nuk kanë gjasa të ndikojnë në kërkesa në afat të shkurtër. Në të vërtetë, një rritje e moshës së pensionit mund të ulë kërkesën për kursime private dhe të rrisë konsumin. Në mënyrë realiste, gjithsesi kredibiliteti kërkon një pagesë fillestare dhe më pas plane të qarta rregullimi. Sipas të gjitha parashikimeve, më të rëndësishme janë masat që përmirësojnë situatën fiskale në afat më të gjatë, në vendet që kanë borxhe dhe deficit të lartë. Këtu duhet të përqendrohen edhe përpjekjet e qeverive. Pa reforma afatgjata fiskale, rimëkëmbja që zgjat do të errësohet në mënyrë më të sigurt sesa nëse bota miraton plane të gabuara fiskale në nivelin e një për qind të GDP-së.

OLIVIER BLANCHAR
CARLO COTTARELLI

Kthimi i një “të vdekuri” nga burgu

Nga: Bedri BLLOSHMI

Fundin e luftës civile në Shqipëri më 29 nëntor 1944, e cila e la vendin të copëtuar, do ta vijonte sundimi komunistët me një terror të paimagjinueshëm. Masakrat e komunistëve në Shqipëri nuk kanë të numëruar. Një prej tyre është ajo e Dunicës më 7 mars 1944. Aty, pabeseshit u vranë 38 nacionalistë të vërtetë me në krye Haki Blloshmin. Midis të pushkatuarve ishte edhe Halim Spaho nga fshati Debrove i rrethit të Pogradecit. Familja e të ndjerit Falim Spaho ishte vënë në shënjestër si të gjitha familjet e tjera nacionaliste. Sabri Spaho, vëllai i Halimit, duke e ndjerë rrezikun e sistemit gjakatar që kërkonte t’ia shtrëngonte lakun pas qafe, mori rrugën e arratisë, duke lënë në gojën e kuçedrës bashkëshortën dhe tre fëmijët. Me këtë rast familja e tij u internua. Në vitin 1963 sigurimi i shtetit shkoi përsëri në fshatin Debrovë dhe arrestoi vëllain e tij Riza Spaho. E lidhën e pasi bënë kontrollin e banesës e morën dhe e çuan në degën e punëve të brendshme në Pogradec. Pas shumë torturash që zgjatën për muaj të tërë, e dënuan me 25 vjet heqje lirie me akuzën ‘Takim me diversantë”. Një nga motrat e Rizait ishte martuar në Velçan të Mokrës. Propaganda komuniste që trumbetonte krijimin e njeriut të ri socialit, e kishte bërë efektin e vet. Motra dhe familja e saj i prenë të gjitha lidhje me familjen e Riza Spahos, këtë “armik të partisë”. Ajo i kishte kërkua disa herë të shoqit që ta lejonte ta shkonte e shihte të vëllamë në burg. Mirëpo bashkëshorti i saj duke qenë njeri anëtar partie i kishte thënë: “Po ma zure edhe një herë me gojë këtë muhabet, do të nis andej nga ke ardhur. Harroje një herë e mirë, zëre se ka vdekur si ai tjetri që la kockat në Dunicë.” Vitet kalonin, Rizai vazhdonte të dergjej ndërsa e motra plakej tek digjej nga malli për të vëllamë që nuk do ta shihte kurrë me sy. Fshehtas, ajo gjente mundësinë dhe i çonte ndonjë paketë cigare të vëllait në burg. Tregohej gjithmonë e kujdesshme që të mos e merrnin vesh as fëmijët, burri jo e jo. E djegur nga malli dhe mbyllur në vetvete, një ditë djali i saj i madh i tha se kishte ardhur një letër nga burgu. Mosha e madhe, hallet, vuajtjet e malli për të vëllamë e kishin kërrusur e plakur dhe ç’ishte më e keqja ishte duke u verbuar. Djali i saj i madh që ishte po aq komunist sa i ati filloi t’i lexonte “letrën” e ardhur nga burgu:

“Ne shokët e burgut të Riza Spahos po ju shk burg ruajmë për t’ju dhënë një lajm të hidhur. Duhet të bëheni e fortë, të gjithë sa kemi lindur, kush më parë e kush më mbrapa të gjithë një fat do të kemi. Ai ju kujtonte vazhdimisht dhe sa herë që ju i dërgonit ndonjë pako me duhan, Rizai e merrte dhe lot në sy na thoshte: “ndizeni se ma ka dërguar motra. Ah, Zoti mos ma martë shpirtin pa e parë, por kam frikë se ajo po plaket dhe unë jam dënuar shumë e se di çfarë ka rezervuar fati për mua.”

Djali lexonte dhe nëna vinte dorën te veshi për të dëgjuar më mirë. Më në fund i biri i tha: “Ja, yt vëlla ka vdekur, kjo është e gjitha. Tani na lër rehat me gjithë Rizanë!” Ajo donte të qante, por lotët i ishin shterur, kaq shumë kishte qarë për fatin e të vëllezërve. Shpesh fliste me vete: “O Zot, mos më ler, merrëm me vete, s’kam pse të rroj më. Më parë të lutesha që të jetoja për të pritur vëllanë kur të lirohej nga burgu.” Ajo thoshte shpesh: “O Zot ç’bëre kështu? Pse më le të gjallë? Merrmë një sahat e më parë.” Vitet kalonin njëri pas tjetrit dhe Riza Spahoja e mbushi dënimin dhe liruan. Ai u nda me shokët duke thënë: “Së shpejti u lirofshi e juve.” Ashtu i kërrusur nga pesha e viteve që mbante mbi shpinë mori rrugën për në shtëpi. Mirëpo meqë rruga kalonte nga Tirana vendosi të shkonte tek e motra. Me të pyetur ia gjeti shtëpinë. Trokiti te porta, por askush nuk po ia hapte derën. U ul pas dere dhe po priste. Në atë kohë erdhën disa fëmijë që me sa duke sapo kishin dalë nga shkolla. U futën brenda të gëzuar duke përqafuar të ëmën. Fëmijët i thanë të ëmës: “Mama, aty te cepi i derës është ulur një plak i kërrusur me një kapelë në kokë dhe po pi duhan. Duhet të jetë ndonjë lypsar. A ti çojmë diçka për të ngrënë?” Dera u hap përsëri dhe “udhëtari” i ngrit në këmbë duke u mbajtur në shkopin e pleqërisë. Panë njëri-tjetrin në sy por pa u përshëndetur. Atë çast një nga fëmijët doli me një copë bukë në dorë dhe i tha: ” Na, merre dhe ik!” Atëherë plaku me kapele iu drejtua zonjës që rrinte në derën e hapur:
“Kjo shtëpi a është e – nga Belçani i Mokrës?
– Po – u përgjigj gruaja, po ju kush jeni?

– Jam Rizai. U lirova nga burgu por këmbët nuk më bënin më tutje pa e takuar motrën. – Ne të dinim të vdekur, ka vite – iu përgjigj gruaja. – Mbaj mend se erdhi një letër dhe im shoq ia lexoi nënës së tij. Po tani, si do t’i themi? Ajo të donte shumë, s’të hiqte nga goja. Kur të pamë ulur në gjunjë e me çibuk në gojë kujtuan se ishe lypës.”
“Lypësi” thithte çibukun duke nxjerrë sa nga goja e sa nga hundët shtëllunga tymi dhe nuk fliste. Fëmijët që dëgjuan bisedën vrapuan te gjyshja. “Plaku që është te dera dhe që po flet me mamanë tha se është vëllai yt.” Ajo u ngrit menjëherë, por këmbët nuk e mbajtën dhe u shemb në tokë pa frymë. I kishte rënë të fikët. Rizai u fut brenda dhe u ul pranë së motrës. Me duart që i dridheshin i lëmonte flokët e zbardhura nga mosha dhe vuajtjet. Pas pak ajo u përmend dhe filloi të bisedonte me të vëllamë. “Unë e shkreta të paska qarë për së gjalli -dhe me duart që i dridheshin rrëmoi në gjoksin e tharë duke nxjerrë një letër të zverdhur e zhubravitur nga koha. – Ja vëlla, lexoje.”
Riza Spaho nga Debrova është daja i poetit të pushkatuar Vilson Blloshmi. Pas “vdekjes së parë” jetoi edhe 15 vjet të tjera, u takua edhe me vëllain e arratisur. Ata prehen pranë e pranë në varrezat e Maliqit, Korçë.

Albanët dhe Albanopolis i Ilirisë në qendrën e Alba-ve nga Abla/Alba e Irakut, te Albania e Kaspikut, te Alba-Alban i Romës e deri te Albania e Skocisë!

Agron Luka

Një sintezë: Albanët mitologjikë të Herakliut dhe Gerionët e Trefishtë shqytarë-shqiponjatarë epirotë pellazgjikë në mitologjitë e mijvjeçarit I p.e.r. dhe në hipotezat e shek XV. Një fill nga albanët mitologjikë heraklidianë, te fisi abanoi e qyteza Albanopolis. Ridalja te Albania e shek XI, te Regnum Albaniae e shek XIII, kryesimi si formacion emërtimi nacionaliteti e nacioni nga shek XV me vazhdimësi të pakëputur deri më sot. Me këtë formacion vendi Albania, populli alban, gjuha albanishte jemi vetëprezantuar përgjatë gjith shek XX dhe vetëprezantohemi edhe aktualisht në të gjitha forumet internacionale dhe megjithatë për një paradoks nuk ka asnjë lloj kushtetucionalizimi në Kushtetutën e Republikës së Shqipërisë!
Një rivështrim nga hipoteza e harruar mesjetare e M. Barletit.
Historiani dhe analisti kritik multidisiplinor gjerman G. von Stadtmüller, e theksonte dukshëm faktin se, Albania, vendi i vogël i gadishullit, i cili në shek XV u vu në qendërpikën e interesit evropian, arriti të nxjerrë edhe vetë një historiografi albanologjike me Marin Barletin. (Georg von Stadtmüller, “Forschungen zur Albanischen Früchgeschichte”, bot. 1941; citojmë sipas përkth. shqip të A. I. H-Gj. Tiranë, Kap. I, “Gjendja, detyrat dhe rëndësia e hulumtimit historik në Albani”, f 25, shën 44)
Atëhere çfarë thoshte vetë kjo Albania e shek XV me M. Barletin, për origjinën e thellë antike? Po e citojmë: “…Nuk më duket e pavend që të përmend dhe të parashtroj këtu një gjë, për të cilën u qan zemra shumë vetëve, se nga domethënë e ka zanafillën fisi i epirotëve apo i albanëve. Epirotët të cilët janë quajtur edhe albanë, thuhet se e kanë zanafillën e tyre nga albanët, popujt të motshëm e të dëgjuar të Italisë, të cilët kanë banuar edhe në një pjesë të Kolkidës. Siç ma merr mendja mua, ndoshta nuk do të gabonte kush, po të thoshte se prej këtyre albanëve ka rrjedhur gjuha albane apo epirote, gjersa Straboni përmend se atje kanë lulëzuar gjashtëmbëdhjetë gjuhë. Për origjinën e këtyre po atë mendim kanë pasur gjithashtu Papa Piu II, burrë fort i ditur në të drejtën hyjnore dhe njerëzore, dhe disa nga të rinjtë, që kanë shkuar pas Trog Pompeit. Trog Pompei thotë se zanafilla e albanorëve është italike, sepse pohon që albanët Herkulin, i cili kishte shpënë në Itali lopët e Gerionit, e ndoqën pas, kur u largua së andejmi, pasi i mbajti pak për t’i kullotur në malin Alban, i magjepsur nga kullota e pasur. Nga këta pra kanë dalë albanët një pjesë e të cilëve kanë zënë vend në Peloponez, një pjesë në Maqedoni apo në Albani dhe në Epir….” (M. Barleti, “Historia e Skënderbeut”, përthim S. Prifti, bot. 1967, f 95-96)
Nga ky verifikim i parë me origjinalin gjëja e parë jo serioze që bie në sy është se përkthimi i ka deformuar arbitrarisht trajtat origjinale nga Albania si Arbëri, nga albanë në arbër, nga albanor si arbëror/arbër, me një lloj pretendimi se, të dytat ishin trajta më popullore vendase, ndërsa të parat si trajta klasike latine! (Shih edhe fotoskanimin nga botimi original i Barletit latinisht, Fig. 1)
Ndërsa Papa Piu II e shkruante kështu hipotezën e tij: “Ajo që sot quhet Albania, dikur ka qenë një pjesë e Maqedonisë, e kthyer nga perëndimi me Durrësin dhe Apoloninë, qytete këto jo të papërmendura në kohë të lashta. Gjuhën e atij populli nuk e marrin vesh as grekët e as ilirikët. (sllavët e Dalmacisë) Besoj se ky popull do të ketë ardhur dikur nga Albania, që ndodhet afër Kolkidës, në Skitinë aziatike, ashtu sikundër shpesh herë dyndja e popujve barbarë pat pushtuar krahinat e Greqisë dhe Italisë…” (Piu II, “Mbi Albaninë”, në “Komentarët mbi Azinë dhe Evropën”, Kap. XV, f 337; Citojmë, sipas F. Noli, “Gj. K. Skënderbeu”, bot. 1967, f 237, Dok. Nr. 28 Në përkthimin e Nolit emri Albania çuditërisht e arbitrarisht vendoset Shqipëria!)
Konstatohet se Papa Piu II, nuk i ka sjellur albanët e Epirit, Ilirisë e Maqedonisë, direkt nga albanët e Laciumit si italikë, por është shprehur në kahun e kundërt se, nga Albania e Skitisë kanë ardhur albanët e Epirit, në një kohë të lashtë dhe natyrshëm mbetet që edhe albanët e Laciumit të kishin një lloj kushrinie e komunikimi me albanët e Ilirisë dhe Epirit.
Këtë hipotezë mesjetare e kishte edhe Françesk Filelfi më 1463: “Në gjuhën popullore quhen albanë ata që dikur, me emrin albanë, si zbritën nga qafat e malit Kaukaz në gjirin e Adriatikut, nënështruan gjithë fiset që shtrihen prej Ilirie gjer në Peloponez”. (Noli cit., Dok Nr. 47, f 269. Po ashtu përkthimi arbitrarisht e retrospektivisht vendos shqiptarë në vend të origjinalit albanë!)
Në maj të vitit 1947, gjatë një vizite në BRSS, studiuesi e personaliteti shkodran Gjovalin Luka kishte diskutuar për çeshtjen e Albanisë Kaukazike-Kaspike, mbi bazën e materialit të M. Barletit dhe të një harte italiane, ku shënohej Albania Kaspike (Shih Fig 2)
Sugurisht se çeshtja nuk shtrohej në mënyrën infantile, për të gjetur pikën e prejardhjes gjenetike, si pikën e Arkimedit, thjeshtë sepse kishim një koincidencë emërtimesh, por për të hetuar se çfarë kishte endur e tjerrur mitologjia. Vetë fakti i një lidhje të tillë mitologjike, me Herakliun dhe me albanët e tjerë, tregonte për një autoktonitet të thellë të fisit të albanëve në Iliri. Atje u rrahën mendime hipoteza se, qysh në kohën e Aleksandrit të Madh ishte konstatuar kjo koincidencë albanësh; një hipotezë tjetër ishte se ndoshta Aleksandri i Madh kishte vendosur atje një postë të fuqishme albanësh ilirë; tregonte edhe për një lloj vetëdije e uniteti të rracës së bardhë etj. Gjithsesi pranohej se kishte një dorë emërtimesh të koinçiduara nga mitologjia. (Sqarim: Këtë temë si “shumë të rëndësishme” e ringriti E. Hoxha me Stalinin, në korrik 1947 dhe në vitin 1948. Shih, “Me Stalinin Kujtime”, bot. 1979, f 77-82; f 116-117.)

Ç’tregon mitologjia herakliane e albanëve dhe si e trajtonin disa autorë antikë
Mitologjia e Herakliut (?ρακλης) me eksplorimet dhe bëmat e tia, i ngjan një rrjete merimange gjigande në të gjith hapësirën tokësore e detare mesdhetare ku degëzimet e varjantet nuk të lejojnë se nga të orjentohesh më parë. Eksperti autoritet, P. Grimal e theksonte se përpjekjet e mitologjisë antike dhe të vetë shkrimtarëve antikë, për të vendosur një farë rregulli kronologjik në një serial tregimesh të rregulluara (të ashtuquajturat bëmat e Herakliut), detyrimisht bien pre e kurtheve të rrjetës së merimangës dhe e shumë degëzimeve variante.
Në qoftë se ndjekim mitologjinë e kopeve të buajve e bullicave/buacave dhe qeve e lopëve të Gerionit, tregimtaria mitologjike antike na hedh në një ishull Herizan/Erytheia/Erizia, që ndodhej në Oqeanin e Perendimit/Atllantik. Ato kope ishin pronë e Gerionit, biri i Krizaorit. Herakliu shkoi deri atje, në perëndim “në fund të botës”, përtej Shtyllave të Herakliut (Ngushticës së Gjibraltarit) përdori edhe një kupë fluturuese të diellit etj dhe arriti t’i vjedhë kopetë. Ai luftoi edhe me vetë Gerionin dhe e vrau. Rrugës së kthimit i ndodhin disa peripeci, herë i vjedhin ndonjë çift nga kopeja, herë ndonjë çift bie si aksidentalisht etj. Rruga e kthimit i takon nga Gjibraltari në brigjet libike, pastaj në intinierarin nga bregdeti i Galisë, Italisë, Siçilisë dhe për t’u zbarkuar te pika e Korfuzit dhe Epirit në detin Jon. Siç e vëren Grimal, qoftë në pika të ndryshme e qoftë në zbarkimin final, impovizohen plot legjenda lokale. Një pikë ndalese e shohim edhe në Alba në Lacio të Romës, një tjetër në Kalabri ku ia vjedhin një dem/toro të quajtur Italo. Të vërejmë se, emri Italia ka një përfaqësim edhe nga kjo modë mitologjie.
Në finale kopeja shpërndahet në gadishullin tonë diku aty te teritori i lumit Strimon. (P. Grimal, “Enciclopedia dei Miti”, bot. 1990, zëri Erakle, f 228 etj)
Autorët e hershën antikë tregojnë, një tezë tjetër se, mbi një mitologji gadishullore shtresë e lashtë pellazge ishte ngritur mitologjia e Gerionit dhe e albanëve që e ndoqën pas Herakliun.
Scylacis Cariandrensis (shek VI-V p.e.r.) shkuante: “Në krahinën e Kastidias thuhet se ndodhet një fushë që quhet Erytheia. Këtu thuhet se kishte ardhur Geryoni dhe kishte kullotur qetë. Në këto vise janë malet Keraune (në Epir) dhe aty është një ishull i vogël që quhet Sason. (Periplus, Illiroi, 26)
Flav Arriani, shek II shkruante: “Logografi Hekateu (shek VI-V p.e.r) thotë se Herakliu, prej Argosi, i dërguar nga Eurystheu për të grabitur dhe për t’i dërguar lopët e Geryonit në Mykenë, nuk zbriti as te iberrët, as mbi një ishull Erythi të vendosur në Oqean; ai thotë se Geryoni ishte një mbret i kontinentit që jetonte midis Ambrakisë e Amfilohisë, dhe se ishte pikërisht ky vend ku Herakliu i grabiti gjedhët, duke i dhënë fund ndërmarrjes së tij të vështirë. Unë di edhe që kjo krahinë është e pasur në kullota dhe ushqen lopë shumë të bukura. Lavdia e lopëve të Epirit rrjedh ndoshta nga një kohë më e vjetër se Erystheu dhe nuk është aspak e paarësyeshme të besohet se mbreti i Epirit quhej Geryon”. (“Alexandri Anabasis”, Lib. II, 16)
Klaud Eliani (shek II-III) shkruante: “Ky kau që nderonin egjyptasit ishte më i madhi i qeve edhe nga ata të Kaonisë, të cilët thesprotasit dhe epirotët i quajnë larinos, të rrjedhur nga rraca e gjedhit të Geryonit. (“De animalium natura”, Lib. XII, 11)
Lukiani (Volteri i antikitetit) i shek II, shkruante kështu në lidhje me Gerionin, në një nga dialogjet e famshme të tija: “Ti e lavdëron shumë miqësinë ndërmjet njerëzve dhe unë për veten time jam i mendimit se njerëzit nuk mund të kenë pasuri më të mirë e më të bukur se miqësinë… Dy ose tre miq përbëjnë diçka të ngjajshme me Gerionin, që ka gjashtë duar dhe tri kokë, siç e paraqisnin piktorët. E mua më duket se kjo është shembëlltyra e tri qenieve, që i kryejnë të gjitha punët së bashku, siç u ka hije miqve”. (“Vepra të Zgjedhura”, bot. 1979, “Toksaridi ose Miqësia”, f 413)
Zbulimet arkeologjike të shek XX, vërtetuan ekzaktësisht ekzistencën e disa pikturave të tilla në gadishullin tonë, me Gerionin Trefishtë, një lloj trinjaku siamez. (Shih Fig 3)

Rrjedhime nga Ptolemeu, nga Eratosteni e nga disa autorë antikë
Astronomi, përkrahësi i “gjeocentrizmit”, matematikani, gjeografi dhe hartografi i njohur i antikitetit, Klaud Ptolemeu, lindi në qytetin Ptolemais të Egjiptit dhe jetoi e punoi në Aleksandri në shek II. Ptolemais-i si qytet ishte emërtuar ashtu për nderimin e zanafilluesit të dinastisë Ptolemeane, gjeneralit të Aleksandrit të Madh, bazileusit Ptolemeu me origjinë nga qyteza dhe krahina Orestia, kufitare jo larg teritorit të Amantias dhe albanëve. (shih te K. Ptolemeu dhe te S. Bizantini, në zërin përkatës)
Siç e komentojnë disa burime autoritare, Ptolemeu kishte shfrytëzuar disa përmbledhje të autorëve të mëparshëm të shquar, veprat e të cilëve rezultojnë të humbura. Në veprën “Geographia” janë shënuar në tabela me sistemin me gjatësi dhe gjërësi gjeografike, emrat e shumë qytetete e vendeve të gadishullit tonë, si të Panonisë së Sipërme e Panonisë së Poshtme, Ilirisë, Dalmacisë, Maqedonisë, Epirit etj.
Te Ptolemeu hasim për herë të parë të dokumentuar emrin e fisit Alban-oi dhe të një qyteze të tyre Albanopolis. Në tabelë shënohet 46° gjatësi gjeografike dhe 41° 5′ gjërësi gjeografike dhe këto kanë si kufitar më të afërt “tokën e taulantioi” dhe qytetin Dyrrahion dhe “tokën eordaioi” me qytetin Skampis. (“Geographia”, Lib. III, 12, “Vëndi që zë Maqedonia”; Cit. sipas “Ilirët dhe Iliria në autorët antikë”, Vëll. I, 1965, f 268)
Gjithashtu, me shumë rëndësi është se te Ptolemeu, në kufirin midis Panonisë së Sipërme e Panonisë së Poshtme, hasim edhe Malin Albanon (41° 50′ dhe 45° 20′), i cili paraqet lidhje më të hershme me mitologjitë herakliane, mbasi të tillë male ka edhe në Itali etj. (“Geographia”, Lib. II, 14)
Në shënimet e Gjovalin Luka, që i kishte konsultuar edhe Kol Luka (vëllai i tij, një studiues albanolog i njohur në këtë temë) kam gjetur se, Ptolemeu ishte bazuar edhe nga aleksandrinasi Eratosteni i shek III p.e.r., i cili kishte qenë matësi i famshëm i perimetrit të tokës glob, gjeograf dhe hartograf dhe më konkretisht ishte ai hartuesi i parë i atyre tabelave dhe hartave. Vetë titulli i atlasit dhe i vendosjes në Lib. III te Ptolemeu, korespondonte me atë të Eratostenit. (Krhas. më poshtë) Kjo do të thoshte se kronologjia e ekzistencës së fisit e tokës së emëruar si Alban-oi, sëbashku me qytezën Albanopolis mund të shkonin edhe te shek III p.e.r. e diçka më herët. (Autorë antikë, Straboni. Geographica, Lib. XI; Trog Pompeu/ Pompei Trogi (origj. ka humbur);
Kompilimi M. Iuniani Iutini, Epitoma, “Historiarium Philippicarum” Pompei Troghi)
Dr. prof. Ëngjëll Sedaj, duke u bazuar në ndonjë literaturë e kishte nënvizuar kështu: “mendohet se Ptolemeu kishte në përdorim edhe literaturën bazë të veprave të Eratostenit”, por Sedaj nuk ishte shtyrë më tej se kaq. (“Etnonimi Arbëresh-Shqiptar”, Prishtinë 1996, f 23, shën 52)
Ndërkaq, për vetë Ptolemeun, veçanërisht te hartat, ekzistojnë mendime për shtesa-redaktime të një autori më të vonshëm, të shek VI, të quajtur Agathodaimon. (Sipas G. Stadtmüller, “Forschungen zur Albanischen Früchgeschichte”, në shën 220, jepen edhe bibliografitë. Cit. përkth. shqip i I.H.)
Duke u bazuar kryesisht tek të dhëna që rezultojnë nga Stefan Bizantini i shek VI (“Ethnika/”Peri poleon kai demon”, sipas përmbledhjeve të Ermolaut), i cili i ka referuar hollësisht bibliografitë e tërë autorëve antikë se ku është bazuar, ne do të veçojmë diçka që paraqet interes. S. Bizantini (shek VI), kishte shkruar: “ABROI, fis pranë Adrias së taulantëve, fqinjë të helidonëve, sipas Hekateut…” (Hekateu, “Europa”, shek V p.e.r., vepër e humbur; “Ilirët dhe Iliria…”, cit. f 416)
Duke shkruar më hollësisht te zëri Epidamni/Dyrrahioni, Bizantini, ndër autorë të tjerë citon direkt edhe të famshmin Eratosten, duke shkruar kështu: “Eratosteni në Geografumenon, Libri III, thotë: Banorët fqinjë ishin taulantët. Kurse qyteti grek Epidamni mbi gadishullin e quajtur Dyrrah…”. (po aty cit. f 422)
Siç e shohim S. Bizantini, kishte shfrytëzuar edhe Hekateun e shek V p.e.r., por edhe Eratostenin e shek III p.e.r., çka do të thotë se deri në shek VI, kishte akoma vepra të pa humbura të Eratostenit. Këtu bie në sy, se lokalizimi i fisit e teritorit “Abroi” (ku “oi” padyshim është prapashtesa e modës greke) dhe i fisit e teritorit “Albanoi”, duke marrë në konsideratë edhe të dhënën e Eratostenit, duket se janë në një teritor fare të afërt. Mbi këtë bazë prof. Dh.S. Shuteriqi dhe prof. Osman Myderrizi kishin hedhur supozime se fis-teritori “Abroi” dhe fis teritori “Albanoi”, duket se lidhen si i njejti. Mirëpo u ngrit një çeshtje se, disa ligjësi-rregullsi fonetike nuk e justifikonin një lidhje Abroi-Albanoi, e bënin gati të pamundur etj. Në këtë rast domosdoshmërisht përpara linguistikës, fjalën vendimtare duhet t’a kishte thënë arkeologjia, e cila për fatin e keq nuk e ka vënë ujin në zjarr as sot e kësaj dite. Po të ishte thjeshtë për linguistikën, kjo nuk do t’a kishte aq të vështirë t’i montonte një germë “l” dhe Abroi ta paraqiste si Albroi.
Por, që kishte pasur një Albanopolis (sepse ky nuk mund të shpikej aq lehtë), një provë përforcuese e solli një stelë nekrologjike e shkruar e zbuluar në vitin 1930 nga arkeologu jugosllav N. Vuliç e datuar e shek II, të cilën dr. prof. Sedaj e komenton gjërësisht në f 33-34.
Nuk ka dyshim se arkeologjia jonë përgjatë gjith gjysmës së dytë të shek XX, ia këputi një gjumi letargjik, për kërkimin e Albanopolit dhe flen edhe aktualisht. Ajo u kënaq vetëm me ca rrënoja Zgërdheshi të arkeologut S. Islami, (të cilin e kishte piketuar Hani) por pa sjellë asnjë lloj prove argumentuese identifikuese.
(Në “Burimet Osmane”, të 1431, ky fshat i braktisur na del i regjistruar si Ozgurdhish. Mendoj se etimologjia e dhënë nga prof. E. Çabej, si “vend i rrethuar me gardhe”, e krahasueshme me emërtime si fshatrat Gardhi e Kardhiqi është e diskutueshme. Zgërdhesh, për mendimin tonë shkon si vend i zgerdheshur rrënojë (krhs edhe ngërdheshjen, shkerdheshjen etj), një vend i rrafshuar përdhe dhe në këtë gjendje duhet të ketë qenë pak a shumë qysh nga koha rromake)
Disa vite më parë, dr. prof. M. Zeqo hodhi në televizion e në shtyp disa ide, për lokalizimin e Albanopolit (në Përsqop afër Petrelës), por edhe ato u shuan mbas nja një jave. Unë mendoj se duhen gërmime në disa pika kandidate. Duhet të zbulohet dhe të identifikohet Albanopoli!
Siç shihet kishte disa Albani me albanë dhe qyteza Alba e Albanopolis. Ne studime të ndryshme ne ekstremin orjental gjen qytezën Abla e cila e shkruar ne moden bustofredike lexohet Alba

Albania dhe Arbëria
Ka një lloj rregulli në linguistikë, ku duhet përcaktuar forma themelore e një fjale nga e cila pastaj varet edhe etimoni/rrënja bazë që përcakton edhe etimologjinë. Si formë themelore merret zakonisht ajo formë grafike e shkruar që na prezantohet më përpara kronologjikisht. Por, në rastin konkret etimoni paraqitet specifik e delikat. Rrënja “arb” na çon nga një terren fushor dhe na drejton nga orjenti mbi një bazë “arë”, ndërsa rrënja “alb” nga një autoktonitet evropian mbi bazën Alp=lartësi dhe pastaj edhe si bardh, nga bora e majave të maleve, nga populli me qeleshe të bardha etj.
Eksperti autoritet P. Grimal, në rastin qytetit Alba të albanëve, afër liqenit Albania të Laciumit, vërente: “Molti racconti analoghi concernono nomi di loghi e sono fondati su giochi etimologici; questo succede particolarmente allorché, per qualche ragione, la lingua del paese è cambiata e il suo onomastico è diventato incomprensibile. Il nome della città latina d’Alba (nome sensa dubbio apparentato alla parola Alp- e designante una altezza, in una lingua parlata anteriormente alle prime invasioni indo-europee) non era più comprensibile alle popolazioni di lingua latina. Lo si ricolegò, arbitrariamente, all’aggetivo albus=bianco. La città , si dirà , fu fondata nel luogo in cui Enea aveva sacrificato, un tempo, una cinghialessa bianca, con i suoi trenta piccoli”. (Cit. F XVI, Introduzione)
Me këtë rast duhej shënuar se orakujt në realitet i kompozonin, i parapëlqenin emrat me disa kuptime etimologjike, madje kishin edhe disa lidhje teritoriale të largëta me koinçidenca emrash të njejtë etj.
Në emrin tonë, në rastin e kalimit si emërtim nacionaliteti/etnonim e deri diku edhe të parametrave të parë si emërtim nacioni, kemi një fenomen luhatjesh fonetike (pak a shumë si Illyria e Iliria), një dukuri dialektale qysh nga antika, ku ka vepruar fenomeni i rotacizmit l-r dhe variabiliteti b-v. Krahaso Albani, Arbani, Arbëri; albanos, alvanos, arvanitas, albanitas, arvanitë, arbresh, albresh etj. Ajo që vërehet është se këto luhatje-dyzime janë disi edhe te fqinjët kufitarë tokësorë grekë e sllavojugorë si, Albania, Arvania, Allbania. Cila pra ka qenë forma themelore? Mos kishim pasur një deformim artificial a të përdhunshëm të emrit tek ne, vetëm për t’ia përshtatur formës italiane e kaspike?! At M. Sirdani propozonte që të ndaheshin në dy grupe të veçanta rrënja arb si arë-rrafshinë dhe alb si alp-lartësi, por as kjo nuk u diskutua më.
Por, ne mundemi të vërejmë se mungesa e një unifikimi shtetëror nga lart me dekrete të shkruara e ka lejuar këtë luhatje të lirë e mbase edhe si konkurrencë me ndonjë lloj vetëdije dominimi dialektal! Ndërkaq, në disa raste deçizive, ne mundemi ta vërejmë se si formë themelore ka dalë mbi ujë: 1) albanoi e Albanopolis; 2) shek XI krahina Albania me albanët; 3) Regnum Albaniae e Rex Albaniae etj, më 21 shkurt 1272; 4) 1366-1374, Principata e Albanisë, me Dominus Albaniae, Princeps Albaniae etj. 5) Shek XIX-XX-XXI vazhdon rrojtjen dhe funksionet trajta formacion Albani, popull alban, gjuhë albanishte.
Do të ishte i domosdoshme një ballafaqim, qoftë edhe i thjeshtë statistikor, se cila formë dominon dokumentet e shkruara Albania apo Arbëria. Mirëpo as një punë e tillë nuk është bërë!
Çuditërisht dhe arbitrarisht, do të vërejmë në shek XX se të gjitha format e shkruara mbi bazën e shqiptimit dhe konceptimit perendimor të dokumenteve, do të na jepen të përkthyera në trajtat toskërishtes si arbëresh, Arbëria. Madje edhe i gjithë proçesi i nacionalitetit jepet me trajtat e imponuara toskërishte, ku qëllimi dhe detyrimi janë më se të dukshëm. Prof. E. Çabej, duke i quajtur si emërat e rinj kombëtar (formacionin Shqypni/Shqipëri, popull shqiptar dhe gjuhë shqipe) dhe si emrat e vjetër kombëtar (Arbëri, gjuhë arbëreshe, popull arbër/arbëresh) i dha prioritet trajtave toskërishte. Në mënyrë të pavëmendëshme prof. Çabej ishte shprehur se emrat e vjetër ishin zhdukur nga përdorimi si emërtime kombëtare. Do të thoshim se megjith çensurën dhe një farë presioni artificial që i u bë formacionit tradicional për t’ia hequr pozicionin e parë në vetemërtimin e brendshëm e të jashtëm, ky jo vetëm se nuk u zhduk asnjëherë nga përdorimi, por e ruajti primatin në fushën e jashtëme. Po t’i hyjmë analizave me të njejtin rigorozitet edhe formacionit të ri, do të vërejmë atje mjaft difekte e anomali që janë shumë më enigmatike edhe po të marim parasysh moshën fare të re të tyre.
Qysh nga koha e Shoqërisë së Stambollit për shkronja shqip, e sidomos me fillimin e ngjarjeve të 1878, u vu re një lloj luftimi ndaj formacion emërtimit tradicional nacional. Filloi të thuhej se emrin Albani na e kishin ngjitur grekët dhe latinët, sepse realisht ne paskëshim pasur një formacion të fshehtë për përdorim të brendëshëm, Shqypni, shqypetar, gjuhë shqype nga zogu shqiponjë i Hyut Zeus, qysh nga koha pellazge etj. (Pashko Vasa Effendi, “E vërteta për Shqypenin e shqyptart”; N. Frashëri, “Istori e Shqiperisë”) (vijon)
-vijon-

Darka e gabuar – Ballafaqim rreshtash

Nga Gjokë Vata

Gazeta Milosao në numrin esajë të datës 27 dhetor 2009 botoi nji përshkrim marramendës të Z. Mexhit Premçi të romanit të Ismail Kadares ” Darka e gabuar” Breshnia e dendun dhe e gjatë e epiteteve ma të arta kushtue autorit të këtijë rroman nuk patën si mos me më bindë se ky rroman do të ishte ma i madhi diamant s’paku i letërsisë bashkohore.Ndër të tjerat e shumta Z. Premçi thotë:” Kadare sheh ato që të tjerët nuk i shohin, rikrijon ato që të tjerët nuk mund t’i rikrijojnë Formëson atë që është unikale duke shprehur artistikisht esencën e dukurive të rrealitetit jetësor dhe historik.Falë edhe fantazisë së jashtzakonshme e të arsyeshme. Darka e gabuar është inkandeshente për ata që dinë ta lexojnë.”Ma parë se të shprehë vlersimin tim për këtë rroman të rrekomanduem me kaq bujë hutuese për lexuesat e shijes ende të pa formueme duhet thanë se kritika ashtë drita e synit të intelektit. Mungesa e kësajë drite shkakton verbninë e intelektit e viktim e kësajë verbnije na ban edhe glaukoma e fanatizmit ma të pa justifikueshëm Truni ngasa duket paska mundsi me shpikë nji dhoj syzesh që i shëndrron vlerat në antivlera e anasjelltas e ai që don me i servirë i jep në vend të njana tjetrës.Një ndër mëkatet ma të mëdhaja të njerzimit ashtë deformimi i shijes së lexuesave e mjerisht ky mëkat ashtë shqiptarë e gjashtëdhet e pes vjeçar. Nuk duhet me harrue se atë ndikim që ka njolla në pikturë, ka edhe në cilëndo degë arti. Kush e çensuron kritikën e mirëfilltë e shpallë vehten mbrojtës të pseodoartit.Replika e së drejtës ashtë pasqyra e fakteve.
Deri t’rrafshohet muri i çensurës,
Ky murë do t’jetë si muri i Berlinit
Grimcojeni kte murë të diktaturës,
Kritika asht pishtari i qytetnimit.
Në fillim të romanit në fjalë shohim këtë shprehje të autorit:”Ky pezëm ja shtonte hijën e rëndë. Ishte shpejeguar në gjithfarë mënyrash deri tek shpërthimi i fundit bërë nga një gazetë humoristike e jepte si projektim të largët të zemrimit që thuhej se kish pasë Adolf Hiitleri, kur miku i tij Benito Musolini pat zbarkuar në Shqipëri pa e lajmëruar ate.”
Pezmi shton merzinë, dëshpërimin e pikllimin e jo hijën e randë të cilën e shton autoriteti a serjoziteti. Ndaj përse të ishte shpjegue në” gjithfarë mënyrash” e çka ka të bajë me këtë hije “shpërthimi i nji gazete humoristike e cila na paska dhanë si projektim të largët të zemrimit që thuhej se kishte pasë Adolf Hitleri me Benito Musolinin se nuk e paska lajmërue për zbarkimin e fashizmit në Shqipni.” A nuk meriton e gjithë kjo me u quejtë ” Kodra pas bregut?!Fatkeqsisht ashtë ba tashma zakon me i mbulue shëmtimin e difektet me justifikimin:”Është moderne ndaj e vështirë për tu kuptuar”.Thanjën se Musolini nuk e lajmëroi Hitlirin, a duhet ta marrim si saktësi histo kadare rike, apor shpikje të autorit? E kanë shumë gabim ata që thonë se rromancieri ka të drejtë ta ndryshojë historinë si pas qejfit.Ai ka të drejtë ta zbukuroj me lajle qendisije artistike, por kurrsesi të shtremnoj faktet deri në përçudnim apo si mos qoftë thënë edhe të shpikë “fakte” që viktimizon besueshmerin e lexuesit.Faqe 11:” Sa ma thellë që e mendonin punen, aq me e nderlikuar për të mos thënë misterjoze ajo dukej e këtë nuk kishte njeri që nuk e dinte” për deri sa nuk kishte njeri që nuk e dinte si mund të ishte e ndërlikuar e misterjoze?! Ku e ka misterin ajo që dihet?!Faqe 12 fillimi:” në mëngjes dy avjona të pa njohun lëshuan fletushka mbi qytet. Ato ishin dy gjuhëshe: Shqip e gjermanisht”
Për deri sa fletushkat ishin shqip e gjermanisht si mund të ishin avjonat e pa njohun?! E përse të lëshoheshin fletushkat shqip e gjermanisht kur gjirokastritët nuk ishin gjerman?!Faqe 13:”Ky ishte një ankth i veçantë nazik si një maçok i ngopur mendjemadh e i pa fytyrë.”
Cili ashtë ai dhoj ankthi që mund të konsiderohet “nazik?! E si mundet meqenë ankthi i ngjashëm me nji maçok të ngopun e mendje madh e disi i pa fytyrë?! Ç’farë ngjashmënije mundet me pasë ankthi me maçokun, mendjemadhësinë e pafytyrësinë! A mos vallë sipas Z. Premçit këto krahasime duhen pa me nji veshtrim modern që nevojitë interpretim filozofik të veçantë që sa ma e pakuptimtë të jetë fraza e si rrjedhojë sa ma e pakuptueshme të jetë aq ma i madh ashtë shkrimtari?!.” Në mënyrë që faji i të moskuptuemit t’i mbetet lexuesit.Faqe 14″ Shqipëria kishte dy qëndrime, por ky s’ i bënte përshtypje Gjirokastrës.”Do të mund të thuhej pjesa tjetër e shqiprisë, ngase Gjirokastra ashtë në Shqipni. Nga ana tjetër a mos vallë e gjithë Gjirokastra kishte nji qëndrim?! .çka do të thotë :” Kjo nuk i bënte përshtypje”, Gjirokastra kishte nji qëndrim të tretë?!” e vazhdon autori:”Dihej se kishte raste kur asajë i dukej vehtja më Shqipri”Nëse do të ishte kështu ky do të ishte nji ofendim mendjemadhsije për gjirokastritet.” Për mendjemadhësinë pa fre të ktij qyteti kishte shpjegime të ndryshme më i përkori, lidhur me vetminë e tij.” Nuk ka si meqenë shpjegimi ma i përkor vetmia e tij, kur qyteti ashtë i banuem nga qindamija banor e i populluem gjithrretherreth?!faqe 15 ” Ky ishte njië trazim tinzar që vepronte më shumë në gjumë se ditën.” Mbasi natë e gjumë nuk janë sinonime, duhej thanë natën se ditën ngase gjumi mund të kapllojë edhe ditën. Mandej a ka trazim që të mundon ma shumë në gjumë se i zgjuem?! Në gjumë munden me të trazue andrrat e shkaktueme prej tij. Përveç kësaj trazimi vepron hapun , jo tinzisht..Fundi i faqes 16:”Thuhej se në netët e errta dritat e qytetit ndanse të zbehura nga largësia ua acaronin nervat laxaratasve, aq sa vinte një çast kur nuk duronin dot më dhe qëllonin me pushkë drejtë tyre..”Kjo anektodë u atribohet atyne që panë për herë të parë dritat elektrike e si të prapambetun që ishin i menduen të rrezikshme. E në kohën e përshkrueme nga autori laxaratasit nuk qenë aq primitiv. As nuk mund të ketë kurrfarë arsyeje me të nervozue dritat elektrike të nji qyteti.Fillimi i faqes 17:”Kronistat më të përkorë shkakun e armiqsisë e gjenin pikrisht tek shtëpitë e larta ngase në katet e epërme të këtyre shtëpive besohej se jetonin zonja.” E si mund të përbajnë shkaqe anmiqsije dritat elektrike, shtëpijat e larta e zojat që banojnë në to?! Këto mund të bahen shkaqe lakmije e zilije për t’i pasë, por kurrsesi anmiqsi. Autori vazhdon:” Meqenëse as shtepijat e larta nuk mund ta ulin shtatin e as zonjat nuk mund të kthehen në jo zonja, mos kuptimi kishte një ngjyrim fatal e me ç’dukej i tillë do të mbetej”.Për deri sa romani ashtë shkrue në 2007,8 autori mendon se laxaratasit të tillë kanë mbetë edhe sot e kësajë dite, gja që nuk mund të besohet.Faqe 17 në mes:”Mirë po ky qytet ishte ose më pak, ose më shumë i mençur se ç’duhej, çka në fund të fundit ishte e njëjta gjë.”çka do të thotë ose më pak ose më shumë i mençur se ç’duhej? Në vijim thotë :” Me këtë ndriçim idhnak.” Qyshë mundte meqenë idhnak ndriçimi?! E përse të krahasohet me ndriçimin e Akropolit të Athinës, mos vallë edhe ndriçimi i Akropolit ashtë idhnak? Fundi i faqes 17 e fillimi i faqes 18 :” Kercnimi nuk ngjante aspak i kotë të sillje ndër mend 300 gjykatës mbretror, të cilët mbetur pa punë pas prishjes me përëndorine osmane, ishin kthyer në shtepi”Kthmi i tyre do të egersonte çdo qytet sa do i ëmbël të ishte. E jo pastaj Gjirokastren.”Çka do të thotë :” Gjykatës mbretror”?!Çfarë kishte të bante me mbetjen e tyne pa punë në 1912 me pushtimin e Gjermanis në të Shqipnisë në 1943 me kthimin e tyne mund të shqetësoheshin familjet e tyne, por jo qyteti mos vallë qytetet tjera të Shqipnis ishin ma pak të ambla se Gjirokastra?!300 gjykatës shqiptar jo vetëm të perandoris osmane,por as si numër gjykatësash shqiptar Shqipnia nuk i ka pasë në 1912 Faqe 18:” Në katundin e Longjeris herë pas herë zhdukeshin vajza, ose nuse të reja. I kerkonin gjithkund, tëk prroj, tek greminat, tek stanet e barive gjer sa kohë më pas një përshpërim e lehtë si shushurimë makthi ngulte këmbë se ato kishin përfunduar brenda shtëpive të larta të qytetit. Ishte a po s’ishte grarrëmbyes ky qytet, kjo nuk që vertetuar kurr”. Nuse të reja ashtë e panevojshme, mbasi nuse të vjetra nuk ka, pra vetëm nuse, as nuk ka përshpëritje të randë, as të fortë. Makthi nuk shushuritë.Nëse Lungjeria do të kishte psue nji gjueti të tillë vajzash e nusesh, buja e kësajë ngjarje do të kishte marrë dhenë në Shqipni e jashta sajë e nëse do të ishte kështu si do të mund të shpjegohej se ata fshatar do t’i kishin lanë vajza e gratë me çarkullue gjatë asajë kohe?! E për derisa dihej se kishin përfunduar në shtepitë e larta të Gjirokastres si mund të thuhet se ” Nuk dihej nëse ky qytet ishte a po nuk ishte grarrëmbyes” nëse janë rrembye ishte grarrembyes e nëse vajzat e nuset kanë shkue ato vetë Gjirokastra nuk ishte grarrëmbyese.Mirëse vajzat paskan ikë me u ba nuse qyteti, po edhe nuset u paskan ikë burrave të atij fshat me u ba nuse të djemve të Gjirokastrës?! Kjo ngjarje a nuk do të turpnonte Longjerinë,e Gjirokastrën?! E nëse kjo ngjarje do të ishte nji shpikje e autorit për hir të rromanit do ta mendoja shpikje pa vend.Autori vazhdon:” Atje brënda nuk dihej çfarë ndodhte. A ishin të piklluara, apor të lumtura a ishin kthye në zonja siç kishin ëndëruar” Këto hamendje u japin shkas pyetjeve: Po të ishin rrëmbye si mund jenë të lumtuna e po të kishin shkue vetë si mund të ishin të pikllueme.Mos vallë nuk kishin kurrfarë komunikimi me e informue fatin e tyne, as kush nuk e denonconte rastet e tilla? A ikja e tyne nga Lungjeria për në shtëpit e larta të Gjirokastrës ishte e mjaftueshme me u shëndrrue në zoja?!Fundi u faqes 29:” More po ç’mitraloz është ky, ky ngjanë me muzikën e Shtrausit?! Kishin thënë djemtë e Shametve pjestar të bandës së bashkisë.” Ashtë e pa imagjinueshme krizma e cilësdo armë të krahasohet me muzikë të çdo dhoji e aq ma i pa imagjinueshëm tingdhon krahasimi i nji mitralimi me muzikën e Shtrausit pa le kur ky krahasim ashtë vu në gojën e instrumentistave të bandës së bashkisë.Faqe 30 në fund:” Ndonse edhe pa zë, ashtu brohoriti.: Rroftë Gurameta i madh..” Pa za mund të përshpëritet, ndërsa borohoritja nevojitë maksimumin e volumit.Faqe 33:” Era e veriut frynte përherë e më armiqsore.” Unë mendoj se veprimet e fenomeneve natyrore nuk mund të konsiderohën anmiqsore. Mund të thuhej: E vrullshme, e rrebtë e të tjera të përputhshme me nji erë të tillë.Faqe 34 në mes:” Duke u zhytur thellë e më thellë disa u kujtuan për darkën e Krishtit që tregohet në shkrimet e shejta të sigurtë se atje do të gjendej më në fund enigma. Ishin të gjith në atë darkë: Krishti vetë apostujt e madje edhe Juda Iskarjoti Kështu u dukë se po e gjenin të vërtetën, por shi atherë ai nisi të përftyronte që të ishte Krishti doktor Gurameta, aq më pak, por edhe Judë të quhej , ishte e tepërt” Unë do të thoja se krahasimi i kësajë darke me darkën e Krishtit me apostuj në këtë rast e në këto rrethana ashtë ma i pa vendi i të gjitha krahasimeve.Në shkrimet e këtij autori Krishti përmëndet aq dendun e aq pa vend sa edhe po të përmendej me vend do të duhej konsiderue e tepërt.Faqe 35 fillimi:” Ik ore tutje me ata Shuberta e shërbeta, të gjitha janë profka. Nuk me mbushet kurr mendja mua se mitralozi qenka fokstrot e topi opera.” As në gojën e përsonazhit me nivel ma përtokë këto fjalë nuk tingdhojnë të besueshmë. Ndajë janë të pa nevojshme me nxanë me to rreshtat e nji rromani.Faqe 36:” Fjalët memzi e depërtonin kafkën.” Fjali që nuk i përgjegjet metaforës përderi sa janë veshët Faqe 44:” Gjysmën e fjalve i tha shqip e gjysmën tjeter në gjermanishtën e vjetër.” Për as nji gjuhë veç greqishtes nuk mund të thuhet e re dhe e vjetër. Por edhe sikur të egzistonte gjermanishtja e vjeter përse ta fliste të vjetrën e jo të renë?!Faqe 50 fillimi :” Në tryezën e e darkës koloneli po thotë diçka, por zëri vinte si nga jashtë..” Zani i të folunit në dhomë nuk ka si të vijë nga jashtë.Faqe 60 :” Fisnikria gjermane me Mingelungen, Betoveni e të tjerët bashkë me mëshirën kishin kufi.” As nji koment nuk ja del me sqarue këtë shtjellim fjalësh dhe arsyen e vendosjes në këtë pikë të rromanit.Faqe 62 në mes”Gjithë ajo bardhësi shtrojesh dantellash e perdesh që herë pas here në vend të mahniste, të ngjethte mishtë kujtime inçestesh e nusesh që kishin humbur nderin e pleqë që jepnin shpirtë në një antidiell në hajatet e mëdha, nuk shlyheshin lehtë nga kujtesa..” Më duket e jashtëmendshme që shtrojet, dantellat e perdet munden me u ba shkas me tu ngjethë mishtë, sepse nuk ka pse me na kujtue ” Inçeste” As nuse që kanë humbë nderin as pleq që japin shpirt në një ” Antidiell” Futja e fenomenit inçest në disa romane si tek “Kush e solli Doruntinën”, “Lulet e ftohta të marsit” e tjerë jep përshtypjen sikur ashtë nji nga problemët e mprehta shqipëtare që duhet luftue me sa ma shumë forcë. E në të vertetë kjo dukuri në Shqipni nuk konsiderohet shqetësuese.Faqe 65:” Ata ranë në dashuri me të njeri pas tjetrit siç u ndodhë njerëzve të lodhur nga lufta Ajo nga ana e sajë ka pësuar të njëjtën gjë. E gjëndur për herë të parë në mes një dendësije mashkullimi të rrezikshëm, ajo ra në dashuri ngutshëm me ta, si njeriu që don të mbushë zbrastësinë e ardhëshme të pa skaj.” Mos vallë njerëzit e lodhun nga lufta bijën në dashuni ma shpejtë se të tjerët?! Unë them lufta të rraskapitë aq sa harron edhe vetvehten në nji rastë si ky mund bijen në dashuni ata që i ka tha malli me pa nji femën nga e cila të mbajnë largë rrethanat e luftës. E pse nuk ranë të gjithë për njiherë, por njeri pas tjetrit?! E si ka mundsi që vajza të bije njiherish në dashuni me nji grumbull mashkujsh të porsa pamë e me të gjithë ata kerkon me mbush ” zbrastësinë e pa skaj të së ardhmës” thuese nuk do të gjejë mashkuj të tjerë në të ardhmën?! . E vazhdon:” pas një ngurrimit të lehtë ja zgjatë pijen edhe të fejuarit” Sëpaku për sy e faqe si nuk ja fshehi të fejuemit atë lakmij epshore ndaj të gjithë të pranishëmve. Faqe 71″ Një skuader Krishtash” Të qenunit e Krishtit nji i vetmi njeri Zot ” Një skuader Krishtash quhet blasfemij.Faqe 72 ” Një shpallje e shkruar shqip e gjermanisht bënte thirrje për rekrutim” Përse gjermanisht gjirokastritve?!Faqe 72 në mes:” Ishin gjykatsat e vjetër të përëndorisë osmane që shpresonin të gjenin punë.Në palat e zhguneve kishin dekrete emrimit e kopje vendimit e denimit me vulat e nënshkrimit të tyre kudo që kishin shërbyer në shtetin e pa fund Osman.” Nuk kishte të ngjarë që në vitin 1943 të gjindej veçse rradhë e tek ndonji nga gjykatsat e vjetër shqiptarë të përandorisë Osmane. Përveç kësajë lindë pyetja këta gjykatës ishin veshë me zhguna e pse nepër palat e zhgunit kishin shtij dekrete, emnime vendime e dënime?! Në qoftëse me këto donin me dëshmue se kishin qenë gjykatsa çfarë nevojitej ekspozimi i tyne kur ata duhej të kishin diplomat e jurisprudencës.Pastaj zhgunat i veshin fretnit jo avoketnit Faqe 76 fillimi:” Bushë Hasani , nënpunsi i bashkisë, ishte kapë në turp e sipër në qilarin e ndërtesës me nji gjerman.” Nëse kjo do të ishte e vërtetë si pas ligjit ushtarak të gjermanisë naziste, ai gjerman do të ishte pushkatue në mënyrën ma të bujshme prandej asnji lajm nuk do të ishte përhapë me aq shpejtësi.Nëse do të ishte ngjarje e vërtetë, kjo do të ishte nji njollë turpi që njollosë ma gjanë se nji individ.Faqe 76:” Meqenëse në luftë dikush duhet ta përdhunojë tjetrin e gjermanët nuk e bënë këte, qytetit nga ç’dukej ju duk vehtja fitimtar e si i tillë e nxori anën e tij prej hori.” Për kundrazi, në luftë askush nuk duhet ta përdhunoj tjetrin. Edhe lufta ka ligjet e veta që duhen rrespektue e shkelsi i ligjeve të sajë e turpnon vehten. Nji dhunë aq e turpshme nuk ka si me të ba me e ndije vehten ” fitimtar” por i zhytun në turp nga nji individ i pa përgjegjshëm.Faqe 78:” Vocrraku pyeti: Mami, ç’bëri Bushë Hasani me xhaxhi gjermanin tek qilari i bashkisë?” Kjo pyetje a nuk tregon kultivimin e edukatës ma të keqe tek fëmijet nga të mëdhejt që flasin edhe ma të pa lamet përpara fëmijve?! Unë nuk mendoj se pyetja e këtij fëmij ishte e dejë me nxanë vend në faqet e nji rromani serjoz..Faqe 79 në fund:” Kështu shpjegohet katrahura e pa fund: Goditeshin me shishet e barnave, sheringa e gjer tek krahu i prerë që i sëmuri ishte lutur t’ia linin për nostalgji e në të vertetë për të qelluar kend me te në rast kacafytje..” Si mund të besohet se i sëmuri e ruen krahin e tij të premë nga trupi për me e qëllue nga larg kundërshtarin në rast përleshje?!Faqe 87 në mes :” Harbimi i partizaneve për dashuri i kishte shtyrë anglezet që bashkë me armë, e veshje të hidhnin me parashuta paketa të mëdha prezervativash gjë që kishte shkaktuar zemrimin e komandës qëndrore e ftohjën e parë me britanikët..” me shumë të dretë lexuesi pyet: A janë historike informatat që i jep ky roman? Nëse po, si shpjegohet që këto nuk i ka historia e luftës tonë kundra këtyne pushtusave?! Ky harbim i partizaneve do të nxirrte hurç atdhetarizmin e tyne. Nga e kuptuen anglezët se nevojiteshin prezervativa?!Faqe 90:”Dy Guramete u përqafuan si të kishin kohë pa u parë në ngazllimin e përgjithëshëm të infermjerve.” Mos vallë ngazëllimi i infermjerve ashtë i ndryshëm prej të tjerve?!Faqe 95:” Para kohës së re ishte përherë fjala rindertim. Pra ky ishte kushsëriri i kohës , për të mos thënë i fejuari i sajë..”Errsinë e thellë e mos kuptimit.Faqe 97:” kështu për shëmbull në javën e parë të prillit ishte festuar operacioni i dymdhjetmijtë i doktor Gurametës së madh. Gurameta i vogël memzi kishte arrit të bënte operacionin e nentmijët..” Si pas këtyne numrave, Gjirokastra e rrethinat e saja do te duhej të ishin spaku nji milion banor Faqe 103:” Në qytet kishte ende 15 vezir e pashallar, të ish përëndorisë Osmane, 4 mbijkëqyrsa të haremit sulltanor, 3 ish nendrejtor bankash italoshqiptare, 15 ish prefekta të gjithë regjimeve një rrugë me emnin: Sokaku i të marrve 2 lavire lufte pa përmëndë 300 gjykatsat e famshëm e 600 të çmendur.” Ashtë e pa kuptueshme vendosja e gjithë këtyne njerëzve të ofiqeve e profesjoneve të ndryshme e numri që të ban ma përshtypje ashtë numri i të çmendurve që do të ishte i tepërt edhe krejt Shqipnisë e jo ma Gjirokastrës sidomos të banorve të Gjirokastrës së asajë kohe. Po të ishte ky numër të çmednunish i saktë, Gjirokastra do të ishte quejtë:Qyteti çmendinë.Faqe 105:Shefi i kulturës i kishte telefonue doktor Gurametës së madh e doktor Gurametës së vogël që të kompozonin këngë të reja sëmundjesh për të xevendsuar me to këngët e deri athershme.” Sa do injorant të ishte shefi i kulturës nuk do të kishte si me e ulë vehtën deri aty se të mos dinte se kangët i kompozojnë kompozitorët e jo doktorat.nga ana tjetër kërkesa e asajë kohe nuk ishte me krijue kangë të tjera të reja, por kangë ideologjike.Faqe 136 në fund:” Të gjithë atë ditë hetuesat bashkë me shefat e tyre ishin lidhe me Tiranën e shefat tjerë me shefat e kampit të madh komunist e ndoshta edhe me Stalinin vetë për hetimin e doktor Gurametës së madh.Një avjon kishte arritur në Tiranë e nga çasti në çast pritej të ulej në aeroportin e Gjirokastrës.” Ky egzagjerim sterhipërbolik ja xevendson titullin këtij roman me titullin” Prrallë pas darke.”Faqe 139 fundi:” Oficieri i Gjermanisë lindore po e hetonte doktor Gurametën e madh se ky krim përbante çeshtjën ma të madhe të kampit komunist” No koment. Faqe 142 fillimi:” Ky hetim i kësajë çeshtje vazhdonte gati në njië të tretën e Planetit. Në 11 shtete komuniste në 27 gjuhë 39 dialekte, pa përmëndë nëndialektet. Rreth 400 mjek të ndodhur po në aq biruca merreshin në hetim të pa ndërprerë e në asnjë birucë nuk merrej vesht ajo që ndodhte përjashta, ashtu si edhe për nga jashtë ndodhej edhe për birucat. Guva e Sanisasë nuk ishte veçse njëra prej tyre.Ky shtjellimi informues ashtë thelbi i komedisë së këtij roman.Faqe 148 fillimi:” Ndër mjetët e turturës së asajë guve ishin edhe pinca për të nxjerrë sytë e dara për të shtërnguar herdhet.” Këto mjete nuk janë në katalogjet e turturave të as nji kohe jo nga mëshira, por ngase këto turtura do ta mbysnin viktimën në pak çaste. Faqe 148 fundi:” I lidhuri ngriti kryet, disa herë lëvizi buzët si të bënte me to një provë përpara se të fliste.” A i nevojitet prova buzve para se të flasim?Faqe 151:” Trupi i tij ngjante e nuk ngjante me atë të jezusit..” Tani, ngjante, a por nuk ngjante? Njana nga të dyja ashtë pa tjetër. As nji marrje nepër gojë e Jezusit nuk ashtë e justifikueshme. Prandej edhe nuk kuptohet kur këtij Krishti ti jepet rroli i nji figurantit të nji drame.Faqe 152:” Ai që kishte zbritë nga avjoni ishte një hetues rus.” Që parë ishte gjerman, tash rus, cili ashtë prej tyne, a por të dy? A nuk ishin hetuesat shqiptar në lartësinë e profesjonit të tyne?! Faqe 162 :” Sadoqë e dinin të vërtetën ata dyshuen.” Dyshimi dhe e vërteta nuk kanë si me ndejë bashkë Faqe 182:”.” Zbulimi i komplotit, i tha hetusi Gurametës së madh do ta ngjadhte Stalinin ngjadhje, më e nevojshme se ngjadhja e Krishtit është ngjadhja e Stalinit.. ” Nji krahasim i tillë nuk mund të bahet nga nji hetues komunist. Ai nuk e beson ngjadhjen nga vdekja.Faqe 189 në mes:” Radio përveç muzikës klasike, jepte letrat e dëgjuesve, deklarime puntorësh e ushtarakësh, urime për shërim të shpejtë të Stalinit e kërcnime armiqve..” Muzika klasike në nderim të nji njeriut të madh jepet pas vdekjes e jo gjatë kohës kur ashtë i sëmurë.Faqe 189:” në vjerrshat e botuara në shtyp përmëndej gati kudo, frymëmarrja e vështirë e Stalinit..” Ashtë përtej çdo hamendje që në vjerrshat e kushtueme Stalinit të përshkruhej frymarrja e vështirë e Stalinit.Po të ishte e vërtet a nuk egziston ndonji poezi e tillë në kohen tonë me e ilustrue kte faktë ?!Faqe 194:” Gurameta shkundi kryet. Ajo që iu kujtua ishte e pa pritur, befasisht mizore: Barku i bardhë i së fejuarës i përzieshëm si gjithëçka , pendimi qëja kishte shijuar aq pak..” A mund të mendohet se në mes të turturave ma të tmershme fizike e shpirtnore me ardhë pendimi se nuk e ke shijue të fejuemen seksualisht sa ma shumë?! Si ka mundsi që doktor Gurameta i vogël ashtë vu në këtë roman vetëm si emën e kurrgja tjetër?! Në cilin rroman tjetër të Botës u pa nji përsonazh që i përmendet vetëm emni e kurrgja tjetër përveçse u burgos me Gurametën e madh e kaq?! Po kështu edhe i verbti i këtij rroman pa kurrfarë dhoj shkak justifikimi?!

Egjiptiani Khaled Said rrahet deri sa vdes nga dy police me uniforme

Khaled Said nuk është egjiptiani i parë, të cilin policia e rrahu deri në vdekje. Por, për dallim vdekja e tij ka nxitur një revolucion virtual, që po prek të gjitha qelizat e shoqërisë së kontrolluar ashpërsisht nga shteti. Said, 28-vjeçar, biznesmen, u rrah brutalisht më 6 qershor nga dy policë në uniformë, thonë familja dhe aktivistët. Burimet zyrtare thanë se Said u mbyt ngaqë gëlltiti një çantë me drogë për t’i shpëtuar policisë. Fotografia e tij pas vdekjes, ku duken shenjat e dhunës, përfshirë dhëmbët e munguar, brinjë të thyera dhe gjak në kokë, qarkullon në internet duke kundërshtuar versionin zyrtar. Falë rrjeteve sociale si Facebook, apo Twitter një numër i konsiderueshëm egjiptianësh po protestojnë brutalitetin e policisë. Më 27 korrik dy policët që kanë të bëjnë me vdekjen e Saidit, dolën para gjyqit, e nëse dalin fajtorë mund të dënohen deri me 15 vjet burgim. Ndonëse rrjetet sociale në internet nuk e kanë shpikur kurajën, interneti e ka fuqizuar dhe forcuar zërin protestues të egjiptianëve si kurrë më parë. Një numër faqesh interneti publikojnë dhunën e policisë dhe dëshmitë e viktimave. Këtë javë një grua e mbuluar akuzoi në televizion dy policë për dhunim dhe grabitje. Rrëfimi i saj është ndër më të shikuarit në YouTube. Ndonëse kritikët thonë se Face riot book-u nuk ka rrëzuar ndonjë diktator në botën arabe, apo Twitter nuk ka ndryshuar ndonjë regjim në këtë pjesë të botës, ka një mënyrë më të mirë për të vlerësuar rrjetet sociale. Rëndësia e tyre më e madhe ka të bëjë me ndikimin që ka te të rinjtë, themeli i popullsisë dhe humbja e kontrollit ndaj tyre nga ana e regjimeve. Llogaritet se 3.4 milionë egjiptianë janë në Facebook, çfarë e bën Egjiptin vendin me numrin më të madh të përdoruesve në botën arabe dhe të 23-in në nivel global. Rreth 2 milionë përdorues të Facebook-ut në Egjipt janë nën 25 vjeç. Pasi fotografia e kufomës së dëmtuar të Saidit nisi të qarkullojë në Facebook dhe Twitter, përpara Ministrisë së Brendshme u mbajt protesta më e madhe ndaj brutalitetit policor. Edhe pjesëmarrja e mbi 1000 personave në varrimin e Saidit ishte protestë më vete. Thirrjes në Facebook e Twitter që të visheshin me të zeza dhe të ecnin në sheshet kryesore të Aleksandrisë, vendlindja e Saidit, në shenjë proteste ndaj vrasjes së tij iu përgjigjën mbi 8000 njerëz. Dyqind e njëzetmijë të tjerë janë mbështetës të faqes në Facebook “Ne jemi të gjithë Khalid Said”. Qeveria u përpoq ta portretizonte Saidin si një kriminel ordiner dhe përgjigja nga një grup repi, që u postua në internet, ishte e menjëhershme. “Ata mendojnë se ne jemi budallenj”, thuhej mes të tjerash nga reperët egjiptianë. Rrjetet sociale ndoshta nuk do të rrëzojnë regjime, por rrjetet e tilla i kanë dhënë zë dhe platformë veprimi të rinjve, që për shumë kohë kanë qenë të lënë mënjanë nga regjimet.
Washington Post

160 ORE NE NORMANDI

-Përshtypje udhëtimi-

Në qytetin e Cherbourgut, në rajonin e Normandisë në Francë, u mbajt një seminar 1-javor me temë trafikimin e paligjshëm të qenieve njerëzore si dhe me dhunen brenda familjes me mbështetjen e Komisionit Europian. Aktiviteti në fjalë në të cilin, nga Shqipëria ishte e pranishme edhe aktivistja e njohur e kësaj fushe Iris Luarasi ishte i destinuar kryesisht për vendet e Medheut dhe aty ishin të pranishëm përfaqësues nga Italia, Algjeria, Shqipëria, Jordania, Izraeli, Suedia, Spanja, Luksemburgu, Maqedonia si dhe vendi pritës, Franca.

CHERBOURG
Për herë të parë në këtë rajon mjaft tërheqës të Francës, udhëtimi drejt Cherbourgut do të vijonte edhe për 3 orë të tjera nga stacioni i trenit Saint-Naxarre, duke lënë pas të nxehtin përvëlues të Parisit. Për qytetin turistik të Cherbourgut dija vetëm ato që kasha lexuar; faktin se aty kishte një port të hershëm të transoqeanikëve, zbarkimin e aleatëve në mbarim të Luftës së Dytë Botërore si dhe se në fundin e viteve ’60 ishte xhiruar fil teatri mi “Les parapluies de Cherbourg” (Cadrat e Cherbourgut) ku pat luajtur ndërmjet të tjerëve edhe aktorja e njohur Caterine Deneuve.
Me të mbëritur në këtë qytet gjëja e parë që mund të vërejë kushdo në stinën e verës është freskia e shoqëruar me një kohë të kthjellët dhe një të nxehtë jo bezdisës. Një klimë ideale për të bërë plazh gjatë gjithë orëve të ditës.
Një qytet me vetëm rreth 30 mijë banorë si Cherbourgu kishte mjaft të vecanta gjëra që e dalloin nga një qytet I zakonshëm bregdetar. “Cite de la mer’ ishte një zonë e tërë e destinuar për turistët brenda së cilës, kushdo që priste biletën për të kaluar disa orë, mund të vizitonte nëndetësen turistike, shfaqjet e filmave fantastiko-shkencorë me metrazh të shkurtër si dhe mjaft labirinthe të panjohura dhe të vështirë për tu përshkuar me fjalë, për të dalë që andej me ndjesinë se ka jetuar në një botë virtuale dhe të përsosur. Porti i transoqeanikëve si dhe I trageteve në drejtim të Anglisë ishte edhe ky fare pranë qytetit dhe jahteve të ankoruar në disa nga deltat që deti formonte me bregun dhe që ishin shfrytëzuar më së miri me një infrastrukturë perfekte që prej shumë dekadash. Qyteti konsiderohej në guidat turistike si porta hyrëse për në Europë. “Queen Mary 2” quhej një prej transoqeanikëve që nisej nga Cherbourgu në drejtim të SHBA-së. Aty mësoj për herë të parë se Titaniku kishte bërë një ndalesë në portin e Cherbourgut për të marrë pasagjerët e Europës kontinentale në natën fatale të mbytjes në vitin 1912, vetëm pak orë para se të përplasej me akullnajën në afërsi të brigjeve të Skandinavisë.
Rreth 30 kilometër larg qytetit ndodhej edhe centrali bërthamor I ndërtuar qysh në fillim të viteve ’60 dhe vetëm pak kilometra larg tij, një bazë ushtarake e prodhimit të nëndetëseve ushtarake të teknikës së fundit.
“Deri në vitin 2007, Franca prodhohnte një nëndetëse në 2 vjet ndërsa tani vetëm një në 5.”, na shpjegojnë miqtë vendas. Ky ishte një tregues i qartë edhe i shkallës së ndikimit të krizës në këtë vend, gj albano ithsesi,vetëm pak të prekur në standartin e jetesës nga kriza globale.

ALBANO CARRIZI NE FIUMICCINO
Kisha lexuar mjaft artistë, shkrimtarë, gazetarë si dhe mjaft njerëz të zakonshëm që kishin takuar rastësisht këngëtarin e njohur Italian Albano Carrisi në Itali dhe nëpër botë. Mesa duket oroskopi ma kishte rezervuar edhe mua një fat të tillë në orët e pritjes së tranzitit në aeroportin e Romës “Fiumiccino”.
“Ja që bota nuk është dhe aq e madhe’, i them duke qeshur pasi u pezantova me të.
-“Albania, settembre ’89’, më thotë duke nënkuptuar koncertin që pat dhënë në Tiranë.
“Në Shkodër të njohim shumë më herët”, ia ktheva duke i kujtuar në ato pak minuta qëndrimi për traditën e hershme të ndjekjes së festivalit të Sanremos në këtë qytet. I shtrëngoj dorën pasi I marr një koordinatë, mbase për t’I marrë më vonë ndonjë intervistë në distancë këngëtarit të madh Italian.
Ndërkohë, e vecanta e udhëtimit me Alitalia-n ishte kooperimi që kjo kompani ajrore ka me “Air France” dhe me “One Air”, përkatësisht në linjën Romë-Paris si dhe në pjesën e fundit të kthimit, Romë-Tiranë.
ARBEN LAGRETA

Nr. 139 i gazetës në print

Nga

Shqiperia Etnike

2 Qershor 2022

Persekutimi politik dhe seksual

nga Sokol Pepushaj

Qeveritë shqiptare, të gjitha, nga rrezimi i diktatures komuniste e këtej, ende nuk e pastruan ndergjegjen e shoqërisë, duke hapur dosjet e sigurimit te shtetit dhe duke shperblyer viktimat e pafajshme. Themi duke shperblyer viktimat, pasi vete ish te persekutuarit, jo pak here kane ngritur zerin se nga ligji i demshperblimit kane perfituar edhe persekutorë. Në këte vështrim, si ligji i parë që nuk po gjen modelitetet qe të mos preken ata që drejtojnë në Olimp pasi duket kane qënë me dosje, si i dyti për demshperblimin e viktimave, po zvarriten tash 18 vjet, me panolina nëpër këmbë.
E bëmë këtë parantezë për të dalë në një çështje që Shqipërisë mund ti kushtoi shterenjte, joi vetëm në aspektin e devijimit të moralit, por edhe atij financiar pas miratimit të ligjit për homoseksualët nga qeveria Berisha. Ky ligj, kaloi shumë shpejt dhe pa debate. Një ligj që po të votohej në popull, kushdo e di se nuk do merrte vota as sa në një komunë partia e qeverisë qe e kaloi.
Eshtë artikuluar shpesh se ishte nje kërkesë e BE-së.
Unë për vete kam të drejtë të mos bindem fare, pasi në gjithë Eurozonën janë vetem Holanda, Danimarka, Belgjika dhe Portugalia që e kanë miratuar ligjin në fjalë, ndersa spiunë të sigurimit të shtetit dhe kriminelë të njerëzimit nuk di shtet në botë ti ketë jo më të zgjedhur, por as të emëruar.
Ata që e miratuan ligjin, në paçin kaq ndjeshmëri për prapanicat e ca njerëzve, të paktën të hapin edhe dosjet e krimeve komuniste, të qetësojnë ndërgjegjet e viktimave të diktaturës.

Pse ky paralelizëm, mund të thotë dikush

Ata që preken në njërën linjë, besoj se preken edhe në linjën tjetër. Se shiko, edhe homot tashmë kanë të drejtë të kërkojnë hapjen e dosjeve, të dinë përsekutorët e tyre. Edhe ata kanë vuajtur dënime me burg pikërisht për veprimtarinë e tyre aso kohe te paligjshme, sikunder të dënuarit e ndërgjegjes. Të dyja palët i kanë spiunuar t parade ë njëjtit spiunë, i kanë hetuar të njëjtit hetues, i kanë akuzuar të njejtit prokurorë dhe dënuar të njëjtit gjyqtarë. Aso kohe, spiuni ruante pas gardhit çfarë bisedojnë dy vetë dhe raportonte o tek partia, o tek organizata e rinisë, o tek policia, o tek sigurimi i shtetit, sikundër po ai spiun shkonte nëpër banjot publike dhe shihte ca zhgarravina nëpër mure, ku homot mund të linin takime, dhe raportonte po o tek partia, o tek organizata e rinisë, o tek policia, o tek sigurimi i shtetit.
Ku është ndryshimi pastaj mes te dënuarve të ndërgjegjes dhe të dënuarve seksualë? Të dy palët kanë vuajtur dënime të padrejta asokohe. Kanë shkelur ligjet e Enver Hoxhës.
Por sot, në realitetin që politikëbërësit e ligjbërësit bëjnë sikur trokasin në dyert e Europës, a mendon ky shtet se ka berë një ligj tepër të parakohshëm dhe nëse një qeveri tjeter nuk merr përsipër abrogimin e tij në momentet e para të pushtetit, Shqipëria mund të kete pasoja jo të vogla?
Me zë të butë, Edi Rama, në fakt e ka kundërshtuar këtë ligj, pasi nuk ka marrë asnjë votë të majtë, përjashto Ilir Metën.
Që të mos keqkuptohemi, asgjë nuk kam kundër lirisë së jetës së tjetrit, pasi gjithkush në këto kohë moderne duhet të mos e paragjykojë tjetrin, sa kohë që nuk prek privatësinë tënde. Ne po, kemi të drejtën tonë ta kundërshtojmë një vëndim qeverie që nuk mbush interesa të një shumice, qoftë edhe të thjeshtë. Kjo, mëndoj është një temë që kërkon debat për një shoqëri ende në tranzicion, për një shoiqëri të varfër dhe me shumë probleme. Tentativat e homoseksualëve nuk mund të themi se kanë qënë në një fazë të tillë që të trondisin qeverinë, që ta detyrojnë atë të miratoi ligjin për martesat brënda gjinisë. Gjithsesi, kjo është një temë disi e koklavitur dhe problemet e prostitucionit mund të përmasohen, duke u bërë problen i madh në një popullsi të vogël.
Që njeriu mund ta shfrytëyojë si të dojë trupin e vet me momente të pakontrollta të shfrenimit, mbase tashmë është një konkluzion i pranuar për shumë kënd në këtë botë kaq të madhe e kaq të vogël. Por pika ku njerëzimi persiatet, është formësimi për ta bindur njeriun e shfrenuar të mos prodhoi ndryshime antropologjike, pavarësisht ndonjë sjelljeje të tek-tukshme të një pakice me prirje kafshërore. Një ligj që nuk e pranon shoqëria nuk mund ta zgjidhë kurrsesi në thelb problemin, tashmë të shumëpërbuzur dhe të papranuar nga shtete si fjala vjen Gjermania, Franca, Italia, Anglia, Greqia…, nga gati tërë Bota.
Por, ajo që ne ngrejmë në këtë shkrim është se ky Kuvënd pasi ka miratuar ligjin e martesave brënda gjinisë, kur do futë në procedurë edhe dëmshpërblimin e të persekutuarve seksualë?! E, nëse këtë ligj ky Parlament e kalon, si do ndihen ish të dënuarit politikë që ende sorollaten zyrave me shkresurina nëpër duart bosh?!

NJE RAPORTAZH I “NXEHTE” NGA VERMOSHI I FRESKET

vjollca Duke dashur ti largohemi per disa dite te nxehtit pervlues te muajit korrik ne Shkoder, vendosem te udhetojme rreth 100 km ne drejtim te alpeve shqiptare, dhe pikrisht drejt Vermoshit , mrekullis se virgjer klimaterike qe vete Krijuesi duket se ju a kishte bere dhurat banoreve legjendare te Kelmendit e me gjere. Udhtimi jone nuk ishte thjesht privat ,pasi ne kishim si qellim qe nga Bjeshket e Vermoshit te sillnim freskin e “arit te gjelbert” ,ne faqet e gazetes me emrin domethenes “Shqiperia Etnike”. Gjithsesi sapo kaluam “kufirin” qe ndan Rapshen e Hotit me komunen Kelmend ,filluam te ndiejme freskin e natyres ,se bashku me ajrin e paster e oksigjenin e bollshem qe pershkonte mushkrit dhe tere qenien tone. Kur arritme 1000 metra mbi nivelin e detit , para nesh u shfaq Vermoshi madheshtor,qe i ngjane nje amfiteatri natyrore qe pershkohet mes per mes nga lumi me te njejtin emer. Ne Vermosh takuam mjafte te njohur ,por u akomoduam tek nje mik i joni. Ne nesre vendosme te vizitojme disa vende me vlera per historin e Vermoshit ,Kelmendit e Shqiperise. Vizituam Varrin gjigand te trimit legjendar Mem Smajli ne bjeshket e Pojanices, shtepin muze (mjerisht gjysem te shkaterruar) te piramides gjalle te kufijeve shqiptare Prek Calit ,varrezat (familjare) te matireve nacionalist qe komunizmi i pa fe e pa atdhe i martirizoi , vizituam nje skulptur interesante ne nje frasher shekullore qe nje artist vendas kishte skalitur Jezu Krishtin ,dhe ne fund gjetme prehje ne kishen e rilindur (1996) ne Vermosh qe i kushtohet Shen Gjon Pagzorit… Kur banoret mesuan se ne jemi gazetar te gazetes “Shqiperia Etnike”duket ju shtua kureshtja .. Nga dreka kur po shkonim te pushonim ne shtepin e mikut ton na dolen perpara nje burre e nje grua ,te cilet na ftuan ne shtepin e tyre ne menyre disi te vecant ,duke na thene se ; pervec knaqesise qe kemi tju ftojme si mysafir duam tu tregojme edhe nje halle te madhe qe ka zene familjen tone prej vitesh. Ne ju premtuam ,dhe nuk e zgjatme ,ate pasdite ishim mysafir tek malsori Pashko Bujaj. E gjetme ne shtepi me gruan e tij Lezen. Mbasi u pershendetme ,dhe pyetme respektivisht per njeri tjetrin dhe familjet , dalluam qe gruas se Pashkut ,Lezes filluan ti rridhnin lot neper faqe. Pashku me mirsjellje na tha ,se grate jane me te ndjeshme ,por une dua tu tregoj hallin tim ju si gazetare , duke ju lutur te shkruani dicka per cfare do tju tregoj se keshtu na lehtesoni disi brengen tone te madhe ,qe e kemi per vajzen tone Vjollca Bujaj ,e cila per vite te tera eshte kercenuar dhe eshte tentuar te grabitet nga njerz qe ne nuk i njohim personalisht…Ta themi hapur Vermoshi e Kelmendi ne pergjithsi kane qene e jane mbeshtetes e perkrahes te demokracise ne pergjithsi dhe Partise Demokratike ne vecanti . Edhe une tha Pashku me familjen time jemi te till, ndaj disa “kopil” te kuq komunist ,qe me siguri nuk jane vendas (edhe pse kane lindur e jetojne ne trojet tona),por jane “fara” e keqe qe kane lene kuadrot komunist (operativ ,oficer kufiri ,polic e tjer) .. Gjithashtu tha Pashku po ju a tregoj hallin tim qe kur filloi. ..Eshte diku mesi i qershorit te vitit 1995 kur vajza jon Vjollca ishte duke luajtur me shoqe ne oborrin e shkolles ,dhe tre burra te veshur me rroba te zakonshme i afrohen Vjollces dhe i thone se jemi shoket e babit tend ,ndaj hajde se do te marrim ne makin ,vajza duke mos i njohur ka filluar te bertas e frikesuar ,por ata tre burra kane tentuar ta marrin me zore ,por ne kete kohe kane degjuar mesuesit Shkelzen Naci dhe Liza Vuka ,te cilet kane dalur menjehere nga shkolla ,dhe keqberesit jane largur me vrap tek makina e tyre.. Pas kesaj ne u ndodhme ne veshtirsi pasi ne tere Vermosh u hap fjala se kane dashur te grabisin Vjollcen e Pashko Bujaj-t. Vajza duke u rritur (pasi eshte e datelindjes 26 shkurt 1985) ,vazhdoj Pashku dhe ne ishim gjithnje e me te friksuar.Vjollca edhe dajat i ka antare e drejtues te Partise Demokratike ,ku shquhet z. Petrit Dukaj. Gjithashtu vlen te theksohet se nandaja e Vjollces (nena e nenes) Marie Dukaj ka fituar azil politik ne SH.B.A. Mbas ardhjes ne pushtet te socialisteve 1997-2005, vajzen tone thuajse e kemi mbajtur te mbyllur ne shtepi (duke e shkeputur edhe nga shkolla), pasi militant te majte aty-ketu thonin se atij demokratit ( pra Pashkut) do tja tregojme qjefin me vajzen qe ka duke ju rritur ,cfare do te thoshte paralajmrim per trafikim ,sic kishin bere me vajza te tjera ,qe sot enden rrugeve te botes. Pikrisht nje gje te tille kishin tentuar te benin edhe me Vjollcen me daten 22 gusht 2005, e cila megjithse kishte qene me vellain e saj Kujtimin ,kishin tentuar ta rrembenin me force ,rreth ores 13.oo ,fill pasi kishte perfunduar koncerti ne Qaf te Perdelecit ,ku zhvillohej “Mis Bjeshka”. Fal zotit dhe ndihmes te nje djali qe po kalonte rastesisht aty Vjollca shpetoi ,por jo frika jone ,thote Pashku. Mua vijon biseden Pashko Bujaj me ishte bere burre edhe djali, Kujtimi , i cili si une ishte mbeshtetes i Partise Demokratike. Ne Zgjedhjet e tre korrikut te vitit 2005 Kujtim Bujaj kishte qene edhe vezhgues ne emer te PD-se ,ne zonen nr.1 ,ne qendren e votimit te Vermoshit. Fitorja ne shkalle kombetare i takoi Partise Demokratike e forcave te djathta ,por ne zonen nr.1 fitoi kandidati i Partise Socialiste . Ku kjo tregon me se miri se cfare efekti kishte pasur terrori i te majteve mbi te djathtit ne kete zone. Gjate dites se zgjedhjeve Kujtimin e kishin kercenuar e fyer militantet e PS . Kercenimi do te behej realitet me daten nje shtator (2005) ,kur Kujtimin e kishin kapur me dhune 5 veta qe ishin paraqitur si polic ,duke e cuar ne nje shtepi te braktisur ,dhe e kishin rrahur barbarisht ,dhe kercenuar vetem se ishte perkrahes i PD-se e jo PS-se ,gjithashtu i kishin thene se ku e keni fshehur motren te cilen do ta gjejme ,dhe do ta trafikojme si prostitut ne Itali. Kujtimin e kishin lene ne gjendje te rende tere naten ne kete shtepi te braktisur ,ku ne nesre e kan gjetur disa komshi . Kujtimi per traumat e fituara eshte mjekuar ne spital.. Pas kesaj jeta e Vjollces ,nuk kishte garanci ketu ,por u detyruan ta largojne nga Shqiperia. Shteti demokratik vazhdimisht ne fakt po lufton me banda e bandit me prapavije te paster politike te majte ,kryesisht Socialiste ,por me sa duket lufta do te jene e gjate dhe e veshtire . Si shembull mund te merret rasti me i vone i arrestimit te militantit socialist ne Lezhe ,Arben Simoni i cili pervecse ishte shquar ne protestat e dhunshme te udhehequra nga kryesocialisti Edi Rama me pinjollet e bllokut komunist ,kishte pasur te strehuar edhe nje arsenal te madh armesh ,te gjitha te paketuara dhe zbukuruara me flamunje te Partise Socialiste, slloganet e saj dhe portretin e Edi Rames. E ky nuk eshte rasti i vetem ,pasi te till ka edhe ne malet e Kelmendit ,ku vete natyra mjerisht i favorizon…Gjithsesi ne po e mbyllim kete raportazh te shkurter nga Vermoshi i fresket nga natyra ,por disi i nxehte nga trashigimia komuniste e socialiste…Gjithsesi urojme qe edhe kjo familje do te gjejne rehati shpirterore,pasi e meriton …
Ndue Bacaj

blerti Per vetem 1.8!?

Blerti Delija

Gjithe ajo zallamahi! E per cfare, per 1.8 milion euro! Dhe per ke, nje vend si Shqiperia qe nuk ka ndermend te njohe krize ekonomike! Madje, duke ja kaluar edhe BE-se dhe SHBA-se!
Te gjithe e kuptojne se sulmet ndaj ministrit te Ekonomise dhe Energjitikes, Dritan Prifti nuk kane asnje baze! Ne fakt, Prifti nuk ka asnje pergjegjesi per kompanine e tij, vlera e te ciles eshte shumefishuar ne progresion gjeometrik. C’ faj ka ministri yne i nderuar nese njerez te zakonshem, paguajne 1.8 milion euro per ti blere kompanine e tij, e cila deri nje vit me pare, as qe ndjehej ne tregun shqiptar. Aq me pak faj ka ministri Prifti qe personi i dha parate, ka nje fare soj lidhjeje me ministrin e Shendetesise Petrit Vasili. Po cfare faji kane keta te dy se jane antare te LSI-se se Ilir Metes, te cilin opozita e sotme por edhe ajo e djeshjma, e therret me nofken “Ilir floriri”. Aq me pak faj kane keta te tre se bashku qe kryeministri Sali Berisha u la plot 20% te pozicioneve qeverisese ne kembim te 4 votave te arta ne Kuvend per te mbajtur ne kembe qeverine aktuale! I vetmi faj i LSI-se mund te jete se kerkoi dikasterin e Ekonomise, ate te Shendetesise dhe te Ministrise se Jashtme, te denja ne fakt vetem per subjekte te medha politike si PD-ja apo PS-ja, por qe tashme po i falen aleateve te vegjel, sic ndodhi para disa viteve me PDK-ne e Ndokes.
Eshte e qarte se ministrit Prifti i kane rene ne qafe, qesipas gjasave, do te vijojne ti bien jo vetem atij por edhe ministrave te tjere. I kane rene ne qafe madje edhe per 10% te vleres qe ministri yne i nderuar duhej te paguante per transaksionin financiar. Aksionet e kompanise se tij jane shitur nen kosto, pra dritani i bie qe kompania e tij ka qene ne prag falimentimi. Megjithate, ka dale nje njeri i panjohur, edhe pse i afert me ministrin e Shendetesise Vasili, i cili i ka blere aksionet me nje vlere shume te vogel, vetem 1.800.000 euro. Sa jane 1.8 milion euro? Prisni pak, se duhet marre nje makine llogaritese… Per ti rrombullakosur, jane diku tek 2.5 miliarde leke, sigurisht te vjetra. Sa jane keto para? Nuk e kam shume te qarte, por kam pershtypjen se dicka e tille apo edhe me pak, ka qene buxheti i qytetit te Shkodres para disa koheve. Sa jane 1.8 milion euro? Le te themi se KESH ka futur ne arkat e shtetit rreth 180 milion euro nga shitja e energjise se mbiprodhuar, edhe me kosto permbytjeje, brenda dhe jashte vendit. 1.8 milion euro, jane vetem 1% e kesaj shume, asgje me teper.
Po cili ka faj ne kete rast? Askush!
Prifti por edhe Vasili e Meta, nuk kane faj se jane pjese e nje tryeze te rrumbullaket, ku vijojne te ulen edhe ish-ministri i Transportit apo ish- ministri i Jashtem e sot minister i Brendshem Lulzim Basha, i cili akuzohet per abuzime me fondet e “rruges se kombit”, e cila ka kaluar koston e 850 milion eurove, prej te cilave 230 milion jane gllaberuar, gjithnje sipas opozites. Nuk kane as pergjegjesine me te vogel ministrat LSI-ste qe u takon te qendrojne ne krah te ish- ministrit te Mbrojtjes, ish- ministrit te dorehequr te Gerdecit, sot minister i Mjedisit, kryerepublikanit Fatmir Mediu. Ndersa nuk duam te ndalemi tek jetet e humbura nga shperthimi fatkeq, ana monetare e kesaj afere i kalon te pakten rreth 40 milion euro, sic pat deklaruar i ndjeri Kosta Trebicka, i vdekur ne nje aksident misterioz. Natyrisht, asnje nga ministrat e djeshem dhe te sotem nuk kane asnje faj per kete fund tragjik, edhe pse aksidenti erdhi paso Trebicka u etiketua si nje deshmitar kyc i kesaj afere.
Eshte pra fare e qarte se ministri Prifti, por edhe “prifta” te tjere jane viktima te keqinformimit. Ka shume mundesi qe te tilla keqinformime per publikun, ka patur edhe deri ne vitin 2005, kur opozita e atehershme- mazhoranca aktuale atakonte ministra e drejtues te asaj kohe, mes te cileve edhe Meten, Priftin dhe Vasilin. Ndersa ne mandatin e pare qeverises PD-ja nuk arriti tu provonte “mekatet” me ne krye ish- kryeministrin Nano, tashme i futi ne rradhet e qeverisjes se perbashket te vendit, por duke i lene thuajse gjymtyret me te rendesishme te shtetit ne dore.
Deri ne vitin 2005 ne qarqe politike e gazetareske perseritej shpesh shprehja se “kemi nje qeveri ku te gjithe ministrat punojne dhe kryeministri ben turizem”. Pas ketij viti, shprehja ndryshoi ne “kemi nje qeveri ku te gjithe ministrat bejne turizem dhe vetem kryeministri punon”. Ne fakt duhet ridimensionuar disi ne “kemi nje qeveri ku te gjithe ministrat punojne per xhepin e tyre dhe nje kryeminister qe nuk kerkon shume llogari, pasi eshte i zene me pune”. Ne rastin e Priftit te pakten, kjo shprehje eshte me shume vend. Edhe pse une jam i bindur, si edhe pjesa me e madhe e shqiptareve, se Prifti nuk ka asnje mekat per te lare! 1.8 milion euro mund te fitohen shume lehte dhe shqiptaret e mesuan rrugen. Krijo nje kompani, zgjidhu deputet apo minister, shite ne treg dhe ne krye te nje viti, je miliarder- me gjuhen e shifrave te shqiptareve ose milioner- me gjuhen e eurove. Por kjo nuk vlen per rastin e Priftit, as te Mediut, as te Bashes. Madje per te qene deri ne fund ne rregull, sic vendoset ne fund te filmave qe trajtojne temen e mafias, nenvizojme se “cdo referim ndaj personave apo fakteve reale qe mund te kene ndodhur ose pritet te ndodhin, eshte thjeshte rastesi”. Fundja, per 1.8 milion euro po flasim! Nje buxhet shteti qe dikur ishte rreth 5 miliarde dollare! Sikur te gjithe antaret e kabinetit qeveritar te kishin akumuluar aq sa edhe Prifti ne nje vit, serish jane me pak se 28 milion euro. Si mendoni ju, i ndjen nje buxhet rreth 5 miliarde dollare i dikurshem, pasi sivjet eshte reduktuar ndjeshem dhe nuk e dime sa eshte ne te vertete?! 28 milion euro? Kushedi sa zero duhen vendosur pas kesaj shifre per te barazuar vetem multimiliarderin Rezart Taci! Stop! U futem te teme tjeter, e leme per nje kohe tjeter, me te mire! Dhe mos harroni se “cdo referim ndaj personave apo fakteve reale qe mund te kene ndodhur ose pritet te ndodhin, eshte thjeshte rastesi”. Perndryshe “valon druri”, tash qe na iku edhe “Cokollata” amerikane, ne gazetaret jemi ne meshire te fatit!

Jam i lumtur që nuk jam diplomuar në Harvard

nano Mustafa Nano

Njerëzit e Ramës i janë qepur ministrit Prifti me gurë në trastë. Kanë identifikuar tek ai të korruptuarin par excellence të kësaj qeverie. Bëjnë gabim? S’kam asnjë ide, por personalisht kjo lloj fushate më hyn nga njëri vesh e më del nga tjetri. Për disa arsye. Së pari ngaqë ndihem i ngopur, madje i velitur, me sulme të tilla, të cilat edhe kur ngrihen mbi të vërteta, të ngjajnë me stisje propagandistike. Së dyti, edhe sikur të kishim plot prova, që tregojnë se Prifti është i korruptuar, ai do të ishte thjesht një dele e grigjës së korrupsionit; deshët e kopesë janë të tjerë. Së treti, Rama me këtë fushatë, tregon se në një vështrim të ngushtë, nuk e shqetëson korrupsioni, por vetë Prifti, e në një vështrim të gjerë nuk e shqetëson mazhoranca, por LSI-ja. Së katërti, më duket politikisht jo inteligjente mbajtja e një vatre tensioni midis PS-së e LSI-së pikërisht në këtë moment, kur midis Metës e Berishës ka një fërkim serioz. Së pesti, Prifti mund të ngjajë me plot të tjerë (sigurisht, edhe me Ramën) kur vjen puna tek ushtrimi abuziv i pushtetit, por është unikal në një drejtim tjetër.
Ku? E ndoqa ministrin në fjalë në një intervistë të tijën me Pezën e televizionit “Ora News”, dhe në një moment më la pa gojë. Për t’i mbushur mendjen gjindjes mbi kompetencën e zotësitë e veta, ai zuri të përsëriste refrenin: “Miku im, unë nuk llogaris njeri, pasi jam diplomuar në Harvard, atje ku janë diplomuar shumë presidentë amerikanë, atje ku është diplomuar Barack Obama e George W. Bush”. Kushedi sa ligsht duhet të jetë ndierë në ato rrethana Fred Peza, i cili, me sa di unë, nuk ka mbaruar studimet në Harvard.
Nuk di nëse e ka pyetur njeri Dritanin, por ja, po e pyes unë: ç’kuptim ka të thuhet kjo gjë me mburrje? Ç’do të thotë ky fakt, në fund të fundit? Që të tjerët ta qepin gojën? Po kështu i bie që përballë teje ta qepin gojën miliarda të tjerë, që nuk kanë mbaruar Harvard-in, përfshirë dhe boss-i yt, Ilir Meta. Me që ra fjala, si duron, që të të mbajë nën hyqëm një jo harvard-ist si ky i fundit?
Do të dish një gjë, o Dritan? Mua më erdhi keq për veten, por më erdhi keq dhe për ty, kur të dëgjova që përsërisje si në gjendje jermi frazën “unë jam diplomuar në Harvard”. Je i pari dhe i fundit harvard-ist, që nxjerr me mburrje diplomën si shenjë të zotësisë në ushtrimin e përgjegjësive publike. E nëse ka dhe një harvard-ist të dytë, që ka bërë të njëjtën gjë, Universiteti i famshëm i Massachusetts-it e ka hak të zbresë ca shkallë në klasifikimin e universiteteve më të mira të botës. Apo nuk do ishte e drejtë, ngaqë Harvard-i prandaj është kaq i famshëm: u jep mend atyre që duan mend dhe ua merr për fare mendjen atyre, që s’kanë pse ta kenë? Në fakt, s’prish punë. Në vend të mendjes, kanë diplomën e Harvard-it.

Mes flakëve të Ferrit

berti Nga Albert Vataj

Ndoshta ka pak gjasa të përngjajë më Ferrin dantesk, ajo që ngjet në Purgatorin shqiptar. Por kur Ferri nuk na ka ardhur politikisht tjetërqysh, na duhet të besojmë se pushteti i Djallit është jo ndryshe ngase do të donim ne të ishte zotërimi i krijuesit. Kacafytje dhe ndërkallje ngadhnjyese, e shtigje që i hap vetëm nata e mendjeve e paranojës që moleps ata që duke dasht me i kam gjithnji e ma shumë, kurrçka nuk i nal edhe nëse u duhet me e ba këtë duke varfëru çdo ditë e ma tëpër jetën e çdo shqiptari. Një ministër vihet me shpatulla pas murit për një pasuri të vënë në mënyrë abuzive, anipse ai është përpjekur për ta justifikuar atë dhe për ta legjitimuar, duke na pru turli lloj argumentash dhe arsyesh, që munen me kenë si të tilla për të, por jo për dynjanë, e për ma pak, për opozitën, që tuaj dasht me e kryqëzu si heretik, ngucatet ma tepër për me e sakrifiku si kokë turku në dobi të demarsheve politike. E jo vetëm kaq. Ministri Prifti kundërsulmon duke përdor ndaj kryesocialistit armatimin e tij të rëndë. Ai shkon më larg kur hedh si dy zare mandatin e deputetit dhe postin e ministrit, thua se i kishte të tijat dhe me to mund të bënte çmos, qoftë edhe kur i duhet ta përdor këto si parzmore. Dhe e gjitha kjo kurrqysh dhe për kurrçka tjetër nuk bëhet vese për interesat personale të njërit dhe të tjetrit, për mbrojtjen dhe zgjerimin e influencës së përfitimit dhe pushtetit. E trishtë. E dhimbshme. E pashoq për nga absurdi dhe dashakeqësia që beh. Kur mendon se ky teatër absurdi luhet në skenën e tragjedisë shqiptare. Kur pa droje mund të themi se kjo lojë milionash hidhet dhe pritet mbi kokat e njerëzve që diskutojnë sot mbijetesën.

Kur synohet guri i themelit
Politika shqiptare vazhdon ta shohë veten të përfshirë në një shtjellë përpirëse konfliktualiteti, debatesh të shteruara dhe intolerance. Pas furtunës së gjatë të kutive dhe lojes së kungulleshkave mes palëve, opozita ka ndryshuar strategji. E vonuar në përmendjen e saj politike, por gjithsesi koherente për të dëshmuar dhe për të rama promovuar rolin e saj. Fillimisht, ajo ka përcaktuar vijat e para të frontit, ku duhet të jetë e vendosur në formacion luftimi një opozitë e vërtetë. Denoncimi i politikave të mefshta ekonomike të qeverisë, fshehja e gjendjes reale ekonomike, konsiderohet si beteja më fisnike që mund të bëjë një opozitë e zhytur në batakun e anatemës. Por le ta marrim si të ndershme këtë betejë, për ta rënditur atë si të parën, pas ideologjisë që kamufloi betejën për transparencën e votës. Për të vijuar më pas me zgjedhjen e anëtarëve të Gjykatës Kushtetuese, përcaktimin e territoreve të reja të qeverisë mbi SHISH, e pse jo dhe shkurtimet në buxhetin e shtetit. Përgjatë kësaj rruge, nuk mund të injorohet roli kontribuues i opozitës për të vënë gurë nën rrota. Ajo punoi me vetmohim dhe e karakterizuar nga një “frymë e lartë revolucionare”, kujtojmë këtu grushtet e trimave në Parlament. Derimtash nuk duken të mira bathët, por gjithsesi ky mund nuk hidhet kaq lehtë në kosh gjithë ky mund. Në krye të të gjitha betejave dhe përpjekjeve të opozitës për të vendosur pozita të shëndosha të rolit të saj në jetën politike të vendit, natyrisht qëndron beteja më e ashpër dhe më absurde, ajo mes ministrit Dritan Prifti dhe kresocilistit Edi Rama. Pasuria e Dritan Priftit dhe varësia narkotike e kryesocilistit Edi Rama kanë qenë sebepi i kësaj kacafytje mediatike mes ministrit dhe kryebashkiakut. Gjithë bolshevizmat e propozuar si mjete për të shpëtuar demokracinë, në thelb kanë tjetër gjë. Politika e kamuflazhit, ndonëse ofrohet si produkt konsumi, ajo nuk mund të largohet pa lënë pasojat e saj në vetëdijen e opinionit publik. Njëherazi ajo gati padashur nxjerr në shesh, po për popullin, ca të të fshehta dhe do sekrete, të cilat ndoshta nuk kanë ndonjë lidhej me jetën dhe veprimtarinë politike, por që diktojnë do moment të aktivitetit të saj.
Nuk ma do mendja se është shumë në merak shoku Rama për pasurinë e Dritan Priftit dhe mënyrën se si e ka vënë ai gjithatë. Nuk ka gjasa që fundi e kreu i kësaj kacafytjeje është e drejta legjitime e çdo opozite për të denoncuar dhe për të vënë me shpatulla pas murit një ministër që ka abuzuar me detyrën dhe një ekzekutiv që vazhdon ta mbajë në radhët e saj duke e mbrojtuar atë, qoftë edhe me trajtimin si problem periferik. Mënyra se si precipitoi situata është një tregues domethënës i të vertëtës lakuriq të qëllimit. Është pjesë e vetëdijes sonë politike, se Dritan Prifti përbën gurin më të rëndësishëm të themelit të alenacës PD-LSI. Kumbari i këtij koalicioni, të cilin e quajtën si denatyral, por që vetë të interesuarit e quajtën, si qeveria e integrimit, sigurisht që është Dritan Prifti. Pavarësisht se ai erdhi në skenë me argumentin e mandatit, që e kishte siguruar nga kontributi i komisionerëve demokratë. Anipse gojët e liga thonë se themelet e koalicionit Berisha-Meta, kishin kohë që i kishin ishin hedhur.
Cekim rishtaz fenomenin Prifti. E thamë më lart se ai është guri i themelit të koalicionit PD-LSI. Mbase jo tamam guri më i rëndësishëm, por guri i parë ai mbetet, së paku në sytë e dynjasë. Edi Rama pasi e konsideron të humbur tashmë betejën e kutive, përpiqet të qartësojë situatën në të cilën ndodhet opozita dhe analizon kushtet që do ta hedhin atë në betejën për pushtetin vendor. Shumë hesape, natyrisht që nuk janë në favorin e kryesocialistit. Duke sulmuar Dritan Priftin, Rama kërkon ta lëvizë nga vendi gurin e themelit që mban në këmbë qeverisjen Berisha-Meta. Në kushtet kur shëndeti i koalicionit përflitet të mos jetë në gjendje dhe aq të favorshme, opozita duke bërë presion ndaj një ministri që ka abuzuar me detyrën, kontribuon në përkeqësimin e gjendjes. Duke e vënë Priftin në giotinën e Berishës si heretik, ata shpresojnë se kryeministri në shembullin e mirë që ka treguar në luftën ndaj korrupsionit dhe tolerancës 0 ndaj tij, nuk do të hezitojë. Por ashtu siç e di Rama se sa vlen kokëprerja e Priftit, pak më shumë e di dhe vetë Berisha. Nuk besoj se Kryeministri nuk do të mund t’ia dalë ta mbrojë Priftin edhe kësaj here, fjala vjen siç e mbrojti atë edhe kundra sulmeve për përmbytjet në Shkodër. Përvoja e Mediut për Gërdecin, Bashës për Durrës-Kukës, janë domethënës në atë, se Berisha nuk mund të bjerë aq lehtë në këtë grackë që ndërmendet të ngrihet nga Rama. Ndoshta natyra e mbrojtjes dhe arsyet për ta bërë këtë nuk janë të ngjashme me dy të tjerat, por ajo që duhet se e përbashkon është zotërimi i pushtetit. Janë motivuese për Berishën, si për të bërë avokatin, ashtu edhe soditësin. Qëndrimi në distancë i betejës Prifti-Rama, tregon se Berisha nuk e sheh veten të domosdoshëm në këtë front. Ai mendon se vendqëndrimi që ka mbajtur derimtash është i favorshëm. Nga ana tjetër, vetë LSI dhe kryetari, Ilir Meta nuk duket se janë shumë të merakosur. Aq sa të lë të dyshosh në ndonjë lojë kulisash apo në ndonjë pazar të vetë Metës me Edi Ramën po luhet. Megjithatë është ende heret për të aluduar. Gjithsesi dorën në zjarr nuk nuk kam ndërmend ta vë për ta. Gjithseqysh, nuk kam qenë, nuk jam dhe nuk do të jem askurrë për marifete të tilla (e kam fjalën për koalicionin PD-LSI) në një politikë siç është ajo shqiptare, të cilës i mungojnë të gjitha aksesorët për të qenë garant i një hapi të tillë civilizues. Megjithatë e dinë ata më mirë, kush fitoi dhe kush doli si rruarp-qethur nga kjo krushqi. Gjithqysh koha do të tregojë dhe ajo do të na japë leksionin e duhur dhe pjekurinë që na mungon për të besuar, se edhe qasje të tilla janë të mundura, anipse jashtë natyrës së politikës. Sidoqoftë, gjithsesi ardhshin punët dhe shkofshin ato, gjithëpoaq, roli i Priftit është vendimtar edhe pse Meta nuk harron të bëjë kaposhin. Ndoshta është absurde të mendosh, se sakrifikimi i tij do të kërcënonte paqen brenda koalicionit. Por duke e bazuar të tashmen mbi zanafillën, kem shumë arsye të besojmë e koalicione të tilla denatyrale janë delikate, të brishtë dhe kërcënohen lehtësisht.
Zgjedhjet vendore do të tregojnë në një përqindje të konsiderueshme pse u krijua ky koalicion dhe deri ku do të shkojë ai. Nuk besoj se Dritan Prifti është arsyeja dhe qëllimi, por nuk mund ta injoroj si fenomen. Sikurse mbetem idesë se ministri i Energjetikës është dhe do të jetë shënjestra më e preferuar e opozitës.

Droga e Rams dhe pasuria e Priftit
Dukë e parë me optikën e dynjasë, kuptuar dhe logjikuar me arsyen e publikut gjej kurajo të besoj Dritan Priftin kur thotë se “Edi Rama drogohet”. Sjellja e tij në krye të Partisë Socialiste ngjan me një të droguar, ose së paku, derimtash hapat politik të kryesocialistit lënë të mendosh, se kemi të bëjmë me një person të molepsur nga një patologji serioze, ose në veprimet e tij është i orjentuar nga vullnesa që diktojnë substancat narkotike. Por kjo nuk mjafton për të kuptuar se si një ministër i këtij shteti bëri 1 milionë e 800000 euro pasuri brenda një viti. Droga e Ramës është pa dyshim një gjest jo normal, në radhë të parë për jetën e tij private dhe në vijim për Partinë Socialiste, ndërsa pasurimi Dritanit është një gjest shëndeti në jetën e tij private dhe tepër i diskutueshëm për jetën publike. Ka edhe një dallim të madh ndërmjet drogës së Ramës dhe pasurisë së Priftit. Nëse për drogën e Ramës nuk më zë meraku fare në fund të fundit, sepse nëse ai vërtet drogohet, më së shumti kokës së vet i bën dëm, për pasurinë e Priftit (ministrit) e kemi për detyrë të diskutojmë publikisht, sepse pasurimi i shpejtë i një ministri është çështje në interes të publikut. Pasuria e zyrtarëve posedohet, gëzohet dhe disponohet privatisht, por gjithmonë nën vëzhgimin e publikut për aq sa ata (zyrtarët) kryejnë detyrë në emër të publikut. Ky parim është i domosdoshëm në një shoqëri me shtet demokratik. Prandaj, nëse do t’i vinim në radhë, çështja e pasurisë së zyrtarëve është më e rëndësishme sesa droga apo ilaçet që ata pinë për arsye patologjike apo psikologjike.
Deklarimet shkumëzuese të ministrit, në mbrojtje të pasurisë së tij, ngrenë në fakt disa pyetje themelore për të gjithë ne. Dakord që zoti ministër i shiti 30 për qind të aksioneve të kompanisë së tij në vlerën 1.5 milionë euro, puna është se si i bleu ato aksione dhe me çfarë çmimi? Ku i mori paratë ministri për t’i blerë ato aksione? Ministri thotë se si ortak i një shoqërie, e cila edhe në këtë moment ende nuk ka nxjerrë në treg asnjë produkt, kishte marrë përsipër të siguronte një kredi prej 5 milionë eurosh, si kontribut i tij në shoqërinë e re. Pyetja që shtrohet është se me çfarë biznesi, apo pasurie e garantoi ministri marrjen e kësaj kredie në një shumë kaq të madhe? Cila është ajo bankë që i paska dhënë një individi një kredi të tillë dhe me ç’kolateral? Edhe kjo është çështje publike, sepse dhënia e kredive në mënyrë të parregullt përbën shkelje ligjore dhe madje edhe vepër penale.
Në vijim ministri thotë se shiti 30 për qind të aksioneve të shoqërisë ortakut të tij në vlerën prej 1.5 milionë eurosh. Sigurisht që t’i gëzojë ato para, por ne duam të dimë se çfarë aktiviteti paska ushtruar kjo kompani që paska një vlerë të tillë aksioni? Nga ana tjetër, ministri thotë me sinqeritet se i ka shitur ato aksione nën vlerën minimale të vlerësuar. Përgëzime për sinqeritetin, por ne duam të dimë se përse e ka bërë këtë gjë ministri, për humanizëm apo për të mos paguar (reduktuar) tatimfitimin prej 10 përqindësh? Një shqiptar i zakonshëm që merret me biznes nuk guxon ta bëjë një gjë të tillë. Të gjitha këto pyetje, por edhe të tjera që lehtësisht mund të ngrihen nga ky deklarim na bëjnë të kuptojmë se droga e Ramës kalon realisht në plan të dytë. Rama ka shumë përgjegjësi për ato që thotë e bën. Ai ka përgjegjësinë themelore politike se përse Shqipëria qeveriset nga një qeveri e tillë. Ai është politikisht përgjegjës ekskluziv, që shkatërroi të majtën shqiptare me ca zengjinë, që për hir të së vërtetës e kalojnë pasurinë e Dritanin me disafish. Ai mund të jetë përgjegjës edhe për mosdeklarimin e duhur të pasurisë së tij private. Megjithatë, përgjegjësitë e tij janë pjesë e një analize e diskutimi tjetër, që është sekondar në raport me sqarimin e pasurimit të shpejtë të ministrit të Ekonomisë. Përgjegjësitë e Ramës nuk mund të mbulojnë (simulojnë) çështjen e pasurimit të shpejtë dhe jo bindës (të paktën jo ende) të një ministri, që megjithatë nuk është i vetmi.
Më shumë sesa droga e Ramës dhe pasuria e Priftit, shqetësimi i publikut (të paktën kështu duhet të jetë) qëndron te mefshtësia e institucioneve të shtetit. Publiku paguan Inspektoratin e Deklarimit të Pasurive, Prokurorinë, Tatimet madje edhe Kryeministrin që të bëjnë transparencën e pasurimit të zyrtarëve të shtetit. Asnjë nga këto institucione nuk ka bërë asgjë për të sqaruar këtë rast dhe të tjerë. Më e keqja është se askush nuk beson se as të paktën sa për sy e faqe ndonjëra nga këto institucione do të reagonte. Zaten, kur u arrit që me konsensus politik të mbyllen pa u gjykuar akuzat penale ndaj dy ministrave të kësaj qeverie, kështu do të ndodhë edhe me deklarimin e pasurive. Kështu që sfida që hedh Dritani për t’u hetuar nga institucionet është thjesht një qokë që duhet bërë, për të shtuar tymnajën mbi të vërtetat që fshihen gjithnjë e më thellë. Këtë formulë nuk e ka shpikur Dritani, por këtë gjë bëjnë të gjithë zullumqarët politikë, që kur bëjnë deklarata publike kujdesen të trembin edhe institucionet e shtetit. Dritani futet ndër politikanët me përvojë në këto gjera, sepse nuk e ka për herë të parë (kështu bëri edhe në 2001).
Shpresa që institucionet e shtetit do të veprojnë është e shuar përfundimisht, prandaj Dritan Prifti dhe të gjithë zyrtarët e tjerë janë në të drejtën e tyre legjitime të kërkojnë të “justifikohen” publikisht, duke sulmuar apo akuzuar kundërshtarët politike dhe çdokënd që bën gam-gam nëpër media. Kështu të paktën arrijnë të shmangin vëmendjen nga problemet reale që ata kanë në lidhje me pasurinë që kanë vënë. Nga ana tjetër, kjo lloj sjellje publike ndihmon jo vetëm atë që sulmon, por edhe atë që sulmohet, sepse i sulmuar bëhet viktimë dhe si i tillë luan me emocionet e njerëzve, të cilët nga çoroditja përgatiten të besojnë gjithçka që iu servir “viktima” politike. Kështu që të dyja palët mbajnë në lojë njëra-tjetrën dhe ai që humb, si gjithmonë është publiku. Në këtë rast, ne nuk do ta marrin dot vesh të vërtetën as të pasurimit të Priftit e as të drogimit apo pasurimit të Ramës, sepse për të dy, të gjithë do themi se janë të pabesueshëm, sepse flasin nga mllefi që kanë për njëri-tjetrin. Institucionet që duhet të na informonin ne nuk funksionojnë, kështu që qëllimi arrihet 100 për qind.
Në fund të kësaj logjike qëndron edhe vetë publiku (pra të gjithë ne). Dritan Prifti dhe Edi Rama janë individë që vazhdojnë të votohen mjaftueshëm për të mbajtur pozicionet publike që kanë. Kjo është shija më e keqe e mundshme që të lë një fenomen i tillë. Pyetja që shtrohet është se mbi vlera morale po jetojmë dhe ndërtojmë jetën tonë? Tek kjo pyetje kam përshtypjen se kemi ngecur keq. Se që politikanë vjedhin dhe bëjnë zullume kjo u pa, por që ata të rivotohen kjo është e rëndë, jo për ata po për votuesit e tyre. Një popull i varfër, që vazhdon të pasurojë përfaqësuesit e tij në politikë, nuk ka asnjë shans të jetë i drejtë. Nëse pasaniku apo zullumqari politik mbetet model dhe serviret në krye të politikës si vlerë morale, atëherë të fala moralit dhe të drejtës që vjen prej tij. Kemi ende kohë të ndihmojmë publikun të dalë nga ky kolaps, duke ndriçuar dhe pastruar politikën nëpërmjet kulturës së rregullit e ligjit. Nëse kjo nuk ndodh, Zoti pastë mëshirë për ne.

Pushteti vendor nxit konfliktin

Pushteti vendor ne Shqiperi, eshte rregullator i jetes se perditshme te qytetareve te komuniteteve respektive. Ky eshte funksioni ligjor por edhe moral i ketij pushteti, i cili eshte ne kontakt direkt me qytetaret. Megjithate, faktet tregojne se jo gjithmone respektohen keto standarte. Madje, ne disa raste pushteti vendor eshte edhe nxites konflikti.
Ndermarrja e Peshkimit ne Dajlan te Shkodres, u dha ne perdorim per familjen Galica per 90 vjet nga Keshilli i Rrethit Shkoder ne kohen kur kryetar ishte z. Lorenc Mosi. Kjo ishte procedura ligjore ne vitin 1997 dhe u respektua nga pushteti vendor. Familja Galica vijoi menaxhimin e kesaj ndermarrjeje deri ne vitin 2006, kur Ndermarrja e Peshkimit iu muar me force nga nje familje prane drejtuesve te Bashkise Shkoder e pikerisht nje familjeje me pjestar shtetasin I.I. i njohur si element kriminal ne te gjithe rajonin e Veriut. Me heret, ishte kryebashkiaku i Shkodres Ormir Rusi, i cili per interesat e tij ia dha familjes, te ciles ne Shkoder eshte e pamundur as edhe ti permendet emri per veprat e shumta kriminale. Ne kete rast, pushteti vendor, konkretisht Bashkia Shkoder, dha nje leje per Ndermarrjen e Peshkimit Shkoder duke e mbivendosur ate mbi lejen qe kishte tashme familja Galica. Ketu kane startuar edhe perplasjet e para fizike ne mes fisit I. dhe familjes Galica. Ne nje nga keto perplasje fizike te dhunshme, nje nga pronaret e ligjshem te Ndermarrjes se Peshkimit Xhevdet Galica, plagos me arme zjarri nje pjestar te familjes qe iu uzurpoi pronen e dhene ne menaxhim sipas ligjeve. Qe nga ky moment ne vitin 2006, familja Galica dhe vellezerit bashkepronare Fejzi dhe Xhevdet Galica, jane perfshire nga gjakmarrja, e cila vihet ne funksionim ne keto raste. Me e rende paraqitet situata per familjen e Fejzi Galica, e cila eshte detyruar te qendroje e ngujuar per ti shpetuar hakmarrjes nga familja I. Ngujimi behet edhe me i rende nga kushtet e veshtira te jeteses. Tashme, nga nje familje me te ardhura te mira dhe jetese shume te mire nga menaxhimi i Ndermarrjes se Peshkimit Shkoder, familja e Fejzi Galices po perballet me nje mbijetese te veshtire, thuajse ne kushtet e urise. Kjo ndodh pasi jo vetem nuk ka te ardhura nga Ndermarrja e Peshkimit qe i eshte marre me force dhe ne bashkepunim kriminal me pushtetin vendor, por Fejzi Galica dhe pjestaret e tjere meshkuj te familjes, nuk mund te dalin nga ngujimi per te siguruar jetesen. Ne cdo moment, ata i pret nje arme vrastare, e gatshme per ti marre jeten pasi po i detyrojne te jetojne ne kushtet minimale te mbijeteses.
Rasti i familjes se Fejzi Galices eshte rasti me flagrant kur pushteti vendor nxit konfliktin dhe gjakmarrjen. Ky rast eshte edhe me dramatik pasi tashme, kjo familje po kalon momente te veshtira edhe per mbijetesen ekonomike, ne disa raste edhe mungesen e bukes e ushqimit te perditshem.
Vasel Gilaj

DEKORATAT E TURPIT TE KOMUNISTEVE

ndue Historia e Partise Komuniste Shqiptare (Partis se Punes) eshte e mbushur me “dekorata” turpi ,tradhtie e krimi . Ne fakt nuk kishte si ndodhte ndryshe pasi kjo krijese antishqiptare e antiperendimore , ishte krijuar nga armiqt shekullore te shqiptareve ,sllavet jabanxhi , te cilet duke perfituar nga situata kaotike e luftes dyte boterore kishin bere investimin (PKSH) ,me te cilin mendonin jo vetem te “ligjeronin” grabitjen e trojeve autoktone shqiptare ,por edhe te grabisnin edhe ate Shqiperi te mbetur nga 1913-ta ,duke e bashkengjitur si republike te shtate te Jugosllavise.. Komunistet shqiptare duke dashur te shprehnin besnikrine prej qeni ndaj padroneve te tyre sllav nuk linin rast pa falnderuar komunistet jugosllav ,por kulmi arrine me dekorimin e ketyre antishqiptareve ,pas tubimit te turpshem te fushes Tuzit (janar 1945) ,vrasjes se themeluesit te vertet te Partise Komuniste Shqiptare Miladin Popovicit dhe masakres se Tivarit (nje prill 1945). Nje nder Kulmet e turpit e tradhtise te komunisteve shqiptare ne pushtet e tregon edhe Vendimi nr.117 i dates 05 shtator 1945 qe bene fjal per dhenie dekoratash .Vendimi eshte miratuar nga Kryesia e Keshillit Antifashist Nacional-Clirimtar ne baze te propozimit te Kryetarit te Qeverise Demokratike te Shqiperise dhe Komandantit te Pergjithshem te ushtrise kombetare ( Enver Hoxhes) .
Lista e dekorimeve permban 55 emra ,por ne menduam te cilesojme vetem emrat e komunisteve Jugosllav me numrat rendor te vendimit dhe titullin e dekorates si me poshte :
(1).Gjeneral Ivan Milutinovic ,me urdherin “Hero i Kombetar”.
(2).Lolo Ribar , me urdherin “Hero Kombetar”.
(4).Ivan Ribar ,me urdherin e “Flamurit”.
(5).Eduard Kardjel ,me urdherin e “Flamurit”.
(6).Bllazho Jovanevic ,me urdherin e “Flamurit” dhe Medaljen e “Kujtimit”.
(7).Radovan Zogovic ,me urdherin e “Flamurit”.
(8).Miladin Popovic ,me urdherin e “Flamurit”dhe Medaljen e “Kujtimit”.
(9).Dushan Mugosha ,me urdherin e “Flamurit” dhe Medaljen e “Kujtimit”.
(10).Gjeneral Leitnant Arso Jovanovic,me urdherin “Ylli Partizan”Kl. I-re.
(11). Aleksander Rankovic ,me urdherin “Ylli Partizan” Kl. I-re.
(12).Milovan Gilas ,me urdherin “Ylli Partizan”Kl. I-re.
(40). Kapitan Niazi Dizdarevic ,me urdherin “Ylli Partizan” Kl.III-te.
(49).Michel Popovic ,me Urdherin e trimerise dhe Medaljen e “Kujtimit”.

Te trembedhjet keta emra te komunisteve jugosllav jane te njohur per veprimtarin e tyre dukeshem antishqiptare , veprimatri e cila u shkaktoi lumenj gjaku e dete mjerimesh banoreve autokton te trojeve shqiptare qe mbeten me kufij politik brenda shtetit artificial te sllaveve te jugut.. Si simbol i antishqiptarizmit te terbuar te komunisteve sllav te dekoruar nga Enver Hoxha e shpura e tije po kujtojme vetem njerin , ish ministrin e brendeshem , kriminelin Aleksander Rankovic… Vendimi nr.117 i dates 5 shtator 1945 permban edhe nje paradoks qe mund ta bluajne vetem stomaku i komunisteve shqiptare ,pasi ne kete liste dekorimesh me antishqiptare sllav jane futur edhe deshmoret e trojeve shqiptare , qe luftuan dhe rane heroikisht ne lufte kunder fashizmit ,per nje Shqiperi te lire e sovrane (e jo nen Jugosllavi ) ,si Hajdar Dushi ,Emin Duraku , Xhevdet Doda e tjer , ku shpesh titullin e medaljes deshmoret tane e kane me te ulet se komunistet jugosllav qe luftuan e punuan kunder interesave te Shqiperise e shqiptareve..
Vlen te kujtohet se dekorimi i antishqiptareve jugosllav vjen vetem pak muaj pas masakrave qe kishte kryer jo vetem ushtria jugosllave ne Kosov ,por edhe vete partizanet shqiptare me ne krye komisarin e divizionit te peste , Ramiz Alin dhe shoket e tij ; Sofokli Lazri , Reiz Malile, Spiro Pano ,Manol Milo , Vasil Nerenxi , Pertef Pumo , Reis Dudushi ,Avni Hakani , Petro Ziso , Arkile Milo e tjer , te cilet me letrat e tyre te datave : 7 e 10 janar 1945 , 15 shkurt , 21 mars ,23 mars , 4 prill (1945) e vijim tregojne per luften e masakrat e tyre kunder elementit kosovare nacionalist e antikomunist,qe e donte kosoven te lire e deri te bashkuar me Shqiperine meme , e jo nje koloni te Serbis e Jugosllavis , ku komunistet shqiptare kerkonin ti dorzonin shqiptaret e Kosoves “me lire se fal”. Por kulmi i ketyre masakrave te kopileve te kuq kishte arritur me pushkatimin pa gjyqe te mbi kater-mije shqiptareve nga me atdhetaret e Kosoves me datat 1 e 2 prill te vitit 1945 , ne Tivare ,dhe kjo masaker ne histori njihet si “Masakra e Tivarit”,ku filosllavi Enver Hoxha kishte jo vetem dijeni ,por ishte pjesemarres direkt ne kete shtetrore me doren e zgjatur te tij ,komunistin e pandreqeshem me ze te holl e zollum te trash , Ramiz Alin… Gjithsesi shpresojme se sentences popullore ,”Drejtesia vonon ,por nuk harron” i ka ardhur koha te behet realitet ,duan apo nuk duan trashigimtaret enverist e ramizist ,qofshin keta trashigimtare biologjik apo shpirterore .

KOSOVA E EMANCIPUAR

elida Nga ELIDA BUÇPAPAJ

Si term, emancipimi iu referohet të gjitha veprimeve të një personi apo një grupi njerëzish për të fituar pavarësinë. Pra në një farë mënyrë pavarërsia është e barabartë me emancipimin. Të jesh i pavarur do të thotë të jesh i emancipuar. Anasjelltas, të jesh i emancipuar do të thotë të jesh i pavarur. Ndërsa të mos jesh i emancipuar do të thotë që të jesh i varur. Ngjajnë me një lojë fjalësh, por janë aksioma që rrjedhin nga njëra-tjetra, që nuk kanë nevojë për t›u vërtetuar, dhe që janë të vërteta midis tyre.
Në fillim ekziston shoqëria dhe pastaj emancipimi i saj. Tani që Kosova ka shtetin e vet, do të thotë që shteti i Kosovës duhet të reflektojë emancipim. Në të gjitha nivelet.
Emancipim nuk do të thotë të përfitosh prej lirive që i ke fituar me shumë gjak dhe sakrifica. Kush përfiton prej lirisë ose është bukëshkalë, ose i mungojnë shqisat dhe shijet për të perceptuar realitetin, pra nuk është i emancipuar.
Kosova ka kaluar shumë prova. Kohën e gjatë të pushtimit, të luftës, të postluftës, të shpalljes së pavarësisë dhe provën e njohjeve të pavarësisë. Por nuk e ka kaluar ende fazën e njohjes së saj nga OKB. Dhe për të shkuar deri aty u dashka kohë. Prej 17 shkurtit 2008 kanë kaluar 2 vjet e 4 muaj dhe Kosova është kosova e njohur vetëm prej 69 vendesh. Për të fituar ulësen në OKB, ndërkaq, i duhen të paktën 128 vende, çka do të thotë se Kosovën duhet ta njohin edhe 59 vende të tjera.
Dhe Kosova këtu duhet të fokusohet.
Kosova ka kaluar nga prova në provë, me vuajtje, me sakrifica sikur Odiseu deri sa arriti në Itakë. Në kontekstin ku ndodhet, deri në ditën kur do të ketë ulësen në OKB, Kosova bashkëjeton me institucionet ndërkombëtare siç janë EULEX-i dhe KFOR-i. KFOR-i duhet të qëndrojë deri kur Kosova të anëtarësohet në NATO, ndërsa EULEX-i deri kur Kosova të jetë zyrtarisht shtet i pavarur dhe të jetë shteti i 193-të në OKB.
Politikanët e Kosovës nuk kanë të drejtë që të jenë nervozë ndaj institucioneve që përfaqësojnë vlerat e Europës. KFOR-i u vendos në Kosovë, pasi NATO e çliroi Kosovën nga regjimi kriminal milosheviçian, ndërsa EULEX-i është pjesë e Marrëveshjes së Presidentit Ahtisari, ku politikanët e Kosovës kanë qenë palë nënshkruese.
Nervozizmi ndaj EULEX-it apo KFOR-it nuk shpreh emancipim, paçka se Kosova duke mos qenë plotësisht shtet i pavarur, vuan pasojat e këtij tranzicioni dhe ndihet e frustruar. Në fund të fundit, jemi njerëz dhe procesi i bërjes së shtetit kërkon energji dhe breza të tërë. Por këtij fataliteti nuk i ka shpëtuar asnjë nga shtetet që sot përfaqësojnë thelbin e Perëndimit.
Natyrisht, ka edhe vend për nervozizëm. Nervozizëm kanë ata që vuajnë. Por nuk janë politikanët e Kosovës që vuajnë, është populli i Kosovës që i vuan pasojat e kohës së zgjatur prej njohjes së ngadalshme të shtetit të ri të Kosovës dhe nervozizmi i popullit të Kosovës nuk është as ndaj KFOR-it dhe as ndaj EULEX-it, por ndaj politikanëve, sepse kërkohet që politika të zhdërvjellësohet, që partitë të bashkëveprojnë, që bipartizanizmi të aktivizohet, që mëritë të lihen mënjanë, dhe gjithçka të funksionojë për njohjet e reja. Nuk është koha për përjashtime. Sot Kosovës i duhen të gjithë. Në çdo kohë Kosovës do t›i duhen të gjithë qytetarët e saj.
Nëse duam të jemi të pavarur, duhet të jemi të emancipuar, të gjejmë gjuhën e duhur për të komunikuar me partnerët. Gjuhën e luftës e kemi pasur për pushtuesin. Për ata që na ndihmuan të çlirohemi, sepse vetë nuk do t›ja dilnim dot, ka vetëm komunikim të emancipuar dhe partneritet të emancipuar.

Sharraland

tupja Nga Edmond Tupja

Dihet botërisht suksesi i Disneylandit, por ende injorohet, rastësisht apo qëllimisht, gjendja e mje-rueshme e Sharralandit jetim të braktisur thuajse nga të gjithë. Dhe kuptohet përse: shumë nga bashkatdhetarët e mi e kanë vizituar e shijuar, individualisht familjarisht ose në grupe turistike Disneylandin e mrekullueshëm, por të paktë në sasi e në cilësi janë ata që kanë vizituar vendgrumbullimin monumental të plehrave të kryeqytetit shqiptar në Sharrë. Para disa ditë guxova dhe vajta atje. Spektakli që m’u shpalos para syve, veshëve dhe hundëve është i papërshkrueshëm: duhet të kesh gjeninë e Dantes, Balzakut, Hugoit ose të Xhoisit për ta futur atë në thesarin botëror të letërsisë natyraliste ose mizerabiliste.
Gjithsesi, le të më lejojë lexuesi i vëmendshëm dhe i paanshëm i rubrikës sime të së dielës, që të bëj një përpjekje të dëshpëruar për të rivalizuar druajtshëm e modestisht me penat gjeniale të shkrimtarëve të lartpërmendur:
Tri kategori gjallesash mbretërojnë sot në Sharraland: dykëmbëshit, katërkëmbëshit dhe fluturakët. Të trija rrëmojnë pareshtur mes mbeturinash të panumërta e, shpesh, të paemërta; e para për të zgjedhur e marrë me vete trofe nga më të çuditshmet; e dyta për të gjetur ushqime, e treta gjithashtu. Zonat janë të ndara e të shkartisura njëkohësisht. Atje të duket vetja si në një vend të përçudnuar pas një apokalipsi qelbërthamor: kutërbim, pisllëk, pluhur që shqisat t’i përcjellin drejt e në shpirt. Herë pas here, dykëmbëshit u sulen katërkëmbëshve dhe fluturakëve për t’i përzënë sa më larg kur shkelen së tepërmi, me dashje ose pa dashje, disa kufij të padukshëm e, me siguri, të lëvizshëm; e vërteta është se ende midis tyre nuk kanë filluar mirë bisedimet për të krijuar një hapësirë ku, me një marrëveshje të qëndrueshme, një gentlemen’s agreement (siç do të thuhet e shkruhet së shpejti kur gjuha anglo-amerikane të bëhet gjuhë e dytë zyrtare në Shqipëri, pra, edhe në Sharraland), të tri llojet e banorëve do të qarkullojnë lirshëm pa pasur nevojë për letërnjoftim apo p sharra asaportë biohigjenike; këto bisedime, pra, ende nuk kanë nisur mirë sepse problemi i parë që ka dalë është ai i emrit të kësaj hapësire: dykëmbëshit këmbëngulin që ajo të quhet Schengenmutt, katërkëmbëshit që ajo të thirret me emrin Schengenbaïg dhe fluturakët që ajo të emërtohet Schengenglass. Problemi i dytë është sepse sa herë krijohet një aleancë midis kategorisë së dykëmbëshve dhe njërës prej dy kategorive të tjera, kategoria në opozitë hidhet në grevë urie; kështu, këto kohët e fundit, këtë grevë e bënë fluturakët nën udhëheqjen e par(t)isë së tyre që e ka zakon të fluturojë me presh Kashari; madje, grevistët bënë edhe njëfarë gjysmëharakiri duke shkulur secili syresh puplat e veta, gjë që u interpretua nga mazhoranca si diçka tejet e turpshme me emrin “ekzibicionizëm” (d.m.th. zhveshje në publik duke treguar organet gjinore me qëllim arritjen e një orgazme të tipit cunam ose tërmet mbi 9 ballë sipas shkallës Sexrichter). Problemi i tretë është se intelektualët më në zë të popullsisë multietnike, multiracore dhe multithundrake të Sharralandit janë të mendimit që kjo popullsi duhet të luftojë me përparësi për të drejtat e saj si pakicë kombëtare të cilat ende nuk i gëzon, para se të tri kategoritë në fjalë të merren vesh me njëra-tjetrën për të përcaktuar hapësirën e lirë të qarkullimit për të gjithë banorët e Sharralandit.
Sidoqoftë, ditën kur intelektualët shqiptarë pa dallim krahinor, partiak, fetar, racial e gjinor do t’i bindin ose detyrojnë autoritetet qendrore e vendore të Republikës së Shqipërisë, si edhe mediat e shkruara dhe ato elektronike, që të interesohen më në fund për fatin e të harruarve të Sharralandit, opinioni ndërkombëtar do të dalë ndoshta nga heshtja dhe indiferenca e tij për të propozuar zgjidhje konkrete, falë të cilave Sharralandi do të kthehet në një Disneyland të mirëfilltë, çka do t’i japë një hov të paparë zhvillimit të turizmit në atdheun tonë të shtrenjtë eurokapitalist.

Fillimshtator i nxehte…

Sezoni politik perfundoi me nje acarim publik te marredhenieve ne mes mazhorances dhe Presidentit te Republikes. Pas daljes publike te disa juristeve, mes te cileve edhe ish- kryetarit te Gjykates se Larte Avni Shehu, Partia Demokratike iu bashkua zerave te tyre, sipas te cileve kreu i shtetit ka shkelur kushtetuten me mosemerimin e kryetarit te Gjykates Kushtetuese.
Akuza e hedhur nga Eduart Halimi ne emer te grupit kuvendor te PD-se, eshte mjaft e rende, por edhe nje hap i forte ne acarimin e marredhenieve me kryetarin e shtetit Bamir Topi. Presidenti i vendit akuzohet nga mazhoranca per nje veprim, i cili ne fakt parashikohet edhe ne Kushtetute si motiv per shkarkimin e tij. Ne nenin 90 te Kushtetutes, pika 2, thuhet se “Presidenti i Republikës mund të shkarkohet për shkelje të rëndë të Kushtetutës dhe për kryerjen e një krimi të rëndë. Propozimi për shkarkimin e Presidentit në këto raste mund të bëhet nga jo më pak se një e katërta e anëtarëve të Kuvendit dhe duhet të mbështetet nga jo më pak se dy të tretat e të gjithë anëtarëve të tij.”. Nese kjo shkelje, sipas mazhorances, mund te konsiderohet e rende, mbetet ne vleresimin e Kuvendit, ku sipas nenit te sipercituar, 35 deputete mund te kerkojne shkarkimin e Presidentit te Republikes. Veshtire qe shumica aktuale ne Kuvend, te siguroje nje numer votash sa 2/3 e deputeteve per te derguar ne shtepi parakohe kreun e shtetit, por presioni mund te arrihet fare mire permes kerkeses per shkarkim te kreut te shtetit.
Duke iu rikthyer deklarimit te Eduart Halimit te PD-se, Kuvendi duhet te mblidhet ne nje seance te jashtezakonshme, per te shqyrtuar nje dekret te mundshem presidencial per emerimin e kryetarit te Gjykates Kushtetuese. Nje deklarate e tille tregon se mazhoranca mendon se kreu i shtetit, do te vazhdoje te shkele, sipas tyre, afatet kushtetuese, te cilat kane perfunduar me 4 qershor 2010. Edhe me heret, pikerisht ne lidhje me antaret e Gjykates Kushtetuese, eksponente te mazhorances e kane sulmuar Bamir Topin, per tejkalimin e perqindjes se pernjehershme te antareve te kesaj gjykate qe duhet te riperterihen. Besojme se nuk eshte thjeshte rastesi qe konflikti mazhorance- presidence, eshte acaruar publikisht pikerisht ne kete pike te rendesishme te rinovimit te organit me te rende parlament sishem te verifikimit te kushtetutshmerise se ligjeve dhe vendimeve te organeve te tjera te shtetit. Gjykata Kushtetuese eshte nje instrument shume i rendesishem, i cili mazhorances aktuale, me perberjen e deri para disa muajve, i ka rrezuar nje numer te konsiderueshem ligjesh te miratuara. Po keshtu, ne dyert e kesaj gjykata jane perplasur dhe do te perplasen shume ceshtje interpretimesh, te cilat mund te sjellim perfitim kapitali politik nga palet e interesuara.
Permes gojes se keshilltarit juridik Spiro Peci, presidenti i Republikes Bamir Topi, nuk ka dashur te devijoje acarimin e dukshem te marredhenieve ne keto shina. Duke u bashkuar thuajse hapur me opoziten, Topi ka deklaruar se me keto akuza ndaj tij, tentohet te terhiqet vemendja nga problemet politike qe ka vendi aktualisht. Keshilltari Peci ka deklaruar ekzaktesisht: “Çdo deklaratë e bërë në këtë drejtim është e frymëzuar politikisht me qëllim që të spostohet vëmendja nga problemet mjaft të rëndësishme që ka sot politika shqiptare.”. Eshte i njejti pozicionim i opozites per ceshtje te ndryshme te hedhura ne treg nga mazhoranca aktuale, sic ishte rasti i masakres se Tivarit.
Tashme haptas duket se po krijohet nje pozicionim i kreut te shtetit per ceshtje te vecanta, shume prane opozites. Edhe pse jo me pak se nje here Bamir Topi ka thene se flet vetem me dekrete, duket se tashme ai ka vendosur te behet pjese aktive e politikes.
Qe ne krye te heres eshte folur per eleminim te mbeshtetesve te Bamir Topit nga lista e kandidimit ne vitin 2009, por edhe per disa deputete te zgjedhur qe haptas apo edhe nen ze, kane simpati apo edhe e mbeshtesin Bamir Topin brenda PD-se dhe grupit te saj parlamentar. Ka zera se pikerisht mbeshtetes te presidentit brenda deputeteve demokrate, detyruan mazhorancen te terheqe nga diskutimi dhe miratimi ndryshimet ne ligjin per SHISH-in. Nuk perben sekret se tashme, ne prapaskene ka filluar nje gare e heshtur per kreun e PD-se, ne momentin qe Berisha me vote apo me vullnetin e tij, do te vendose te terhiqet nga drejtimi aktiv. Sipas gjasave, nenkryetarja aktuale e Kuvendit Jozefina Topalli dhe ish- nenkryetari Bamir Topi, po punojne intensivisht per thellimin e influencave ne struktura, duke nisur nga Grupi Parlamentar, Keshilli Kombetar por edhe Kryesia.
Acarimi i marredhenieve ne mes mazhorances dhe presidences, i shtohet situates se tensionuar ne mes PS-se dhe PD-se per ceshtjen e zgjedhjeve te vitit 2009. Fillimi i sesionit te ri ne shtator, nuk parashikohet aspak i qete. Opozita ka paralajmeruar rifillimin e protestave popullore ne sheshe pas deshtimit per nje marreveshje deri ne fund te ketij sesioni. Perballja e rradhes presidence- mazhorance do te startoje ne shtator, me emrat e antareve dhe te kryetarit te Gjykates Kushtetuese, te cilet presidenti Topi ka njoftuar se do ti dekretoje ne ditet e para te muajit te nente. Sipas gjasave, ne te njejten periudhe duhet te startojne edhe ndryshimet e mundshme ne Kodin Elektoral ne prag te zgjedhjeve vendore te vitit qe vjen dhe ku opozita ka deklaruar se nuk do te jete pjesemarrese pa zgjidhjen e ceshtjes se zgjedhjeve te vitit 2009. Eshte edhe nje tjeter faktor i rendesishem, i cili duhet pare se sa do te ndikoje ne situaten ne vend: kriza ekonomike, tashme e pranuar edhe nga qeveria permes shkurtimeve drastike ne buxhetin e shtetit.
Nuk do te ishte aspak e cuditshme qe edhe kampi opozitar te pesonte nje tronditje, me nje rikthim te mundshem ne skene te ish- kryesocialistit, i cili asnjehere nuk ka deklaruar terhqejen nga politikeberja aktive. Fatos Nano eshte i njohur per levizjet e paparashikuara, pse jo me nje sinkronizim ne prapaskene me elemente te mazhorances aktuale, me te cilet ish- kryeministri vetem i ka forcuar lidhjet qe pas rrezimit nga pushteti ne vitin 2005.
Te gjithe keta faktore, nje e nga nje por edhe te kombinuar bejne qe muaji shtator te mos jete aspak i qete, madje edhe me i ashper se sesioni qe lame pas. Kriza politike ne vend pritet te gershetohet ndjeshem me krizen e marredhenieve institucionale, te pakten tani per tani, ne mes presidences dhe mazhorances.

Blerti DELIJA

Reportazh në qytetin më magjik të Europës

pipa Agim Pipa

Udhëtoj me gondolë në Venecia…
Vizatim në kohë
Venecia është një qytet-ishull i madh, i bukur, që ngrihet mbi dallgët e detit Adriatik, si një sirenë magjike dhe që, sipas legjendave, prej shekujsh është në kërkim të të dashurit të saj, i cili do ta bëjë një ditë të lumtur. Themelet e qytetit u hodhën në datën e largët 25 mars të vitit 421 pas L.K. Aty, mbi ujërat e gjelbra, që kishin sajuar dhjetëra, qindra kanale ujore mes ishullit, u ngritën më pas, mrekullisht dhe në mënyrë të pangjashme me asnjë qytet në botë, edhe themelet e banesave të para: shtëpitë, urat, vilat, rrugët lidhëse, si edhe e para katedrale, ajo e Santa Lucias, me themele që lagen nga ujërat e një lumi të gjerë që, tradicionalisht, quhet Kanali i Madh. Kanali është i gjatë mbi 2 km e i thellë mbi 4 m dhe ujërat e tij e ndajnë qytetin në dy pjesë, me nga tri lagje secila, njëra më e bukur se tjetra. Njëra më magjike dhe më e zhurmshme se tjetra, prej zërash të miliona njerëzve që e jetojnë dhe e vizitojnë në të katër stinët e vitit. Kush nuk ka parë Venecian, nuk ka parë Italinë, thonë në Romë, në Milano, në Bari a Friuli. Në Venecia jetoi dhe shkroi, për pak kohë, kolosi i letrave të përbotshme, tragjediani Uilliam Shekspir. Aty jetoi, u frymëzua dhe kompozoi Riçard Vagneri i famshëm. Shkroi poezi poeti i soneteve të dashurisë, francezi Alfred de Myse dhe dhjetëra e dhjetëra artistë të mëdhenj nga e gjithë bota… Por le të kthehemi te porta hyrëse e qytetit magjik. Te sheshi “Santa Lucia”. Aty ku bashkë me ujërat e Kanalit të Madh vërshojnë edhe mbi 15 milionë turistë në vit.

Unë, “dashnori” i Venecias
Qyteti i Venecias ndryshe quhet qyteti i urave dhe i psherëtimave, qyteti i dashurive dhe i gondolave të rralla, si në asnjë vend tjetër të botës. Në të gjitha rrugët e tij karakteristike, të fundosura përgjysmë në ujë, gjenden mbi 420 dyqane suvenirësh. Ndalem para një dyqani, buzë Urës së Madhe, te “Santa Lucia” dhe shoh si më buzëqeshin qindra maska. Njëra më magjike dhe më misterioze se tjetra. Një shitëse elegante më zgjat një maskë-diell me rreze të thyera. “Në do të të dhurojnë puthje në qytet, më cicërin në vesh veneciania e bukur, duhet të marrësh një maskë. Dhe juve, zotëri, ju shkon pikërisht kjo…”. Ndihem i përkëdhelur dhe vendos ta mbaj maskën. Pak më tutje, kur rruga futet në thellësi të qendrës së qytetit, më tërheq vëmendjen një grup i madh turistësh gjermanë. Ata festojnë fitoren e parë të ekipit të tyre në lojërat e Botërorit të Afrikës së Jugut dhe i shoh tek zbresin me flamuj dhe me këngë në gojë, në një kanal të ngushtë, që lag themelet dhe muret e kafenjta në një rresht të gjatë shtëpish dhe hotelesh. Kërkojnë të gjithë gondola. Për mua nuk ngelet asnjë. Heq maskën pakëz i pezmatuar dhe pres të vijë një taksi tjetër deti. Befas: “Ah, come, please, come here…”. Ky është një zë i njohur. Kujtohem. Është një turiste nga Hamburgu, me të cilën kam udhëtuar dy net më parë, nga Dizhoni i Francës drejt Italisë dhe me të cilën kemi ndarë vendet e fjetjes në compartimentin e ekspresit EuroExpress. Anna (kështu quhej gruaja nga Hamburgu) shtyhet në gondolën e saj, më bën vend dhe unë nuk e zgjas më. Kërcej mbi gondolë. Udhëtimi nis. Drejt qendrës së qytetit. Por deri atje ne kalojmë disa ura dhe disa stacione gondolash, që të gjitha plot e përplot me vizitorë nga e gjithë bota. Sipas gondolierit, një djalosh ezmer, i veshur si marinarët klasikë, në qytetin e ujshëm magjik lundrojnë mijëra gondola në ditë. Çdo gondolë është e punuar me dorë. Për ndërtimin e saj përdoren 8 lloje drurësh dhe, në vetvete, ajo përbëhet prej 280 pjesëzash të vogla. Qysh prej shekullit të 16, me ligj, gondolierët duhet të jenë venec venecia ianë dhe vetë gondola duhet të lyhet me 7 shtresa llaku të zi. Ndenjëset e gondolave janë të veshura të gjitha pa përjashtim me mëndafsh persian. I lumtur shtri krahët në hapësirë dhe nuk rresht së fotografuari gondola, varkat dhe autobusët, që më kalojnë si kometa shumëngjyrëshe ndanë gondolës, ku jam unë dhe gjermanët… Në fund, kur i afrohemi limanit në qendër të qytetit, para se gondolieri të ankorojë, mes zhurmash dhe britmash të gëzuara të gjashtë udhëtarëve gjermanë, Anna lakon krahët, ngre pakëz maskën time dhe maskën e saj, (një mace e verdhë në të kuqe) dhe zgjat buzët të më puthë. Lehtë, për t’u bërë pjesë e lojës dhe e ritit të të qenët “dashnorë” të Venecias… Pas pak bëhem pjesë e mijëra turistëve që vizitojnë qytetin përmes tokës.
Katedralet, si shpirti i qytetit, dhe sheshi “San Marco”
Nga katedralja e Santa Lucias deri në thellësi të qytetit janë me dhjetëra kishat e katedralet e mëdha me kupola të rrumbullakëta, me mure të lashtë bizantinë dhe ndërtuar sipas stilit barok. Te njëra prej tyre, në katedralen e San Xhorxhos, muret e jashtëm janë të bardhë në gri. Por brenda, në një hapësirë si në mes një kupe qiellore, dalloj qartë ngjyrat e gjelbra e të verdha, të kuqe e të kaltra të vizatimeve murale. Sipas kujdestares së kësaj katedraleje, tre nga afresket e mëdha që i japin asaj një vlerë të jashtëzakonshme, janë punime origjinale të mjeshtrit të madh paramesjetar të shekullit të 13, piktorit të shquar Ticianit. Një turiste meksikane kryen ritin e lutjeve, pikërisht në gjunjë të Shën Marisë dhe birit të saj, Jezuit. Lutem edhe unë. Për Shqipërinë time. Për fatet e njerëzve të mi dhe fatet e qindra mijë shqiptarëve që jetojnë e punojnë në Itali dhe nëpër botë. Ndez disa qirinj, më pas… Jashtë dielli ndriçon fort dhe pas rreth 200 metrave dalloj, mes shkallëve të bardha të një tjetër katedraleje madhështore me statuja të bardha mbi kreshpat e kulmeve, një çift që zgjedh disa video muzikore. Janë që të gjitha Rondo të famshme veneciane. Ndërsa pak më tutje, në një kinema-opera të bardhë, pranë katedrales së Santa Marisë, dhurohet dhe luhet muzikë e Vagnerit të madh. Bëhem pjesë e oqeanit të tingujve muzikorë të kompozitorit të famshëm… Si unë, me dhjetëra të tjerë. Kuptoj se sa më shumë futesh në thellësi të qytetit, aq më shumë e ndien erën e ngrohtë të detit të gjerë, që gjendet fare pranë nesh. Dhe ja tek shfaqet, pas disa rrugicash të kuqe, përshkuar nga kanale të mbushur me gondola dhe turistë, një tjetër katedrale. Por, ja, ja… pas mureve të saj, mbushur me statuja dhe një orë e rrumbullakët, ngjyrë ari, veneciane. Djathtas katedrales qiellin e pushton një kompleks, apo një grup gjigant katedralesh të tjera. Që të gjitha madhështore dhe buzë detit. Që të gjitha me afreske brilante të shekujve të shkuar, me statuja të arta e të mermerta. Të gjitha së bashku rrethojnë një shesh gjithashtu gjigant në formë zemre. Gjendem në sheshin e famshëm “San Marco”. Më i madhi në Venecia dhe një prej shesheve më të bukur në botë. Mendohet se Napoleoni i madh, ndërsa lutej në një prej katedraleve të këtij sheshi dhe përqafohej me miqtë e tij buzë detit, e quajti sheshin edhe “Dhoma e vizatimit të Europës”. Këtu shëtisin mijëra njerëz. Disa kambana, prej tre a më shumë katedralesh, buçasin njëkohësisht me tinguj që arratisen prej sheshit, deri thellë në qytet dhe prej andej, mes ujërave të kaltra të detit Adriatik. Aty tingujt e kambanave kryqëzohen me sirenat e kroçiereve të mëdha, që sjellin në Portin e Venecias edhe mijëra udhëtarë e turistë të tjerë. Atmosferë e jashtëzakonshme. Sheshi “San Marco” kthehet në vend përqafimesh dhe mijëra turistë fiksojnë kujtime përmes aparatesh dixhitalë. “O Zot, ku jam këtu?” – i flas vetes në heshtje. Por nuk kam kohë të mendohem gjatë. Sepse edhe këtu më shtyjnë dhe më fusin në një rreth të çrregullt, ku qindra njerëz vallëzojnë Shtrausin… Disa minuta më vonë ndihem i lodhur nga lumturia. Si në pak orë të jetës sime. Venecia, kjo magji e pakrahasueshme mes ujit dhe tokës, mes qiellit dhe detit, ngjesh gjurmën thellë, thellë në ndërgjegjen time dhe mua më duket vetja si një pulëbardhë, që pas disa orësh do të marrë fluturimin drejt qiejve të tjerë, fare afër. Drejt qiejve të Shqipërisë sime…

Pyetje që nuk shtrohen

Nga: Blendi KAJSIU

Debati që u zhvillua së fundi rreth deficitit buxhetor mes PS-së dhe PD-së, në shumë aspekte të linte me gojë hapur. Partia Socialiste nga njëra anë akuzonte Partinë Demokratike, se ishte treguar dorëlëshuar me shpenzimet buxhetore dhe me rritjen ‘populiste’ të pagave dhe pensioneve, nga ana tjetër denonconte rritjen qesharake të pensioneve. Ajo që nuk thuhej, ishte se si dhe sa duhet të rriteshin pensionet dhe pagat. Apo mos qëndrimi i Partisë Socialistë ishte se rrogat dhe pensionet nuk duheshin rritur fare? Ky do ishte një qëndrim i çuditshëm i një partie socialiste, në një vend si Shqipëria, ku shumë pensione nuk mjaftojnë as për mbijetesë. Përballë PS-së qëndronte Partia Demokratike, e cila me mjaft patos nëpërmjet liderit të saj, Berisha, deklaronte se si askund dhe asnjëherë tjetër po rriste pagat dhe pensionet në mes të krizës. Ajo që nuk thuhej ishte se në fakt rritja për shumë pensionistë ishte qesharake. Pas përqindjeve “bombastike” që jepte qeveria, shpesh fshihej një pesëmileksh i vjetër në muaj, që zor se ndihmonte në përballimin e jetesës së pensionistëve. Aq më tepër me rritjen e çmimit të energjisë elektrike dhe me mosfunksionimin e skemave subve money ncionuese të shtresave në nevojë. Gjithë kësaj zallamahie, së fundi iu bashkangjit edhe FMN-ja, me të njëjtën parrullë, që tashmë e valvit kudo në botë, pavarësisht rrethanave; shkurtoni shpenzimet buxhetore! (Dhe kur FMN-ja thotë shkurtoni shpenzimet, ajo që ka ndër mend mbi të gjitha është mos rrisni pagat dhe pensionet). Kjo thirrje u përqafua menjëherë nga pozita që i futi një shkurtim të befasishëm buxhetit. Ndërkohë që opozita krenare e denoncoi këtë veprim si shenjë e pastër e krizës në të cilën ndodhet vendi.Ajo që nuk u shtrua fare për diskutim ishte pyetja e thjeshtë politike dhe parimore; si duhet shpërndarë në buxhet përballimi i krizës në të cilën ndodhet vendi? Sa duhet të përballojnë ata që fitojnë më shumë dhe ata që fitojnë më pak? E thënë thjesht fare; në Shqipëri ka sektorë mjaft fitimprurës si telefonia celulare apo sistemi bankar që janë pothuajse tërësisht në duart e kapitalit të huaj dhe që nxjerrin qindra milionë euro fitim jashtë Shqipërisë çdo vit. A mund të tatohen më shumë sektorë të tillë me fitime marramendëse për standardet shqiptare, në mënyrë që të garantohet rritja e pensioneve dhe pagave minimale? A nuk duhet vallë një sistem progresiv taksash në mënyrë që barra e krizës financiare të shpërndahet sa më drejtë dhe të mos peshojë më shumë në supet e atyre që kanë të ardhura më të ulëta? A nuk është e drejtë që ata që kanë përfituar dhe përfitojnë më shumë nga ritmet e zhvillimit shqiptar të tatohen më shumë? A ka kuptim që në një kohë, kur qindra mijëra pensionist shqiptare nuk përballojnë dot jetesën sektorë të caktuar kanë nxjerrë fitime marramendëse prej qindra milionë eurosh nga tregu shqiptar?Është e natyrshme që FMN-ja nuk i shtron pyetje të tilla pasi në fund të fundit ajo është një agjenci në funksion të kapitalit ndërkombëtar, nga i cili varet dhe vlerësohet. Ndaj nuk ka për të ndodhur kurrë që FMN t’u kërkojë autoriteteve shqiptare që të mbledhin më shumë të ardhura nga sektorët më fitimprurës, si telefonia celulare apo sektori bankar. Nuk është punë e FMN-së të shqetësohet për pensionistët shqiptarë, që nuk e mbyllin dot muajin, apo për mijëra prej tyre që vdesin nga pamundësia e blerjes së ilaçeve cilësore. Në doktrinën ekonomike të FMN-së, pabarazia është e nevojshme për zhvillimin ekonomik, ndërsa zhvillimi ndodh vetëm nëpërmjet investimeve të huaja, që për pasojë nuk duhen trembur me taksa por duhen tërhequr me lehtësira.Problemi fillon kur pyetje të tilla nuk shtrohen as nga Qeveria, as nga opozita dhe as nga mediat tona “të lira”. Qeveria jonë nuk ka këllqet, legjitimitetin dhe mbështetjen e duhur popullore për t’u përballur me pushtetin e multinacionaleve dhe të kapitalit ndërkombëtar në mbrojtje të interesave të shtresave në nevojë, siç janë p.sh. pensionistët shqiptarë. Synimi i saj parësor është mbajtja e pushtetit dhe për këtë i duhet patjetër mbështetja ndërkombëtare dhe legjitimimi që vjen nga jashtë me heqje vizash apo me integrimin e pafund në BE. Opozita nga ana tjetër ka po kaq nevojë për faktorin ndërkombëtar në betejën e saj “madhore” të Ruzhdies. Ndaj ajo nuk ka kohë të diskutojë për gjëra banale, si rritja e pensioneve dhe shpërndarja më e drejtë e të ardhurave në ekonominë shqiptare. Edhe pse emrin e ka Partia Socialiste, edhe pse Shqipëria vazhdon të jetë vendi me polarizimin e të ardhurave më të madh në rajon, pra edhe pse diferenca mes atyre që kanë shumë dhe atyre që kanë pak veçse rritet.Së fundi, media jonë e lirë nuk i cek dot çështje të tilla thellësisht politike për dy arsye. Së pari, sepse ajo vetë është produkt i kapitalit dhe nuk mund të kërkojë tatimin e fitimit të tij apo një rishpërndarje me të drejtë të të ardhurave nga ata që kanë shumë drejt atyre që kanë më pak. Së dyti, sepse sektorët shumë fitimprurës që zotërohen nga kapitali i huaj si telefonia celulare janë një burim tejet i rëndësishëm reklamash. Madje ky sektor është aq i fuqishëm saqë ndryshe nga bizneset shqiptare nuk ka nevojë për një media të vetën që të mbrohet, pasi ai mund t’i blejë të gjithë sektorin.Ja pse kur diskutohen shkurtimet në buxhet disa çështje sa themelore, po aq edhe politike dhe parimore si rishpërndarja e të ardhurave nuk diskutohen. Ja pse diskutimi i buxhetit “të trash” me akuzat dhe kundërakuzat, me teknikalitet dhe përqindjet pafund që shërbejnë për të fshehur një të vërtetë të thjeshtë. Barrën më të madhe të krizës financiare së pari do ta përballojnë ata që kanë të ardhura më të ulëta. Po si? Thjesht duke mbetur të varfër.

I RIU 20 VJEÇAR E. LLUKAJ I KËRCËNUAR ME JETË

Pavarësisht se jetojmë nëvitin 2010, ku Shqipëria pretendon të hyjë në BE, fatkeqësisht hasmëritë e llojeve të ndryshme, si ato të ndodhura edhe për shkaqe të dobëta ose të çastit, për çështje pronësioe e konflikte të tjera, vazhdojnë që të marrin jetë njerëzish si dhe të rrezikoj ervin në mjaft të tjera pa marrë parasysh moshën, qofshin të rinj apo të vjetër. Dhe të gjitha këto ndodhin bazuar në Kanunin e Lekë Dukagjinit, që në Shqipëri dhe në veçanti në Verin e Shqipërisë ende zbatohet ndonëse është 600 vjeçar dhe jo në dokument ligjor dhe si rrjedhojë e këtij kodi mesjetar në këto 20 vitet e fundit janë marrë jo pak jetë njerëzish, qofshin të fajshëm apo të pafajshëm dhe ku shumë të tjerë aktualisht janë në rrezik dhe në kërcënim të vazhdueshëm.
Një rast ekstrem, ku jeta dhe vdekja janë kaq pranë njëra-tjetrës, është në fshatin Guci e Re në komunën Rrethina të rrethit të Shkodrës. Ngjarja që prej vitesh është shumë problematike, ku rrezikon në veçanti jetën e të riut Ervin Sulejman Llukaj, banor i këtij fshati. Kjo histori konflikti, zanafillën e saj e ka në vitin 2003. Pikërisht më 3.12.2003, i ati i Ervinit, Sulejman Llukaj, ka goditur për motive të dobëta, pas një zënke të çastit, shtetasin Sami Plavën, banor po të këtij fshati. Ajo që vlen për tu përmëndur dhe për tu vënë në dukje, për tu shkruar dhe sensibilizuar, është fakti se pas shumë përpjekjeve të bëra edhe nga shoqata dhe organizata të ndryshme pajtimi për një sheshim konflikti, një gjë e tillë nuk është arritur, duke mbetur një plagë e hapur dhe gjithnjë kërcënuese, për marrjen e jetëve të njerëzve dhe në veçanti të të rinjve. Në vitin 2005, i ati i të riut 20 vjeçar Ervin Llukaj, i quajturi Sulejman Llukaj vdes për shkaqe natyrore. Kjo vdekje si duket e ka acaruar edhe më shumë situatën duke rritur rrezikshmërinë e pritshme të hakmarrjes mbi tre trashëgimtarët, me synim djalin e madh të kësaj familjeje Ervin Llukaj apo dy vëllezërit e tij më të vegjël, Shkëlzen Llukaj 16 vjeç dhe Orion Llukaj 6 vjeç, të cilët së bashku me nënën e tyre Lindita Llukaj janë familjarët e të ndjerit Sulejman Llukaj. Këtë familje pra, e pret pushka e hakmarrjes, e kësaj hakmarrjeje që përditë e përnatë mbush kronikat e zeza, e kësaj hakmarrjeje që në vëndin e quatjtur Livadhe, afër lagjes Kiras te qytetit të Shkodrës ka grumbulluar qindra familje të ngujuara, ku as fëmijët nuk mund të shkollohen dhe askush nuk mund të kalojë me shumë se kulla ku i detyron kodi mesjetar i Lekë Dukagjinit të rrinë. Ky kod është vërtet i vjetër, por ja që nuk po i kalon kurrsesi koha. Ngjarja në fjalë, siç e thamë më lart ka ndodhur në vitin 2003 dhe hasmëria vazhdon. Por ka shumë raste që pushka hakmarrëse e kësaj natyre ka marrë jetë të pafajshme edhe pas një shekulli. Gjithsesi, rasti i të riut Ervin Llukaj është shumë serioz. Para pak ditësh, konkretisht më 10 korrik 2010, djali më i madh i familjes Llukaj, Ervin Llukaj, qëllohet me armë zjarri nga persona të paidentifikuar, por fatmirësisht pa rrezik për jetën. Mëndohet se kjo ngjarje ka ndodhur si rrjedhojë e konfliktit të lindur në vitin 2003, me synim gjakmarrjen.
Kështu i riu 20 vjeçar Ervin Llukaj, pasi ka arritur të njoftojë familjarët e tij për ngjarjen e ndodhur, për rrezikun serioz për jetën e tij pikërisht në fshatin ku banon, aty ku ndodhi tentativa për ta pushkatuar, është detyruar të largohet nga shtëpia në drejtim të paditur, vetëm e vetëm për të shpëtuar jetën që i kërcënohet në çdo orë të ditës e në çdo orë të natës.
Për fatin e tij tashmë janë të shqetësuar e ëma dhe dy vëllezërit e tij më të vegjël. Ata rrinë të frikësuar dhe me shpresë të mos dëgjojnë lajm të zi për të. E cili do jetë fati i këtij të riu nuk dihet. As fati i dy jetimëve të tjerë më të vegjël nuk dihet si do jetë, pasi Kanuni tashmë nuk e pyet fare ku “rri me shtëpi” ligji.
Pra, ky është fati tragjik i familjes Llukaj në fshatin Guci e Re te Komunës Rrethina, në qytetin e Shkodrës, në Veri të Shqipërisë, ku ligjin e bën Kanuni.

Redaksia

Kisha monumentale e Shelbuemit të Rubikut,tempull i shenjte i kultures sone kombetare

Nga Gjergj Marku

Çdo udhëtari që merr udhën për nga Miloti, kalon urën monument me harqe, që sot e 80 vite mban emrin e mbretit Zogu i Parë, për të vijuar luginës së Fanit, tutje ku bashkohen Mati me lumin Fan, një luginë që ditarmbajtësi dhe shkrimtari Fabian Barcata, një famullitar i njohur austriak i viteve ‘900 e ka quajtur si “ma të bukurat e botës”, në të hyrë të Rubikut, syri të zë mbi një shkëmb të bardhë një nga kishat më monumentale në Shqipëri, atë të Shëlbuemit. E vendosur mbi një shkëmb gjigand të bardhë, duket se mbahet në gjirin e një prej maleve më epike të Shqipërisë së Epërme, formësuar i tërë në shkëmbenj të bardhë, si një mister të grish të ngjitesh atje lart. Padyshim, tërë kuvendi atje, përbën një nga komplekset më të bukura që ka vendi ynë, në sfondin që ai krijon, qoftë si kompleks kishtar, por dhe turistik.
Bashkia e qytetit ka ndërhyrë në ndriçimin e rrugës, ndërsa nga misionarja austriake Marianne Graf, është financuar për Udhën e Kryqit dhe për disa restaurime në pjesët e brendshme si dhe vënin e një obelisku, mishërim i simbolit të bashkëjetesës ndërfetare. Ndryshe nga Elbasani a rajone të tjera, ku simbolet fetar gjergj1 e kanë sjellë ngatërresa ndërfetare, këtu në majë të shkëmbit që kundrohet kilometra të tërë larg, edhe pse ka një popullsi homogjenikisht katolike, eshte vendosur ky obelisk multifetar, i qarkuar nga drita të shumta e të shumëllojshme, që në darkë i jep një pamje madhështore tërë këtij vendi.

Shkrepi i Rubikut
Futja në rrjedhat rrëfyese të romanit LULE, që ka shkruajtur para 100 vitesh mbi këta shkëmbenj të bardhë Fabian Barcata, është befasuese, me një përshkrim brilant, që ai i bën vendit ku do të zhvillohen ngjarjet dramatike, që kanë lidhje me fatin e një vajze malësore, të pastër si drita e një qielli të kthjellët, Lulen, personazhin më të veçantë që ndeshet në romanet shqiptare, por që pikësëparit sjell në vëmendje të studiuesve deri dhe për qytetarët e Perendimit doket dhe zakonet ndër shqiptarët e viseve të Veriut.
…Shkrepi i Rubikut asht shumë i madh dhe duket si t’ishte vendue prej ndonji vigani në nji nga luginat ma të bukurat e botës. Kjo dorë vigani, duket si ta kishte sheshue ma parë vendin dhe si t’i kishte largue malet penguese njenin nga tjetri tue përbamë në këtë mënyrë një luginë të vogël me nji kunorë malesh rreth e përqark. Në mes kësaj lugine ngrihet shkrepi kolosal në vetmi, me pamje të madhnueshme. Erdhën pastaj njerëzit, panë se atje ishte nji vend i bukur banimi, dhe themeluen mbi shkrep shtëpinë e vet të thjeshtë. Atje nalt jetuen e vdiqën brez pas brezi.
Ma vonë erdhi një popull pushtues, thadroj në majë të shkrepit shejet e veta pushtimi me shqipet fitimtare të legjioneve ushtarake, bani forcime të ndryshme, themeloi mure vigane me pirgje e frengji, në atë mënyrë sa mali u ba nji fortesë romake e papushtueshme. Por dhe vetë madhnia e Romës ra dhe u shkatërrue. Muret u rrëzuan dhe njerëzit u zhdukën. Rubiku ngeli si andërr, ngeli i harruem nga të gjithë, deri sa pej viseve të largta erdhën disa njerëz të përshpirtshëm pa pushkë e pa top, kjo çerdhe u pëlqeu atyne.
Mbi rrënimet e bamuna nga kamba pushtuese ngritën përmes lutjeve që i naltojshin Perendisë, nji Kishë e nji Kuvend. Pastruen dhe rregulluen pyllin, e dlirën nga gjaja e egër dhe e rrezikshme; livadhe dhe ara bleruan nga duert e tyre kujdestare dhe vunë rreth e qark shumë bimë të bukura e të dobishme.
Këso dore qe Abacia e Benediktinëve të Rubikut. Kaluan me qinda e qinda vjet. Mbas zhgunit të zi erdh zhguni i murrmë: Benediktinët u zëvëndësuan prej Françeskanëve. Këta tue ndjek gojëdhënat e të parëve të vet, u përpoqën, vuejtën, u salvuen për të mirën e të mbarën e popullit të Shqipnisë.
Prap kapërcyen qinda e qinda vjetësh, deri sa erdhi ora e zezë për tokën dhe popullin shqiptar. Ushtri turke i përkshkuen viset shqiptare, tue plackit, tue rrëmbye, tue mbyt, tue shkatërrue e tue zezue. Prap vendi i qetë i Rubikut u ba menjëherë nji grumbull rrënimesh. Vetëm kisha ngeli e papërkitun. Përsëri kaluen katërqind vjet dhe prap në Rubik gjindet një murg, i cili mundohet e përpiqet me ngjallë nji jetë të re mbi ato rrënoja… gjergj2

Rubiku sipas mitologjisë greke
Ndue Dedaj, studiues, në librin e tij “Toka e katedraleve” na çon në historinë e largët të këtij kuvendi në një version mitologjik grek.. Me këtë kishë duket se është i lidhur pazgjidhshmërisht dhe emri i Rubikut vetë, një qytet i vogël verilindor sot. Sipas mitologjisë greke hyjnia Robigo ka qenë hyjnia që personifikonte ndryshkun, një sëmundje që prekte drithërat. Për nder të saj në këto anë bëheshin dhe festa, ku njerëzit i luteshin asaj që ta largonte ndryshkun nga drithërat. Në ato festa që ishin themeluar nga Numa Pompili e që organizoheshin me 25 prill, hyjnisë i thershin një buçë të kuqe, një dele dhe i blatonin verë. Mirëpo këtë perendi në Rubik duhet ta ketë sjellë jo ndryshku i drithërave, po ai i tokës që ishte për shkak të mineralit të bakrit. Shpesh ujërat e tij acide i thanin bimët që në rrënjë. Kështu mund të ketë mbetur në këtë vend emri hyjnor Rubik, ashtu sic ekziston dhe ndonjë version tjetër.
Por nëse në Rubik nuk qe ulur ndonjë hyjneshë e bukur e ndryshkut, nuk pati ndodhur e njëjta gjë me shenjtorët e dishepujt e tyre, që patën themeluar në hershmëri një nga tempujt me të njohur të Krishtërimit në Shqipëri. Vetëm një çudi do të kishte mbase në kishën qindravjeçare të Shëlbuemit në fillim të këtij shekulli nuk do të lejohej ta vizitonte atë mbretëresha e pakurorëzuar e shqiptarëve, Miss Edit Durham, që vinte me kalin e saj të lodhur brigjeve të Fanit. Por kjo grua fisnike nuk do të jetë zemëruar nga ky fakt duke e njohur jetën e rregulltarëve. Objekt i saj me siguri duhet të ketë qenë vëzhgimi nga afër i njërit prej monumenteve më të famshëm të kultit dhe të kulturës mesjetare dhe Rubiku ka qenë njëri nga të katër kuvendet benidiktine të Mirditë

Rëndësia historike dhe arkitekturore
Pikërisht vendosur mbi këtë shkrep të bardhë të Rubikut, këtu dallohej një kompleks kishtar modern me kishën, qelën famullitare, kolegjin, kumbanoren, rezidencën verore si dhe jo pak mjedise të tjera, ndërtuar me një arkitekturë të rrallë, me paraqitje të brendshme grafike artistike (afreskët). Objektet janë restauruar shpesh herë. Kompleksi kishtar ishte vendosur në një ballkon natyror, gjithë shkallë e rrugina të gdhendura e të latuara nga dora e njeriut në masivin dekorativ të Gurit të bardhë. Në tërësinë e vet, një vepër arti unikale, një pikë turistike e preferuar dhe mbi të gjitha një monument kulture i veçantë. Aty ka shkruajtur papushim Gjeçovi shkencëtar, i cili në njërin nga gurët poshtë kishës ka gdhendur emrin e tij; aty ka rrjedhur muza e Fishtës poet, janë mbushur fletët e ditarit historik të At Pal Dodaj, famullitari austriak Franz Barcata do të hidhte shënimet e tij për 10 vite në ditarin e tij të rrallë, apo do të nxirrte nga duart e tij punime të papërsëritshme Leon Kabashi, piktor. Aty do të pritej me madhështi Prend Doçi pas kthimit nga mërgatat e gjatë politike në vitin 1888.
Nisur nga stili i ndërtimit është thënë se kisha i përket shekullit të XII, ku Ipen, përcakton vitin 1272. Dedaj thotë se historianët, nëpër ravgimet e mesjetës, i kanë mbledhur me mundim, gjurmë-gjurmë, dëshmitë historike mbi vjetërsinë e Rubikut kishtar, fillimisht kuvendin benediktin të njohur me emrin “sankti Salvatoris Arbanensis”, i cili me këtë emër paraqitet për herë të parë në një dokument të datës 19 qershor 1166. Që kuvendi ka qenë në fillim i Benediktinëve, studiuesit e lidhin dhe me përmendjen aty të inocentit Abat, emërtim ky që është karakteristik vetëm për benediktinët e jo për françeskanët apo për domenikanët.
Françeskanët e marrin më vonë në zotërim, aty ku sot është kuvendi dhe kisha e tyre (S. Salvatoris e Shelbuesit), mund të thuhet që nga shekulli XV, citohet F. Cordignano. Historiani i krishtërimit ndër shqiptarë, Zef Mirdita, citon pastaj Th. Ippen-in dhe M. Shuflay-n në përshkrimin e afreskëve të përmendura të kësaj kishe: “Kisha ka qenë pikturuar me freska dhe me citate nga Besëlidhjë e Re dhe me emrat e shenjtërve të pikturuar, ndër të cilët është dhe emri i Shën Astit, ipeshkvit dhe martirit të Durrësit, por ka dhe dëshmi të kulturës bizantine, gjegjësisht monedha me shkrim bizantin.”
Farlati nga ana e tij njofton se “S. Salvator de Rebico” është famulli e thjeshtë në shekullin XVII, çka është e kuptueshme me rrënimin që pësoi kisha katolike në Shqipëri gjatë dyndjeve islamizuese të Turqisë. Kuvendi i Rubikut u ripërtëri në vitin 1898, i njohur si Kuvend i Noviciatit.
Me emrin dhe veprën e prelatëve të përvutë e zëmëdhenjt françeskanë është i lidhur çdo ndryshim dhe progres në historinë e këtij vendi sa të lakmuar për pozitën gjeografike dhe prirjen e njerëzve për qytetërim, aq të vështirë për ta kryer këtë mision për shkak të varfërisë, luftërave etj.
Si kishë historike, Shëlbuemi i Rubikut, gjithnjë kishte mbajtur në trup dhe absidë gjurmët e moshës së vet të hershme, mbishkrime në mure apo kumbonë, datime të ngjarjeve që lidheshin me të. Kishin mbërritur këto gjer te At Fabian Barcata. Ai i tërheq vëmendjen vizitorit, K. Shteinmetz, te viti 1472, në absidën e kapeles së stolisur me afreske tepër të rëndësishme të kishës së Rubikut, një monument madhor i mesjetës shqiptare. Ka qenë gdhendur në një gurë të Rubikut gjithashtu dhe një mbishkrim i At Shtjefen Gjeçovit në fillim të shekullit XX, kur ai mblodhi doke dhe shkroi një vepër letrare. Rubiku vazhdonte të mblidhte figura të njohura të kishës dhe kulturës. At Gjergj Fishta do të ndërtonte Absidën e kishës dhe do të shkruante fragmente të tragjedisë së tij “Juda Makabe”. Shërbeu në Shelbuem të Rubikut gjer në fundin e tij tronditës dijetari i madh françeskan, etnologu dhe folkloristi At Bernardin Palaj. Po dhe piktori At Leon Kabashi deri në 1967, i cili me art kishte pikturuar kapelet e Shkodrës.
Nga Rubiku doli një nga poetët e parë të Rilindjes, prifti i kultivuar, trim e atdhetar Imzot Prend Doçi, që u nis për udhë të gjatë nëpër botë, po bëri abacinë e Oroshit. Doçi është modeli i shqiptarit që e ngjiti qytetërimin në male. Në lartësitë e Malit të Shenjtë e gjeti Edit Durham dhe i bëri një portret brilant më të fisëm se të lordëve të Anglisë. Nga kjo Luginë e Fanit doli dhe Pashko Vasa, bashkë me formulën e tij unikale të shqiptarisë “Feja e shqiptarit asht shqiptaria”, për t’i rrëfyer botës të vërtetën mbi Shqipërinë dhe shqiptarët, për të qenë diku larg dheut të tij dhe diplomat e guvernator. Por dhe shumë intelektualë të ditur të kohëve të reja, profesorë, inxhinierë, specialistë të fushave të ndryshme etj.
Shëlbuemi zëmadh i Rubikut, prej nëntëqindvjetësh i dokumentuar, ishte tempulli i vëllezërve të vegjël të Shën Françeskut, që besohet të ketë shkelur në Lezhë (1221) për të mbjellë pishën që do të njihej me emrin e tij. Afresket, pikturat murale, do të mbanin gjurmët e një arti të madh mesjetar. Në kreshtën e naltë të shkrepit të bardhë, rrinte kalaja e Judejve, që në popull njihej si e gjodhive.

Historia me Ahmet Zogun
Në këtë kuvend historitë janë të pafundme, shumë janë shkruar e shumë prej tyre qarkullojnë si gojëdhëna. Një nga ato të fiksuara në një ditar lidhet me Mbretin e ardhshëm të shqiptarëve Ahmet Zogu, dhe pikërisht me njërin prej fretërve të këtij kuvendi, At Pal Dodajn, autor i një Ditari Historik me vlera të spikatura.
Ushtria austro-hungareze me 1916 kërkon të internojë nipin e Esad Pashë Toptanit, Ahmetin e ri. Duke mos patur tjetër shpresë, nëna e tij i çon fjalë pader Palit, që asokohe ishte superior i Kuvendit Françeskan të Rubikut, ta ndihmonte, dhe ky menjëherë vete dhe e merr në Burgajet të Matit për ta strehuar në këtë vend të Rubikut. Kështu për dy javë Mbreti i ardhshëm i shqiptarëve do të vazhdonte të ishte “xhakon” në seminarin mbi shkrep të bardhë, duke qenë i pari dhe i vetmi “seminarist” i besimit mysliman, që do ta kapërcente pragun e atij Kuvendi.
Idhëtia e kësaj historie vjen 11 vjet më vonë kur rasti do ta sillte që pader Pali të hynte në burgun e Mbretit. I dëshpëruar, në Ditarin e tij, me 1925, do të shkruante se “kurrë nuk ia kishte marrë mendja se do t’ia shpërblente kështu “seminaristi” i tij i dikurshëm.
Kishte qenë një ndërhyrje e menjëhershme e Nënës së Zogut që Frati të linte qelinë e Mbretit, që jo vetëm e kishte pas shpëtuar nga internimi, por ia kishte rregulluar punën që të vazhdonte studimet në Austri.

Epilog
Në vitin 1967 me dëbimin e franceskanit të fundit At Leon Kabashi u shua një nga tempujt historikë më të moçëm të Shqipërisë. Në fasadën e kinemasë ku shfaqeshin përgjithësisht filma rusë me “realizëm” u vendos një pankartë karikaturë ku stigmatizohej kisha dhe feja. Dalëngadalë u shkatërrua gjithcka arkivi, biblioteka, pikturat murale aq të përmendura, reliket. Mbeti në këmbë vetëm godina e kishës që erdhi duke u degraduar me kalimin e viteve. Kumbona me mbishkrimin “Popullit fisnik të Rubikut. 1932”, u përdor si çangë për të mbledhur punëtorët e uzinës. Bashkë me godinat e kishës, rezidencës, kuvendit dhe mjedisi i jashtëm aq harmonik e funksional, i gdhendur në cdo cep; hyrje-daljet si të një kështjelle, ballkoni veror, kumbanorja prej guri në majë, deri bodrumet e qelës, që përbënin një kat gjysëm të nëndheshmë, u degraduan dhe shkatërruan.
Duhet nderhyre per ta mbajtur ne gjendje te mire kete tempull te shenjte te kultures tone kombetare,i cili tashme me kalimin e autostrades se re bri lumit Fan,eshte bere nje nga vendet me joshese per tu vizituar kesaj lugine nga vizitore vendas dhe te huaj.

Gazetaret ne krize apo krize per gazetare!

Nese ka persona qeduhen falenderuar nga i gjithe opinioni publik i rajonit te Shkodres, ata jane njerezit apo pronaret te cilet prej mese 13 vitesh kane bere te mundur hapjen e disa mediave vizive ne Qarkun e Shkodres. Fillimisht u celen Shkodra TV1 (tashme TV1 Channel), Rozafa TV, Puka TV, Malesia TV qe u mbyll, TV Kopliku, TV Antena Nord dhe Blue Sky, i cili nuk duhet lakuar shume pasi eshte krejtesisht ndryshe, me nje tjeter drejtim specifik, ate te muzikes. Pra gjithsej Qarku i Shkodres ka 6 televizione, ku 5 prej tyre ose “5 heronjte” e mediave vizive te Shkodres e me gjere, pa perfshire Blue Sky, kane nderruar disa pronare por edhe me qindra gazetare, operatore, teknike, montazhiere, drejtore e kryeredaktore. Per shume shkaqe e arsye ata nuk e kane gjetur veten dhe stabilitetin e duhur ne keto profesione, sa i lakmuar e i bukur, aq edhe i veshtire. Ata jane rrekur sa ne nje televizion ne tjetrin, qofte edhe per mangesi profesionale te jo pake gazetareve dhe njerezve te medias, por dhe per mungese profesionalizmi menaxhimi te pronareve te mediave te cilet nuk e njohin kete fushe dhe kjo madje, duhet thene fort e qarte. Edhe pse prape se prape pronaret duhen falenderuar pavaresisht se jane pedagoge, bisnesmene, shofere, ish- te burgosur politik etj., nderkohe qe duhet vene ne dukje se nese ata do te kishin qene te keqinj, ne nuk do te kishim punuar me te tille, por edhe nese ne do te kishim patur mungese profesionalizmi, ata nuk do te na kishin marre dhe mbajtur ne pune. Edhe pse na kane trajtuar dhe vazhdojne te ne trajtojne si refugjate per te mbrojtur interesat e tyre dhe qe i kane te lidhura me politiken, sa i takon nivelit te rrogave, kontratave te munguara te punes, sigurimeve shoqerore e shendetesore, faktore qe ndikojne drejtpersedrejti tek profesionalizmi i gazetareve, pronaret bejne sikur i paguajne dhe gazetaret bejne sikur punojne. Sa per ilustrim, mund te thuhet se niveli i pagesave aktuale ne mediat vizive te Shkodres, pergjithesisht eshte nen nivelin rrogave te vitit 1997 dhe ne vijim, kur ato u celen per here te pare.
Vitet e fundit eshte vene re ne jo pak raste, cfare vihet re eshte kriza si tek gazetaret ashtu dhe tek pronaret apo punedhenesit ne pergjithesi ne kete sektor. Keta te fundit rrine duke bere prova edhe nga halli per ata qe marrin ne pune here pas here, ne nje moment kur ka raste qe gazetare te afte ose kane dale si te papune, ose vazhdojne te punojne pa iu dhene vendi i duhur dhe sipas merites, por ne baze te te disa preferencave te tjera. Kjo ndoshta edhe per mungese te te pavaresise ekonomike apo edhe politike nga e cila kur mediat u sherbejne, mund te jape pak para. Realisht me se shumti parate po vijne nga te vdekurit, me perjshtim te TV Antena Nord dhe kjo qe nga koha kur eshte hapur ne vitin 2000. Politika me i merr me shume se u jep mediave, duke mos lejuar as pronaret e mediave te kene pavaresi ekonomike dhe politike, duke i mbajtur peng. Kete deshmojne me se miri fakti se te 5 televizionet e qarkut te Shkodres vazhdojne te jene ne ndertesa me qera me perjashtim te Blu Sky TV. Kjo do te thote se mediat nuk jane ngritur si bisnese pervec TV Koplikut ne nje fare menyre, pervec kohes se fushatave elektorale duke vepruar “ush-ush” si gjithekush. Te kthehemi serish tek faktoret qe kane cuar ne kete krize te dyanshme dhe ku sejcila pale ka interesat e veta. Po ti referohemi shifrave konstatohet dhe rezulton se ne mediat lokale te Qarkut te Shkodres, perfshi edhe shteteroret SHRT dhe Rdio Shkodra, qe me seshumti po ti referohemi punes qe bejne mediat private te duken si te dale mode osesi pensioniste, mesohet se jane te punesuar rreth 150 persona. Me te drejte lind pyetja: sa jane pagat e tyre dhe se a u paguhen sigurimet shoqerore te detyruara me ligj? Me kompetence mund te themi se paga mesatare mujore e nje gazetari ne Qarkun e Shkodres sot eshte 15.000 leke te reja. Pagat ne shume raste jane qesharake, deri ne 5.000 leke te reja ne muaj. Me qesharake eshte ceshtja e sigurimeve. Po te verifikohen listat perkatese ne Zyrat e Punes, konstatohet se jane te siguruar jo me shume se 3-4 persona per televizion, pjesa me e madhe e te cileve jane jane familjare, te aferm dhe te njohur te pronareve. Ne mediat vizive te Shkodres, figurojne rreth 120 persona te pakten, te pasiguruar dhe me pagesa qesharake. Jane pikerisht keta persona te cilet mbajne te hapur televizionet, pavaresisht pagesave te ulta dhe sigurimeve shoqerore te munguara, edhe pse gazetaret per vete natyren e punes se tyre, mund te jene viktima deri ne vrasje. Eshte rrethqethese kur njerezit e medias, ata qe pasqyrojne te gjitha problematikat e jetes se perditshme, jane te keto kushte pune, pa permendur kontratat kolektive dhe individuale te punes, te cilat jane “molle e ndalueme” per te gjithe. Kjo ndodh ne nje shtet qe qellimisht i favorizon pronaret qe ti kete ne doren e tij per ti sherbyer politikes dhe qeverive ne pushtet sa here qe kane nevoje per mediat. Kjo tashme shihet qarte, pervec ndonje gazetari te pabindur qe pastaj si bukur- bukur i behet “dermani” nga pronari. Jo rradhe edhe tregu i medias ne Qarkun e Shkodres, nuk i ka njerezit e duhur dhe profesioniste. Ka jo pak gazetare, te cilet prej thuajse 20 vitesh vetem rishkruajne Komunikaten e Drejtorise se Policise, duke e mbajtur vazhdimisht mire me pushtetin dhe me pas duke siguruar edhe ndonje punesim ne shtet, duke e konsideruar keshtu me te drejte punen ne televizion, si pune te dyte. Keshtu eshte katandisur gazetaria jone edhe pas 20 viteve demokraci, alarm qe nese nuk eshte dhene akoma, duhet dhene sa me pare. Gazetaret jane kthyer ne trafikante te interesave te pronareve e keshtu jemi bere pothuajse te gjithe. Trafikante te interesave te pronareve si dhe te politikave dhe politikaneve qe vijne pas tyre, keshtu jane kthyer sot fatkeqesisht, gazetaret.

Vasel GILAJ

A po e rikthen Rama, Nanon?

taka Hamit TAKA

Dita-ditës po shtohen zërat për rikthimin e Fatos Nanos në jetën politike dhe drejtimin e PS-së. Nuk është një apo disa, por shumë socialistë, të thjeshtë dhe elitarë, në biseda mes tyre dhe në media. Interesant është fakti se midis tyre takon nga ata që i kanë qëndruar besnikë dhe kanë sakrifikuar për të, nga ata të tërhequrit, të cilët pranojnë pa dilema si udhëheqës të zgjedhurin e radhës dhe nga ata që e kanë siktirisur dhe kanë brohoritur për Ramën. Pyetja shtrohet: është nostalgji për liderin historik, rivlerësim racional pas mitizimit dhe mohimit total apo emergjencë për shpëtimin e PS?
Arsyetimi dhe gjykimi për gjendjen aktuale të PS-së të çon te kjo e fundit. Bile socialistët e ndershëm (duke përfshirë dhe ata të Mendimit Ndryshe) duhet të vënë alarmin: “Të shpëtojmë Partinë Socialiste!” PS është në krizë të brendshme, që në fakt është konvertim i krizës së lidershipit te partia. Dilema midis pjesëmarrjes në Parlament dhe bojkotit, midis opozitarizmit racional dhe absurdit bolshevik, midis protestave revolucionare dhe politikës realiste programore, që i përgjigjet sistemit të pranuar, anon nga logjika e realizimit të standardeve për integrimin e vendit në strukturat europiane. Kjo dëshmon se për një pjesë të mirë të anëtarësisë socialiste zoti Rama e mbylli ciklin e tij, si kapiten i një skuadre futbolli që nuk mundi të fitonte titullin e kampionit. Politika e tij abstraksionisto-futuriste e shkëputi nga realiteti dhe i imponoi kthimin në filozofinë e vjetër të konfliktualitetit dhe dhunës revolucionare. Për gati një vit PS dhe lidershipi aktual i saj realisht përdori një pjesë të madhe të potencialit ideor dhe strategjik të Guevarës me shokë për të përmbysur rendin kushtetues, për të krijuar një katrahurë dhe rebelim të ngjashëm me ’97, me synimin e vetëm, marrjen e pushtetit. Vetë PS, e izoluar dhe e braktisur nga populli, u mbërthye në një luftë të vërtetë revolucionare dhe imagjinare. Anatemoi gjithë komisionerët e saj, tentoi të përdorë presionin e rrugës, aplikoi politikën e bojkotit, ngriti çadra në mes të Tiranës, ku u syrgjinosën deputetë dhe aktivistë të PS, u organizuan skuadronet e mosbindjes dhe bllokimi i jetës së qytetarëve… Përfundimi ishte logjik dhe i thjeshtë: dështimi i plotë i kësaj filozofie, si e papajtueshme me vullnetin e popullit dhe standardet e vendit tonë. Prej kësaj erdhi zhgënjimi i patolerueshëm i socialistëve të thjeshtë dhe të arsyeshëm nga gjithë ato gënjeshtra idealiste të promovuara në politikën “e re” të Ramës dhe squllja e ndërgjegjes së partisë.
Inati, thonë të urtët, dërrmon shpirtin dhe i nxjerr në dritë edhe fundin. Pas inatit të zotit Rama me kundërshtarët e vet brenda dhe jashtë partisë, socialistët e ndershëm panë egon e verbër të tij, lakminë, babëzinë e makutërinë për pushtet dhe delirin e madhështisë së rreme të një mbinjeriu pseudoniçejan të kohëve moderne. Në valën e zemëratës kolektive pas humbjeve në zgjedhjet e 28 qershorit 2009 ata u përfshinë në vorbullën emocionale të kundërshtimit të verdiktit popullor, pranuan mashtrimet e Ramës për alibitë e humbjes së zgjedhjeve, për nevojën “e patjetërsueshme” të rizgjedhjes së tij në krye të PS dhe aksionin revolucionar politik. Por, pas çmendurisë njëvjeçare të trinitetit Rama-Ruçi-Ngjela, ata kuptuan dhe ndien rrezikun e asgjësimit politik të PS.
Aksioni politik njevjeçar i Ramës, veç dëmeve të pallogaritshme që i solli vetë PS, demokracisë ende të papërkryer dhe opozitarizmit parlamentar, pati një të mirë vetëm për Ramën. Ajo histori marroshe ishte një bankoprovë për rishtarët në radhët e PS-së, për të zbuluar përkrahësit e vendosur dhe kundërshtarët, për të njohur në thelb se çfarë bënin dhe çfarë mendonin partizanët dhe kundërshtarët kundër tij. Këtë e konfirmuan zgjedhjet e radhës në parti, të cilat u karakterizuan nga emërimet në krye të organizatave të rretheve, nga qejfmbetjet dhe krisjet midis bazës dhe instancave të larta. Nuk mjaftonin gjithë këto, por kryesocialisti paralajmëron përsëritjen e ritualit në shtatorin e ardhshëm, d.m.th. bën me dije për një valë marrëzish dhe absurditetesh të reja, gjë që duket se kryesocialisti po e kthen partinë jo më në një shoqatë për mbrojtjen e kapitaleve të karteleve ndërtuese, por në një formacion paramilitar. Këtë e dëshmon edhe vendosja e një polici në krye të socialistëve të Tiranës.…
Pikërisht qorrsokaku ku e ka futur partinë lidershipi rreth Ramës, e bën masën e madhe të socialistëve të humbasë toruan, të mos shikojë dritë në fund të tunelit dhe të rikthehet prapa, në gjurmë të vjetra dhe te lidershipi i vjetër. Kjo i ngjet historisë së skllevërve, që, kur kalonin te një padron i ri, dëshironin të ktheheshin tek padroni i vjetër, të cilit ia njihnin huqet. Në fund të fundit kjo tregon se Rama ua ka vrarë shpresën socialistëve të thjeshtë dhe tashmë ata e kërkojnë tek lideri historik i tyre, Fatos Nano, që do të thotë se Ramën e pret braktisja edhe e elektoratit tradicionalisht të majtë. Rikthimi i Nanos në gjirin e PS sigurisht që do të sillte parcelimin e përkohshëm të PS, por kërkesa për të është më tepër thirrje për ndryshim se sa parapëlqim për liderin. Një politikan i njohur thotë se, kush dëshiron të përforcojë nga brenda një parti duhet t’i afrojë rastin që kjo të trajtohet një herë me një padrejtësi të dukshme, sepse kështu ajo do të sigurojë një kapital ndërgjegjeje të mirë që deri atëherë ndoshta i mungonte…

Paralele mes Ramës dhe Nanos
Në shumë gjëra ata ngjajnë si vëllezërit siamezë. Pjesërisht ua ka imponuar subjekti politik, të cilit i kanë dalë për zot, ndonëse në periudha të ndryshme, ose më mirë mund të thuash se Rama imitoi pikë për pikë Nanon në linjat kryesore të filozofisë dhe strategjisë së PS. Ndonëse deklaroi se Ruçi i kishte mësuar filozofinë e të qenit anëtar i Partisë Socialiste, prej tij ka marrë vetëm patetizmin “patriotik” dhe veprimin e ashpër enverist. Litari nyje-nyje i frazave pa bukë, i frazave që nuk thonë asgjë, shpreh më së miri lidhjen e vazhdimësinë e detyrueshme, për të siguruar mbijetesën e partisë mëmë me anë të trukimeve e ngjyrimeve larashe nën pelerinën rozë të PS si dhe për një imazh ndryshe para ndërkombëtarëve. Së pari, që të dy përdorën të njëjtat slogane, gjoja nën një optikë të re politike, për t’u lidhur me elektoratin. Rama pështjelloi dynjanë me sloganin: “Përtej të majtës dhe të djathtës”, ku nuk shpjegoi asnjëherë se ç’donte të thoshte me të, por ajo ishte identike me “gjithëpërfshirjen” e Nanos. I njëjti slogan me fjalë të ndryshme, që në aparencë motivonte bashkimin mbi partitë, por në thelb, donte të thoshte, të gjithë kundër Berishës. Në këtë plan Rama është pasqyrim pasqyror (term nga fizika) i Nanos. Zoti Rama futi në tregun politik “politikën e re”. Edhe për këtë ende s’kemi marrë vesh se çfarë nënkuptonte ai vetë dhe as produktet e saj nuk i kemi parë. Por, substancialisht ajo zëvendësoi “meritokracinë” e Nanos, e cila degjeneroi me të drejtë në “shkërdhatokraci”, pasi socialistët shpresonin të drejtën eksluzive për “merita” pas marrjes së pushtetit me anë të kallashëve. Edhe në këtë rast kemi pasqyrimin pasqyror të Ramës te Nano. Të dy këta liderë, në vazhdimësi, operimin me slogane demagogjike e kanë linjën e retorikës politike të tyre, ashtu si kumarxhinjtë e regjur luajnë me bllofin…
Përsa u përket ndryshimeve, ato nuk janë shumë substanciale dhe nuk përbëjnë risi të Ramës, por flasin për avance të Nanos. Të paktën formalisht, kur në krye të PS ishte Nano dhe kur Kryeministër ishte Nano, në çdo bisedë, në çdo diskutim, në çdo marrëveshje, në çdo investim njerëzor dhe politik, flitej në emër të Partisë Socialiste dhe idealeve që ajo përcillte, kurse për kryesocialistin aktual çdo gjë kryhet në emrin personal të Ramës. Ndryshimi i dytë i dukshëm është përdorimi i mediave. Nuk mund të themi se Nano ishte për lirinë e plotë të mediave, por nuk përpiqej shumë për të qenë mbizotërues i tyre, ndërsa Rama i ka bërë mediat ta njohin mirë censurën dhe gazetarët autocensurën. Janë të njohura urdhërat banale me celularë në studiot e televizioneve, për të mos thirrur apo për të larguar këtë apo atë të ftuar nga emisionet me karakter politik e polemizues. Përsa i përket përgatitjes së liderëve të rinj nga gjiri i PS-së, në kohën e Nanos, kishin dalë një grup elitar nga socialistët e rinj në moshë. Ndërsa Rama pranon shumë të rinj në moshë, por nuk nxjerr liderë të rinj. I vetmi lider “i ri” nën drejtimin e Ramës është vetë Rama. Kurse të rinjtë e pranuar i përdor me qëllime tejet personale, pasi janë më të dëgjueshëm dhe janë më të etur për përfitime vetiake të pamerituara dhe jo ligjore.

Nano regjisor, Rama aktor
Krahasimi midis drejtimit të Nanos dhe Ramës në Partinë Socialiste ka edhe shumë anë të tjera të çelura e të errëta, ku mund të gjesh edhe ngjashmëri e ndryshime të tjera (për shembull në marrëdhëniet familjare, ku Nano i përballet realitetit, Rama i ikën), por në substancë thelbi mbetet i njëjtë: Fatos Nano, me natyrën e tij disi moskokëçarëse e tkurrte dhe e bymente Partinë Socialiste si në ciklet kozmike. Shkurt, Nano ishte regjisor në parti. I mirë apo i keq, kjo nuk është objekt i këtij shkrimi, le ta gjykojnë socialistët dhe historia. Edi Rama me natyrën e tij mbytëse dhe mbizotëruese me çdo kusht veç po e shkatërron malinjisht Partinë Socialiste. Përsa i përket shtrirjes dhe demokracisë së brendëshme në parti, politika e Ramës ka një dimension: vetëm ata që janë me mua dhe vetëm ajo që them unë. Kohët e fundit Rama u përpoq t’i japë vetes dhe partisë pamjen e martirit, për të tërhequr drejt vetes zemrën e zemërmirëve, për të paraqitur vetë pamjen e shpirtmirësisë, duke përfituar kështu kapital politik për zgjedhjet e radhës. Pranimet mekanike të disa vajzave dhe djemve, punonjës në Bashkinë e Tiranës, duke mënjanuar mjaft socialistë me përvojë dhe premtues për lidershipin socialist, tregoi frymën sunduese të klientelizmit, diletantizmit dhe autoritarizmit ekstrem të njëshit në lidershipin socialist. Pra, Rama është aktori kryesor në Partinë Socialiste, por jo regjisor, as i mirë e as i keq.
Fatmirësisht vetë socialistët ose pjesa më e ndjeshme e kuptoi të vërtetën dhe e ndjen se kryefjala e sotme e gjithë socialistëve të ndershëm duhet të jetë e përsëritur: “Të shpëtojmë Partinë Socialiste!”, rrjedhimisht dhe opozitën. Me Nanon apo pa Nanon, kjo varet nga vetë ata, është një çështje e brendshme e tyre. Pra me çdo kusht, me Nanon apo pa Nanon, duhet të shmanget rrënimi i partisë. Zërat që përmenda në fillim bëjnë një apel, të cilit i duhet përgjigjur. Alarmit të tyre PS duhet t’i thotë “PO” për rrezikun real që i paraqitet. Fundja më mirë një alarm i kotë dhe i parakohshëm se sa një alarm i vonuar. Profilaksia në vend të shërimit, do të thonin mjekët. Përvoja 20-vjeçare e socialistëve aktivë mund ta përcaktojë qartë diagnozën dhe terapinë. Por një gjë është e sigurt, shpëtimi i vërtetë i PS mund e duhet të vijë nga vetë PS. Sëmundja e vjetër: “t’i japim dhe një shans” nuk ka më shans për shpëtimin e PS. Këta zëra që sot kërkojnë Nanon kanë perceptimin e nevojës për ndryshime rrënjësore. Mbase një masë e mirë e socialistëve, pas dy dekadash, arriti në atë stad kuptimi të së vërtetës, që duhet ta kishte aplikuar që në qershorin e vitit 1991, me themelimin e saj, se besimi tek e vërteta fillon me dyshimin mbi të gjitha të vërtetat e besuara deri tani.

Precedenti “Vokshi”

Bashkejetojne nen nje strehe prej shume kohesh, kane edhe dy femije por ligejrisht jane te pamartuar. A duhet te deklarojne pasurine te dy keta individe, nese njeri prej tyre eshte subjekt i nr. 9049 dhe nr. 9367 (i ndryshuar) per deklarimin dhe parandalimin e konfliktit te interesave?
Ky rast nuk eshte hipotetik, por ka nje emer, ate te deputetes Albana Vokshi te Partise Demokratike. Deputetet e opozites e sulmuan deputeten e mazhorances per mos deklarimin e nje pasuria disa milione dollare, sipas tyre te bashkeshortit te saj. Madje, u publikuan ne media te shkruara dhe vizive edhe fakte konkrete qe tregonin qenien si aksioner ne shume kompani te ndryshme te z. Arjan Tartari, teksa as ky dhe as zonja Vokshi nuk pergenjeshtruan vlerat monetare te padeklaruara.
Ne cilesine e deputetes Vokshi, me nje deklarate per shtyp, beri me dije se i qendron dekralimeve te bera per pasurine e saj, por dha edhe nje version te sajin per arsyen e mosdeklarimit te pasurise se “bashkeshortit” Tartari.
Arsyeja eshte shume e thjeshte. Vokshi dhe Tartari nga ligji shqiptar nuk njihen si bashkeshorte zyrtare. E thene ndryshe, ata nuk kane lidhur nje kurore prane bashkise, ashtu sic ndodh zakonisht ne realitetin shqiptar. Natyrshem, pervec ketij akti formal ligjor, me te gjitha efektet Vokshi dhe Tartari jane bashkeshorte. Ata jetojne prej shume kohesh nen te njejten strehe dhe madje kane sjelle ne jete edhe dy femije. Por sic duket, ligjvenesi nuk ka parashikuar deklarim pasurie per bashkejetuesit, e palidhur zurtarisht ne martese. Kjo eshte vertete ironike, teksa ne kodin e familjes termi “bashkejetese” njihet zyrtarisht, madje thuajse me te drejta te barabarta dhe si martesa e zakonshme.
Te kete harruar ligjvenesi? Nese po, kur eshte vendosur ne kodin e familjes “bashkejetesa”, pse nuk eshte menduar edhe ndryshimi i ligjit per deklarimin e pasurise?
Rasti “Vokshi” rrezikon te krijoje nje precedent te rrezikshem ne realitetin shqiptar. 140 deputete, burra dhe gra ne Kuvendin e Shqiperise, nuk u kushton asgje qe, nese nuk jane te divorcuar, te divorcohen nga bashkeshortet e tyre dhe te gjitha pasurite ti kalojne ne emer te tyre. Behet fjale per pasuri, te cilat mund te vendosen duke shfrytezuar pozicionin dhe lidhjet e bashkeshortit, per shkak te te qenit deputet, minister apo edhe deri tek kryetar komune apo bashkie.
Duke ju rikthyer precedentit “Vokshi”, nuk ka akoma asnje deklarate nese posti i zonjes ne fjale si keshilltare ekonomike e kryeministrit Berisha gjata mandatit te pare te PD-se, ka ndikuar ne dhenien e koncensioneve per bashkeshortin “pa letra” Arjan Tartari. Sipas gjasave, Vokshi nuk ka asnje detyrim ligjor per te dhene keto shpjegime, pasi burri me te cilin bashkejeton dhe ka edhe dy femije, nuk eshte i njohur ligejrisht si bashkeshort. Ndersa Tartari, nuk ka asnje arsye per te deklaruar, pasi ai eshte thjeshte nje bisnesmen “beqar”, pavaresisht se ne gjendje civile rezulton babai i dy femijeve, te cilet kane per nene po ne gjendje civile, deputeten Albana Vokshi.
Per te mbyllur nje shteg te tille per te ardhmen, mendojme se rruga me e mire, eshte amendimi i ligjeve, per te perfshire edhe bashkejetuesit, si subjekt i deklarimit te pasurive bashke me VIP-at qe detyrohen nga ligji. Ka edhe nje mundesi tjeter, qe ligjit te lihet ne gjendjen aktuale dhe natyrisht, krijohet nje precedent shume interesant per fshehjen e pasurive te vena ne menyra jo shume te pastra. I vetmi efekt anesor ne kete rast, do te ishte shtimi brenda nje kohe te shkurter, i divorceve ne sallen e Kuvendit por edhe ne institucionet e tjera te rendesishme te shtetit.
Por ka edhe nje alternative tjeter, sic eshte ai i nje amnistie te pergjithshme te zyrtareve te larte per te deklaruar cdo pasuri qe nuk e kane akoma legale. Ne kete rast, sipas gjasave jo vetem nuk do te rritej numri . divorceve, por do te kishte kerkesa te shumta per miratimin e ligjit te poligamise. Shume VIP-a do te kishin mundesi te futnin brenda rregullave shume pasuri por bashke me ta edhe shume te dashura, ne emer te te cilave kane vendosur jo pak pasuri!

Blerti DELIJA

PRISHTINA ME 2500 HISTORI

Per cdo popull qe nuk “deshiron” te humbas historine e autoktonise se tij ,nje vend te rendesishem ne keto kohe moderne zene simbolikat e emertimeve te rrugeve ,shesheve ,lagjeve , institucioneve ,si dhe ngritja e monumenteve , shtatoreve e tjer kushtuar figurave dhe periullave historike te kombit . Ne cdo kryeqytet ( e me gjere) te Europes e Botes perendimore sot jane perjetsuar emertime qe tregojne dhe lidhin epok pas epoke te historise se tyre prej qindra apo mijera vitesh ,madje edhe ku mungojne bota e qytetruar eshte munduar ti “krijojne”. Ne shqiptareve si pak pupujve te Europes keto simbole e simbolika te historise se hershme ,mesme e te vone nuk na kane munguar kurre ,por perkundrazi NE shqiptareve te Shqiperise “Londineze” na ka “munguar” vullneti per te vlersuar kete trashigimi krenare te historise . Shembulli me sinjifikativ eshte ai i kryeqytetit tone Tiranes , e cila rreth 65% te emertimeve te rrugeve ,shesheve e tjere i ka me emrat qe vijne nga skutat e e komunizmit bolshevik te maskuar me luften e dyte botrore , edhe pse shumica e ketyre emrave jane te sakrifikuar nga lufta civile per pushtet brenda Partise Komuniste Shqiptare ,e prishtina jo te rene ne lufte kunder pushtuesve fashist.. Por edhe sikur te gjithe emrat e deshmoreve ,heronjeve apo kontribuesve te tjere te luftes nacional-clirimtare te ishin te vertet , kjo histori 3 vjecare perben pak me shume se 0.1% te historise rreth 2500 vjecare te Shqiperise… Gjithsesi ate qe nuk e ka bere shteti i pavarur shqiptare rreth nje shekullore , e ka bere Kosova ne 11 vitet e cliruara nga okupatoret serb…Pikrisht per te nderuar sadopak kete pune te mrekullueshme te pushtetit e shtetit te shqiptareve te Kosoves po sjellim ne “kujtese” disa nga emertimet kryesore te rrugeve ,shesheve ,monumentet e tjer qe hijeshojn kryeqytetin e Kosoves, Prishtinen : Mbreti Bardhyl , “unifikuesi” i fiseve Ilire dhe themeluesi i mbreterise se fuqishme (Ilire) ne mesin e shekullit IV para Krishtit. Aleksandri i Madh , mbreti i Maqedonise ne vitet 336-326 (para Krishtit), ishte me nene Ilire . Mbreti Longar , nga Dardania i cili mbreteroi nga fundi i shekullit III (para Krishtit) ne Dardanin e kohes , (Kosova e sotme). Mbreti Pirro i Epirit i cili hipi ne fron ne vitin 309 (para Krishtit). Mreteresha Teuta , (gruaja e fuqishme Ilire ) e cila filloi te mbreteroi ne vitin 231 (para Krishtit). Mbreti Gent , Iliri famemadh qe udhehoqi mbreterine Ilire nga viti 186 deri ne vitin 168 (para Krishtit).
Perandori Dioklecian, ishte me origjine Ilire . Qendroi ne krye te perandorise Romake ne vitet 284-305 , mbas lindjes Krishtit.
Perandori Justinian (527 – 565 ), origjina e tij eshte nga fshati Ilir Tauresium afer Shkupit te sotem . Ketu (afer) Diokleciani ngriti Vikariatin e dyte qe e quajti Justiniana Prima ku varej kisha Dardane dhe ajo e Prevalise . Gjithashtu ndonse Iliriku bente pjese me Perandorin e Lindjes ,njohu pushtetin e Kishes Perendimit , Papes.. Jan Kukuzeli nga Durresi (Shenjetor) dhe muzikanti me i madh i shekullit XI . Shteti i Arberit , nje organizim shtetformues i fiseve Ilire ne nje Shtet te vetem ,mjafte te njohur nga shekulli VII deri ne ate te XV… Muzakajt, nje nga fiset ( apo familjet) themel te Arberise…
Gjergj Balsha , nje nder pinjollet me te njohur te dinastise Arbnore te Balshajve ,qe ndertoi principaten (apo shtetin) me kufij mjafte te njohur e zgjeruar te Shqiperise Etnike ne shekullin XIV dhe fillimin e atij te XV…
Gjergj Kastrioti Skenderbeu ,kryeheroi i shqiptareve dhe Europes kristiane (Shek.XV)… Onufri , piktor shume i njohur i shekullit XVI. Pikturoi afersket e njohura deri ne ditet tona ,vecanarisht ato ne Kishen e Shen Premtes dhe Shen Nikolles (Elbasan),Shen Teodorit ne Berat , profetit David e tjer..
Preveza ,krahine historike shqiptare e mbetur nen shtetin Grek.. Butrinti,qytet i lashte shqiptare ,qe pervec bukurise natyrore mahnitese , ruan edhe nje histori qytetrimi e zhvillimi mbi dymije vjecare. Vlora , edhe ky nje qytet historik , qe ruan brenda edhe diten (28 nentor 1912) kur Shqiperia u deklerua boterisht si shtet i pavarur… Durresi , qytet i lashte ,por edhe qender e rendesishme administrative , qytetare dhe fetare . Ketu u ndertuan qe ne shekullin e pare te lindjes te Kristianizmit faltoret (kishat) e para ne te gjith Ilirine dhe Rajonin.
Tirana ,Kryeqyteti i Shqiperise “londineze” sot , ndersa neser shpresohet i krejt Shqiperise Etnike…. Ne Prishtine ka edhe mjaft emertime te rilindasve shqiptare , si Abdyl Frasheri , Mihal Grameno , Papa Kristo Negovani , Naum Veqilharxhi , Pashko Vasa e tjer. Vellezerit Topulli, patriot te flakte te ceshtjes kombetare . Mbreti Zog I , shtetformuesi i nje shteti te vertet te shqiptareve… Nje nderim te vecant u ka rezervuar Prishtina Albanologeve ,Historianeve dhe studiuesve te huaj , si Milan Shuflaj , Norbert Jokli , Gustav Majer , Edit Durham e tjer..
Ne Prishtin jane nderuar edhe albanolog ,historian , gjuhtar ,poet , shkrimtare si dhe veprimtare te pendes e mendjes shqiptare , si Eqerem Cabej , Ernest Koliqi , Aleks Buda , Selami Pulaha , Mustafa Kruja , Gjergj Fishta , Ndre Mjeda , Hil Mosi , Luigj Gurakuqi , Mit’hat Frasheri , Musine Kokolari ,Vasil Andoni , Lasgush Poradeci , Anton Harapi … Prishtina “shenjetron” vetvehten me Nene Terezen , (bamirsen dhe shenjetoren shqiptare me fame boterore) ,te ciles po i nderton edhe nje katedrale madheshtore ,te cilen do ta inagurojne nga fundi i gushtit me rastin 100 vjetorit te lindjes se saj… Kryeqyteti i Kosoves ka shprehur mirnjohjen edhe per dy figura boterore qe kontribuan per ceshtjen e Kosoves , me emrat ish presidentit te SHBA-se Bill Klinton dhe ish Kryeministrit te Anglise Toni Bler , qe ishin faktor kyc ne vendimet e nderkombetarve per debimin e kolonialisteve serbe nga Kosova ne vitin 1999. Nje nderim te vecant Prishtina i ka “rezervuar” edhe deshmorit kavajas ,ushtarit te UCK-se Indrit Cara ,qe dha jeten per clirimin e trojeve shqiptare te Kosoves…e tjer.
Vlen te kujtohet se Kosova ka perjetsuar edhe dy martiret shenjetor te kristianizmit , Florin dhe Laurin , te cilet u martirizuan ne fillim te shekullit Dyte nga shteti pagan romak. Flori e Lauri kane Kishen katolike shqiptare ne Grazhdanik ne emrin e tyre…
Simbolika e skalitur ne kujtesen e emertimeve te Prishtines , qyteteve e vendbanimeve te tjera te Kosoves eshte shume e madhe , aq sa vete historia e autoktonise mijera vjecare te shqiptareve te Kosoves e me gjere … Ndersa Tirana , kryeqyteti i Shqiperise politike (te 1913) , sic shkruam me siper jo vetem ka me shumice nje simbolik emertimesh te voneshme e te dyshimt , por me ane te nje pjese te Mediave te “pavarura” ( te pavarura tek politika kombetare ) “injorojne” simboliken historike te Kosoves dhe zhurmojne hapsiren shqiptare e me gjere , per nje emertim (aksidenteal) te ndonje rrugice me emrin e filosllavit ,diktatorit e antikombetarit te terbuar , stalinistit Enver Hoxha . Kjo “rrugice” (simbolikisht) me siguri eshte e vetmja menyre e nendheshme qe komunikojne antishqiptaret e pakte qe vegjetojne ne Kosove , Tirane e tjer… Gjithsesi flladi Europerendimor i emertimeve te rrugeve ,shesheve e institucioneve te Prishtines e Kosoves , eshte garancia e autostrades pa kthim e shqiptareve , per te bere realitet enderren e Europes se Bashkuar … Te mos harrojme se edhe endrra jone e kahershme ( si ajo e BE-se) ka ne themel bashkimin, e jo te mallkuaren ndarje.

Ndue Bacaj

SHIJA E TEKILES NE DASMEN E NJE PARISIENI

nga Fadil Bala, Bruksel

(vijon)
ishte ilaçi per diete, sepse kishte shtuar nje kilogram me shume ne peshe. Eh sa larg jemi, e sa gjera na ndajne me boten e qyteteruar-mendove une- edhe Terri jeton nen kujdesin e vazhdueshem te qeverise, qe i ka garantuar me kohe te gjitha te drejtat e kafsheve. Ai ka mituelin rimbursues te medikamenteve, ka doktorin personal per sherim, ka te gjitha dekumentat e nevojshme per te udhtuar deri ne fund te botes po deshi, ka…. shkurt gjithçka me shume ai nder kafsh. se sa une nder njerz. Une kame nje jete te tere “endacak rrugeve te botes” duke endrruar per nje jete te ballancuar me njerzit e tjere, por me sa duket ne shqipetaret e paskemi te pa mundur, per te “kapercyer stegen”(qe per ne paska pas lartesine e ylberit) te pakten edhe per disa breza te ardhshem. Keshtu mendova, por me ze nuk fola, se me duket nje vertet e turpshme. Qeshtu me ç’ka po thot qeky njeri, gadi-gadi me te shkua mendja me than: O sa mire me ken qen.! leshoj ne shqip batuten e rradhes Arberi.
Nejse. Pastaj duke thyer heshtjen, çifti Ricky na shpjegoj pak a shume menyren e jeteses se tyre: Ne nuk kemi lindur femije, bejme nje jete te mire, jetojme vetem, edhe prinderit i kemi çuar ne shtepi te pleqeve qe te vdesin atje. Babai mbasi jetoje aty per 9 vjet me pensionin e tij, deri tani para ca ditesh kur vdiq. Disa dite para se te jepte shpirt i shkuam per vizite e takuam. Kur babai vdiq, puntoret e ketij institucioni -vazhdon Ricky,- e percollen vet per ne banasen e fundit, sepse ne ishim ne Kanada per vakance. Pasi u kthyem e mesuam adresen e varrit te babait, me ane te nje letre qe gjetem ne kutin postare ne shtepi derguar nga institucioni i funeralit. Kurse nena vashdon te jetoj akoma aty. Ajo eshte e kenaqur.
Eshte normale -e perkrah partnerja,- qe prinderit te varrosen duke u nisur nga shtepia e pleqeve ose nga spitali dhe jo nga shtepia e tyre e vertet.
Ne shume raste ndodh qe te vdekurit te varrosen vetem nga punonjesit funerale, te cilet paguhen nga te afermit e te ndjerit, ose kur i ndjeri i ka lene testamentin e pasuris se tij komunes per ta administruar. Kurse ne shume raste te tjera, te vdekurit digjen ne furra re veçanta, per tu ruajtur hirin, ndoshta jo per te kursyer shpenzimet e varrimit, por kjo eshte çeshtje tradite. Jo, ne shqipetaret kemi tjera tadita i thash, por me shume nuk fola se s’me pyeti.
NJe ndjesi e mbrendshme me fluturoj me shpejtesine e mendjes e me uli atje ne vendim tim, dhe ashtu ne heshtje duke menduar se me ç’fare nderimesh e rrespekti i percjellim ne shqipetaret per ne banesen e fundit jo vetem Prinderit te afermit tone, mu krijua bindja: Veshtire se ka edhe nje kombe tjeter ndoshta ne hapsiren planetare si kombi shqipetare qe vlereson familjen me shume. SHpjegimi qe me beri Rincky Vinkel me bindi per nje fakt qe me ka bere pershtypje gjithnje: GJate 11 vjeteve qe une jetoj ne Belgjike, asnjhere te vetme nuk vura re nje lajmerim gjekundi per vdekjen e njeriut, ashtu siç ndodh zakonisht ne vendin tone. Krejt ndryshe ndodhe ketu kur humbe nje qen ose nje mace, ne keto raste mbushen me shpejtesi, vendet me te ekspozuara me lajmerime e afishe per te sensibilizuar kudo njerezit per gjetjen e kafshes

“Allah-Allah”…
Te pa njohurat dhe çudite per mua me sa duket sonde s’paskan te sosur. I pa mesuar dhe tejet “injorant” ne keto lloje ambjentesh, mbeta pa mend, kur pas tri tavolinave ne te djathten tone, po me vrisnin syt dy meshkuj te moshes rreth 25-30-ave, njeri dallohej se ishte afrikan, tjetri dore e bardh, te cilet po “lepiheshin” me njeri-tjetrin pa pike problemi, tamam ashtu si cjept, madje kaluar atyre me ndryshimin sepse cjept nuk shkojne per ate “punen” tek njeri tjetri, kurse keta besoj se ua merr mendja vet pa ua then une. Per te shuar kurjozitetin se ç’eshte kjo rrace gjitaresh, natyrisht pa u prek “erzin”, por me takt pyeta mulaten e vogel se kush ishin ata dy meshkujt ne tavolinen nr 21. Ezmeralda me shpjegoje: Ai me thonje me manikyre eshte daja im, vellaj i vogel i mamit, erdhi para dy vjetesh nga Kameruni, u dashurua me ate burrin me koken e rruar, qe eshte vellaj i njerkut, u celebruan dhe fitoj dekumentat e qendrimit ne definitivisht ne Hollande. Atje bashkjetojne dhe muajin tjeter do te martohen. A do vish edhe ti xhaxhi ne dasmen e tyre? Ku te vij more i bertita i xhindosur! Ik tani e luaj me femije.Te qofsha fale o I Madhi Zot, ç›far zemre gjigande ke!
T›ju them te drejten edhe tekila sikur m›u kthye ne leng geshtejash, edhe karkalecat e renditur mbi pjatance, sikur m›u bene krimba parazitare. SHkurt, mu duk vehtja ne pozicion te dukshem jasht loje. Nigo shqipe, kan pas than 2000 pa pak e 2000 e pak ka mu ba”Kiameti”, pra qeky asht fundi i botes,- u tall me mua Arberi,- i cili po qeshte i rrezervuar duke me dhene te kuptoj se: Ehu sa kam pare e degjuar une ketu prej ketij soji, aq te mira paçim. Po ti kqyr mor vella qetu ne tavoline tane, ç’ka po ke me te tjeret,-me keshilloj -.Mandej ti mos u çudit bre burr, se edhe ne shqipnin tone qekjo pune ashte tuej u ba ligj prej qeverise. A e lexove letren e hapun qe i ka shkru Klodi prej Lezhe, Berishes e Rames bash per qekyt hall.
Por megjithate, duke me kuptuar kurreshtjen time se s’po me rrinin syt rehat, Arberi me shpjegoje nje tjeter fakt iterresant te pakten per mua, qe krejt parasysh e kisha por une se dija: I shikon ata te dy çiftet prane kolones aty ne mes te salles, te cilet kane afruar dy tavolina se bashku? I njoh jemi komshi, jane dy vllezer maroken me bashkshortet e tyre, jane shoke pune te dhendrrit, (me pyeti por edhe po me shpjegonte Arberi) Dy vllezerit Maroken kishin zgjedhur nga një pjatance tradicionale te tyren, kuskus, dhe po ja gufatnin hashash per shtate pale qefe, shoqeruar nen ritmin e shtruar te melodive te sureve te allahut ne arabisht, qe kumbonin mbi zhurmen e salles. Ai qe ka mjekren e bardh te fryre ka vajzen e tezes se tij per grua me te cilen ka 11 femije dhe pse eshte 51 vjeç, kurse ai tjetri i veshur me djellabah, me tespih ne dore, ka 13 femije me dy gra, me vajzen e dajes se tij qe eshte gruaje e pare ka 7 femije, kurse me gruan e dyte qe eshte edhe vajza e xhaxhait te tij, zoti i ka fal 6 vajza. Martesa te tilla jane krejt normale dhe ne traditen e tyre, perfundoj shpjegimin e tij Arberi. El Hamdoulilah !
Ky fakt, natyrshem me solli ndermend mesuesin tim te frangjishtes, nje njeri shume i aposionuar pas statistikave, kur nje dite ne nje bisede te lire me tha: Duke ditur se Belgjika ka nje popullsi rreth 11-milion banoresh, nga te cilet rreth 25 % jane etrangé, dhe duke krahasuar numurin shume te vogel te femijve qe lind nje çift belg autoktone, me numurin e lart te femijeve qe lind nje çifti etrange, fjala bie si keta dy vellezerit marokene, perkatesisht me 11 dhe 13 femije, athere i bie qe pas disa brezash, shifrat e me siperme te ndrrojne polet per t’mos thene se do vijne nje kohe,(pa dashur te bejme profetin) se Belget e mbetur ne vendin e tyre,do rradhohen, deri ne ate mase sa nje belg autokton mund te konsiderohet “monument kulture”. Nejse. Ketu i thone France, me nje popullsi rreth 65.5 milion banore, e s’besoj se ndikon edhe aq kjo, sepse vetem Parisi eshte rreth 11 milion banore, aq sa eshte krejt Belgjika. Mandej kjo s’eshte analize qe me takon mua te beje, por une e thash ashtu kot, se si mu dha, por le te kthehemi ketu ne sallen “kontrasteve”

Mali me mal nuk takohet, por njerzit takohen nje dite.
Te mençur e kane thene te vjetrit nje fjale: Kur njeriu bredh shume, ose ai gjen diçka, ose ate diçka e gjen. Keshtu me ndolli edhe mua sonde ne kete dasem. GJeta nje surprize vertet te kendshme. Po shpjegohem konkretisht:
Krejt ne qoshe te salles ne nje tanoline trekendeshe, pothuajse pas deres, nje meso-burr po rrinte i veçuar. Here pas here filmonte me kameren e tij te vogel, te cilen gjithnje e mbante varur ne qafe, ato pjese qe atij i dukeshin me interesante, pastaj ulej e “perqafohej” me tekilen, me te cilen dukej se kishte marrdhenje shoqerore te shkelqyera. Frangjishtja e tij e dobet gramatikore e diktonte se ishte emigrant, ose te pakten jo vendali. Nuk e di sepse por qysh ne krye te heres, me sillej ne mendje ashtu si ne mjergull zeri i tij karakteristik e qe gradualisht po me ngacmonte kujtesen. Boll e vura memorjen ne prove, por s’po ma nxirrte ne siperfaqe ekzakteshisht as vendin as kohen, se ku dhe kur e kisha par apo degjuar.Por edhe ai s’po mi ndante syt,me shikonte ashtu vjellurazi e me takt, e me duket se me kapi nje here ne kameren e tij te vogel. Ndoshta mund te jemi ne te njejtat vale mendova, ndaj i u afrova dhe e pyeta per nacionalitetin: Excusez-moi, vous êtes de quelle origine, monsieur? Je suis albanais, j’habite ici à Paris, mu pergjigj. (Jame shqipetare, ketu ne jetoje ne Paris) Po ti fol bre shqipe i thash. A je burr.Te paça me ndere ma kthej. ç’ka po i kie hadhet vella, qysh po kalon? – me pyeti me dialektin e krahines se vet.Gjall u gjegja.Po ty t›kahit t›kena deshi me dit. Une jam bash prej Malesise se madhe te SHkoder Loces iu pergjigja. U prezentuam. Cakrruam gotat. E ftova ne tavolinen tone. U beme 4 shqipetare. Si zume vend, fill me pyeti me hajgare: Marshallah, allahile sa killo peshon e sa vite po ke? Syte te lumshin, ja ktheva alla malsorshe edhe une ashtu me shaka, e ne menyre krejt dashamirese i bera nje vrejtje te vogel: Burri s›matet me killo, as me vite, por me veprat qe ka ba ne kete durnja, te mira apo te liga kofshin, duke i kujtuar atij se tjetrit si vjen fort e pelqyeshme pyetja per peshen trupore e per vitet e tij qe ka mbi supe.Une kam 53 vite, dhe peshoje 130 killo e 130 gram, ja rreshtova treshat. Vura re habi ne mimiken e tij ndoshta per ekzaktesine e peshes deri ne 130 gram, por s›me kerkoj spjegim, kete rradh s›me pyeti me.Qekto 130 killot i kame t›shqypnise se guri i rane po pashoka fort ne vend t›vet, e qeky çikrrimci i vogel, 130 gramçi asht i ktuhit se ne toke te huaj insani s›po peshoka kurrgja, ja shpjegova kurreshtjen duke u munduar ti pershtatesha dialektit te tij. Besa po, qashtu asht, ma kthej ai. Hajt tu ngjatt jeta. E po dolli-bashi rroft e qoft ja ktheva me hajgare dhe cakrruam gotat.
Mbasi pime nga dy-tri gota me tekila e u nxe nje fije loja, Kosovari s’priti me e hyri ne teme: Allahile a po din pse te dveta per killot? Jo i thash te verteten, por ti hiç mos ki dert bre burr. Une hajgare bana. Nigo:-me tha- Ne fillim dhash e mora por qe besa, tybe n’Zotin nuk te njofta. Por mbasi e rraha mendjen, ajo me kallxoj: Qeky asht qaj njeri qe me pas kane edhe nje rrefugjat tjeter me qekto killot e tij ne gomonen e qasaj nate para 11 vjeteve, qe ishim shterngue fort me sho-shoqin kur kaluam detin, qe besa u mbytem e na hangri dreqi krejt. Mbeta i shtangur. A hiç s’po te kujtohem-a? Qysh bre m’ke harrue qeshtu? Mu drejtua-e po me shikonte kujdesshem sikur vertet po me vlersonte per peshen e per vitet. Nje ndjesi e brendeshme mi shpeshtoj rrahjet e zemres duke me zhytur ne emocionet e atyre tete oreve te tmerrit te asaj nate, midis detit te pa ane, ku dallget e terbuara luanin me jeten tone ashtu si tu tekej, Bash per kete e kishte fjalen Pejani. Ai kishte te drejt. U ndjeva gadi i turperuar e sinqerisht i kerkova ndjese, sepse nuk e mbaja mend kete njeri, e qe rrethanat s’me dhane mundesi ti mesoj as emrin e ti shikoj as fetyren, perveç zerit te ulet qe flisnim per arsye qe dihen.
Sa shume kujtime dritheruese m’u rishfaqen ne ato çaste: Mu kujtua ai skafisti “shkurtabiq” nja 25 a 30 vjeç, i cili ne ç’do tri fjale dy i kishte te pista, kur na fotografoj ne çastet e nisjes, sigurisht per llogari te tij. Pse tua fsheh nje mendje me shoshte se kjo mund te ishte edhe fotoja e fundit e jetes, sepse te jemi te ndergjegjeshem, se ne ate situat ishte teper e veshtire te fitoje betejen mbi frigen. NJe foshnje po qante ne gjinjet e te zezes nene, pushoni e u hedha te gjithve ne det, a se shifni se po ndiqemi nga guardia financa?-i kercenonin prinderit e shkret, skafistet me pistoleta drejtuar mbi ta.
Mbaj mend nje fraze te nje burri me dialekt kosovar, qe me eshte ngulitur ne mendje, tek me vuri doren te sup, ashtu ne erresire me tha: Vet per veti s’po kam gajle kurr i grim, por jam ka tutem fort per njekta ferishte (femij te vegjel), ç’ka te ket shkrue Zoti ka mu ba. Kujtoj gjithashtu se kur na zbriten ne afersi te bregut, ne nje meter e gjysem uje thellesi, dhe pasi prekem bregun, ai Kosovari puthi token edhe pse ishte territor iatlian (leçe), ne shenj shpetimi te femijeve.
Por edhe aty, befasisht u perballem me karabinjerine italiane, e ne keto rrethana u shperndam me shpejtesi nga njeri-tjetri duke humbur ne errsirene ne dejtime te ndyshme, tamam ashtu si shaçmet kur dalin nga gryka e çiftes. S’me kishte ndodhur ndonjehere te ndahem nga dikush ne ate menyre.
Keto dhe tjera kujtime dritheruese, mu rishfaqen ne mendje, per pune sekondash, qe edhe pse kishin kaluar 11 vjete, me djersiten per do minuta te mira.
Por si do qe ta shohesh nuk duhej ta kisha harruar kurr ate njeri, me te cilin se bashku familjarisht kishim perjetuar pjesen me te rrezikshme te jetes tone, gjate udhtimit drejt te pa njohures ne terrin pus te zi te asaj nate, mbi gomonen “e vdekjes” ku vertet jeta dhe vdekja qene afruar krejt pran njera-tjetres. Per nje fije kapem momentin per tu rregjistruar edhe ne ne listen e gjate te atyre qindra njeresve qe thellesia gllaberuese e otrantos ka perpi, pa len gjurme, pa njohur çmim, e pa u ngopur kurr. Por vetem fuqia e zotit mund te shpetoj ne raste te tilla.
Kesisoj, une dhe patrioti hyme ne nje bisede plot dashamiresi e kujtime per ngjarjen e asaj nate, ku me vdekjen u pame sy me sy, por edhe per te panjohurat qe po na shihnin syte ne kete salle. Mandej helbete, kur je ne toke te huaj, me nje patriot te mire, qe ke kohe qe e ke kerkuar “ne qiell” dhe çuditerisht e “kape” ne dasem duke ja thene tekiles, natyrisht pse mos ta themi se edhe biseda e merr vet nje marrsh, me shume. Ja kjo ishte arsyeja se pse une e kerkoja kosovarin. Duke qene keshtu, natyrshem u bera kengetar pa ditur te kendoj duke ja marr se bashku me Pejanin sipas qejfit tone, asaj kenges se bukur shqipetare:Mali me mal nuk takohet, por njerezit takohen nje dite.
Midis te gjith atij mozaiku kengesh, kercimesh e kulturash te ndryshme, une po ju them me sinqeritet nje gje:Me e bukura valle ishte pogonishtja e jone, po po edhe pogonishten shqipetare e kercyem aty (na kishte marr malli per nje valle shqipe, mandej jemi shqipetare e kemi qejf tia lem pak vehtes, te mburremi e te ekspozojme gjerat e bukura) Pse pritej Lushniari pa bere diçka te tille? Ai na “urdheroj” te treve: Arberin, Kosovarin dhe mua duke me flakur tej ndrojtjen. Te ngrihemi e te kercejme vallen shqipe te katert, duke me bere edhe mua vadhtar pa ditur te kerej. Normalisht kur mbaron filmi vetem athere njerzit duhet te dalin nga kinemaja, mirpor une bashke me Arberin dhe Maxhunin, pasi uruam çiftin, dualem nga salla pak me shpejt. Ndersa dasma vazhdonte, ne erdhem ne banesen e Maxhunit per te pushuar disa ore.
Te nesermen siç e kishim patur fjalen me çiftin, fillova ti shkruaj keto rradhe per gazeten SHqiperia Etnike, ashtu siç i perjetuam, duke u ndihmuar edhe nga gjirimet qe Maxhuni kishte filmuar me kameren e tij.

E penguara

Nga Gjokë Vataj

Ma parë se me marrë në shqyrtim këtë rroman e ndjej si domosdoshmëni të pashmangëshme me ua ba të njohun lexuesave të këtij shqyrtim vlersimet e përsonaliteteve që e ilustrojnë këtë libër të cilat ndodhen në pjesët e mrendëshme në fillim dhe në fundë të këtij roman. Sedoqë këto thanje e mbase edhe ma shumë se këto thanje mundë të ndikojnë tek lexuesat fama e tyne aq sa guximin tim me ja hy këtij shqyrtimi munden me e konsiderue jo vetëm të tepruem, por ndoshta edhe të marrë. Me deshirën ma qellim mire për me kontribue në ringjalljen e asajë kritike që i jep drejtimin e duhun zhvillimit të artit tonë letrarë vendosa me e vu këtë shqyrtim timin ballafaqas me vlersimet e këtyne përsonaliteteve
Magazinë literaire: “Në këtë roman të fundit që përbën një nga kulmet e artit të Kadares, kthjelltësia e stili luksoz të kujtojnë bukurinë diamantine e kontraston shpesh me tragjedinë u ngjadhë ndjenja e mendime të thella. Ka ardhë koha që Kadare të marrë çmimin që meriton. Jepjani Kadares Çmimin Nobel”.
Ismail Kadare është një shkrimtar që krijon hartën e një kulture të tërë, të historisë, të pasjonit të folklorit poliltikës dhe katastrofave të sajë, Ai është nji shkrimtar universal me nji traditë narracioni që e ka origjinën që nga Homeri ” John Carey.
“Kadare mundi titanët nderkombtarë të letërsisë me Çmimin Buker.” Shkruen Dhe guardian.
Është anë vizionare që përbën forcën madhore rreth 20 librave të Kadares e rrokë historinë me një frymë të fuqishme Shekspirjane” Historia e letërsisë europiane Aschette Paris.
“Njërën këmbë në Shqipërin e moçme gojore dhe legjendare me rrënqethjen Homerike e me këmbën tjetër në modernitetin më të spikatur dhe më finok , Kadare gjëndet në kapërcyellin e të dy botëve. Nga kjo rrethanë e jashtzakonshme arti i tij krijon akorde të fuqishme dhe të goditura” Dominique Fernandez
“Një nga romancierët më të shquar të kohës tonë në të gjithë Botën dhe në të gjithë kohërat është Kadare” wall Street Journal.
“E kemi thënë më parë e do ta themi prap Kur do ta n johë Stokholmi kalibrin e jashtëzakonshëm të këtij shekulli?! Figaro Literaire, Paris
“Kadare krahasohet me Gogoliin, Kafkën e Oruellin, por Kadare është më origjinal e universal me rrenjët thëllë në tokën e vet”Shusha Guppy,Independent on Sunday.
“Ismail Kadare është pa dyshim shkrimtari më i shumanshëm i kohës tonë.” Alain Bosquet,Le Quotidi de Paris.
“Kadare është i rrahur me të gjithë dadhgët e artit modern bashkohorë. Ai gëzon avantazhin e madh të mos ketë patur nevojë të çajë kryet. Ai ka mundur ta mbrojë artin e tij nga të gjithë lustrat e shëmtuara” të izmave” zhurmëmëdha aq shumë të çmuera prej doktorve tanë të kritikës.Vepra e tijë sa ç’ është ushqim shpirtërorë, po aq është edhe art sublim.” Michael Kleeberg,Die welt.
“Ai është me ideali në letërsi kur lexon diçka të sa po botuar e kupton që kjo do të bëhet klasike Se i përket ma të madhit shkrimtar të kohës Ismail kadare”Guillaume Allary,Elle.
Të gjitha këto lexuesin natyrisht e kanë dehë deri në atë pikë sa të duket e pa mundun me i shkue afër prekjes së vlersimeve të tyne.Mund të them i sigurtë se vëllimet e elozheve kushtue librave të këtij shkrimtari munden me qenë sa librat e këtij autori ,e megjithë këte kritika nuk ngurron me shqyrtue ate çka ajo mendon se i shërben përmirësimit të cilësis së artit që nuk dihet pse e si e tek edhe personalitetet e mëdha të letrave po përpiqen me e ba sinonim me sasin .Por meqenëse ata që dinë të lexojnë atë vlersim që vetë krijimi i ban vehtes së vet, unë do të mundohem ta paraqes me vretjet ma të sinqerta të kritikës time.
Në fillim të Romanit ” E pënguara” Shohim këtë kushtim:” Vajzave që u vajzëruan në internime.”
Kjo folje ” U vajzëruan nuk egziston së paku po them në gjuhet ma të përparueme. Fëmija e lindun vajzë nuk ka si vajzërohet e vajzë konsrderohet deri sa të martohet. Prandej kjo folje do të mund të ishte e përshtatëshme për djemët që shëndrrohen në vajza.
Faqe 10 rreshti 1″ Me një shpeshtij të marrë”
Shpeshtia varet nga përsëritja e marrisë, ose e urtisë. F. 11 rreshti 4-5″ Ndanse kishte mundur ta gëdhtiste gjysmën e fjalës.”
Si mund të gëdhtitet gjysma e fjalës e si mund të ndahet fjala në dy gjysma?!
F 11 rreshtat 25- 26:” Gjer tek dera e komitetit të partisë nuk ishin veçse dyzet sekonda.”
Gjatësia e nji rruge varet nga shpejtësia që përdorë njeriu.
F 14 rreshti 14 :” Si në zbardhje të vetëtimës vetetuan të tëra lëmsh vija ndarse e gjijve pastaj lotët që s’kuptoheshin pse”
Mos vallë justifikohet pakuptueshmëria me shtjellime moderne?!
F 14 rreshti 23:” Ndërsa me vehte përpiqej të grumullonte pezmin, që kush di pse po e braktiste.”
A egziston njeri që dëshron me grumullue pezmin brenda vehtes së vet?! A duhet thanë e braktiste pezmi njeriun, a njeriu pezmin?
F. 19 rreshti i fundit:” Në ato çaste pati ndjesinë se zbrastësia brenda tij po rritej me shpejtësi.”
Zbrastësia mund të zgjanohet e të thellohet por kurrsesi të rritet se rritje do të thotë lartësim e zbrastësia ashtë sinonim me boshllekun. E boshlleku nuk ka si rritet.
F23 Rr 5:” Me një qartësi verbuese i erdhi ndër mend rradha e spektatorve.”
Egziston dritë verbuese, jo ” Qartësi verbuese”
F. 24 Rr 11:”Fol, çke , nuk t’i duroj dot lotet, as ato frazat sibiline..”
Ç’ farë do të thotë ” Fraza sibiline?! Sëpaku të thuhej fjalët.
F24 Rr i fundit:” Ashtu e kam punën, ose as njëra, as tjetra., një i tretëë ndoshta
A mundet kush me i dhanë maje kësajë fjalije?.
F25 Rr 1:” Në sytë kishte një dritë të keqe.”
Do të mund të thuhej nji shikim të keq ngase drita ashtë gjithmonë e mirë.
F25 Rr 21:” Ato trajta foljesh të panatyrshme mendoi ngrirazi, herë në kohën e tashme, herë në atë të vdekjes.”
E para çfarë do të thotë:” i mendoi ngrirazi” dhe e dyta, cila ashtë ajo koha e vdekjes të foljes?!
F29 Rreshti 7″ Për një përkim të habitshëm të gjithë kandidatët për burg, shpeshtonin ardhjen në klub pikrisht përpara fatkeqsisë..”
Kandidat janë ata që hellin kandidaturën, ndaj ashtë e pa marrshme me mend ta ketë hellë kush kandidaturën për me hy në burgun komunist e ata që i friksoheshin burgut mundoheshin me u ba sa ma të pa dukshëm në publik. Pra ” Jo përkim i habitshëm” por i pangjashëm.
F30 Rr 25″ Dy herë për shkak të thinjave të tij si ajo e çelizave të pararojës s në tru”
E kur ashtë degjue se truni paska edhe çeliza të pararojes?!
F. 31 Rr 10:” Kur acari nga sytë i kishte kaluar tek frymëmarrja , tëk supet, sidomos në rastet para çveshjes. Madje i ai kishte dyshuar se mos ishte e virgjer. Vajza i ishte përgjigjur turbull as po, as jo me ca folje në mënyrën kushtore..”
Cili ashtë ky acar sysh që mundka me kalue në frymarrje e pastaj mbi supe e sidomos para çveshjes e çfarë dhoj acari ashtë ai që mundka me i krijue dyshime rreth virgjënisë së sajë?! E si mund e quhet e turbullt përgjegjja as po , as jo kur as po , as jo nuk ka si me u quejtë përgjegje?! E cilat ishin ato foljet në mënyrën kushtore?! E pse u thanë vetëm në mënyrën kushtore?!
F22 Rr22:” Aha ja bëri Rudjani kësajë herë me zë.”
Kjo fjalii i jep shkas pyetjeve: Kur qe ajo ahaja e ma parshme pa za?! Dhe a mund të bahet aha pa za?!
F33 Rr 1:” Ai kishte veshtruar për një kohë të gjatë supet e saja të çveshura disi shpërfillës me atë lehtësi që besonte se ja kishte dhenë njohja publike.”
Sipas meje kjo frazë ashtë si nji gjë a gjëzë e krijueme për mos me i ra në te.
F34 Rr 16:” Çka ishte mirë të mos dinte, thirri së brendshmi.”
E çfarë do të thotë:”thirri së brendshmi?!
F 37 Rr 12:” Një psheretimë e thellë që për shkak të thithjes për brenda iu dukë se po i shkallmonte brijët.”
Si mund të quhete psheretimë ajo që vetëm thithet përbrenda pa e nxjerrë jasht?! Brijët mundet me i shkallmue dhimbja, jo frymarrja.
F. 38 Rr 11:” As fundin e barkut s’ja kujtonte dot, madje s’ishte i sigurtë nëse ja kishte parë, a por jo, kurse më pas kishte dyshuar për tjetër gjë.”
Si mund të mos jetë i sigurtë nji mashkull nëse ja ka pa a por jo fundin e barkut nji femne me të cilën ka ba gjithçka ka dashtë?! E përse nuk spjegohet ajo gjaja tjetër për të cilën kishte dyshue?!
F38 Rr 23:” Pyetja: kush je, përsëritej për të dytën herë në fund, madje e shoqëruar prej një tjetre: Po unë kush jam?”
Çka do të thotë: pëseritet për të dytën herë në fund?! E cili ashtë kuptimi i pyetjes: Po unë kush jam?!
Rreshtat e fundit të F. 38 e të fillimit të 39:”Ai kërkonte jo thjeshtë për ta përqafuar me mall siç ja kishte mbushur mendjen vehtes e siç ishte kudo në Botë qoftë në republikat socialiste, apo në ato episkopale ti ulurinte prap dhe prap ashtu si tek bibloteka: Prenjët, zgripet dhe humnerat me emrat e pa besë.”
A mos vallë duhet me ja mbushë mendjen vehtes për me përqafue dikend me mall?! Si mund të konsiderohet mallë kur të duhet me ja mbushë mendjën vehtes?! Në ç’vende të Botës ndodhen këto ” Republikat episkopale?! Njeriu mund të vrrasë, por jo të ulurojë si ujku. A egzistojnë ” Emna të pa besë?! Nëse po, cilët munden meqenë këta emnat e pabesë?!”
F. 39 Rr 23:” E vetmja gjë që kishte mësuar prej sajë ishte diçka për përvojën e parë seksuale.”
Përvoja nuk ka si quhet kurr përvoja e parë mbasi fitimi i përvojës kerkon nji numer rastesh
F39 Rreshtat e fundit:” ” Mësuesit nuk mund t’i kundërshtonim, mbasi ishte i vetmi mashkull që na kishte parë në mbathje..”
Sipas këtij mendimi çdo mësues gjimnastike e paska të drejtë të ligjshme me ba çka te dojë me të gjitha vajzat që i sheh në mbathje..”
F 40 Rr 19:” mendimi ngjante gati gati vulgar, po thuaj i dalë në sipërfaqe të njeriut, i kthyer për gjysëm në fjalë, pa misterin e vlerën e thellësisë ndaj i pa respektueshëm..”
Cili ashtë kuptimi i daljes së mendimit në sipërfaqe të njeriut?! E si mund të kthehët në fjalë vetëm gjysma e tijë?! Çfarë do të thotë ” pa misterin e vlerën e thëllësisë?!
F40 rreshti i fundit:”” nëse donte vertetë t’i ulurinte : kush je.”
A mund të bahen pyetjet me ulurimë?!
F. 42 Rr 19:”Që larg shkronjat e Kafe Florës skuqnin rrezikshëm..”
Si mund të skuqin shkronjat rrezikshëm?!
F. 43 rreshtat e fundit:” Ta kishte pranë, t’ja vente kryet sipër gjijve të bukur, pastaj tek barku, tek buza e greminës së errët, atje ku ndoshta mund të shquhej edhe diçka nga ana e pa zbuluar e sajë.”
Organi gjenital i femnës i krijuem për me shtue njerëzimin nuk mund të konsiderohet kurrsesi ” Greminë e errtë, por i asajë randsije që i ka caktue Krijuesi. E këtë konsideratë të pa drejtë te këtij autor e shohim në disa nga librat e tijë.”
F. 46 Rr 23:”Sytë e tjetrit degjuen me një vemendje që Rudjanit iu duk e qashter.”
Nuk ka justifikim që mundet me i dhanë sado pak të drejtë fjalisë:” Sytë degjojnë”
F. 47Rr 17:” Gogsima që deshmojnë shpërfilljën e rreme.”
E vetmja gja që që mundën me dëshmue gogsimat ashtë çrregullimi i stomakut.
F. 50 Rr 7:” ky heshte si korb.”
Shpendi i dadhuem për heshtje ashtë lejleku.
F. 56 Rr 18:” Një pjesëe qenjës së tij, mbetej jashtë sajë.”
Si mund të ndahet qenja në dy pjesë njana me hy mbrendë e tjetra me dalë jashtë?!
F. 57 Rreshtat e parë:” Fol Kaligul mendoi: rrefej kalit të fshehtat e sisave e të fundit të barkut që nuk i shijove plotsisht.”
Autori nuk na thotë se përsonazhin e këtyne fjalëve e kanë nxjerrë mendtë jashta binarve.Rudjani a ankon për këtë mungesë shijimi Kaligulën a vehten e tij. Përse me ja rrefye kalit a din kali me ja qa hallin?!
F. 57 rreshtat e fundit e të fillimit të F. 58:” Kur doni zhbironi gjepurat ma të mëdha.”
Thuhet zhbirilon, jo zhbiron
F 65 Rr 21:” Për hirë të tij vajza ishte e kuptueshme që nuk ishte zhbiruar fort.”
Zhbirue thuhet kur nuk ka pasë birë e i ashtë ba bira.
F. 68 Rr. 10:”Ç përgjegjsi kishte ai nëse një vajzë kishte mbytur vehten që ai s’e kishte parë kurr dhe e kishte mbytur vehten 1000 kilometër larg?!”
Në Shqipni nuk egziston ndonji vend 1000 kilometër largë tjetrit.
F. 68 rreshtat e fundit:” Trego si gjatë turturës ja nxore sytë Atë Mushkalles nga që pagëzoi një foshnje.”
Nji akuzë e tillë nuk ka randue mbi Atë Mushkallën, por mbi Atë Shtjefen Kurtin. Atë Mushkalla ka ndrrue jetë me sytë në rregull.
F. 71 Rr. 4:”Ishte faji edhe pafajsia e tij përzier me atë të shtetit dhe të dy bashkë përzier me fatin të mirin e mizorin. Ende të pa ndarë e të gjitha këto të përshkënditura nga një bërthamë e pa dukshme poshtë së çarës.”
Faji e pafajsia nuk mund të nakatosen e pastaj pse përzier me fajin e shtetit e madje edhe të fatit çka don me thanë ” Të mirin e mizorin ende të pa ndarë?! E mandej të gjitha këto të përshkënditura nga një bërthamë e pa dukshme poshtë së çarës”. A ka njeri që mundet me dalë i sqaruem nga ky labirint fjalësh?!
F. 72 Rr. 11:”Kishte mijra e mijra vajza të internuara anë e kand Shqipëris, por fantomi kishte kerkuar vetëm ate.”
Asht krejtsisht i pa pakuptueshëm fluturimi i fabulës së këtij roman Tash në fjalimin e Fidel Kastros së Kubës, pastaj në bombardaimin eVjetnamit Në mërgimin e Dante Aligerit Pasataj futja në skenë në mënyrën ma të pajustifikueshme e përsonazheve të mitologjisë së grekve të vjetër që veç si i thonë fjalës ” Me ba kallabllek.”
F. 72 Rr. 20:”Një fantom i arratisur,
Fluturon në mal të thatë.”
Përse vargjeve të Lasgush Poradecit t’i xevendsohet shqiponja me fantom?!
F.. 73 Rr. 15:”Kujdes në strehim mund të ketë ndonjë kobër.”
Përse porositet për kobrën e jo për gjarpën, kur kobra ka a s’ka në Shqipni?!
F. 73 Rr. 21:” Emri i Kaligulës i çveshur nga gjithçka i zuri vend një grimë kohë mu në midis të trurit.. Fjalimet kilometrike të Fidel Kastros.”
Përse jo në tru, por” mu në mjedis të trurit?! A kanë si me u matë fjalimet me kilometra?!”
F. 84 Rr. 20:” Po unë për të isha mendje madh, tridhan, shkurt djalë qyteti.”
Si pas këtij mendimi për meqenë djalë qyteti duhet të jeshë mendjemadh e tridhan.
F. 87 Rr. 3:” Ti je asgjë e nga asgjeja nuk vjen veçse asgjë, ose vjen prap asgjëja e kështu pa fund.”
Nji nga frazat e shumta të këtij libër që ja ban ma s’miri komentin vehtes.
F. 87 Rr. 22:”Majtizmi sëmundje foshnjore, djathtizmi i pleqëriësë e pikrisht ato e mbulojnë të vërtetën.”
Kur majtizmi qenka” Smundje foshnjore e djathtizmi i pleqërisë” Kujt i ngelka politika në dorë adoleshentave e të rijve?!
F. 88 dy rreshta para fundit:”Fantazma, ky është shkaku, ai që nuk e zbuloi dot as Marksi as Bakonini e Plutarku, as Adam Smith e Dirdahevi
No koment.
F. 91 Rr. 3:” Mendja bënte e ç’bënte e kthehej tek mbretria paralele e gjumit.”
As ky mendim nuk nevojitë koment.
F. 91 katër rreshta para fundit:”Arkat metalike brënda të cilave ishte ndry gjumi, gervishteshin me njëra tjetrën gjatë lëkundjeve të helikopterit sipër shkretëtirës Iranjane.”
Sipas meje komenti nuk pranon me u marrë me këta rreshta.
F. 92 Rr. 1:” Askush s’dinte legjendën e trajtës gjumëndjedhse. Pluhur kokrriza të ngrira nga breshri, o thjeshtë predhë. “Kush i jep DUM këtij lamshi?!
F. 96 Rr. 3:” Pjerrtasi sytë e sajë kerkonin raftin në vendin e katastrofës.”
E çfarë katastrofe mundet me u kërkue në nji raft librash?!
F.F. 106 Rr. 22:” Për çdo qytet të afert kishte dënim të caktuar, për të largtit dyfish, për kryeqytetin shumë ma tepër, burgim të përjetshëm, ose vdekje.”
Stërhipërbolat që daliin kaq jashta rrealitetit nuk i shkojnë as përëshkrimit të qoftë edhe diktaturës si ajo që patëm ne shqiptarët.
F. 111 Rr. 7:”Një nga ato ndriçimet ironike që s’i duronte dot.”
Drita ashtë nji fenomen i dlirtë e i pa njollosshëm me njolla vesesh.
F. 114 Rr. 15:” Pune dreqi tha me vehtë duke hellur sytë për rreth si të kërkonte një shkak përë tu pezmatuar.”
A mund të jetë e pranueshme se njeriu kerkon shkak me u pezmatue?!
F. 117 Rr. 13:” Mendja si të kerkonte një strehë paqje po gjendet prap në Olymp. Në atë javën e pa harrueshme kur nuk flitej veç përë hallin e Orfeut.”
Le të shkojë me të tjerat edhe kjo.
F. 120 tre rreshta para fundit:”Çerberin duhej ta vije në gjumë ti i tha vehtes. Gjithçka ishte plot kuptim e njëherësh pa as një kuptim.”
Vërtetë pa as kurrfarë kuptimi
F. 122 Rr. 7:” Pra në të dyja rastet nuk kishte veçse ngadhnjim të asgjësë dhe Orfeu s’mund të ishte veçse i humbur.
Kur nuk qenka asgjë, si mund të ngadhnjejë asgjëja ?!
F. 126 Rr. 4:”Kur doza e hënës e erës dhe e diellit shtohej, Linda gjithashtu pësonte një tjetërsim.”
A mundka me u thanë edhe doza e hanës e erës dhe diellit?!!!!!!!!!!!
F. 130 Rr. 17:” I kishte menduar ato fjalë me aq shumë motërzime saqë ishte i bindur se prej gojës së tij nuk do të dilte veçse një lamsh”
M O T Ë R Z I M E
F. 135 Rr. 2:” I vetmi shans për Lindën që të shkonte në kryeqytet, mbetej ajo mamografij, ndryshe dalja keq e sajë..”
Ashtë ma e pa pranushmja e të pa pranueshmeve me e quejtë shans konstatimin e kancerit për hirë të shkuemjes në kryeqytete. Pa le kur Linda B. Thotë : jam e sigurtë se shumë vajza do të bënin si unë
F. 137 Rr.16:” Mendja si një kafshë e pa duruar, rëndte përpara.”
Krahasimi i mendjes me kafshën ashtë tejet i pa pranueshëm çka do të thotë ” E pa duruar” A e pa durueshme a e pa durueme?!
F. 138, Rr. 9:”Përqafim i të dyjave, por i ftohët si prej hënë, vetëm lotët ishin më të vërtetë seç duhej.” Gëzimi e hidhërimi ndrronin vend vazhdimisht. Ngushdhimi i huaj e i pa vend shfaqej megjithate verbtazi.”
Kjo dhoj fraze u jep shkas pyetjeve në vijim: A mund të konsiderohet e ftohët drita e hanës?! A mund të ketë ndonji gja ma të vërtetë seç duhet?! Mund të thuhej gëzimi e hidhrimi xevendsonin tash e parë njani tjetrin, por jo ndrronin vend. Cili ashtë kuptimi i fjalisë ngushdhimi shfaqej varbtazi?!
F138 Rr. 23:” Rudjani gjithashtu ndjente ngadalsimin e makinës së tij trunore.”
Sipas autorit të këtij roman truni qenka nji makinë që ecë herë ma shpejt, herë ma ngadalë. Unë mendoj se megjithse as ky krahasim nuk i shpëton vulgaritetit s’paku ta quente makineri. Në vazhdim autori thotë:” Mamografia e mirë përbënte lajm të zi për Lindën B. Prerjën e çdo shprese me çmimin e vdekjës vajza kishte dashur të blinte ca ditë, ca orë normale., por çmimi nuk i ishte pranuar.”
Në vend të ” Mamografia e mirë do të duhej thanë, konstatimi i mamografisë.
F. 139 Rr. 6:”Vetmij e pa fund s’ishte për tu çuditur se kanceri të ishte shpëtimi. Me fjalën vdekje njerëzit ishin mësuar, për kancerin ishte ende herët. Nuk kishte të drejtë tha me vehte,për çfarë kishte të drejtë?! Nuk kishte të drejtë megjithate, apo, nuk kishte të drejtë të habitej.”
Këtë po e la në dorën e ndonji shqyrtuesi që mbase mundet me i ra në te se çka ka dashtë me thanë autori i sajë.
F. 139 Rr. 18:” Përse do të duhej të shqyenin sytë po të lezonin fjalë të ngjashme gati gati binjake: Sa ma pranë kanceri, aq ma pranë lumturia?!”
E çfarë do të thotë :”Fjalë gati, gati binjake?!” Po të ishte ” Sa ma pranë kanceri, aq ma pranë lumturia” cili njeri nuk do të dëshronte me e pasë këtë sëmundje?!
F. 139 rreshti i fundit:” S’ka kancer?! Se dua më jetën”.
Të mos e duesh jetën prej inadit se nuk ke kancer?! Kjo pikë pyetje do të duhej me u shoqnue me 1000 pikë çuditëse.
F. 141 Rr. 8:”Buzëqeshjën e hidhur më shumë se e pa, ai e mori me mend:”
Sipas autorit nji pjesë të buzëqeshjes e ka pa e nji pjesë e ka marrë me mend, pra njana pjesë e dukshme e tjetra e padukshme.
F. 141 tre rreshta para fundit:” Një copë herë u dëgjuan frymëmarrjet e të dyve tek shtilleshin për rreth, po aq moskuptuese sa ata vetë.”
Çfarë dhojë frymëmarrje ashtë ajo që shtillet për rreth?! Pa le pastaj:” moskuptuese si ata vetë”
F. 143 Rr. 2:” Kishte një logjikë të errët.”
Logjikë quhet vetëm ajo që ashtë e qartë.
F. 143 Rr. 19:” Qëllonte që acarimi afrohej drejtë sipërfaqes, por aty ndalej. Migena tha: unë jam një dhoj xevendsuesje, kurse këta të dy janë senjorët e kësajë pune..”
Autori nuk na spjegon drejtë cilës sipërfaqe afrohej acari dhe pse ndalej aty. E si mund të ishte Migena xevendsuese e Lindes B. Tek Rudjani me të cilin vetë kishte fjetë me te e Linda B. as që e kishte takue ndonji herë?!!!!!!!!!! E pra si mund të ishin Linda B. e Rudjani Senjorët e asajë pune?!!!!!! Dhe çka don këtu fjala senjor në vend të zotet e punës?!!!!
F. 144 Rr. 19:”Në këtë vend askend nuk e vret ndërgjegjja për asnjë gjë.”
A egziston ndonji vend në Botë ku as njani prej banorve të tijë të mos e vrasë s’paku sado pak ndërgjegjja?!
F. 145 Rr. 10:” Mos venja në gjumë e Çerberit, xhelozia e fshehët e njërës, pastaj e tjetrës edhe më e fshehtë, ngjitja e dashurisë si sëmundja që Hyjnesha Afërditë ua jepte shoqeve të saja për përdorim të përkohshëm në trajtën e një brezi që vihej rreth ijeve afer fundit të barkut.”
Çfarë ka të bajë Çerberi me këtë punë e vumja e tijë në gjumë Mardhanjet e Migenës me Lindën B. nuk e justifikojnë xhelozinë e njana tjetrës për Rudjanin e çfarë do të thotë:” Hyjnesha Afërditë ua jepte shoqeve dashurinë uha për një përdorim të përkohshëm si një brilant a si një testament?! E si mund të jetë ai brilant a testament në trajtën e nji brezi që u veka rreth ijeve afër fundit të barkut?! E si mund ta vendosin afer fundit të barkut këtë të ashtuquejtun simbol dashunije që jepka Afërdita. A meriton me u ulë aq poshtë dashunia që frymëzoi kryeveprat e artit njerëzor?!!! Nëse dashunia do të qëndronte vetëm në atë pikë, shijimi njerëzor i dashunisë do të ishte i barbartë me shijimin e kafshës.
F. 145 rreshtat e fundit:”Mos: uluriu së brëndshmi.”
Si mund të quhet ulurim ajo që nuk dëgjohet jashta e tijë që e nxjerrë ulurimen?!
F. 147 Rr. 8:”Copra tangosh që ngjiteshin mekshëm me njëra tjetrën nën veshtrimet e dergjura të vallëzuesve.”
Unë nuk mendoj se mund të krijohen figura artistike me ekstreme abstrakti. Tingujt nuk janë copa lande ngjitse dhe as vështrimet e vallzuesave të gëzimit nuk kanë si të quhen ” Të dergjura”
F. 148 Rr. 3:” Pas kësaje vinte prap muzika e dergjur, sytë të përçarë djemësh e psheretima vajzash, fjalë me dy kuptime nga të dyja palët dhe pengje e pengje pa fund për gjërat e mosthena.”
Tash edhe muzika na doli e” e dergjur” siç ishin vështrimet e djemve pak ma parë e psherëtima vajzash të cilat nuk kanë si përputhen me rritmet e vallzimeve të gëzimit e çka do të thotë ” Fjalë me dy kuptime nga të dyja palët?! E pse me dy kuptime e jo me nji?! Gjërave të mos thena nuk janë si të pa thëna ngase fjalza Mos ashtë urdhnore
F. 148 Rr. 20:” Zallahija herë e nenshtruar prej tangos e herë kryeneçe vazhdonte..”
Po të kishte vertetë zallahi, do ta nenshtronte zallahija tangon.
F. 150 Rr. 1:” Asnjë tango nuk i ishte dukur Migenës aq e pa fundme ndjente erën e sajë të mirë një parfum i lehtë, i pa njohur ndoshta nga ata të kohës së mbretrisë.”
Autori do të duhej të na tregonte shkakun pse iu duk Migenës ajo tango e pa fundme E çfarë profumi na paska qenë ai që e paska mbajtë aromën e tij qyshë nga koha e mbretnisë shqiptare e deri në fundin e viteve 1970?!!!!!!!!!!F. 52 Rr. 16:” Ai ja ktheu buzëqeshjen munguese
Si të ishte në hënë”
Edhe në këtë rast ky roman e shton numrin e pikëpyetjeve e të çuditseve
F. 153 Rr. 3:” Saksofoni ja tha një piskame të zgjatur.”
Zgjatja e nji tingulli muzikor nuk mundet me u quejtë kurrsesi ” piskamë” ngase piskama ashtë bertitje halli, biles në shumicën e rasteve kushtrim”
F. 157 rr. 1:”Kishin qenë të dyja të pa sinqerta me njëra tjetren çka ishte një ngushdhim për te.”
Zhvillimi i ngjarjeve të këtij roman këto fjalë i ban krejtësisht të pa kuptimta. Çka i nevojitet ngushdhimit ky pa sinqeritet?!
F. 157 Rr 22:”Saksofoni pas një nderprerje, ja dha një kuje të zgjatur.”
Pak ma parë ” Piskamë” Tash ” Kuje” bajnë me lindë pyetjën: Aty a ashtë vallzim, apor mort?!
F. 160 Rr. 14:” Nga që s’dija nga ta vija shpresën e fundit e vura tek kanceri. Ja kërkova ndihmën atij e ai s’ma dha.”
A ka mundsi me ndodhë ma e pa ndodhshmja të kërkosh ndihmë nga kanceri?!!!!
F. 164 Rr. 4:” Sa çudi tha prap dhe afroi buzët e saja tek të mijat. Ishte një puthje e çuditshme dhe e ftoftë ashtu ngrirazi i kishim buzëqeshur njera tjetrës deri sa Linda kish pyetur: A keni shkuar më lart?”
Nuk ma merr mendja të jetë dëgjue ndonji herë që nji vajzë i jep puthje në buzë nji vajze në mallin e nji të dashtunit të pa takuem kurr. E pikrisht asajë vajze me të cilën ai ka fjetë. Dhe ta pyes: A keni shkuar më lart?!!!!!! Le që nuk thuhet ” Me lart” por më larg.”
V. 164 rreshtat e fundit:” Afroi dorën tek gjijtë dhe pas përshpërimës bërë si ai, qëndroi shtang me sy gjysëm të mbyllur. Nuk kishim prirje lesbike as ajo, as unë, ishte tjeter gjë.”
E si do të mund të justifikohej kapja e gjijve ndryshe të kapjes së vajzës nga vajza?!
F. 165 Rr. 3:”Ishin aq afer, sa edhe larg. Dy vajza që inter…. Që nder… Transpërgdheleshin. E midis të dyjave fusha të ngrira mos kuptuese e pa shpirt.”
Çka do të thotë” Ishin aq afer sa edhe larg”?! e ” Dy vajza që inter… që nder…. e transpërgëdheleshin”. A mos vallë ato fusha të ngrira në mjedis që ishin mos kuptuese e nji kohësisht pa shpirt nuk i lenin me u përgëdhelë e i detyronin me u “ërgëdhelë?! Kush të mbrrin me i ra në te kësajë, gjenë kashtelashtën ma të pa gjetshme.
F. 165 Rr 20:”Një ngjethje e akullt vinte si nga nji portë e hapur befas me mos njohje. Ishim të dyja jashtë ligjeve të kësajë Botë. Për rrjedhojë ajo që kishte ndodhur s’ mund të ishte përveçse e pa parë kurr në këtë Planet Pastaj nga fakti që të kryhej prej dy vajzave të bijave të socializmit siç thuhej në një provinc të humbur shqiptare në fund të shekullit të njëzett.”
Ku kishte meqenë kjo porta e mos njohjes që nepërmjet të sajë vika njo ngjethje akulli Cila nga ngjarjet e këtij roman nuk kishte ndodhë asnji herë në Planetin tonë e kjo paska ndodhë në një provincë shqiptare që nuk dihet psehi i mos përmendjes të emnit të sajë në këtë roman. E gjithë kjo hata që nuk dihet se çka ashtë paska ndodhe në fundin e shekullit nji zet!
F. 178 Rr 5:”Ishim gati në një mendje që një vdekje luksoze i shkonte poetit e ishte ajo që e gjente pa mbrritur tek të tridhjetat. Ishte thjeshtë për këte që e adhuroja Lermontovin. Duhej të ishte e kundërta e për nga vlerat duhej të çmohej Pushkini. Por Lermontovi duke e parandjerë këte, ja kishte punuar Pushkinit rrengun e ishte ngutur ta bënte luftimin mortorë dhjet vjet më herët. Kishte besuar se njerëzit kur kalonin të tridhjetat, tinzisht i kthenin krahët Lermontovit, për t’iu qepur Pushkinit. Gabuam thoshin, ishim të rij, aq na priste.Përpara tani nxinin bisedat funebër të Shekspirit dhe më tutje vetmija e lavdisë me shandana e gra të ftohta aty këtu që më tepër se jetës i përkisnin vdekjes.”
Në këtë përjullë fjalësh për mue të pa kuptueshme po e la me u marrë atë që mundet me i dhanë maje.
F. 182 Rr.9:” Një mbeturinë habije në sytë e tijë!
F. 184 rreshtat e para fundit:”Vazhdonte të fliste për atë përkim Hyjnor tek pika fatale, gjijtë e sajë ata që u përgëdhelën në ballo nga dora jo e duhur. Dhe kur ata të dy Kotsi e dramaturgu i ulti dhe i larti ndesheshin si në historinë e Barnabes me Krishtin.”
Mos vallë ” pika fatale e gjijve të sajë ishte përkimi Hyjnor” Për këtë përgëdhelje autori i romanit na tha se u ba në bajën e ndërteses së vallzimit E përse Kotsi e dramaturgu ndahen nga diferenca i ulti e i larti?! E çka ka të bajë këtu historia e Barnabes me Krishtiin me Kotsin e dramaturgun?!
F 185 rreshtat e fundit:”Ishte pak ta quaje mizore, ishte e mos botëshme.”
E çka do të thotë e mosbotëshme?!
F. 191 Rr. 1:” Rudjan Stefa po jepte shenjat e para të marrëzisë.”
E kur deri tash nuk u tregue i prekun nga kjo sëmundje?!
F. 200 Rr.2:” Sytë gjysëm të verbër të kryetarit të parlamentit shkreptinë pas syzeve të zeza.”
Pas syzeve të zeza nuk ka si me u dadhue shkreptima e syve.
FA. 203 rreshtat e fundit:” ndriçimet e fenerëve po luhateshin nga një frymarrje e fshehtë, mos u ndal e bekueme tha me vehte pa ditur përse në shqipen e vjetër.”
Nëse frymëmarrja do të ishte e fshehtë, fenerët nuk do të kishin përse me u luhatë prej sajë, mandej fenerët nuk luhatën, por drita e tyne.Fjala e Bekueme nuk ashtë e shqipes së vjetër, por e gegënishtes që ashtë pjesa thelbësore e shqipes ma moderne e megjithketë e dënueme nga kongresi komunistogjuhsor i 1972. Gegnishtja ashtë shqipja e korifejve të letërsisë moderrne shqiptare Si Martin Camaj e tjerë.

Sinqeritetin e kritikës e pasqyron shkrimi i kritikuem pre sajë.

Nr. 138 i gazetës në print

Nga

Shqiperia Etnike

2 Qershor 2022

Kohe e mirë per hajdutet

nga Sokol Pepushaj

Shqiptarët si ketu ne Shqipëri, si dy ore rruge më larg, në Kosove, janë të varfër. Me të varfërit në Europë. Pra dikush i ka vjedhur. Po askush hajdutin nuk e ka pare. Dy qeverite bërtasin ditë-natë se do luftojnë korrupsionin, do kapin hajdutin, por edhe kur akuzohet ndokush, dy qeverite bertasin; nuk kemi hajdutëri.
Këtu ne Tiranë akuzohen prej vitesh dy copë ministra, Fatmir Mediu për afera korruptive me armatimin dhe për paksa fallsifikim, dhe Lulzim Basha për paksa korrupsion me tenderin e rrugës Durrës-Kukës-Morinë, si me thenë, për 300 000 euro. Edhe në Prishtinë, Eulex-i, Misioni i Bashkimit Europian në Kosovë, bastisi zyrat dhe shtëpinë si dhe ngriti akuzë për vjedhje kundër Ministrit të Transportit dhe Posttelekomunikacionit Fatmir Limaj, veçmas për të hetuar aferat e mundshme korruptive rreth nënshkrimit të projektit të autostradës Morinë – Merdarë, fituar nga firma amerikano – turke “Behctel – Enka”, e akuzuar edhe këtu në Tiranë për abuzim, ose shqip vjedhje.
Akuzat me të ashpra i pat artikuluar në foltoren e parlamentit Ilir Meta që tash i mbron me mish e shpirt, sic aso kohe sulmoi me egersi një femer në foltore, kryeparlamentaren.
Teksa thua kështu, të duket se nuk po shkruan seriozisht, por po merresh me folklor.Të duket se “dashuron” atë që askush nuk i afrohet, drejtësinë, e cila, në këtë kohë njerëzve se pse dreqin u duket shëmtirë. Të duket se jeton epokën e tradhëtisë, të mashtrimit, te cubave. E, ky fenomen është i njohur nga gjithkush, megjithese askush nuk i sheh tradhëtarët, mashtruesit, cubat. Ata që i artikulojnë në emisione lajmesh, në TV, në shkrime a analiza, e pësojnë, si rasti i Mero Bazes. Ose edhe si i “Fiks Fare”, ku del një “psikopat i matufepsur” si Agim Bendo, e denon gazetaren me një shumë marramendëse, se solli fakte filmike të një ministri kulture duke tentuar të përdhunoi një vajzë të re, në këmbim të një vëndi pune. Duket se gjyqtari e shfajësoi ministrin në emër të luftës së “ashper” kundër korrupsionit e mafias. E, nëse ky vëndim do rrëzohet, pasi s`ka si ngjet ndryshe, pasi jo në Shqipëri, por edhe në Irak gjithkush do e dinte se nga anon e drejta, kolegët e tij duhet ta dënojnë këtë Bendo, ose për ndryshe sistemin e drejtësisë ta emërojmë, sistem interesash. Bendo po, do e kishte një të drejtë me vete, ta gjobiste nja njëqind herë më pak gazetaren, nëse ish ministri do vërtetonte se është impotent, ose të sillte fakte se është homoseksual. E drejta për mbrojtje nuk i mohohet askujt. Por, në këtë pol, v shkodra ëndimi i gjykatës është unikal në botën demokratike. Dilemat për këtë vëndim monstruoz, duket se kanë vënë në hezitim ehde zevëndëskryeministrin Meta, se si do prononcohet, pasi ai për çdo gjë bën deklarata shtypi, meqë gjasat janë se shumë shpejt do i thotë Berishës, dështoi koalicioni, dështoi integrimi dhe ai më shumë se askush do jetë radikal i majtë kundër kryeministrit. Nëse e pranon Rama, pasi Meta është aq i mençur sa ta kuptojë se Berisha jo vetëm kutitë e votave nuk pranon t`i prekë, por as “kutinë” e atij Klodit të “Big Brother Show” që i ankohet se po e ngacmojnë, nuk din si ta mbrojë, megjithëse ligji për homot në fakt është kaluar nga mazhoranca. Edhe ky Meta asnjëherë nuk pa hajdut me sy, paçka se ka folur fort kur ishte në opozitë.
Për shëmbull, në Shkodër dikur bërtiste për banditët e Berishës, artikulohej vjedhja e thesarit të Shkodrës ditën për diell, me tank, ku kanë qënë prezentë thuhet qindra e qindra qytetarë. Ajo vjedhje, më e madhja në Ballkan dhe për të cilën thjesht po të klikosh në Google “1997 thesari Shkoder”, do njihesh me “6 persona” që grabitën thesarin e Veriut shqiptar, me hetimet që edhe ato janë paguar nga taksat, të mbyllura disa herë dhe të cilat është thëne edhe në media me zë të mekur se kanë zbuluar që paratë e vjedhura të popullit janë shumëfishuar në ndertim dhe media, në zëmër të Shkodrës.
Ish prokurori Theodhori Sallaku, jo shumë larg në kohë pat urdhëruar thjeshtë ti hapet kapaku asaj dosjeje të plotë që “fle” në prokurorinë e Shkodrës, por nuk dihet a e kërcënuan me jetë apo edhe ai mëndonte se është kohë e mirë për hajdutë, e le të vazhdojnë, pasi cubat jo vetëm janë të lidhur me ndokënd lart, por edhe vrasin njerëzit që mund të flasin, ose edhe të pyesin thjeshtë, pse nuk hapet ajo dosje, për të cilën edhe ndërkombëtarët kanë bërë apel, kur thuhet se ligji antimafia nuk po hedh “rrjetat” për peshqit e mëdhenj, por ngre ca kurthe për ca “minj” të vegjël nëpër komuna e fshatra të largët që u mësohet emri vetëm kur përmënden në media.
Çdo gjë që ka ngjarë në Shkodër, gjithmone, është futur edhe në barcaleta. Kur po shperthehej thesari, kafeneve përmëndej njeriu shëmbull i kohës së diktaturës, Fuat Çela. Ky Çela ishte heroi i disa viteve, meqë edhe pa sy, punonte. Bëhej shëmbull per një popull të tërë. Shëmbuj të tillë i duheshin diktaturës për të vëndosur diktat mbi normalët. Edhe atë ditë marsi të 1997-ës, flitej nga normalët kafeneve, si pak vite më parë për heronjtë e tipit Çela.
6 hajdutet merreshin si shëmbull i të pasurve, meqë ngarkuan një makinë plot dollarë amerikanë dhe ecën përmes qytetit, siç thuhet në internet, duke i ndarë në një lokal dhe mëpastaj ti transportonin me gjashtë makina, po përmes qytetit, në sy të gjithë miletit. Ata merreshin si shëmbull, se edhe këtyre u mungonte diçka, si heroit Çela; Këta shihnin, por sipas barcaletëkrijuesve ishin të pagllendur, të pashkolluar, të panjohur publikisht. Edhe Fuat Çela ishte qorr, por punonte. Koha e Fuat Çelës pat mbaruar, kur udhëheqësia deklaroi se ky paska pasë dritë syri, por ka mashtruar. Prapë njerëzit e merrnin shëmbull Fuat Çelën. Kështu, ngjet me gjithë njerëzit që futen në humor në Shkodër. Për mirë a për keq, dallohen nga të tjerët.
I lumtë Fuat Çelës, ua paska hellur Enverit e Mehmetit, -thuhej aso kohe.
Edhe këta të vjedhjes së thesarit, që edhe sot diskutohen para një filxhani kafeje a një pjate me saraga Bune, paçka se për drejtësinë e tipit Agim Bendo, nuk njihen, janë në zenit të sarkazmes. Heronj humori si Fuat Çela, edhe kur e kishte mirë me udhëheqësinë, edhe kur e zbuluan për mashtrim.
Cela paska patur shikim, por edhe këta paskan patur diploma. Nga dreqin u erdhën, çrëndësi ka.
Prapë, u lumtë, diplomat i kanë nëpër xhepa, pasaporta bluhe po ashtu, hotele e pallate kanë, media që bëjnë politikë kanë. Dhe ti thua, ky Ilir Meta që është gur sigurie, pse nuk ndihet për këto fakte që pëllasin mes për mes pazarit të Shkodrës dhe drejtesia hesht.
Keq, fort keq, e vizatonte Shkodrën ky Meta kur ishte më i ri se sot, ndoshta dhe jo kaq i pasur sa sot. Kështu, deri tashti, gjithë pushtetet duhet pranuar se kanë qënë kreativë vetëm në distancën e mosbesimit tek sekushi që mund të pushtetojë, si puna e një pike që shiste qën,diku në një fshat, por meqë askush tjetër nuk shiste qën, mes atyre racave do zgjidhnin fshatarët.
Sapo i pari bleu qënin e parë, pas katër ditësh e panë ta kthente.
– Pse?, -e pyetën fshatarët.
– Ky qën rri ditë natë vetëm duke lehur. Më duket i çmëndur.
Bleu të dytin dhe prapë e ktheu.
– Po ky ç`pati?
– Edhe ha shumë edhe leh pak. Liberal, si me thanë, pasi kanë dalë do fjalë të reja.
Edhe të tretin që ndërroi, prapë e mori për hekurash dhe e çoi në vathë të qënve.
– Po ky, që duket kaq i bukur, ç`pati?, -thanë fshatarët.
– Ky, herë leh shumë, herë nuk leh hiç. Atyre që vijnë nga porta u leh dhe turret ti shqyejë, atyre që kalojnë sipër murit, hajdutëve, nuk u leh fare, madje luan me bisht e kënaqet. Si me ju thanë, është identik si ai qëni i parë, veçse edhe qën hajdut.
Kështu duket se po zhgerryhen punët këto 20 vitet e fundit. Distanca e mosbesimit tek gjithë qeverisjet është koduar në ca hieroglife që s`ka Dreq t`i deshifroi.
Te gjithe flasin si te ndershem ne opozite, por heshtin ne pushtet. Vetem Edi Rama po hesht edhe ne opozite, per ceshtje madhore si kjo e thesarit te Veriut.

Konfliktet e pronesise problem shqetesues ne Veri

behari Edhe pse kane kaluar 20 vite nga ndryshimi i sistemit ne Shqiperi, ceshtjet qe lidhen me pronesine e tokes mbeten nje problem i hapur. Gjate 45 viteve te rregjimit komunist, prona u shtetezua dhe u shpernda pa nje kriter duke sajuar pronare te paqene. Jane tashme me qindra rastet e raportuara per kete problem, i cili vazhdimisht ka qene prezent ne Veriun e Shqiperise e me gjere dhe eshte pasqyruar edhe ne faqet e gazetes “Shqiperia Etnike”.
Kryesisht, ceshtjet e pronesise mbi token jane te ndjeshme ne komunat e rrethit te Shkodres, ku edhe pas dy dekadave prona akoma nuk ka shkuar tek pronari i ligjshem. Kjo situate ka shtuar ndjeshem konfliktet ne mes familjeve edhe ne Komunen e Postribes. Domeni, eshte nje nga fshatrat e kesaj komune, ku konfliktet per pronen po shkaktojne edhe tragjedi familjare. Skender Ruqi, banor i Domenit, eshte personi ndoshta me i demtuar nga keto konflikte, pasi jo vetem eshte i detyruar tashme i jetoje i ngujuar, por nuk ka asnje dijeni per fatin e djalit te tij te madh Behar Ruqi, i cili akoma nuk ka mbushur 17 vite jete. Zanafilla e konfliktit daton me 23 shkurt 2009, kur pjestare te familjes se shtetasit K.L., edhe ai banor i fshatit Domen, tentuan te zaptojne nje siperfaqe toke, e cila rezulton ne pronesi te familjes se Skender Ruqit. Vete kryefamiljari K.L., ka tentuar te qelloi me çifte ne drejtim te Skender Ruqit, por edhe djalit te tij Beharit. Ky i fundit, fale shkathtesise se tij arriti ta neutralizoje shtetasin K.L. duke i hequr nga dora armen. Pasi e pa veten te carmatosur, shtetasi K.L., sic ndodh rendom ne keto raste, i konsideruar i turperuar, futi ne loje Kanunin mesjetar te Lek Dukagjinit. Ai i dergoi fjale familjes se Skender Ruqit te ngujohet dhe deklaroi se personi i pare ne liste per tu vrare eshte djali i tij, Behar Ruqi, i cili arriti ti marre armen nga dora por vetem per vetembrojtje. Policia e Shtetit, ne dijeni per kete rast, si edhe per raste te tjera, nuk reagon, duke u shprehur se jane ceshtje private ne mes ketyre familjeve dhe fiseve. Ne kushtet e ngujimit, por edhe te kercenimit te vazhdueshem per jeten, Behar Ruqi u detyrua te largohej nga shtepia dhe vendlindja. Pa biseduar me askend, ai doli nga banesa ku jetonte i kercenuar nga shenjestra e armes se hakmarrjes dhe u largua. Sot e kesaj dite, familja nuk ka asnje informacion per vendndodhjen e tij. Tashme familja Ruqi, nuk e di nese djali i tyre i madh, Behari eshte gjalle apo jo, eshte vrare nga familja e shtetasit K.L., pasi edhe vete i riu eshte i terrorizuar nga rreziku i hakmarrjes.
Zanafilla e problemeve te pronesise ne Shqiperi, eshte tjetersimi i prones nga sistemi komunist, por edhe pasoje e nje ligji nr. 7501, i cili ka krijuar nje kaos te vertete social ne vend. Ne shume raste, ky ligj ka sajuar pronare te paqene, duke i marre token pronareve te vertete dhe me mjaft raste,e dhe duke sjelle mbivendosje te pronave. Te gjitha keto, kane krijuar nje situate shume te rende konfliktuale, duke sjelle ngujime te familjeve te tera, vrasje dhe plagosje por edhe zhdukje pa lene gjurme sic eshte edhe rasti i te riut Behar Ruqi nga fshati Domen, i komunes Postribe te rrethit Shkoder.
Rifat Ymeri

blerti Homofobi apo heterofobi

Blerti Delija
Ne kulmin e nje krize qe po fillon te kristalizohet jo vetem si politiko- institucionale por edhe ekonomike, opinioni shqiptar eshte futur edhe ne nje telash tjeter. Ceshtja “Klodi” ka qene vetem nje preteks per te rikthyer ne vemendje lirite e njeriut, mes te cilave edhe ato seksuale. Tema “tabu” per shume vende me te zhvilluara perendimore se Shqiperia, nder shqiptare hapet publikisht edhe ne studio prestixhoze televizive (pervec tavolinave te zakonshme te bisedave te perditshme) duke ngjallur krejt normalisht rritime deri ne neveri. Kjo eshte mese e kuptueshme ne nje realitet si ky i yni, i cili tashme duhet te gjeje kohe jo vetem te diskutoje temen e homofobise, por duhet te vendoset ne pararoje edhe ne rang me shume vende europiane. Vetem keshtu mund te shpjegohet nderhyrja e drejtperdrejte dhe pa dorashka e dy ambasadoreve te SHBA-se dhe Holandes ne nje studio televizive por edhe nominimi i Klodit nga sekretarja amerikane e shtetit Hillary Clinton. Ajo cfare e ben tragjikomike situaten ne fjale eshte se zoterinjte e nderuar kerkojne me ngulm ti imponohen opinionit shqiptar qe jo vetem te mos i diskriminoje hoseksualet, por pse jo ti marre edhe si shembull te guximit per te shprehur ate cfare jane apo cfare ndjejne ne emer te lirive dhe te drejtave te njeriut, duke kerkuar deri ne privilegjim te ketyre individeve.
Shijet e tyre seksuale, pavaresisht se shkojne kunder natyres dhe aq me shume urdherimeve te Zotit ne te cilin kulmohen te gjitha besimet kryesore shqiptare, ata nuk jane te detyruar ti shprehin publikisht duke vijuar ti ushtrojne apo shijojne ne dhomat e tyre te gjumit, por edhe ne vende publike nese duan te shfrytezojne maksimalisht privilegjimin e tyre tashme edhe permes nje ligji te miratuar ne Shqiperi nga Kuvendi. Pavaresisht prirjeve te tyre seksuale, edhe personat e kesaj kategorie jane nenshtetas shqiptar, perkundrazi nuk do te gezonin asnje mbrojtje brenda kufinjeve territoriale te vendit tone. E themi kete per te shpjegur se edhe sot e kesaj dite, me shume se 70% e cifteve apo te kurorezuarve ne martese, e kane te veshtire te shkembejne nje puthje te thjeshte ne publik. Tashme, shoqerise shqiptare i kerkohet jo te hedhe nje hap, por te tejkaloje ne kete drejtim, shume shoqeri me te emancipiuara nga ne. Per ta thene troc, n homoparade e duhet ti drejtohemi Europes nga pjesa a pasme, apo me troc nga bytha e saj.
Te pakten deri ne mesin e viteve ’70, homoseksualizmi konsiderohej nje semundje patologjike, madje ne shume studime edhe si e kultivueshme ne mjedise shoqerore, duke u perhapur si epidemi. Na rezulton se lirite dhe te drejtat e njeriut, edhe ato seksuale, kane kene te njohura dhe gjeresisht te mbrojtura nga OKB-ja, BE-ja dhe shume organizma dhe vende te tjera perendimore. Te pakten deri ne vitin 1990 por edhe me vone, homoseksualizmi ishte i ndaluar me ligj ne Shqiperi, duke u bazuar me shume se asnje ligj tjeter ne nje moral shoqeror te trasheguar nder vite. Me kete, askush nuk mund te thote se nuk kane ekzistuar homoseksuale ne Shqiperi, por te pakten nuk kane mundur te deklarohen publikisht dhe aq me pak, me krenari.
Pas vitit 1990, Shqiperia i kushtoi nje rendesi te vecante hapjes se gjithanshme, duke u kthyer per me shume se nje dekade ne eksportuesin me te rendesishem te “mishit te bardhe” drejt perendimit. Ndersa tashme, sipas gjasave, nisur edhe nga veshtiresite e shumta ekonomike, mund te kthehet ne eksportues shume te rendesishem edhe te homoseksualeve te cilet jane shume ne mode ne disa vende te vecanta edhe ne Bashkimin Evropian. E themi kete, pasi tashme eshte e njohur boterisht se shume vende te huaja, kane refuzuar azil politik, azil ekonomik, azil per gjakmarrje por ne asnje rast te vetem azil per homoseksualet. Pra, perpara rrezikut te jetes apo edhe te vdekjes nga uria, BE i kushton me shume rendesi kultivimit apo ruajtjes se pjeses se prapme te disa individeve, qe ne rastin me te mire mund te etiketohen si “kunder natyres”.
Edhe pse ka vetem pak jave qe eshte miratuar nga Kuvendi nje ligj kunder diskriminimit (privilegjimit, mes te tjera kategorive, edhe te homoseksualeve), duket se shume shpejt kjo kategori do te jete ne krahet fatlume te privilegjimit, madje deri ne abuzim. Nuk eshte cudi qe varferia apo nevojat e perditshme te shqiptareve, te shojne ndjeshem numrin e homoseksualeve. Te deklarohesh homoseksual edhe nese nuk je me te vertete, mund te gezosh mbrojtje publike te ambasadoreve te njohur ne vendin tone, indirekt edhe te shteteve qe perfaqesojne ata. Jo vetem kaq! Me kalimin e muajve dhe te viteve, ata rrezikojne te zene vendet me te mira edhe ne administraten shteterore. Po, po edhe aty! Shume mire, ate mund te marrin pjese ne nje konkurs punesimi, te mos fitojne sic mund te jete normale, por te deklarohen se jane eleminuar pikerisht se jane homoseksuale!? Deri me tani, nuk ka asnje metode per te vertetuar nese nje individ eshte vertete homoseksual apo jo, vetem nese konstaton direkt aktin. Urojme me gjithe shpirte te mos ndodhe, por nuk eshte cudi qe pas disa dekadave, duke pare privilegjet qe gezojne, numri i homoseksualeve te deklaruar si te tille te pakten, te kaloje edhe ate te heteroseksualeve apo njerezve me prirje normale seksuale. Qe ne krye te heres, edhe pse shume me te paket ne numer, homoseksualet kane qene ne pozicione dhe poste te rendesishme politike e shoqerore, sic vijojne edhe sot te jene ministra e kryeministra te vendeve te Europes perendimore. Pak a shume, mund te ndodhe sic edhe sot me minoritaret, te cilet nuk eshte aspak cudi te rezultojne mazhorance perballe kombesise shqiptare gjate deklarimit te pritshem te iniciuar nga shteti yne.
Lirite dhe te drejtat e njeriut jane te njejta per te gjithe. Askush nuk mund te pengoje askend te shprehe mendimin e tij, edhe kunder homoseksualeve. Askush nuk mund t’i mohoje askujt te drejten per te paragjykuar nje homoseksual, deri ne refuzim te qendrimit ne nje mjedis te perbashket pune. Askush nuk mund te ndaloje kerkend te organizoje edhe protesta kunder homoseksualeve. Edhe ne vende te zhvilluara europiane, ndodhe nje gje e tille. Ka nje “parade krenarie” te homoseksualeve ne shume kryeqytete te botes, sic ka edhe kunderparada te heteroseksualeve madje duke shkuar ne disa raste edhe ne konfrontim fizik.
Sot, kur familja tradicionale e ndertuar sipas urdherimeve te natyres dhe Zotit, per shume arsye po kalon nje krize te gjithanshme ekzistencialiste, vemendja ne menyre paradoksale eshte perqendruar tek homoseksualizmi, i cili ne asnje rast nuk mund te krahasohet me vlerat e familjes tradicionale, sidomos ne aspektin me te rendesishem te njerezimit, sic eshte riprodhimi. Pavaresisht se cdo vit, jepen miliona euro e dollare per homoseksualet, ata nuk mjaftojne sot dhe askurre, qe te “shpikin” nje metode riprodhimi mes tyre, sic natyra dhe Zoti ua ka blatuar nje mashkulli dhe nje femre. Hipotetikisht te pakten, ne emer te respektimit “me sy mbyllur” te nje te drejte seksuale te disa individeve, me kalimin e dekadave njerezoret rrezikojne vijueshmerine biologjike. Per hir te realitetit, shume vende kane miratuar edhe “martesat” homoseksuale. Por te paakten per mentalitetin shqiptar, eshte e paimagjinueshme qe nje femije i adoptuar nga nje “cift” i tille, ti therrase “nene” nje mashkulli apo “baba” nje femre.
Shoqerise shqiptare, e drobitur nga kriza te njepasnjeshme, tashme po i kerkohet te ktheje koken nga te pasmet. Pavaresisht se si do te shkoje kjo pune, nje gje eshte e sigurte: duke pare vazhdimisht te pasmet, veshtire te ecet perpara! Kete e kemi mesuar te pakten, sic edhe kemi mesuar se fjalet e ambasadoreve te huaj ne vendin tone, jane “ligj” i padiskutueshem per te gjithe! Epo kur vemendja perqendrohet edhe tek “suma”, shqiptaret po kalojne vertete nje situate te keqe!

Kur ligjin e bën Kanuni

besnik Kanuni i lashtë i Lekë Dukagjinit, me moshë 600 vjeçare, është kodi i egër i jetës së përditshme në Shqipëri. Sidomos në Veri, ku si rrjedhojë e autoritetit, e ka mposhtur ligjin. Janë qindra te vrarë për gjakmarrje e konflikte, sidomos këto 20 vitet e fundit. Në Shkoder është një lagje e tëre qe quhet Lagjia e Gjakut, në vëndin e quajtur Livadhe dhe çuditërisht e vizitojnë shpesh ministra e qeveritare dhe jo vetëm nuk kanë zgjidhur asgjë, por edhe fëmijët privohen nga e drejta e shkollimit, e lojës me shoqerine, e çdo gjëje. Viktimat e hakmarrjes mersjetare zakonisht janë të pafajshmit, pasi sipas Kanunit për çdo konflikt vritet çdokush i fisit. Një ndër viktimat pa faj është edhe Besnik Met Rama, lindur më 17 prill 1966 në Shkoder dhe banues aktualisht në Tiranë. Jeta e tij, sipas kryetarit të shoqatës së Misionareve të Paqes dhe Pajtimit të Shqipërisë Mustaf Daija, është në fije të perit, megjithëse ky shtetas është i pafajshëm. Shkak është një vrasje që ka ndoidhur në vitin 2001, pasi një kushëri i tij, Ismet Rama, kish vrarë shtetasin Caf Agushi. Sipas zotit Daija, shoqata që ai drejton ka arritur deri sot të pajtojë qindra konflikte dhe ka marre urime te mira edhe nga zyrtare te shtetit, ku edhe organizimi i seminareve dhe prania e mediave ka ndikuar, por kjo pjesë është shumë e vogël krahasuar me ato familje që janë të betuara që gjaku shlyhet vetëm me gjak, sipas Kanunit. Në një pengesë të tillë, nënvizin z. Daija, kanë hasur edhe me rastin e shtetasit Besnik Met Rama, ku megjithë përpjekjet e shumta për pajtim, familja e shtetasit Caf Agushi, nuk ka pranuar kurrsesi, duke vënë në rrezik serioz jetën e shtetasit Besnik Rama dhe familjes së tij, e cila e ka të pamundur të jetoi e lirë jetën që i ka dhënë Zoti, por që në emër të një Kodi, e kërcënon pushka e gjaksit, e hakmarrjes. Është ky një ndër shumë rastet që jeta rrezikohet pa faj. Eshtë ky një fenomen që është trajtuar edhe nga Departamenti Amerikan i Shtetit dhe shumë organizma të tjerë perëndimorë, që po e pengon integrimin e Shqipërisë në rrugën e integrimit Euro-Atlantik. Redaksia

Dite e bukur per “zysh Liljanen”

Nikoll Bregu, ish mesues
Eshte data 14 qersshor 2010. Eshte nje dite e vecante, sidomos per profesoreshen 70- vjecare Liljana Cefa. Emri i saj eshte shume i njohur jo vetem ne qarqet e artit shqiptar e me gjere, por edhe tek njerezit e thjeshte. Ne Galerine e Arteve Figurative te qytetit te Shkodres, Liljana paraqitet me ekspoziten e 10- personale. Jane me qindra admiruesit e saj, por edhe te piktures ne pergjithesi, qe shijojne punimet artistike te mjeshtres se njohur te artit tone figurativ. Jo vetem nga Shkodra, por edhe nga M. Madhe, Puka, Tirana e me gjere, jane pjesmarresit ne kete eveniment mjaft te rendesishem. Profesoreshe Liljana, per punimet e saj, mori nje numer te pamate urimesh dhe falenderimesh nga te gjithe vizitoret e ekspozites.
Liljana Cefa, eshte nje emer shume i madh ne pikuturen shqiptare. Ajo ka lindur ne Tirane me 14 prill 1940. Ne vitin 1966 eshte diplomuar ne Akademine e Arteve te Bukura per pikture. Nga viti 1977 deri ne vitin 1990, ajo ka dhene nje kontribut te jashtezakonshem per zbulimin dhe kultivimin e talenteve te reja ne pikture, duke qene mesuese e vizatimit dhe piktures ne Liceun Artistik “Prenke Jakova” ne Shkoder. Gjate karrieres se saj brilante, Liljana ka marre nje numer shume te madh cmimesh dhe diplomash.
1976- Ekspozita e pare personale me 40 punime ne Shkoder.
1974- Cmimi i Trete ne Konkursin Kombetar me pejsazhin “Perendim ne qytetin tim”.
1981- Cmimi i Trete ne Konkursin Kombetar me kompozimin “Ne prag te lirise”.
Eshte vleresuar me Medalje nga Bienalja e Aleksandrise, eshte vleresuar me medaljen “Naim Frasheri”.
1990- Ka qene pjesemarrese ne shume ekspozita te organizuara nga shoqata te ndryshme ne Kosove, Mal te Zi, Tirane, Shkoder por edhe ne Itali etj.
1997- Cmimi i Pare ne Konkursin e piktures se organizuar nga revista “Pediatria” ne Rome, Itali.
2005- Ekspozite personale ne galerine “Shkodra” me 50 punime te realizuara pas vitit 2003.
2007- Medalje e Argjendte ne Sallonin e 37-te Nderkombetar te Akademise Kombetare te Arteve ne Tirane, ashtu sic edhe ne te gjitha ekspozitat ne nivel lokal te peruruara ne Galerine e Arteve ne Shkoder.
Liljana ka perfaqesuar me shume dinjitet pikturen shqiptare ne shume aktivitete ne nivel nderkombetar ne France, Itali, ish- Jugosllavi, Turqi, Kine, Egjipt etj. Punimet e saj jane pjese e koleksionit te Galerise Kombetare te Arteve ne Tirane dhe te shume galerive shteterore ne qytete te ndryshme te Shqiperise, pervec se punimet e saj gjenden ne ekspozim te perhershem ne shume institucione te rendesishme publike brenda dhe jashte kufinjeve kombetare.
Liljana Cefa eshte antare e Akademise Europiane te Artit me seli ne France, antare e “Artiste pa Kufij” dhe “institutit te Artit Profonoste” me seli ne Luksemburg, antare e Lidhjes se Shkrimtareve dhe Artisteve te Shqiperise nga viti 1961, antare e shoqates “Kol Idromeno”, e shoqates “Iliricum” dhe e shoqates se Piktoreve te Lire Figurative “Lin Delija”.
Per gjithe kete karriere te shkelqyer, qyteti i Shkodres e ka vleresuar me titullin e larte “Qytetare Nderi”, duke e rreshtuar ne emrat me te spikatur te artit figurativ ne rajonin e Veriut te Shqiperise dhe me gjere.
Nxenesit e saj, disa breza piktoresh te sukseshem ruajne per “zysh Liljanen” kujtimet me te mira e mirenjohjen e pafund per kontributin qe ajo ka dhene ne rrugen e formimit te tyre artistik.

berti Një vit mà parë

Nga Albert Vataj
Tash e nji vit mà parë, kalum nji nga zgjedhjet ma domethanse të historisë së postkomunizmit, kaluem testinn e provës ndërkombëtare për besueshmërinë. Për fatin e mirë të njênes palë ata u çertifikun si zgjedhjet mà të mira. Por janë, sod e ksàj dite si zgjedhje të kontestuara për palën tjetër, që rastësisht àsht pala që ka humbur. Tàn bota sod mendon ndryshe nga sa mendon Edi Rama, jo për hatër të Berishës, por për hatër të interesave të kahmotshme të shqiptarëve për të kên pjesë e vetvdit, pjesë e Evropës.
Tàsh e nji vit ma par, shqiptarët shkuan në zgjedhjet e 28 qershorit për të dëshmu vullnetbesimin e tij, për atë forcë politike që do ta qeveriste në katër vitet e ardhshme shqipërinë dhe shqiptarët. Megjithëse zgjedhjet shkun, ma mirë z’bahet. Anipse kurrçka nuk mujti me e dëshmu, atë që dëshironte opozita. E cila, nga ana e saj, mujti me u konfirmu edhe në këto zgjedhje si e tillë, paçka se kundrejt një rezultati të ngushtë, e për mà tepër, si rezultat i një grope të thellë që Rama kishte bà me Ilir Metën, hendek i cili çoi këtë të fundit të njësonte àndrrën e tij për pushtet, aniqysh, me Berishën, për me bà atë që do të quhej si qeverisja e integrimit evropian.
Ky vit ka ken nga më të gjatit e kohëve të funit, e nga më intensivët, e pse jo nga më absurdët, jo veçmas në historinë e Shqipnisë por gjithëegjithë përvojës politike rrethekrah politika të tjera bàjnë politikë. Këtë përformancë e ka promovu jo vetëm Edi Rama si individ, se sa dështakët si komunitet politik.
Tash kur shumë gjàna duket se kanë mujt me gjet rrugën e zgjidhjes, e shumë të tjera janë në proces, mundnà me thàne, se një vit i qeverisjes Berisha, àsht një vit përpjekje dhe arritje. Përkundër kësaj, kena kamnguljen e opozitës. Gjithmonë, aludojmë dhe botkuptojmë përkundër njasaj qi shihet ditën për diell, se pas saj fshihet si pas gishtit, interesat e një personi të vetem, që deri mtash, quhet Edi Rama. Kjo ka bà që politika shqiptare të gjej vedin një ditë të bukur në batakun e të së kalumes, në ujrat e nejuna të konfliktualitetit politik, në shtjellën përpirëse të poterës dhe shterpësisë së alternativave, që nuk ngurojnë të ofrohen si mundësi të zgjidhjes së krizës politike, ose siç po njihet ndërkombëtarisht, si ngërç politik.
Ndërsa politika shqiptare në përgjithësi, por kushtëzimi i kohëngasjes në tërësinë e vet, kërkon të bëjë politikë, dëshmon kjartazi, se e ka pak mundësi të zgjidhet nga shpërgenjt e një politike të dalë nga amanetet e Katovicës, një politikë që e ka të pamundur të shqitet nga paranoja, nga patologji të rënda psikike.
Kur kriza globale ekonomike, i ka futur thonjt në fyt eko zgjedhje nomisë gjigande dhe ka zatetë përfundi fatin e shumë shteteve, kujtojmë këtu Greqinë, opozita shqiptare në përgjithësi, Edi Rama në veçanti, kanë luksin të bëjnë politikën e gozhdës e patkoit. Berisha àsht tuj kên jo ma i tërhequn nga kjo marrëzi, që ka kapluar liderin socialist, i cili për llogari të interesave të atyne që e yshtin, jo vetëm po vetvret karrierën e tij politika, por njëherazi po gropos gjithë atë përmendore lavdie që ngriti si ministër kulture dhe kryebashkiak i ndryshimeve të mëdha të metropolit shqiptar.
Pas një viti, ajo që dallojmë qartë e ma qartë, larg e ma larg, àsht, se tashmà Shqipnia dhe shqiptarët nuk janë mà delja e zezë e tufës. Kontributi dhe roli i saj në Ballkan dhe mà gjàn, janë dinjitoz. Nji herë e përgjithmonë kena dalë nga anonimati, i kena shpëtu njihe e mirë kthetrave të paragjykimeve dhe anatemës. Sot Shqipëria ulet në një tryezë me vendet që deri dje i kishim “armiq”, që na kishin në syrin e pushkës, e ne i kishim në grykën e topit.
Por memoria e së kaluares nuk ka pse të fashitet aq befasisht, sa të mos të na kujtojë, e pse jo, me na kujtu e me na u ofru si një model i mirë, si një mundësi të krahasimit, jo për të ndëshku të sotmen se sa, për të dëshmu një lloj lidhje sentimentale me të shkumen komuniste.
Për ta bà këtë nostalgji, jo një kujtesë, por një të tashme, e kujt tjetër duhet t’i besohej veç asaj që dilte nga ajo metamorfozë, veç atyne që ishin pjellë e asaj placente. Kjo ka nji dëshmi, që nga autoritarizmi i kategorizuar, si e drejtë legjitime dhe vullnet i sovranit, deri te anatema dhe bàmja me faj e faktorit monitorues, i cili në pamundsi për të kreh bishtin të majtës, u shtërngu së pakti të ishte korrekte polititikisht, anipse kjo i shërbeu të djathtës.
Në këto kushte mori impulse të reja politika e kaposhëve. Berisha si kurrë ndonjiherë tjetër në gjithë karrierën e tij politike, kishte një mbështetje të pashoq ndërkombëtare, një solidaritet që do të cingërinte nervat Edi Ramës, i cili nga ana e tij nuk u ndal deri në caqet ma të skajshme të çmendurisë. Transformoj me turravrap strategjinë e kthyer në ideologji, që kishte ndaj politikës së vjetër, duke vënë dirigjent të politikës së tij të re, një ujk plak. Që të dy së bashku, Rama si doktrina pa apostuj, e Ruçi, si ujku pa pyll, dëshmun jo vetëm se kishin marr fund, por edhe se nuk do të mbërrinin në fundin e tyre pa marrë dhe ata që u shkojnë nga pas.

Roli i lidershipit
Nalun te teorizimet, jo dhe aq për me u xan bes atyne mà shumë se realitetit, por për me bà me ditë për tàn miletin, po duhet me u kujtu vedit e atyne, se roli i lidershipit àsht vullneti i Zotit mbi një komb. E lshova pak dorën në këtë krahasim, por tàsh për tàsh, po më duhet për me e besu, se bash njikshtu àsht. Kush àsht tuj nigju e tuj pa, bukur fort po e din, se nuk janë do punë si do punë. Se qysh àsht sod, kjo nuk po duhet shumë mend dhe mund, për me i kallxu kujdo që shpreh dëshirën për me marr vesh se ç’po ndodh përreth tij, natyrisht edhe ndaj tij. Dikush nga fundi i rreshtit, ndoshta nuk po don me e pranu këtë version, si tregues i asaj që ngjet nër ne, shqiptarët e interesave të nalta të integrimit dhe kontributit paqeruajtës.
Pavarësisht ambicieve që politika dhe shteti e ka fut venin, e bashkë me të dhe fatin e Shqipnisë dhe shqiptarëve, nji gja asht e kjart si drita e diellit. E kam fjalën për poteren dhe shamatën, kryesisht mediatike që tuj u egërsu gjithnjë e ma shumë, e ka pa vedin në rrugë pa krye. Doemos se në këtë shteg e ka fut, në krye të radhës, roli intolerant i lidershipit politik. Nga njena anë kemi Kryeministrin Berisha, që nuk heq dorë nga respektimi i kushtetuetshmërisë së institucionit të votës dhe pavarësisë së drejtësisë dhe duhet me i shku deri n’fund kësaj qëndrese të qënsishme. Nga ana tjetër, e sheh vedin kryesocilisti dhe njëherazi kryebashkiaku i Tiranës, Edi Rama. Vendosmëria e tij për ta vù Berishën me shpatulla pas murit, e orvatun për me ua servir shqiptarëve si transparencë zgjedhore, e turli lloj dokrrash të tjera. E drejta e Edi Ramës për të considerù një popull të tàn si një tufë bagëtish, nuk àsht dhe nuk munet me kên një motiv i fortë që ka me i shërby si shtys, as atij e as kurrkujt tjetër qi don me bà karrier, me forcu pozitat në pushtet e me mujt me rujt me çdo kusht sarajet e përfitimeve. Ndryshe nuk munet me kên mashtrimi, hipokrizia, hedhja hi syve dynjasë, ideologji e një force politike dhe lajtmotiv i një lidershipi. Ta thojë copë ky far burri, se nuk po mundem me pranu, as humbjen e 28 qershorit, dhe as atë të paralajmëruar të zgjedhjeve vendore. E njherazi duhet me ua ba të kjart tanve se pavarësisht kataklizmosë së kutive, luftës me një ushtri pa krena, qëllimi i tij i fundit do të ishte transparenca, siç po e kallxon ai ndër ne hapjen e kutive, dua të shoh votën time, e turli lloj sajesash të mendjeve ndjellakeqe.
Kjo situatë, deshtazi e ka fut politikën shqiptare në kallepin e vet të prejqyshkuri asaj i’u hoq freri dhe ajo u hazdis në livadhin pafund e anë të tranzicionit shqiptar. Ndryshe ngasa parashtron koha, lidershipi politik dëshmon një mungesë vullneti për të lëshu pe, për të lan mas dorë interesat personale e me mendu e me vepru një herë të vetme në emën të interesave të nalta të popullit, të atij vullneti që i ka besu asaj fatin e udhërrëfyesit në këto momente shumë vështira ekonomike dhe të këtij kapërcyellit politik të shanseve të shqiptarëve, pas më shumë se një gjysëm shekulli mohimi, tjetërsi, persekutimi, gjymtimi dhe burgosjeje në “parajsën” komuniste të Enver Hoxhës.

Afër dhe larg

Anjola HAMZAJ
I shoqëruar që në gjenezë me ndjenjën e inferioritetit, procesi i udhëtimit pa viza i hodhi hapat e tij.Të gjithë nga një pikëpamje, media gjithashtu, kahet politike me një qëllim të përbashkët, por me kontribute të ndryshme, me dyshime të ndryshme.Skepticizmi jo gjithmonë është pasojë e arsyes apo racionalitetit. Është më shumë shpallja hapur e frikës dhe përgjegjësisë maksimale.
Që nga strukturat e shtetit deri te individi, liberalizimi i vizave ngjall ndërgjegjësimin që aty jashtë duhet të jemi të denjë. Të gjitha këto diskutime, herë konstruktive, herë dekonstruktive, i kanë lënë radhën një veprimit, atij konkret: Punës për t’u përgatitur dhe realizuar kushtet e kërkuara për një liberalizim vizash sa më të shpejtë.Që qytetarët shqiptarë të fitojnë të drejtën për të udhëtuar pa viza në vendet e Bashkimin Europian, duhen plotësuar tre kushte, të rëndësishme në vlerë dhe impenjative për t’u arritur: Hartimin e një Strategjie për të Riatdhesuarit, Lufta Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar dhe zbatimi me efikasitet i ligjit Antimafia.Shpesh liberalizimi i vizave është përdorur nga politikanët si një proces, i cili është i lidhur drejtpërdrejtë me politikën dhe në raste komplikimi me krizat politike të kohëve të fundit. Sigurisht që me liberalizim e vizave, anëtarësimi në Bashkimin Europian do të ishte më i lehtë ose në radhën hierarkike të arritjeve që një vend duhet të realizojë për të merituar titullin shtet europian. Por procesi i liberalizimit të vizave është i lidhur direkt me çështjet e sigurisë dhe indirekt me politikën e një vendi. Është një proces i ndarë nga ai i anëtarësimit në Bashkimin Europian. Krizat politike kanë ndikimin e tyre kur ato nuk respektojnë institucionet, Kushtetutën dhe ligjin. Kjo do të cenonte integrimin e çdo vendi.Siguria e Dokumenteve, Migrimi, menaxhimi i kufirit, rendi publik dhe siguria, marrëdhëniet me jashtë dhe të drejtat themelore. Masat kundër Krimit të Organizuar, Trafiqeve dhe Terrorizimit. Kjo është rruga jonë, gjysmë e prekur, gjysmë për t’u prekur.

Laboratori i komplekseve
Menjëherë sapo një lajm fluturon me shpejtësi, me po aq shpejtësi edhe dyshimi i shkon nga pas. Diskutohet se liberalizmi i vizave është i pamundur për shkak se vendi ynë nuk është gati sa iu përket elementëve të sigurisë, qytetaria, politika, kultura etj. Por frika më e madhe është kristalizuar te një eksod i mundshëm i trurit dhe i trupit. Pra nëse vendet e tjera europiane në fillimin e tyre të udhëtimit lirshëm janë përballur me ikjen e trurit, në Shqipëri është “parashikuar” që do të ikin të gjithë, me tru apo pa tru qofshin. Shqiptarët, e arsimuar apo jo, të gjithë do të braktisin Shqipërinë. Do të kërkojnë paga më të mira, jetesë më të mirë, kurioziteti një tjetër element etj. Këto janë fobitë që tregojnë edhe karakterin e formuar të një kombi që është testuar për 45 vjet në laboratorin e ndrydhjes.Me gjithë këto pyetje dhe pikëpyetje, vallë është më mirë të mos përballemi me Europën dhe me veten tonë në ketë rast. Eksperienca e gjatë e izolimit akoma nuk është fshirë. Akoma pluhuri i saj është një ndër arsyet e një integrimi të ngadaltë.Si një sistem maksimalisht kundër njeriut dhe të drejtave të tij, edhe pse ka 20 vjet që është prishur, prezenca shfaqet në çastet vendimtare. Atëherë kur duhet një mendim i lirë, një vendim deçiziv. Ka 20 vjet që po punohet për lirinë, lirinë në thelb të një komuniteti dhe shteti. Shqipëria ka hapur kufijtë me disa shtete, ka marrë ajo e para iniciativa integruese, ka treguar se ne mundemi pavarësisht copëzave të së keqes.Të izolosh një njeri ndodhin dy fenomene: Mendja nuk ruaje normalitetin e saj, mund të degjenerojë në agresivitet, në krim. Por nëse e ruan arsyen, ai ka humbur zemrën dhe shpirtin, elementin që e fut në radhën më humane, njerëzimin. Përballja me botën europiane do të jepte përgjigjen e pyetjeve të mëdha: Kush jemi. Ku jemi.

emini Pushteti është i fortë, aq sa është e dobët opozita

Nga: Emin AZEMI
Pafuqia politike e opozitës, relativizmi i kritikave publike dhe pakënaqësive sociale, ndikimi josubstancial i mediave po ndodhë në kohën kur pushteti po tregohet i parrezikuar nga askush. Anketat, sado të aranzhuara dhe të kurdisura qofshin, dërgojnë mesazhe të qarta se diçka nuk është në rregull me zërin kritik opozitar në Maqedoni. Disa anketa, madje i hoqën nga grafa e lidershipit edhe disa politikanë, duke dashur të na tregojnë se në çfarë derexhe ka rënë fuqia dhe ndikimi i mendimeve ndryshe në këtë shtet.
Prandaj, analizat e atyre që merren me kritikën ndaj pushtetit, do të duhej të kenë në thelb edhe një problem tjetër, të cilin ne shumë pak e problematizojmë: çfarë kualiteti dhe fuqie vjen nga zëri opozitar. Sepse, një pushtet nuk është, apo së paku nuk përceptohet si i fortë, nëse atij nuk ia “forcon” pozicionin vetë opozita.Në taborrin opozitar maqedonas e kemi Branko Cërvenkovskin, politikanin e rikthyer nga shkallët e ngritjes dhe rënies, mu në kohën kur kësaj force politike i nevojitet një figurë, që do të ishte antipodi i Cërvenkovskit dhe po ta lusni Gruevskin të shpallte publikisht dëshirën e tij se kënd do ta kishte të preferuarin e tij në ballë “të frontit opozitar”, ai pa kurrfarë hezitimi do të rrethekonte emrin e Branko Cërvenkovskit. Pse? Sepse vetëm Cërvenkovski ia rikthen atij adutet e vjetra të luftës politike, ku si motive parësore do të dominonin: çrrënjosja e pasojave që sollën në shoqëri oligarkia njëpartiake
ekonomike, privatizimi i turbullt i ndërmarrjeve shoqërore, mbajtja status-quo e problemeve ndëretnike etj. Me Cërvenkovskin në opozitë, Gruevski mund të ndërtojë karrierë të pacënuar politike dhe ajo çka më së tepërmi e hendikepon “frontin opozitar maqedonas” është kriza e përfaqësimit nga një lider kredibil, me performansa të larta morale, politike e qytetare.Në taborrin opozitar shqiptar hetohet njëfarë zelli për të synuar pushtetin, por pa strategji konkrete se çka më tutje. Dy partitë më të zëshme opozitare, DR dhe PDSH, si metodikë dhe si praktikë do të duhej të kenë qëndrime gati identike, për sa i përket çështjeve të caktuara. Por, në realitet çka ndodhë? Ndodhë, ajo që vetëm te shqiptarët ndodhë. Ndodhë që brenda opozitës shqiptare të ketë një opozitë tjetër dhe kështu kemi, jo rrallë, opozitën e opozitës. Partia e Imer Selmanit, paguan njëfarë tagri të “turpit kombëtar” për “diversionin” që ia ka bë PDSH-së, kurse kjo opozita e fundit ende nuk e sqaroi se çfarë tagri pagoi, kur bëri “diversion” PPD-së në v. 1994.
Përplasjet publike të këtyre dy partive politike, janë kuptuar si prodhim të stërkalave të ujit që do t’i ndihmonte mullirit të Gruevskit të bluante më mirë “unitetin” politik të shqiptarëve. Por, kështu nuk është kuptuar nga liderët “e mençur” opozitarë, sepse mjafton të jesh lider që të jesh i mençur. Të tjerat shkojnë e vijnë.Për të “kontribuar” pak më shumë në forcimin e unitetit politik shqiptar, ditë më parë nuk mungoi edhe lideri i PPD-së, i cili na e kujtoi publikisht se nëpër partitë politike shqiptare ka spiuj, që kanë bashkëpunuar me shërbimet sekrete. Befasia e këtij lajmi nuk përmban në vetvete risinë, por mbrapshtinë për të detyruar të kujtosh diçka, që as në ëndërr s’ke dëshirë ta shohësh. Fundja, a doli diçka nga kjo deklaratë, a u zbulua ndonjë spiun dhe a u skuq dikush nga turpi se u demaskua publikisht ?Prandaj, të gjithë ata që thonë se anketat “e kurdisura” po ia rrisin rejtingun Ali Ahmetit, është mirë të merren pak më shtruar me mungesën e kodit të mirëfillt qytetar e politik, brenda protestës antiqeveritare.Në anën tjetër, ata që tinëz lobojnë për Branko Cërvenkovskin për ta hequr qafe Gruevskin, nuk bëjnë punë tjetër, pos që shartojnë në mendësinë publike të shqiptarëve një kauzë falce, e cila nuk ka për objektiv kristalizimin dhe unifikimin e fuqisë politike të shqiptarëve, por ka ideologjizimin e frymës së pakënaqësive publike, duke i instrumentalizuar këto pakënaqësi për interesa shumë ordinere të një forceje politike maqedonase, me proveniencë të majtë.

edlira Botërori na shkelmoi krizën

Nga: Edlira GJONI
Drejtësia shqiptare mendon se duhen 400 mijë euro për të çuar në vend nderin e prishur të Pangos. Media u mundua të bëhet grusht bashkuar drejt mos-cënimit të fjalës së lirë. Po sfidon gjithashtu vendimin që vë në pikëpyetje besimin tek drejtësia e ç’besuar shqiptare. Por njerëzit shohin futboll. Gjykata Kushtetuese shfuqizoi dy nene të Kodit Zgjedhor, që lanë jashtë Parlamentit shumë parti të vogla, (sa keq për këtë lajm të mirë). Por Afrika e Jugut është më e fuqishme sesa Gjykata Kushtetuese. Të paktën edhe tre javë të tjera.Shqipëria vazhdon të mbetet vendi më i varfër në Europë; opozita merr ftesë të drejtpërdrejtë dhe fare të hapur nga vetë Berisha për bashkëpunim në reformat integruese të vendit; Islami pretendon se Veliaj kërkon katapultim në krye të PS-së. Çfarë nuk po provon politika, që të tërheqë vëmendjen, por jo. Jo dhe jo. Shqiptarët e kanë mendjen tek topi.Tek Jabulani, tek gafat që ai beri nëpërmjet duarve të Green, Sorenson apo edhe Casillas. Tek spektakli që ai sjell nga manovrimet dhe gjuajtjet e Messit, Luis Fabianos, Villas, Sneijderit, Podoloskit apo Robinhos. Njerëzit duan qetësi dhe këtë po e gjejnë tek zhurma e madhe e futbollit. Kupa e botës ka lënë tërësisht në hije politikën shqiptare dhe problemet e saj mediokre. Për herë të parë pas mëse një viti protagonizëm acarues mediatik, politika ndjen se një sfidues i papërballueshëm i ka marrë vendin e parë jo vetëm në ekrane, por edhe në bisedat e përditshme. Ky është futbolli. Me gjithë fillimin e ngadaltë dhe gati të mërzitshëm të fazës së parë, ku u shënuan shumë pak gola dhe ekipet dështuan në performacën që t’i përqasej dinjiteti të të qenit Kupë Bote, kampionati kaloi në ndeshjet e dyta në grup, ku humbja e Gjermanisë, barazimet e dyta të Anglisë dhe Italisë, humbja e Francës dhe xhevahiret brenda kampit të saj, e bënë Botërorin interesant, tërheqës dhe magnet të papërballueshëm, jo vetëm për shqiptarët.Përderisa kushtet diktojnë që të mos kemi ndonjëherë shpresa të bëjmë tifo kuq e zi në ndonjë botëror, tifozeria shqiptare është ndare në katër pjesë; mbështetës të Italisë, të Gjermanisë, të Brazilit, dhe të tjerë. Turma kryesore gjendet tek tre të parat. Pjesa e katërt e aksioneve mbështetëse i shkon kryesisht Holandës dhe disi më rrallë Argjentinës dhe Spanjës, por ka rritje të madhe në numër të tifozëve të Anglisë, qëkurse kosovaro-shqiptarët zbuluan ishullin si destinacion migrator 13 vjet më parë.Dhe sot shqiptarët e kalojnë kohën e tyre duke u zënë me fjalë, të thëna, të shkruara, të bërtitura apo të përplasura vetëm për mbështetjen e mësipërme. Publiku po se po, po edhe media dhe politika vetë shohin se s’kanë nga t’ia mbajnë tashmë, ndaj janë lëshuar edhe ato tek sporti. Emisionet për të janë shumë-fishuar apo transformuar, që t’i përshtaten klimës së tregut mediatik. Me nuanca të ndryshme që s’kanë ndonjë lidhje të dukshme me evenimentin, mediat ofrojnë debate mbi ngjarjen më të madhe në botë. Specialistët dhe njohësit e sportit mund të kishin vend. Është muaji i tyre. Por politika në Shqipëri është nazemadhe. Nuk mund të tolerojë që pasi i mori vëmendjen e publikut, futbolli t’i rrëmbejë edhe kohën televizive. Ndaj pas hutimit të dy javëve të para, politika po e merr veten dhe e gjeti zgjidhjen: të flasë për sportin.Po. Tani në emisionet për botërorin zor se gjen ndonjë studio pa politikanë. Dhe është lëvizje e “mençur” e reagim goxha i shpejtë, pavarësisht se mbetet po njëlloj acarues për publikun, të cilin e gënjeu mendja se për një muaj, shpëtoi nga politika dhe imazhet e patjetërsueshme të saj.Ama ka një tjetër natyrë e përditshmja në Shqipëri këtë muaj që luhet Botërori. Publiku sikur merr frymë më i lehtësuar. Mbrëmjet janë më miqësore. Ndezja e ekranit të televizorit nuk bëhet më me rrudhje muskujsh teksa në ekrane dalin të njëjtët njerëz, të njëjtat fjalë e zënka fëmijësh të llastuar duke bërë gjoja se po zihen për lodrat e njëri-tjetrit, që i kanë mbyllur në ca kuti. Këtë muaj duket se është harruar fare edhe lëngimi i gjatë për vizat. As lajme për to nuk ka më. Nuk i djeg kush, sepse bien në vesh të shurdhët.Më në fund një ilaç për veshët dhe sytë e shqiptarëve. Atë që nuk e zgjidhi dot as doktori, as piktori, as Krokodili, as shqiponjat, e zgjidhi topi i futbollit. Kriza në Shqipëri vazhdon sa kohë ka vëmendjen e medias e gozhdimin e publikut. Me vështrim të shkëputur e vëmendje të munguar, edhe kriza ka marrë ca javë pushim.Politikanët apo mbështetësit që deri dje ziheshin për kutitë, sot janë përzier keq në grupime e aleanca të reja që me patos të zjarrtë mbrojnë Italinë e me po të njëjtin vrull shajnë Brazilin, Gjermaninë apo e kundërta. Përballë futbollit, të gjitha krizat politike u sheshuan.Sikur të kishim futur nga një Jabulan në çdo kuti votimi, do kishin zgjatur pushimet e krizës?Botërori zhvillohet në Afrikë, ama Shqipëria ka dy javë që është ndryshe.E çuditshme si shkelmohen krizat nga një top.

A eshte shitur kauza e kutive…!?

Blerti DELIJA
Ne dhjetor te vitit 2009 kam parashikuar se kutite nuk do te hapen pasi nuk i intereson si kauze asnjeres nga palet ne konfliktin politik ne Shqiperi. Rreth 8 muaj me pas, konfigurimi rreth kesaj teme kinse te nxehte te politikes shqiptare, ka ndryshuar disi dhe na favor te mazhorances aktuale. Sipas gjasave, eshte arritur nje marreveshje kulisash per te ndare ate cfare mund te quhet “menaxhim pushteti” ne mes Tiranes (thuajse gjysma e Shqiperise per cdo gje) dhe pjeses se mbetur te vendit. Opozita shqiptare ka humbur ndjeshem terren ne betejen e saj me shume virtuale se reale per transparence. Te gjithe hapat politike, institucionale dhe social te opozites, koha tregoi se ishin te deshtuar. Gjate harkut kohor qershor 2009- qershor 2010 opozita ka humbur shume enegji, madje eshte shterruar fare ne perpjekjet per te afruar zgjedhjet e parakohshme permes kauzes se kutive.
Qe ne krye te heres, Edi Rama arriti te implementoje fillimisht ne anetaresine roze, me pas edhe ne popullin opozitar psikozen e vjedhjes se votes nga mazhoranca dhe me direkt nga kryeministri i vendit Sali Berisha. Ai nuk kurseu akuzat per askend, madje edhe per armaten e tij te komisionereve te qendrave te votimit e numerimit, duke kercenuar edhe me burg. Me kete levizje Rama arriti te marre nje mandat me shume se plebishitar ne krye te Partise Socialiste, edhe pse te pakten moralisht, ai duhej te largohej nga skakiera politike per t’iu perkushtuar pozicionit si kryebashkiak i Tiranes.
Hapi i dyte ne kete ecejake tashme thuajse te deshtuar, ishte plani i bojkotit te Kuvendit. Me shume se nje here, direkt apo indirekt, Rama dhe lidershipi prane tij shprehen bindje se para se te skadoje afati 6- mujor i rrezikimit te 64- mandateve socialiste, do te vinte nje zgjidhje per transparencen e shume kerkuar. Paralelisht, opozita tregoi muskuj ne shume sheshe te Shqiperise, por me shume ne mitingjet e Tiranes. Muaji shkurt, shenoi zyrtarisht deshtimin e levizjes se rradhes se opozites, e cila ishte pikerisht futja ne Kuvend dhe validimi i mandatev te deputeteve. Maskimi pas justifikimit se ishte nje rast per ti hequr mundesine mazhorances per te vene ne diskutim vlefshmerine e mandateve dhe zevendesimin me liste, u zbeh ndjeshem nga zerat se nese nuk do te veprohej keshtu, n kuti je numer jo i vogel deputetesh nuk do ti bindeshin vendimeve partiake, duke validuar mandatet e fituara me 28 qershor.
Hapi i trete me i rendesishem politik i mazhorances, ishte ai i veteflijimit te deputeteve dhe perkrahesve te tyre sipas qarqeve, ne cadrat e vendosura ne sheshin ne mes Kryeministrise dhe Kryesise se Kuvendit. Ishte “arma” e fundit demokratike dhe qe sensibilizoi me shume se asgje opinionin, brenda dhe jashte vendit. Diku ne diten e 20-te apo te 21-te te greves se urise, Rama nxjerr nga greva veteflijuesit me pretekstin se tashme nderkombetaret kane vendosur SERIOZISHT te merren me transparencen. Doli ne skene takimi i famshem ne “gojen e Krokodilit” ne Strasburg dhe madje, opozita guxoi te manipuloje opinionin duke thene se eshte vendosur edhe nje ultimatum 2 javor ndaj mazhorances. Keshtu, te gjithe ato burra dhe zonja, te gatshem per te sakrifikuar per transparencen e zgjedhjeve, u kthyen ne nje flluske sapuni ose me keq, u tradhetuan nga lidershipi i tyre. Do te ishte me e udhes, nese do te udhetohej drejt Strasburgut, duke lene cadrat e ngrehura ne shesh dhe vetem pas arritjes se marreveshjes se mundshme, te rikthehej normaliteti ne sheshin qendror te Shqiperise. Edi Rama nuk veproi si politikan, por vertete si misionar, ashtu sic ai ka qejf te identifikohet prej vitesh ne skenen politike shqiptare. U konsumua keshtu, tradhetia e trete e lidershipit socialist ndaj anetaresise se tij por edhe popullit opozitar.
Per ate qe eshte i vemendshem, ka nje kreshendo apo pershkallezim te levizjeve te opozites, madje pas muajit shkurt, me nje ritem te shpejte. Pervec levizjeve qe cituam me siper, u luajt fort ne arenen nderkombetare, por deri me tani pa asnje rezultat konkret te dukshem. Krijohet ideja se Rama dhe aletatet e tij, luajten shpejt guret e tyre, si per te krijuar idene tek perkrahesit se “Sali Berisha, eshte ai qe eshte, ai qe ka thene i ndjeri Hoti i Ekologjikes dhe se perdorem te gjitha mjetet demokratike, tani nuk kemi cfare bejme me shume, armet nuk mund ti rrembejme si ne 1997 pasi jo vetem nuk jemi shume trima, por tashme jemi pjese e NATO-s etj., etj., ….”.
Cdo dite e me shume eshte krijuar dhe po forcohet ideja se Rama nuk eshte me perballe Berishes ne garen per transparence, por qe mund te perkthehet edhe per karriken e kryeministrit. Edhe tek te vetet, por edhe tek populli opozitar e me gjere, Rama perpiqet te tregoje se “me Berishen tashme do te merren nderkombetaret, pasi vetem ata mund ta bejne te perkulet….”. E thene me hapur, Rama dhe lidershipi opozitar po perpiqet te shuaje gradualisht levizjen per transparence, nisur edhe nga fakti se tashme, stina e veres nuk eshte favorizuese per politiken. Nuk eshte cudi se skenari i fshehte mund te jete pergatitur nga emisaret dhe firmosur edhe nga shefat e tyre Rama e Berisha. Ky i fundit jo vetem eshte mjaft i qete, por duket se po i shkon lojes se Rames, duke krijuar jo vetem ne parlament por edhe jashte tij “acarime” politike te cilat realisht, cdo dite e me shume, cdo seance e me shume po shkojne drejt zbutjes.
Sipas gjasave, eshte arritur nje marreveshje! Natyrisht, jo marreveshje qe ka ne themel kutite e votimit, pasi ajo ceshtje eshte e mbyllur tashme perfundimisht! Eshte arritur nje marreveshje per ndarjen e pushtetit. Duket se skema eshte e qarte! Rames mund ti ofrohet nje tjeter mandat per Bashkine e Tiranes, te cilin sipas gjasave ai do ta mbaje per vete, por edhe mund t’ja servire dikujt nga marionetat e shumta qe e rrethojne. Bashkia e Tiranes, qofte numerikisht, qofte me fonde lokale apo grante e burime qeveritare e donatoresh, perfaqeson gjysmen e Republikes. Pjesa tjeter, do te vijoje te mbetet nen menaxhimin e qeverise, mazhorances, Sali Berishes. Nuk eshte shume e qarte nese aleati i PD-se, LSI-ja e Metes eshte ne dijeni, aq me pak e kenaqur nga kjo levizje e kryer mbase ne prapaskene nga PD-ja. Nga ana tjeter, sipas gjasave as edhe aleatet e tjere te PS-se, nuk kane dijeni per kete levizje te Rames. Si gjithmone, loja sajohet dhe menaxhohet nga te medhenjte! Permes ketij skenari, Rama “lan duart” si Ponc Pilati me te tijet dhe vazhdon te shijoje bahcen e tij te mrekullueshme ne mes te Shqiperise, ndersa Berisha siguron qetesine e mbreterimit te tij te pakontestueshem ne pjesen e mbetur te vendit deri ne fund te mandatit. Te dy palet jane te fituara, sejcila duke pare me shume interesin individual dhe te stanit perkates, por asnjehere dhe si gjithhere, ate te shqiptareve e Shqiperise. Jo vone, do te startojne edhe reformat ne Kuvend me shumice te cilesuar, sipas gjasave ne shtator me fillimin e sesionit te ri te Kuvendit “ne emer” te vizave, integrimit dhe perrallave te tjera te ketij lloji.
Edhe per shume kohe, do te vazhdoje te diskutohet per kutite, transparencen, kushtetutshmerine por te jeni te sigurte se gjithcka eshte ne funksion te kalimit te javeve, muajve drejt zgjedhjeve vendore. Me kapercimin e ketij pragu dhe me realizimin e skenarit te mesiperm, takimi i rradhes mund te jete viti 2013, ku mbase do te kete nje perballje te ndershme ne mes paleve, e para ne Shqiperi qe nga viti 1992. Vetem dicka mund ta minoje kete skeme, qe sipas gjasave ka nisur te implementohet tashme: kriza ekonomike dhe ulja e saj plotesisht kembekryq ne vendin tone! Kete skenar kam pershtypjen se askush nuk po e merr seriozisht, as edhe vete shqiptaret, xhepat e te cileve perdite e me shume jane me te zbrazur!

repishti Vajtim për Tomë Sheldinë

Sami Rrepishti, Baldwin, New York USA
Pak ditë ma parë, nji mesazh elektronik nga Shkodra, i firmuem nga Zonja Julita Serreqi, më informonte se Tomë Sheldija, ish i burgosun politik gjatë viteve të para të terrorit komunist në Shqipëni dhe shok i imi i ngushtë, kishte ndërrue jetë.
Lajmi i hidhun më dërrmoj, më kredhinë nji gjendje shpirtënore të randë e dhimbje të thellë, e më solli njikohësisht në mend kujtimet e ditëve të vështira të jetës tonë të përbashkët sit ë burgosun të ndërgjegjesnë burgjet e kampet e tiranisë komuniste. As Toma e as unë nuk kemi qenë zyrtarë, personalitete politike, ekonomike ose shoqnore të vendit tonë. Si Toma edhe unë kemi qenë dy të rij idealist, dy student përparimtarë, me nji sensivitet të zhvilluem për drejtësi shoqnore dhe ndëgjegje të pastërtë nji të riu pa eksperiencë në jetë. Pretendimet tona kanë qenë të kufizueme: nji jetë të lire dhe dyert e hapuna për nji arsim të naltë. Arsimi, për Tomën e për mue, kanë qenë shkopi magjik i përparimit dhe shkolla nji altar. Për fat të keq arsimi për ne u ndalue dhe dyert e shkollës u mbyllën. Ajo që mbeti ishte sensitivizmi për situatën e tmershme që u krijue nga fitoria e komunizmit në Shqipëni dhe revolta e ndërgjegjes tone tone të pastër kundër botës së krimit, gjakut dhe urisë së përgjithshme. Revolta kjo shkëndi hyjnore që sfidon edhe vetë Zotin na ushqeu. Ajo na shpuri në burg, ajo na mbajti larg nga bota e krimit, ajo na ngriti në piedestalin e rezistencës kundër murtajës komuniste, kundër monstrit të kuq. Tani në burg, pa bukë, pa libra e pa kontakte me botën e jashtme qëpo lindte në Europën perendimore, Toma edhe unë, ashtu si mijëra demokratë po kaliteshim në zjerrin e së keqes, nën çekanin e shtypjes, nën kërcënimin e vdekjes. Na u rritëm në burg, u burrnuem në burg, u formuem në burg si pijollë të demokracisë së vërtetë që androjshim: rilindjen mbas ramjes së turpshme të komunizmit dhe të diktaturës së kuqe në Shqipëni. Sa naive!
Tekste të rrlla që hyjshin në burg –si libri i sindikalistit anglez Harold Lasky qe na rrëmbeu – u lexojshin me nji afsh pothuajse mistik, sikur na revelojshin secrete të mëdha: i rilexojshim, i analizojshim, e arrijshim në përfunime të kundërta. Kjo ishte esenciale. Interpretimi i lirë çilte shtigje për diskutime të hapëta, nxiste nevojën për pyetje, për kërkim të matejshëm, pa pasë guxim me përfundue. Këtu Toma shkëlqente.
Në burg u rritëm bashkë me Tomën. Ma vonë ai pësoi fatkeqsi personale. Unë u arratisa nga Shqipnia. Në 1992 e ma vonë u takuem përsëri në Shkodër. U përqafuem. Filluem miqësinë aty ku e kishim lanë. Por jeta për Tomën ish ba e vështirë dhe nji dozë e madhe cinizmi zotënote vijën e mendimit të tij. Me nji besim të patundun në Zotin, ai ndjehej ende i fortë; por bante gjyq me Krijuesin çdo ditë, çdo orë, thellësisht i zhgënjyem nga ajo që kishte shpresue se do të ishin “idhujt” e tij… Katastrofë!
Vitet e vuejtjes e randuen shëndetin e Tomës që nuk pushoi kurr së menduemi se ka diçka ma me randësi në jetë se buka e uji…! Asht liria dhe dinjiteti i çdo njeriu. Ai vdiq i uritun për nji botë ma të mirë, i ethshëm për nji liri që ka kuptim dhe i vetmuem – e i harruem- nga nji masë e pamend dhe amorfe që kalojnë vitet e gjata pa jetue… e që e rrethoi.
Pushofsh në paqe, Tomë Sheldija.

fatime Nje femije 8 vjeç hyn si i rritur ne fushen e letrave.

Facebook-u tani është bërë një komunikim i domosdoshëm mes njerëzve.

Nga Fatime Kulli

Aty, jo vetëm që njerëzit argëtohen, por e kanë dhe një dritare leximi që nga letërsia, politika, analiza, ese, e të tjera.
Një ndër to, jam edhe unë që e frekuentoj çdo ditë, por kur hulumtoj nëpër faqe të ndonjë miku shkrimtar, gazetar për të lexuar ndonjë shkrim a poezi pikante, (për tu çlodhur), hasa në një shkrim të një fëmije që është vetëm 8 vjeç, me titull: “Njeriu më i egër se kafsha”. U befasova për moshën e artikullshkruesit, vetëm 8 vjeç, quhet Nilidon Pepushaj, nxënës në Klasën e II-të B, Shkolla “Zemra e Krishtit”” në qytetin e Shkodrës.
E rilexova dy tre herë dhe befasohem për këndvështrimin, gjetjen, formën, stilin, mënyrën reflektive që trajtonte në këtë shkrim, ky fëmijë mjaft inteligjent për moshën e tij.
Shkrimi u lexua nga disa njerëz, madje dhe u komentua me seriozitet, sikur Nilidoni të ishte një gazetar profesionist, ose një reporter symprehtë, shprehet:
“Unë në shtëpi kam disa kafshë dhe nuk i shoh të grinden si njeriu me njeriun”.
Paralelizmat që bën janë gjendje vëzhgimi në aktin e mosveprimit të personazhit “kafshë” me personazhin “njeri” që çdo ditë i sheh në ekran duke u sharë me njëri tjetrin, me fjalorin më banal (dhe këta janë politikanët), me njeriun që për një fjalë goje nxjerr armën dhe vret, (ashtu sikurse ka ndodhur me dhjetëra bashkëmoshatarë të tij që janë të ngujuar, të cilët nuk dinë as shkrim e këndim), e kështu me radhë…
Nilidonit i dhimbsen kafshët kur i sheh të shtrira në rrugë, apo të aksidentuara nga makinat që i drejtojnë njerëzit. Këtu vërejmë një akt gjendjeje prej humanisti, sikurse i gjejmë tek vargjet eseniniane “Bushtra dhe shtatë këlyshët e saj”. Nilidoni apelon me zërin e fëmijës: “nuk është njerëzore të vriten kafshët!”, por si do të reagojë një fëmijë i moshës së tij kur sheh me sytë e tij, duke i vrarë të atin apo të vëllanë???, krime këto që në i shohim dhe dëgjojmë në kronikat e zeza.
Ndoshta bota e tij e brendshme fëmijërore ka prekur një temë të rëndësishme problematike jetësore, që pak kush, ose askush nuk i trajton me këtë sy të pastër si ujët e kristaltë, me shpirtin më të pafaj në botë (siç janë fëmijët), më nxit të shkruaj këto dy rreshta për nxënësin e klasës së II-B. të shkollës fillore “Zemra e Krishtit” në qytetin e Shkodrës Nilidonin, që pa dyshim për mua është një talent i lindur, dhe nesër do ta shohim si një nga personalitetet e gazetarisë, e pse jo dhe të letërsisë.
Besoj se të gjithë ne, kemi ndjekur me vëmendje spektaklin “Gjeniu i Vogël” në TV.KLAN dhe, kemi duartrokitur zërat e mrekullueshëm të fëmijëve që na kanë ngujuar para ekranit me javë të tëra, ndërsa tani, unë i ftoj lexuesit e gazetës “Shqipëria Etnike” të lexojnë penën e fëmijës 8 vjeçar, që nesër me siguri do të jetë një Gjeni.
Ja nje nga shume shkrimet e fëmijës 8 vjeçar:

“Njeriu më i egër se kafsha”
Unë shkoj çdo ditë në shkollë. Rruga është e mirë. Por ka një problem të vogël. Shpesh here shoh disa kafshë të ngordhura. Ato jo se kanë ngordhur vetë, por janë shtypur nga makinat. Mendoj se kafshët e vrara, jo vetëm bëjnë gomat e makinës dhe rrugën pis, po kryesore është dhe një gjë tjetër, nuk është njerëzore të vriten kafshë pa një arsye të fortë.
Në çoftë se është duke kaluar një kafshë një rrugë, ose duhet shmangur, ose duhet pritur sa të largohet ajo. Se edhe kalimtarët nuk duan ta shohin rrugën pis, pasi këtu në Shqipëri shqiptarët ndihen si të ishin brenda në shtëpinë e tyre. Dhe besoj askush nuk donë ta ketë shtëpinë e vet të pistë. Nuk duhen vrarë kafshët që jetojnë në rrugë pasi nuk janë fajtore se janë në rrugë, jo më kafshët shtëpiake. Mendoj se dhe kafshët që jetojnë në rrugë duhen bërë kafshë shtëpiake. Vetëm një gjilpërë u duhet bërë nga mjeku dhe mbaroi kjo punë. Rrugët do të pastrohen dhe gjithçka do të jetë mirë. Kjo ndodh dhe kur ata që ngasin makinën ecin me shpejtësi të madhe. Mendoj se kafshët duhen ruajtur. Kështu mendoj se Shqipëria do të bëhet më e mirë, më e qetë. Duhet t’ju kujtoj se as zogjtë nuk duhet vrarë, sepse dhe ata bien në rrugë a diku tjetër, në rrugën tonë, në tokën tonë dhe te gjithë gjallesave, duke u bërë edhe pisllëk për të gjallët, edhe viktima të tyre.
Kur isha i vogël një zog dallëndysheje ra dhe një fëmijë e shtypi. Jo vetëm se bëri pis verandën e shtëpisë, por dhe i bëri dallëndyshet të kishin dhimbje të madhe. Jo dhimbje sikur dëmtohen në trup, por sikur të vdes një njeri, ku njeriu tjetër mërzitet shumë. Ashtu u mërzitën dhe dallëndyshet. Filluan të mblidheshin shumë dallëndyshe dhe të gjitha cicëronin, pra bërtisnin, qanin sipas tyre, sa që unë fillova të them: Ai është babai, ajo është mamaja, ai është gjyshi, ajo është gjyshja, ai është xhaxhai, ajo është nusja e xhaxhait, ajo nëndaja, ai është daja e kështu me radhë.
Unë si një fëmijë i klasës së dytë, mendoj se edhe me kafshët e tjera, të rrezikshmet, duhet patur kujdes, duhen studiuar e ruajtur. Ato, tepër rrallë mund të vriten kur nuk jeni në rrugë, po as ashtu nuk është mirë. Mendoj se nuk duhen vrarë fare. Se dhe kafshët i kanë disa të përbashkëta me njerëzit. Jetojnë jet nilidon2 ën si njerëzit, punojnë sipas mënyrës së vet si njerëzit, shumohen, këndojnë e qajnë si njerëzit. Ato e kanë një dallim, nuk vrasin njëra tjetrën kaq shumë sa njerëzit vrasin njerëzit. Nuk sulmojnë as njeriun sa njeriu ato. Pra njeriu në këtë botë më duket me i egër se vetë kafsha, kur si njeriu si kafsha janë gjallesa nga i njëjti shtet, toka, që është e gjithkujt, si e shqiptarit, si e amerikanit, si e kafshëve, si e kinezëve. Unë kur të rritem kështu dua ta shoh. Edhe disa shokë e shoqe të mijat me të gjitha notat dhjeta kështu si unë mendojnë. Fëmijët i duan kafshët dhe kur një fëmijë që babi a mami e ka vënë ne sedilien e parë të makinës dhe shtyp një kafshë, atë e mëson si vrasës dhe nuk është faji i atyre fëmijëve që e di do rriten si prindërit. Po unë kam mendimin tim, jeta është njëlloj për gjithkënd. Përshembull: Kur lind një njeri ai i ka sytë e mbyllur, po edhe kur lind një lepur dhe ai i ka sytë e mbyllur dhe duke u rritur të dy, i hapin sytë dhe bëhen të shpejtë të dy, punëtorë të dy, lepuri për të jetuar, njeriu për të jetuar. E pse ky i fundit edhe për të vrarë? Pra dhe kafshët meritojnë një jetë të qetë njëlloj si njerëzit. Por a i lëmë ne të jetojnë të qetë? Jo, ne nuk i lëmë të jetojmë të qetë. Përshembull, po të ishe kafshë, ti që i vret kafshët, si do të ndiheshe po të mos ishe i qetë asnjëherë dhe të donin shumë gjuetarë për të të zënë ose vrarë? Ose po të kaloje në rrugë dhe të mos e ndije jetën të sigurt? Ti do të ndiheshe shumë keq dhe asnjëherë jetë të qetë s’do të kishe. Kështu ndihen dhe kafshët. Njerëzit edhe i therin kafshët. Po sikur njerëzit të ishin kafshë dhe kafshët njerëz? A do të bënin ata këto veprime? Unë besojnë se jo. Kafshët e di që nuk janë të zgjuara, por sikur të ishin dhe ne të mos ishim? Ato as thikën nuk do ta kishin marrë me shpejtësi. Pra nuk duhet vrarë kafshët kot pa arsye sepse po të ishin njerëz, ato nuk do ta bënin. Nilidon Pepushaj

Komunikim me lexues në fecabook

Skënder Shllaku: Është shumë e vërtet Nilidon dhe më vjen mirë që e ke kuptuar që tani që je i vogël. Kujto dhe atë shprehjen … ” sa më shumë i njohë njerëzit aq më shumë i dua kafshët”. Të urojë shëndet e u rritsh
Nilidoni: Shumë faleminderit xhaxhi Skënder! Kjo shprehje më pëlqeu shumë. Dhe ti ke meritë që më jep zemër të shkruaj me këto fjalë kaq të bukura. Unë të kam mik që tani dhe nuk do të të heq nga mendja kur të rritem. Dhe një herë faleminderit!
Rush Dragu: Shumë bukur!

Nilidoni Shumë faleminderit xhaxhi Rush! Të uroj dhe unë shumë suksese, pasi më ka thënë babi që dhe ti shkruan shumë bukur. Te uroj.

Shpresa Besa: Lexova artikullin e shkruar nga dorë dhe mendje e këtij gjeniu të vogël, dhe mbeta e habitur…për një çast u mrekullova që ndër ne shqiptarët ekziston një fëmijë i tillë…i dëshiroj lumturinë e botës, dhe krijime sa më të mëdha në vazhdim…

Fatime Kulli: Shume i “egër” në shkrimet e tua Nilidon, po pse “njeriu më i egër se kafsha”?
Ilira Hoxha: Po lind një gjeni i vogël në fushën e gazetarisë. Urime Nilidon!

Shpresa Besa: Z. Fatime nëse e keni lexuar artikullin që ka shkruar Nildoni i vogël, do e kuptoni se përse është njeriu më i egër se kafsha…

Fatime Kulli: Unë kuptova e dashur, por desha të komunikoj me Nildonin, thjeshtë për ta ngacmuar se më duket tepër interesante, që një fëmijë 8 vjeç të jetë kaq i talentuar.Të lumtë Nilidon, ti do jesh gazetari i ardhshëm, do bëhesh edhe më i mirë se babai yt. Urime shpirti i vogël!

Nilidoni: Mua me pëlqen shume që ju shkruani kaq bukur. “Njeriu më i egër se kafsha” e vura për titull sepse unë në shtëpi kam disa kafshë dhe nuk i shoh të grinden si njeriu me njeriun.

Teta Ilira, shumë faleminderit për k nilidon3 ëtë besim që ke tek unë!

Teta Shpresa, të falënderoj jashtëzakonisht shumë për komentin!

Teta Fatime, unë e di që ti më ke kuptuar dhe kur të takohemi bashkë do të flasim… Dhe shumë faleminderit!
Ju përqafon të triave Nilidoni.

Fatime Kulli: Kur të dalësh ti në skenën e medias, emrat tonë do harrohen Nilidon. Të uroje suksese gazetari i vogël, me ide të mëdha. Të përqafoj teta Fatimja

Nilidoni: Faleminderit teta Fatime! Unë do vazhdoj të shkruaj gjithmonë. Dhe do të mundohem t’i bëj gjithmonë e më të bukura.

Fadil Balaj: Nilidon! E lexova shkrimin tuaj. “Njeriu me i eger se kafsha”Eshte interresant. Bota e qytetruar, per tema te tilla ka nje ndjeshmeri te larte. Dihet arsyeja. Sot bisedova me nje mikun tim redaktor te nje gazete ketu ne Bruksel dhe tregoi interesim te vecante per ty. Ose hajde pak dite ketu ose ne do vijme atje. Gjithsesi do te botojme shkrimet tuaja ketu. Te uroj rritje te mbar, e suksese ne rrugen e bukur te artit te te shkruarit. Po vazhdove me keto ritme, i sigurt te jesh se te ardhmen e ke te mire, dhe prinderit e lumturuar.

Nilidoni: Xhaxhi Fadil shume faleminderit per uirimin! Ketu ne Shqiperi kafshet nuk i ruajne si duhet. Sepse shqipetaret qe ngasin makinen shpejt i zene kafshet dhe nuk eshte mire. Kafshet kane te drejtat e tyre per te jetuar njelloj si njerezit. Sepse nuk kane ndryshim midis kafsheve dhe njerezve ne te jetuar. Dhe nje qe nuk e shkruajta: Kafsha nuk flet dhe njeriu flet. Por dhe kafsha ne mymyren e vet flet.Edh enje here shume faleminderit per cdo fjale te bukur qe me the!
Luan Shkreli Ti je si nje drite mali.Ta marrte daja te keqen. Ti je me i miri ne Bote.

Nilidoni: Shume, shume faleminderit daje! Dhe ju jeni si dritra. Duke filluar qe nga Entony , duke vazhduar me Amanden, Elizabeten dhe Ty. Ju shendrisni edhe me shume se jeni afer Zotit te Zi… Barack Obama. Ju puth Nilidoni.

Kastriot Shkreli Bravo Nilidon. Kur te rritesh do te jesh nje personalitet, nje njeri me mendje holle.Te uroj gjithe te mirat ne shkolle dhe ne jete. Dhe motres gjithashtu.

Nilidoni Shume faleminderit per vleresimin. Te fala te gjitheve. Faleminderit qe e lexove shkrimin e ri. Une do te vazhdoj te bej shkrime te tjera. Shume shpejte une do te bej nje liber. Dhe motra ime Kjara te falenderon shume. Shume te puthura nga une dhe nga Kjara.

Nino Anggelo Bravo Nilidon,je vertet nje femije i zgjur, me pelqeu shkrimi yt se ke shkruar ate cfar mendon ti, ne fakt ashtu eshte, shqiperia do te behet vertet, me e bukura ne bote, te gjithe do ta gezojme e ta shohim vertet ZONJE… Te uroj gjith te mirat, dhe mos e ndalo penden tende…:

Nilidoni Shume faleminderit. Eshte e vertete, kam shkruar ate qe mendoj. Jam shume i lumtur qe e lexove shkrimin tim. Une do te vazhdoj te shkruaj cdo gje qe e mendoj. Madje do te bej nje shkrim qe do ta titulloj: Mos i gjykoni njerezit nga pamja e jashtme. Kete frymezim e kam marre ne Itali kur i kam pare njerezit me ngjyre. Ndersa ketu ne Shqiperi te gjithe njerezit me ngjyre here pastrojne rruget here lypin. Te perqafoj.

Gjergj Marku Te lumte Nilidon. Detajii e ben lajmin,dhe ti e ke kap aq bukur e kendshem,sa duhet te ta kemi zili dhe ne qe po “plakemi” me kete profesion!…Te uroj mik i vogel!

Nilidoni Shume falemiderit xhaxhi Gjergj! Dhe une kur te shoh shume here ne televizor me pelqen sepse je gjithnje i qete ne bisede. Gjithashtu ti u ben pyetje shume te bukura te ftuarve!
Suksese.

Arben Çokaj Shumë interesante këto shkrimet, duke marrë parasysh moshën e autorit, Bravo.

Nilidoni Shume faleminderit per kete vleresim kaq te bukur xhaxhi Arben! Une jam i vogel por shkruaj cfare mendoj. Te gjithe mud te bejne shkrime shume te bukera, ne qofte se mendojne. Por ne qofte se medojne teper shume do te behet shkrimi shume e shume i bukur.

Fran Tanushi Nëse të mëdhenjet e prishen botën,të vegjelit nuk e kanë prishur asnjëherë.
Të ju mundsojmë edhe ketyre njëherë… Femijet si Nilidoni do ta drejtonin me mirë se sa shumë politikan tanë.
Urime djalosh, i ri në moshë dhe i rritur në dije

Nilidoni Shume faleminderit xhaxhi Fran per keto fjale kaq te bukura. Te medhenjt nuk e prishin krejt Boten. E kam fjalen per ata qe nuk jane shqipetare. Por edhe shqipetaret nuk e prishin dhe aq shume. Ata e prishin sa per per te mbushur portofolat plot me leke, ndonjehere dhe me dollare. Ndersa te vegjlit jane te mbushur me mendime te ndryshme dhe nuk e prishin boten. Sepse ata mendimet nese nuk i kane te mira, gjithmone i rregullojne. Te rriturit nuk kane kohe per ti konbtrolluar gjerat dhe shumica ben ndonje gabim. Nga nje gabim i vetem mund te prishen shume gjera. Por disa te rritur jane vete gabimi. Disa te tjere jane te mire por nuk i kupton askush sepse ata te rriturit e mire i heqin nga puna ata qe jane vete gaabimi. Nje prej te mireve mendoj se je dhe ti. Jane dhe shume shoke te tjere te babait qe kane shkruar mire per mendimet e mia, qe kur te rritem te gjitha do ti realizoj.

Robert Gropasi E lexova dhe u befasova me kete djale kaq te vogel ne moshe por te talentuar,qe sigurisht ne te ardhmen do te jete nje emer i degjuar…!!!!!

Margarita Gjeta Siano Notevole! ( I kondiserueshem)

Sofia Ziri Eshtë vërtet një tregim i bukur dhe me nje fabul qe te mban ta lexosh…
Për me tepër, më vjen shumë mirë dhe një xhest i bukur të inkurajohen ata që sapo kanë filluar të shkruajnë, si y djalë, me shumë shije në idenë që na jep, me tregimin e tij…Përgëzime Nilidon!

Elinda Marku Kete djalin ruajeni, mos ua ha Kadareja dhe realizmi socialist.
Amanet, ruajeni mos ua ha arabizmi i Sales. Mbajeni sa ma larg ketyre zhurmave vrasese!!! Ose vrasjeve pa zhurme!Urime dhe sidomos Fat Nilidonit!!!

Agim Pipa I mrekullueshem. Gazetar ndoshta behet, por ndoshta jo, Tima. Por, poet dhe shkrimtar, si ti dhe si me te miret; si Mjeda dhe Serembe, si Fishta dhe Migjeni, te siguroj une, qe do te behet. Ky, eshte nje ze i madh, ne trup te vogel, por edhe ne nje mendje dhe tru gjigand. Te falenderoj, qe me bere pjese te universit te paster te nje femije, qe ndrit si dielli!
Mimoza Rexhvelaj Faleminderit z.Ftime qe ndave me ne, mrekullin e nje femije dhe boten e tije. Urime dhe shume suksese vogelush!

Ilira Hoxha Bravo Fatime, vetem pena jote seleksionon vetem vlera. Sa mire qe e solle ne qender te vemendjes kete gjeni te vogel, qe neser me siguri do te behet po aq i madh. U mahnita kur e lexova, jam dakort edhe me Agimin, urime ketij femije te talentuar dhe shpresojme te kemi sa me shume talente te tilla si Nilidoni!
Zana Doda Flm Fatime,me mahniti,me la pa fjale,nuk di si ta komentoj kete mendje te madhe ne nje trup te vogel,nje gjeni,nje thesar,nje pasardhes i shume emrave te medhenj.Duhet te jene politikanet ata, qe duhet te kene mendime dhe ide te tilla,por ata nuk i kane per njerezit e jo me per kafshet, se nuk e din as ata vete, se ne cilen bashkesi bejne pjese, … Shiko më shumëpor duhet te bejne ne kete te fundit (kafshet ).E uroj me gjith shpirt kete gjeni te madh me trup te vogel qe te rritet e te kete nje jete te lumtur.Te pershendes Fatime dhe eshte merite e jotja qe ben keto zgjedhje brilante.Te uroj nje dite te mbare mikja ime.

Merita Smaja Edhe pse eshte i vogel ,tek Nildoni vihet re nje force argumentuese ,ai e di pse shkruan ne kete menyre ,dhe pse i mbron kafshet ,kjo do te thote shume ,se tregon pjekuri ,dhe aftesi vezhguese cilesi te mira per nje njeri qe deshiron te merret me krijmtari ,Te falenderoj Fatime qe solle kete krijim kaq te bukur ,por me teper qe me njohe me nje djalosh te mrekullueshem.

Trendafile Visha Nje femi i telentuar. E jashtezakonshme filozofia qe na percillet nga nje djale vetem 8 vjec. Vezhgimi dhe mesazhi kapercen moshen. Do i uroj fat. FLM e dashur Fatime!
Lulzim Lekdushi Nuk me habiti as Nilidoni, dhe as shpirti yte i madh, Fato, qe na e prezantoi (brilantin e vogel) me ate pasionin perkushtues qe une ta njoh mire…Ajo qe me habit, dhe une nuk e kuptoj dote eshte kjo heshtja makabre e pusht-etit, tone, karshi ketyre filizave te njome qe na japin edhe leksione se si duhet t’ja u leme te ardhmen ne etrit e tyre… A nuk te habit kjo gje … ???!

Nilidoni Fillimisht falenderoj teta Fatimen, qe me prezantoi mua. Ju falenderoj dhe juve qe shkruat kaq bukur! Jo vetem qe me uroni mua dhe teta Fatimen por dhe tregoni qe jeni shume te zgjuar e te talentuar dhe mua me frymezoni me ato fjale.
Ju perqafoj.

Shoqëria Big Brother

Nga: Anjola HAMZAJ
Të shesësh dhe të shfaqesh, e thënë në përshtatje me kuptimin që mbart, të dukesh- kjo është doza të cilën shoqëria po e merr nga media, doza që ushqen jetesën sot.Kur politika është në gjumë, kur nuk vdesin njerëz, kur korrupsioni nuk bëhet publik, del në pah boshësia dhe komercialiteti. Janë këto dy faktorë që karakterizojnë shekullin XXI. Shoqëria jonë nuk bën përjashtim, madje e ka përvetësuar duke përjashtuar nevojat, e ka mbartur si një imitim të shëmtuar, duke e kthyer, pa dashje, në vlerë udhëheqëse.
Kampionati botëror i futbollit tregoi edhe banalitetin e ngritur në standardin e vlerës në media.Nga mëngjesi në mbrëmje gjithçka shfaqet në televizione është futboll. Deri këtu nuk është krejt e papranueshme. Absurdi fillon post-ndeshje. Në emisionet pas ndeshjeve, ku presupozohet që ekspertët të analizojnë dhe komentojë përballjet e skuadrave, surprizë vijnë politikanët dhe vajzat e quajtura show girl.Politikanët, të pasionuar ose jo ndaj futbollit, të gjithë janë bërë analistë futbolli, japin mendimin e tyre të papolitizuar për herë të parë. Edhe analistë të punësuar në kanale të ndryshëm televizivë analizojnë për herë të parë të painfluencuar nga interesat personale.Gjithsesi, kanë një kontratë që duhet ta respektojnë, por s’ka rëndësi nëse paguhem për analizë politike apo futbollistike. Mjafton të shfaqen dhe të flasin. Kjo ka rëndësi, kjo shet, kjo thith audiencë. Vajzat e bukura, vajzat në modë, ato fashion, janë prezentë kudo, në të gjitha emisionet komentative sportive. Prezenca e tyre është memece, por pamja e tyre flet, është e rëndësishme në botën e komercit. Si përfundim, analiza dhe biseda është po ajo e kafeneve. Analistët bisedojnë dhe komentojnë njësoj kudo. Kjo, jo sepse e nënvlerësojnë një kulturë të caktuar, por sepse analistët e politikës nuk janë ekspertë të sportit. Dhe kështu e vlefshmja është atje në shtëpinë e tij dhe ndjek të pavlefshmen nëpërmjet televizorit.
Vlera e dhunuar
Vlera u bë e famshme në shumë në shek e XXI, në shoqërinë tonë, pikërisht për shkak të konkurrencës së fortë që i bëri antivlera. Kur sundimi u zëvendësua me banalitetin, me komercin etj, vlera mori famë, por jo praktikë, humbi funksionin e përditësisë.Shumë ekspertë dhe analistë sportivë janë rrugëve të qytetit, ndjekin ndeshjet me një birrë para dhe qeshin me komentet e amatorëve në televizione. Ekspertët janë, por tregu nuk i do. Përhapja e shpejtë e të dukshmes dhe e suksesit marketingor ka fatkeqësinë të jetë jetëshkurtër.Por fatkeqësia më e madhe është se sado e shkurtër kjo kohë, është aq e gjatë sa të edukojë të paktën dy breza. Ka fatkeqësinë që këta dy breza të jenë pjesë e shoqërisë, pjesë e pushtetit, pjesë e politikave, dhe mbi të gjitha pjesë e një familjeje që është e destinuar të vazhdojë dhe të rritet.Sipas Huntigton, kultura ndjek fuqinë. Pavarësisht përpjekjeve për të kundërtën, vlera ndërtohet aty ku ekonomia është e fuqishme. Sot pushteti është i lidhur ngushtë me median, dhe kjo e fundit promovon vlerat e imponuara, jo ato që imponohen për rëndësinë që kanë. Kjo është edhe filozofia e shekullit që po mbizotëron në të gjithë botën dhe veçanërisht këtu. Nuk është vetëm media që ndjek këtë filozofi, por ajo është institucioni i promovimit të vlerave, është ajo që është ngjitur me njeriun. Kjo sëmundje shekullore ka infektuar edhe ëndrrat e të rinjve, ato të cilat shpresa mban radhë për të realizuar projektet e mëdha. Pas dështimit, ëndrra ngushëllon dhe fle pikërisht te rinia.Por kjo rini duhet, si fillim, të shërohet, pastaj të përçojë vlerën.Sot gjithçka ka si njësi matëse numrin, jo cilësinë. Televizionet e përcaktojnë suksesin në bazë të audiencës, bukuria nëpërmjet vulgares, suksesi nëpërmjet mungesës së dinjitetit, lumturia nëpërmjet parasë. Kjo është bota, kjo jemi ne. Kurajë për të kundërtën, besoj nuk mjafton. Duhet maxhorancë, dhe ajo tashmë i përket jovlerës.Nuk bëhet më pyetja kush, por sa!

vangjeeeeel Vangjel Dule, apo deputeti që nuk i duhet më Parlamentit Shqiptar

Nga: Pirro PRIFTI
Nuk është e rastësishme mënyra se si anti-deputeti Dule mban një sjellje jo korrekte qoftë në Parlamentin Shqiptar, ashtu dhe në problemet e rëndësishme të vendit të cilat kanë të bëjnë me integrimin e vendit. Është e vërtetë se këto sjellje mund të quhen personale (ashtu siç thotë ai) karshi një problemi të caktuar, por pikërisht këto sjellje nëse irritojnë, fyejnë dhe zhgënjejnë popullatën shqiptare, këto sjellje janë fyese edhe për vetë minoritetin grek që bashkëjeton me shekuj në Shqipëri.
Për mendimin tim, meqenëse deputeti Dule sillet si një anti-deputet për arsye se nuk respekton normat etike që në fakt nuk janë të shkruara por respektohen nëpërmjet traditës së mirë të shqiptarëve por edhe në të gjithë botën, sidomos kur kemi të bëjmë me një genocid të pastër ndaj një komunitetit shqiptar të Çamërisë që pas viteve 1920 e deri me kulmin në kohën e pas luftës, vetëm e vetëm sepse sipas tij ai nuk ka qejf të respektojë një datë përkujtimore të këtij komuniteti, atëhere më lind e drejta të mund të bëj dy argumentime për këtë problem etiko-moral të kësaj sjelljeje aspak të moralshme, por dhe sfiduese jo vetëm ndaj Parlamentit Shqiptar ku ai merr rrogën por dhe ndaj gjithë komuniteteve të ndryshme që jetojnë në Shqipëri, për të cilat ky individ në mënyrë paradoksale e tragji-komike është dhe kryetar i një partie, e cila e ka emrin pikërisht ashtu si ai nuk duhej të vepronte në atë mënyrë ofenduese: Partia Bashkimi për të Drejtat e Njeriut.Një turp i vërtetë, për të dhe për drejtuesit e tjerë të kësaj partie, të cilët duhet të mbajnë qëndrim ndaj një kryetari aspak të moralshëm. E si ka mundësi që ky njeri të gjejë guximin e të ketë sy e faqe që të flasë, të justifikohet e të kontestojë aspekte të mirëvendosura në etikën dhe moralin e shoqërive të vendeve demokratike?Mos vallë Shqipëria qenkërka vatër e mbushur me njerëz që hanë bukën dhe përmbysin kupën e pikërisht në vendin ku janë rritur? Mesa duke qenka e vërtetë. Paska dhe njerëz të tillë që Kodi Zgjedhor i fundit, nëpërmjet artificave arrin të favorizojë Partitë që të fusin në parlament njerëz aspak të denjë për të përfaqësuar popullin dhe komunitetet duke patur parasysh që edhe në rast se nuk e do një njeri apo edhe e urren, morali dhe etika e kërkon se kur gjendesh në një ngjarje të tillë komemorative ose duhet të mos vish fare e të justifikohesh që “…nuk erdha sepse isha i sëmurë”, apo ndonjë gënjeshtër tjetër pa zarar për të mos fyer të pranishmit ose, nëse qëndron duhet të respektosh traditën.E ky individ i paparë, ndenji dhe pati guximin e një të paturpshmi të mos respektojë atë përkujtim të cilin e nderuan të gjithë parlamentarët e tjerë.Atëhere po i kthehem dy argumenteve për të cilat e nisa më parë: Përse ky njeri sfidon disa herë çamët dhe Çamërinë? Argumenti i parë qëndron në supozimin që nëse do të ndodhtë që parlamentarët shqiptarë nuk do të respektonin datat komemorative të minoritetit grek apo të ndonjë date komemorative të shtetit grek, çfarë do të thoshte sofisti Dule? Do të bënte namin. Do të dërgonte nota proteste andej-këndej për të vënë në vend nderin e nëpërkëmbur.Argumenti i dytë, nëse supozojmë se z. Dule është anti-shqiptar i vërtetë, atëhere a i përgjigjen fakteve veprimet e tij aspak etike si rasti më i fundit në Parlamentin Shqiptar kur ngrihen 139 deputetë dhe vetëm ky nuk respekton traditën?Në vazhdim të kësaj ideje supozojmë se z. Dule ka marrë urdhra nga individë të veçantë të shtetit fqinj, Greqisë, me të cilët kemi kaq shumë miqësi, për të mos hyrë në koalicion me Berishën, por me opozitën (e cila është katandisur si kokoshi një thelë) për arsye se kur ta marrë ajo, mund ta pengojë Shqipërinë të integrohet më lehtë sesa nëse do të ishte me Berishën, i cili njihet për këmbëngulje në realizimin e qëllimeve të integrimit.Inati i z. Dule me çamët mendoj se jo vetëm nuk është i rastësishëm por është në vazhdën e injorimit të përpjekjeve të çamëve të dëbuar nga Greqia në dy periudha në vitin 1922 pas marrëveshjes së ndërrimit të popullatave Greko-turke (çamët myslimanë u quajtën turq e si të tillë u shkëmbyen me popullatën e krishterë greke të Anadollit); mendohet sa kanë qenë rreth 100.000 shqiptarë çamë në atë kohë dhe mbetën rreth 22.000 pas shkëmbimit. Në vitin 1944, gjatë luftës kundër gjermanëve, forcat nacionaliste greke EDES dhe EOEA gjetën shansin të “pastrojnë” Greqinë. Vetë ushtaraku grek EDES, Aristidhis Kanjas, në një nga ditarët e tij thotë për dhunën e grekëve ndaj popullatës çame: “… ajo që ndodhi atje nuk mund të përshkruhet me fjalë…”. Në dhjetor të 1944 nuk ngeli çam mysliman në këmbë. Të gjithë u larguan në Shqipëri, ose u vranë. Mbetën vetëm çamët ortodoksë të cilët sot flasin greqisht me detyrim ose janë asimiluar.Këtu del dhe hipokrizia e kryetarit famëmadh, Dule: Në vend që ky kryetar dhe partia e tij e bashkuar që na mbroka të drejtat e njeriut të bëhet ura lidhëse e integrimit, e tolerancës, e zbutjes së gjakrave, e arsyes, për të ndërmjetësuar që ky komunitet shqiptar me pasaporta greke i dëbuar nga fanatikët nacionalistë të grupeve ushtarake greke të luftës EDES, dhe EOEA, ky pafillo sfidon Shqipërinë, shqiptarët, parlamentarët, vetë partinë e tij, dhe ka paturpësinë të thotë në parlament: “Kur bëhen kërcënime të tilla, këtu menjëherë mblidhen truprojat. Nuk e di pse zonja Topalli nuk reagon, kur nga podiumi bëhen kërcënime reale. Ja ku po e them, se kur ngrihem unë e për çfarë ngrihem e flas në podium, është çështje individuale. Dhe kjo që bërë ti sot, është kërcënim i hapur ndaj meje. Qëndrimi im është pjesë e zgjedhjes dhe bindjeve të mia dhe këtë nuk mund ta diskutoj me askënd”. A nuk do të ishte më mirë që Parlamenti Shqiptar të mbante një qëndrim më të rreptë ndaj këtij individi hipokrit, kryetar i një partie që inspiron mbrojtjen e të drejtave të njeriut? Të paktën ti tërhiqnin vërejtje për ofezën që i bëri traditës shqiptare. Kjo nuk u bë sepse dhe në Shqipëri ka individë të zgjedhur deputetë të ngjashëm me z. Dule, të cilët kanë hyrë në parlament jo nga aftësitë e tyre profesionale dhe as nga aftësitë e tyre politike, por thjesht se janë servilë të kryetarëve respektivë dhe në këtë mënyrë përfaqësojnë elektoratin me një mandat që nuk e meritojnë.Së fundmi, mendoj se pavarësisht nga heshtja e analistëve dhe opinionistëve të majtë që mezi presin të grinden e të marrin poza nëpër mediat më të para në Shqipëri, zëri im mendoj se do të japë një kuptim më të saktë të veprimeve jo korrekte të këtij individi të veshur me pushtet.Qëndrimi i tij i prerë dhe sfidues nuk ka qenë vetëm ndaj çamëve. Z. Dule, si pjesë e opozitës – ashtu siç thanë dhe Joseph Daul dhe Bosch dhe znj. Jozefina Topalli – Opozita është duke penguar indirekt edhe integrimin, duke penguar vizat, duke penguar zbutjen e rregullimin e problemeve që ekzistojnë por nëse shqiptarët janë shumë të pastër dhe të hapur, z. Dule luan rolin e vënësit të gurëve nën rrotë. Ka dhe deputetë grekë të mirë z. Dule, apo më mirë eurodeputetë të cilët e ndihmojnë Shqipërinë për tu integruar si p.sh, vetë hartuesi i rezolutës, eurodeputeti grek, Chountis, i cili e konsideroi miratimin e kësaj rezolute (për miratimin e vizave) si një lajm të mirë për qeverinë dhe popullin në vend, por nga ana tjetër theksoi se Shqipëria duhet të përpiqet më shumë për procesin e integrimit, duke zgjidhur edhe krizën politike.

Papërgjegjshmëria e skajshme e lidershipit politik shqiptar

Nga: Adri NURELLARI
Roli i lidershipit është vendimtar në zhvillimin e një kombi mirëpo fatkeqësisht realiteti politik mbarëshqiptar në këto momente po dëshmon një krizë të jashtëzakonshme të lidershipit pasi elita politike po manifeston një papërgjegjshmëri të skajshme. Mungesa e kurajës së lidershipit politik për të qenë në lartësi të detyrës duke dhënë llogari dhe marrë përgjegjësi për pasojat e shkaktuara prej veprimtarisë së tyre në Shqipëri, Kosovë e Maqedoni lë të mendohet se papërgjegjshmëria qenka një sëmundje kombëtare.
Elementi kryesor ilustrues i kësaj papërgjegjshmërie është pikërisht lehtësia me të cilën interesat personale meskine vihen përpara interesave kombëtare. Së fundmi u pa qartë që lidershipi i opozitës në Tiranë e ka pas varur shpresën për realizimin e qëllimeve të veta politike tek kërcënimi me shkaktimin e frenimit të liberalizimit të vizave dhe të integrimit në BE, Fatmirësisht rezoluta e BE-së nuk e penalizoi Shqipërinë për paaftësinë e politikanëve shqiptarë për të zgjidhur punët në mënyrë institucionale.Kjo papërgjegjshmëri kalon caqet e arsyes atëherë kur ndizet lufta e gjelave mes rivalëve politik dhe garohet kush e nxin më tepër realitetin e për rrjedhojë edhe vendin. është qesharake të mendohet se imazhi i vendit tonë ka për t’u përmirësuar me anë të reklamave të transmetuara në CNN kur lideri i opozitës e quan kryeministrin Ahmedin Nexhad ose Çavez e nga ana tjetër kreu i ekzekutivit e konsideron kryeopozitarin si drejtuesin e mafies më të rrezikshme në Evropë.Fatkeqësisht po vihet re e njëjta papërgjegjshmëri edhe në Maqedoni ku liderët politikë i mbajnë partitë si me tapi e s’japin dorëheqjen kur humbasin zgjedhjet. Madje edhe në situatën e tanishme të poshtërimit të lartë të shqiptarëve s’guxojnë ta braktisin koalicionin me Gruevskin sepse e dinë që pala tjetër ka për të rendur t’i zërë vendin pa pyetur për gjendjen kritike të shqiptarëve.Megjithatë situata më tragjike po ndodh në Kosovë ku personaliteti më i lartë i shtetit, presidenti Fatmir Sejdiu, edhe pse si kryetar i shtetit që është i takon të jetë garant i kushtetutës, në fakt është i pari që e shkel, duke mos u tërhequr nga posti i kryetarit të Lidhjes Demokratike të Kosovës. Së fundmi një grup deputetësh po e çojnë këtë çështje ne Gjykatën Kushtetuese të Kosovës duke e konsideruar te papërputhshme mbajtjen nga presidenti te postit të kryetarit te partisë te dytë më të rëndësishme në vend.Por kulmi i papërgjegjshmërisë është padyshim mosdhënia e dorëheqjes prej ministrit të transportit, z Limaj, pas akuzave të rënda për abuzim me postin të bëra drejtpërdrejt ndaj tij prej prokurorëve të EULEX-it. Kërkesa për dorëheqjen është bërë edhe nga përfaqësuesit politik ndërkombëtarë në Kosovë mirëpo jo vetëm që s’ka dorëheqje por nxitet një frymë antindërkombëtarëve në Kosovë dhe e vetmja mbrojtje që ofrohet është se veprimtaria e ministrisë së transportit nuk dallon nga ajo e ministrive të tjera.Duke bërë në këtë mënyrë një lloj shantazhi sepse nënkuptohet që në këtë lojë merren të gjithë me vete, diskreditohet i gjithë shteti dhe vihen në pikëpyetje të gjithë pushtetarët e tjerë të lartë dhe legjitimiteti i qeverisjes. Jo më pak i ulët është rasti i dy ish ministrave shqiptarë të transportit dhe mbrojtjes të cilët ngelen në pushtet si ministra edhe pse një vit më parë kanë qenë të hetuar dhe akuzuar për shkelje rama-berisha me përmasa të krahasueshme vetëm me republikat afrikane të bananeve e jo me Evropën, respektivisht për qindra milionë euro të vjedhura dhe 26 qytetarë të vrarë.Dorëheqja e stilit të Nixonit në rast akuzash të tilla s’është vetëm një akt simbolik i nevojshëm për ta lënë në dorë të drejtësisë të vërtetën, duke shkëputur përgjegjësitë personale nga funksionimi i shtetit, por edhe një veprim i domosdoshëm për te mundësuar punën e drejtësisë. Duke ngelur në detyrë zyrtari i hetuar jo vetëm që dekurajon rrëfimin e të vërtetës nga dëshmitarët vartës por rrezikon prishjen e provave dhe fshirjen e gjurmëve të shpërdorimeve.Kombet e përparuara kanë begatuar pikërisht sepse kanë pasur elita politike që kanë qenë në nivelin që ka diktuar momenti historik dhe janë udhëhequr nga liderë që kanë vepruar si shtetarë të vërtetë duke u treguar të gatshëm për vetëmohim për hir të atdheut. Historia e këtyre vendeve është e mbushur me raste të panumërta te burrave të shtetit që janë larguar në mënyrë dinjitoze kur kanë parë se po bëheshin pengesë për përparimin e vendeve të tyre. Kancelari gjerman Willy Brandt dha dorëheqjen vetëm sepse u zbulua se një nga stafi i tij ishte spiun i komunistëve, Dë Goli dhe kryeministri francez Raffarin kanë dhënë dorëheqjen vetëm sepse dështuan referendumet që ata kishin mbështetur, Tony Blair dha dorëheqjen vetëm për zhgënjimin dhe pakënaqësinë që mbolli lufta në Irak dhe raste të tilla dorëheqjesh kalorsiake të politikanëve të rëndësishëm në Evropë mund të përmenden pa fund.Po çfarë ndodh me fqinjët ballkanikë për sa i përket largimit të lidershipit. Modeli alternativ është ai i Serbisë me Milosheviçin, ku elita politike serbe edhe pse ishte kryekëput e përfshirë dhe bashkëfajtore për çfarëdo paudhësie e krimi të viteve 90-të, vendosi të distancohet për të siguruar nxjerrjen e vendit nga izolimi. Pra elita serbe për t’i siguruar vendit një të ardhme evropiane vendosi ta bëjë Milosheviçin kokë turku për gjithçka kishin bërë serbët duke sajuar një pseudorevolucion me organizatën OTPOR që në fakt ishte krejt i inskenuar dhe instrumentalizuar. Mirëpo ne shqiptarët e kemi traditën ndryshe, ne bëjmë kokë turku dhe sakrifikojmë atdheun për hir të liderit.
I vetmi rast i një dorëheqje vullnetare nga posti politik mes shqiptarëve deri tani ngelet ai i ish liderit socialist, Nanos. Imagjinohet lehtë se në çpikë të hallit është politika shqiptare kur për model të vetëm të largimit nga politika, që ska ardhur prej kushteve natyrore apo prej shtrëngimit, ka Fatos Nanon! Sot është për të ardhur keq kur shihet se si individë si Neritan Ceka, Nikollë Lesi apo disa aktorë politikë të spikatur të djathtë qe janë shndërruar në aleatë të Partisë Socialiste janë duke kapërdirë gjithë atë që kanë pas pështyrë kundër ish armiqve politikë vetëm e vetëm që të ngelen me çdo kusht në lojën politike. Bëhet fjalë për politikanë të cilët dikur kanë pas dëshmuar kurajë të lartë qytetare dhe ishin në anën e së drejtës por që tani janë vënë në shërbim të ish kundërshtarëve më të rreptë politikë të tyre.Kjo situatë e moslargimit nga jeta politike me çdo kusht është njësoj si bërja e një loje shahu me një lojtar mediokër, që edhe kur gjendet në dizavantazh të qartë me gurë dhe disfata është e pritshme pas pak lëvizjes, nuk dorëzohet në mënyrë dinjitoze por insiston deri tek guri i fundit. Vazhdon me shpresën se mos fati e përmbys situatën sikur të ishin duke lozur tavëll me zare e jo shah. Rrinë me insistim në lojë deri sa të bëhen mat e mos të kenë ku të venë, pa dëgjuar orën që tregon se iu ka ardhur koha për të ikur dhe pa kuptuar se tërheqja e hershme është më e mirë për ata sesa dëbimi me turp.Këmbëngulja e madhe për t’u kacavjerrë pas arenës politike edhe atëherë kur janë zbuar nga vota e popullit ose janë diskredituar tërësisht, tregon ose që këta njerëz nuk kanë besim tek aftësitë e tyre profesionale dhe mendojnë se mund të mbijetojnë vetëm duke mjelë shtetin si politikanë ose zyrtarë të lartë ose që këta individë janë të përlyer dhe e kanë të doemosdoshme imunitetin që sigurohet prej të qenurit aktor aktiv i jetës publike, në mënyrë që të shmangin hesapet që kanë me drejtësinë për zullumet që kanë bërë.Me mënyrën si po shkojnë gjërat, elita politike mbarëkombëtare jona po i ngjason gjithnjë e më shumë një pellgu me ujë të qelbur që po e pengon popullin tonë të shpalosë potencialin që ka për progres. Për sa kohë nuk largohet uji i vjetër i ndenjur dhe nuk lejohet të rrjedhë brenda ujë i ri dhe i freskët ky moçali ynë politik ka për tu bërë gjithnjë e më shumë një oazë për parazitët dhe shushunjat dhe një burim infeksioni për gjithë shoqërinë.Kjo papërgjeshmëri e lidershipit tonë politik në këto momente kardinale për kombin shqiptar mbase nuk ka për t’u frenuar në kohë ose mbase nuk do marrë ndëshkimin e merituar nga organet e drejtësisë, por gjithësesi nuk ka për t’i shpëtuar dënimit të historisë. Disa prej politikanëve më në zë të sotshëm nuk e dinë sa e pamërshirshme është historia në vendosjen e njollës. Nuk e dinë me sa lehtësi i fshin dhe zhvleftëson historia meritat e dikurshme si pasojë e mëkateve të bëra në një kohë të dytë. Nuk ka kurrfarë dyshimi që për kusuret që i kanë shkaktuar vendit disa prej politikanëve shqiptarë që sot krekosen e dominojnë politikën kanë për tu përmendur tërë përçmim në librat e historisë.

79 VJET PAS VRASJES SE ALBANOLOGUT DR. MILAN SHUFLAJ

Nga Ndue Bacaj
Me 18 shkurt te vitit 1931 vritet ne Zagreb nga policia sekrete Serbe, Milan Shuflaj ,albanologu ,historiani dhe studiuesi me i madh i historise se shqiptareve. Milan Shuflaj kishte lindur ne Lepogllav te Kroacise me
9 nentor 1879, dhe rrjedhte nga nje familje me zanafill gjermane e ardhur ne Dalmaci ne vitin 1567. Ky personalitet me fame boterore ishte dalluar qe ne vitet e shkollimit ne Zagreb . Ne moshen 22 vjecare kishte mbrojtur titullin e doktoratures ,duke vijuar me studimet dhe shkrimet e tij ne menyren me te shkelqyer e shkencore dhe te pa-anshme . Veprat me te rendesishme te Milan Shuflajt i kushtohen historise te banoreve me te hershem te trojeve te Ballkanit e me gjere , Ilireve dhe pasardhesve te tyre Arbenore e Shqiptare. Disa nga studimet me te rendesishme te Doktor Shuflajt jane : “Dokumentet e mardhenieve te Raguzes me Venedikun” ,”Rrethanat Kishtare te Shqiperise paraturke “, “Serbet dhe Shqiptaret ” , “Historia e Shqiptareve te Veriut” ,”Mjegullat kombetare te fiseve te Shqiperise e Malit Zi” , romani historik “Konstandin Balshaj” (me nenshkrimin Alba Limi), “Qytetet dhe keshtjellat shqiptare kryesisht ne mesjete”, si dhe eshte bashkeautor i “Acta et Diplomata res Albania mediae aetatis illustrantia” e tjera vepra qe u njohen e vlersuan qe nga Akademia e shkencave te Vjenes e me gjere .Ne dhjetor te vitit 1930 mbreti Zog I e fton kete shkencetare te madh te Albanologjise te vizitoi Shqiperine …Ai e pranoi ftesen dhe vizitoi kryeqytetin shqiperise per tete dite rrjesht ,ku u prit dhe vlersua nga Mbreti i shqiptareve dhe dhe personalitet te tjera . Gjithashtu Dr. Shuflaj mbajti nje fjalim brilant ne parlament duke folurt shqip ,ku per kete kronikat e kohes thone se u duartrokit dyfish.. Ne kete fjalim u kujtua edhe projekti i rendesishem per historine e plote te Shqiperise,ku do te zinte vend edhe Biologjia e Fisit shqiptare…si dhe u projektua nje fond financiar per botimin e plote te veprave te Dr.Shuflaj-t
Milan Shuflaj ishte nje njohes i mire edhe i Malesise Madhe ,ku veprat e tij pershkruajne ne menyre shkencore rrugen historike shumeshekullore te ketyre trojeve ,madje ai shkruan edhe per organizimin ushtarak te Hotit e tjere qe ne shekullin e XIV, si dhe per traditat e mrekullueshme e fisnike te races arbenore te ruajtur edhe ne shekullin e XX.. Veprat e Shuflajt provojn shkencerisht se Serbo-sllavet ishin jabanxhi te zbritur si hallexhi se voni nga stepat e Uraleve ne Ballkan e me gjere.. Keto studime
shkencore te Albanologut e Ballkanologut Milan Shuflaj duket kishin prishur “rehatin” e shoveneve serbo-sllav ,te cilet te udhehequar nga Karagjeorgjevicet e burgosen ,anatemuan ,persekutuan e deri e vrane mizorisht ne nje rrugice te Zagrebit me 18 shkurt te vitit 1931 ,kur ishte vetem 52 vjec… Bota demokratike , duke perfshire edhe mbreterine shqiptare e denoi kete akt kriminal te Serbeve.. Reaguan edhe medie te shkruara te kohes si: “Tribuna”- Rome , “Nev York Times “,”Frankfurter Zeitung “, “Vullneti i Popullit ” e “Albania” -Tirane e tjer. Por dhe personalitete te shkences e letrave si : Albert Ainshtajn , Heinrih Man ,Josip Milkoviq , Lumo Skendo (Mit’hat Frashri ) ,Faik Konica e tjere… Milan Shuflaj u vra per historin e vertet te shqiptareve ,ndaj ja kemi borxh ta perkujtojme e nderojme.

Zbardhja e masakrës së Tivarit fut historinë shqiptare në shinat e së vërtetës

Intervistë me Dr. Xhavit Grezda, organizator i Komitetit “Mbrotja Kombëtare e Kosovës”, viti 1998
Dr. Grezda ju keni qenë një nga organizatorët e Komitetit “Mbrojtja Kombëtare e Kosovës”. Si ju lindi ideja për krijimin e këtij Komiteti dhe cilat ishin ishin objektivat e tij?
Ishte viti 1998 ku si pasojë e genocidit historik serb ndaj shqiptarëve të Kosovës, qindra e mijëra shqiptarë u dëbuan me dhunë, me terror, me vrasje e zhdukje masive nga trojet e tyre historike. Mijëra e mijëra shqiptarë të cilët u detyruan të braktisin vendin e tyre, ju drejtuan vendit nënë, Shqipërisë e në veçantii qytetit të Shkodrës. Ato kishin nevojë për mbështetje materiale e morale. Në këtë drejtim, një rol të rëndësishëm pozitiv luajti pushteti vendor demokratik. Mbi bazën e një tradite popullore, lidhje të hershme vëllazërore Shkodër Kosovë një grup intelektualësh shkodranë me emër, qytetarë shkodranë të traditës menduan se ishte e domosdoshme krijimi i një Komiteti për mbrojtjen e Kosovës, i cili në mënyrë të pavarur, por duke u mbështetur fort në traditën qytetare shkodrane menduan të jenë një mbështetje e fuqishme për të ndihmuar vëllezërti kosovarë për të gjitha problemet e rënda që kishin e do të lindnin në të ardhmen, për t’i zgjidhur apo zbutur ato. Ne menduam në atë kohë dhe besoj se vepruam drejtë që u mbështetëm tek qytetaria shkodrane por edhe tek pushteti demokratik, që e kuptoi shpejt rëndësinë e krijimit të këtij komiteti dhe e mbështeti atë totalisht.

Cilat kanë qenë aktivitetet e para që u organizuan si fillim dhe në vazhdimësi?
Fillimisht rëndësi të dorës së parë merrte sensibilizimi i qytetarisë shkodrane me situatën e rëndë në të cilën ndodheshin vëllezërit tanë kosovarë. Për këtë përdorëm edhe mediat lokale, takimet e gjëra, derisa arritëm të nxirrnim edhe gazetën tonë “KMKK”. Kohë për të humbur nuk kishte. Rezultatet e përpjekjeve të punës sonë erdhën shpejt. Tashmë asgjë nuk i lihej spontanitetit. Komiteti ynë ishte bërë jo vetëm një instrument sensibilizimi por edhe një qendër ku qytetarët shkodranë e ato të krahinave përreth dinin se çfarë kërkonim, me se mund të na ndihmonin si dhe çfarë mund të ofronin. Roli i këtij komiteti nuk ishte të sfidonte apo paralelizonte punën e Qeverisë apo pushtetit lokal. Roli e qëllimi i tij ishte të bashkërendonim punën tonë me të gjithë organizmat e tjera për të lehtësuar sadopak këtë dhimbje e tragjedi kombëtare. Në qoftëse qeveria vendore duke njohur edhe kushtet në të cilat ndodhej vendi ynë (ishte viti 1998) përpiqej të strehonte dhe ushqente të shpërngulurit, detyrat tona ishin më të gjëra.

Dhe si u vlerësua puna e Komitetit për Mbrojtjen Kombëtare pas përfundimit të gjendjes së rëndë?
Vlerësimin real dhe më të saktë e japin vetë kosovarët, të cilët kanë krijuar qindra e mijëra miqësi me shkodranët dhe i ruajnë ato deri në ditët tona. Janë ato që shprehin vlerësimet maksimale për qytetin e Shkodrës brenda dhe jashtë Kosovës, që kanë bërë para Europës, por edhe më gjërë të shfaqet me ngjyrat dhe nuancat më pozitive Shqiptari dhe Shqipëria, të rritet respekti dhe konsiderata për njeriun tonë e në vazhdën e këtij Komiteti, kryetari i tij, përfaqësuesi tipik i familjes qytetare kosovare, me lidhje të hershme tradicionale me kosovarët, është zgjedhur Kryetari i Shoqatës së miqësisë Shkodër – Gjakovë. Dhe puna vazhdon.

Z. Grezda para disa ditësh Kryeministri i Shqipërisë, zo ushtria ti Berisha ndër të tjera u shpreh që deputetët demokratë të marrin nismën në parlament për të zbardhur masakrën e Tivarit. Cili është mendimi juaj?
Unë mendoj se është veprim i drejtë, i dobishëm, që i shërben vendit dhe demokracisë, pavarësisht se në shikim të parë mund të duket i vonuar. Për hir të së vërtetës që më parë zoti Berisha dhe drejtues të tjerë të PD-së e kanë trajtuar këtë problem por kanë qenë 8 vite të qeverisjes së PS-së e arsye të tjera që e mënjanuan problemin. Kanë kaluar shumë vite pas mbarimit të Luftës së Dytë Botërore por njerëzimi nuk e ka pushuar luftën për të shkruar historinë, për të vënë para drejtësisë kriminelët e luftës deri në ditët e sotme.

Çfarë të dhënash, njohurish keni ju për masakrën e Tivarit?
Nuk jam vetëm unë por është një Shkodër e tërë e cila ka ruajtur nga viti në vit deri në ditët e sotme jehonën dhe dhimbjen e masakrës së Tivarit, një pjesë e mirë e të cilës u zhvillua në territoret shqipëtare. Shkodranët mendojnë se vrasja e tyre e organizuar e qëllimshme u realizua nga serbët, malazezët për të eliminuar fizikisht shqiptarët, genocid që ka vazhduar deri në ditët e sotme, deri në vitet e fundit, andej dhe këtej kufirit.
Nëse atëherë nën zë, rreth familjes, shoqërisë së ngushtë por besnike, shqiptarët akuzonin shoqërinë komuniste të E. Hoxhës për indiferentizëm dhe bashkëpunim me serbët, sot ata haptazi i vënë gishtin shkaktarëve e fajtorëve të asaj ngjarje shumë të rëndë, kryesisht fajsohet për mos ndërhyrje qeveria shqiptare e asaj kohe, drejtuesit kryesorë të qeverisë Komuniste Shqiptare e në veçanti Enver Hoxha. Si mund të ndodhë që një qeveri të bëhet bashkëpunëtore e një qeverie kriminale të huaj për vrasjen e 4300 shqiptarëve brenda një nate në Tivar duke mos llogaritur qindra të vrarë rrugës nga nisja e tyre nga Prizreni, Kukës e deri në Shkodër.

Atëherë a duhet zbardhur e vërteta e masakrës së Tivarit apo duhet heshtur e nëpërkëmbur e vërteta, historia?
E vërteta duhet zbardhur sepse është pjesë e historisë, bile një pjesë e dhimbshme, e ta fshehësh e ta mohosh atë është të mohosh veten tënde, historinë tënde, është një tregues i keq, shumë i keq, që njerëzimi mund të lejojë e të inkurajojë kriminelë të botës që mund të bëjnë çfarë të duan sepse do të gjinden njerëz që i fshehin gjurmët. Unë jam shumë i shqetësuar ashtu si pjesa dërrmuese e shqiptarëve me qëndrimin që drejtuesit kryesorë të PS-së mbajnë ndaj kësaj çështjeje. Ata nuk dalin haptas por mes eksponentëve të veçantë dhe deputetëve përpiqen të mënjanojnë me kujdes këtë çështje, sikur i ka ikur koha, s’ka më rëndësinë e duhur, kemi probleme të mëdha etj., etj. Qëllimi është i qartë. Ata nuk duan zbardhjen e së vërtetës të kasaphanës së Tivarit sepse kanë frikë dhe janë të bindur që etërit e tyre, drejtuesit fanatikë komunistë, i kanë duart e lyera me gjak. Ata e kanë të qartë se pjesa dërrmuese e tyre rrjedhin nga etër që për 50 vjet mbytën Shqipërinë në gjak. Ata e kanë të qartë që në kupolën e PS-së dhe në strukturat e kësaj kanë zënë vende drejtuese bijtë e etërve komuniste dhe bllokmenë. Janë fakte shumë të rënda dhe të vështira, të kujtojmë që nga pushtimi komunist 1944 dhe deri në vitin 1990 dhe shqiptarët e Shqipërisë de facto kanë qenë të ndarë në dy shtresa: ku tek e para bënin pjesë kriminelët, spiunët dhe kategoria e pakicave serbo – sllave të cilët kishin pushtet absolut madje arritën deri aty sa të ishin anëtarë të Komitetit Qendror të PPSH pa llogaritur funksione të tjera më të ulta. Ndërsa shtresa tjetër ishin qytetarë të ndershëm, ish pronarë intelektualë nacionalistë dhe aty bënin pjesë edhe familje Kosovare ndaj të cilëve masakra vazhdoi shumë gjatë. Familje me emër në Shkodër, Tiranë e rrethe të tjera, si familja Spahija, Shllaku, Zajmi, Kelmendi, Gashi, Zhelivoda, Krasniqi, Hasimja etj. Por edhe në Tiranë kemi me qindra familje të tilla,ndaj të cilave masakra nuk ishte vetëm ajo ditë e Tivarit, familja MYFTARI, Shala, Gashi, Zhilivoda e shumë familje të tjera.
U krijuan kampe pune internimi në jug të Shqipërisë për ato të rinj që vinin tek nëna Shqipëri nga Kosova e vise shqipëtare dhe qeveritarët prosllavë ju shërbenin që nga internimi, burgimi e deri edhe në zhdukje pa gjygj. Edhe në përgatitjet ushtarake (në zboret) e famshme, nuk i lejonin të merrnin pjesë. E natyrisht më mirë se të gjithë janë shqipëtarët që njohin mirë kush janë ata, sado që përpiqen të marrin ngjyra papagalli, për fat të keq kanë mbetur trashëgimtar të kupolës komuniste. Janë këto që thamë e shumë të tjera që kanë përshëndetur Kryeministrin e Shqipërisë Prof. Dr. Sali Berishën në fjalën e tij për të zbardhur krimin e Tivarit, për të vënë historinë në shina të së vërtetës.

Kurrë, asnjëherë nuk është vonë për të vërtetën. Më duhet të shtoj se në vitet 1989 – 1990 kemi lulëzimin e një krimi të organizuar. Në ato vite u bë një ndryshim nga Kuvendi Popullor nën diktatin e z. Ramiz Alija të ligjit për kalimin e kufirit ku nuk u cilësua më si tradhti e lartë ndaj atdheut por si kalim i paligjshëm i kufirit. Në ato vite dëshira dhe uria e rinisë për liri, larg një vendi varfërues, të uritur, të inkriminuar dhe inkriminues ishte në majat e lulëzimit të saj.

Çdo ditë me dhjetëra e qindra djem të rinj tentonin të kalonin kufirin, e në tentativë vriteshin me plumb pas koke, e si të mos mjaftonte kjo tërhiqeshin zvarrë rrugëve të qytetit të lidhur me tela me gjemba, që të shiheshin nga të gjithë. Si mund të quhet “kalim i paligjshëm i kufirit” ky realitet që kurrë nuk mund të harrohet nga ato që e jetuan? Si mund të mbetet pa fajtorë masakra e Tivarit? Si mundet një popull i tërë të jetojë me kujtime të llahtarshme? A mundet të thuhet se terrori i këtyre veprave e tejkalon imagjinatën e sotme mbi terrorizmin?

Intervistoi Sokol Pepushaj

SHIJA E TEKILES NE DASMEN E NJE PARISIENI

nga Fadil Bala, Bruksel
Dasma, ky eveniment kaq i rendeshishem ne jeten njerezore, e shenjt, e lasht ndoshta sa vete jeta, vjen ashtu natyrshem nepermes gjeneratave qe vet ajo me ligjet e saj ka krijuar, deri ne kohet e sotme moderrne. Natyrisht ç›do komb ka traditat, doket zakonore, psikologjit sociale, kulturat dhe te veçantat e veta po ashtu. Por qellimi i ketyre rradheve nuk eshte te flasim per kete teme. Tjeterkund eshte fjala:
Duke e perjetuar nje ritual te tille keto dite, diku ne nje shtet perendimor (mijra km larg tradites se dasmes shqipetare), disa surpriza te kendshme dhe te panjohura kurreshtare, ndoshta pa shume lidhje midis tyre, por t›ju them te drejten me befasuan jo pak. Arsyen sepse me kane mbetur te rregjistruara ne shiritin e memorjes, secili nga ju lexues te nderuar ne fund te keti shkrimi, te cilin e shkruajta me lejen e mirkuptimin e plot te vete çiftit per gazeten SHqiperia Etnike, mund ta vini ne peshoren e gjykimit tuaj.

***
Bashke me nje shokun tim Dibran, emigrant i viteve te hershme ne Peredim, ishim te ftuar ne dasmen e nje kolegu te tij Parisien. Olivier Perret 34 vjeçar, martohej me nenen e tre femijve te tyre, me Kamerunasen 38 vjeçare Cynthia Mathias, azilante ne Belgjike, e cila nga ana e saj kishte edhe dy vajza 11 dhe 9 vjeçare si rrezultat i dy lidhjeve te me parshme me dy burra te tjere. Partneri i pare me te cilin ajo kishte nje vajze, ishte indian me te cilin pas dy vjetesh e gjysem bashkjetese u divorcuan ashtu kot se koti ne pije e siper, shkak i nje zenke banale ne nje diskoteke week-endi-i. Keshtu Cynthia atehere i pat len voglushen Indianit ne preher e iku per te mos ja par me bojen e tij. Nacionaliteti i partnerit te dyte ishte shqipetar, po po puro myzeqar lushnjar, me te cilin vertet edhe me kete Cynthia u divorcua pas dy vjet bashkjetese, por historia kesaj rralle vjen krejt ndryshe nga divorci i pare. Nejse. Per kete do ju them pak me vone.
Keshtu gjate bashkjeteses disa vjeçare, çifti per te cilin jemi mbledhur sonde, kishin lindur s›bashku tre femije, por ne fakt ata po rritnin gjasht, keshtu i bie duke llogaritur edhe dy vajzat e Cynthias, dhe Alician 9 vjeçare, vajzen e Perret, qe kishte me gruan e pare Venezueljanen Zulia Depablos, me te cilen qe ndar krejt miqesisht, ndaj s›ka se si te mos jete e ftuar sonde ne dasmen e ish te burrit te saj Olivier Perret.
Por gjithnje me mendimin liberal, duke pare e duke bere, si ta shikonin te arsyeshme, mund te rinovonin perseri kontraten e bashkjeteses, ndoshta edhe mund te martoheshin zyrtarisht, por keshtu si kane ardhur kohet sot, asgje s›mund te thuash me siguri, sepse edhe mund ti jepnin fund kesaj myseleje, duke u divorcuar ashtu miqesisht, ashtu si rradhet e tjera, sepse ne fund te fundit, qellimi ne martese nuk eshte te mendosh nje soj me partnerin, por per te menduar bashk me ate. Kjo eshte çeshtja.
Por tash pas 8 vitesh bashkjetese, ata si duket e kane fituar besimin e njeri tjetrit, prandaj kane vendosur qe te marten e fundit te ketij qershori, te ftojne ne banket rreth 200 te njohur te tyre. DHe ja sonde midis tyre ndodheshim edhe kater shqipetare,(e ku ka vend qe s›gjendemi ne shqipetaret.) Une, shoku im Arberi, Dibrani siç ju thash me siper, nje Lushnjar me te cilin per here te pare aty u njohem, dhe nje Kosovar te cilin kisha kohe qe per nje arsye fort prekse (per te cilen do ju flas me posht) e kame kerkuar ne «qiell» e qe çuditerisht e takova ketu ne dasem.
Te jem i sinqert me ju, ne fillim ngurrova te shkoja, sepse n paris uk e dija se cilet njerez do te gjeja aty, dhe une nuk njihja asnje njeri perveç perciptazi çiftin ne fjale, dhe Ezmeralden vajzen e Cyntias per arsyen se ajo eshte shoqe klase me vajzen time. Mandej vend i huaj e pidate krejt te tjera, por se si mu kujtua nje shprehje Belge: «Ai njeri qe nuk ndrron kurr devize, ai s›eshte normal», kjo mua me futi ne seder e me beri te ndrroj mendje ne momentet e fundit, dhe me qe Arberi po me printte, une shkova pas tij.
DHe vertet, sa hyra ne salle ndjehesha si i huaj. Aty pashe njerez te kombesive e te kulturave te ndryshme. NJe pjese e mire rreth 20 te ftuar, te cilet ishin ulur ne krye te vendit, dukeshin mjaft serioz ne veshje, ne sjellje e me kultur te lasht aristokracie.Mandej vinin te tjeret:Francez me qen perdore e kamerunase me femije ne karroca, marokene te mbuluara me djellabah e braziljane gjysem te zhveshura, meksikane me sombrero e indiane me çitjane, njerez koke-rruar, mbushur fytyren gjith piercing, ne hunde, ne vetulla, ne vesh, ne gjuhe e ku e di une se ne ç›vend tjeter te trupit. Ndersa shumica leviznin krejt lirshem sipas deshires, flisnin me njeri tjetrin ne gjuhet e tyre qe une veç frangjishtes tjeter giuhe s›kuptoja, qeshnin me te madhe e te shkujdesur. Disa diskutojnë për Kampionatin Botëror, si iken nga gara ashtu te turperuar Franca e Italia. Muzika voluminoze sipas rrymave e traditave, krijonin ne salle ate zhurmen monotone te vuvuzelave ne stadiumet e ketij boterori. Une nuk kisha kurrajo ti jepja dikujt te njohur.E ku merrej vesh aty, ishim vertet ne nje dasem zyrtare, apo ne nje sgjatje kontrate bashkjetese, theme keshtu sepse mungonte ajo ceremonia e zakonshme kishtare celebruese, kur çifti betohet para priftit: «Jemi shkrir dy ne nje, qe vetem vdekja do na ndajne» Nejse, kot e thash kete, mua as qe me duhej gje kjo pune, ajo eshte pune e tyre. Mua me ftuan dhe erdha, te tjerat i dine ata.Mandej se mos i bente ndokujt ketu pershtypje habia ime!
GJasht femijet e tyre te moshes perkatesisht 11-9-9 -7- 5 e gjysem dhe 4 vjeç, luanin te gezuar neper salle kuka-fshehtaz me lirine qe u fale mosha feminore. Esmeralda, vajza e dyte e Cynthias, nje mulate e bukur gjysem europjane (ajo babain e ka shqipetar) e gjysem afrikane, nje femije mjaft intiligjente, me floket karakteristik te vajzave afrikane, tamam ashtu si ai materiali i quajtur spik qe malesoret e krahinave te veriut thurnin dikur xhubletat e tyre te nuseris, sa me vuri re mu afrua me perqafoj e me pershendeti me nje shqipe te ngaterruar: Uaa ti shqip? – U habita. Me vone mesova se Esmeralda ia kishte marr «borxh» vajzes time kete fjali nga gjuha shqipe, si shoqe klase qe jane, sa per te me pershendetur mua ne dasmen e tret te nenes te saj.

I shkathti…
Eshte fjala per Lushnjarin, qe njoha ketu ne dasem.Ta themi qysh ne fillim, Ai ishte nje djal mjaft i shkathet. Dukej se ishte shume aktive ne te tilla ambjente. Me nje afrikanshe jo vetem te pranueshme ne te folur, por konkurues edhe ne kercim aty, Eh si kercente Ai, ju se besoni veç ta shihni me syt tuaj, te gjitha rrymat i kishte te vetat: Samba, cha-cha-cha, tango, pasodoble, rumba, lere mos e zgat, i lindur thuaj per ate pune T’ju themi te drejten, te pakten mua dhe Arberin na la pa mende, dhe po na dukej boll çudi, kurse për Lushnjarin kjo ishte thjesht rutinë. Pse tua fsheh, disa aty ja kishin zili, sepse nuk e kishin shkathtesine dhe aftesine e tij, por ne e pershendetem patriotin se vertet e meritonte.
Sa mbaroj nje samba me nje simpatike braziljane, pa u ulur akoma ne vend, drejt tij po afrohej ashtu duke kercyer nje femer rreth 30-ave,boll simpatike, me floke te shurtra bjonde, e veshur si infermiere sexy, me çorape rrjetë, me nje faqore dyqindepesdhjete gramshe votka ne dore.(pasi i kishte kthyer dy me pare, tani e treta komandonte vet),Oh la-la, ja bene ca Francez, Allah- allah shprehen habine ca turq, Mama- mia, degjova te ulëriste nje italian mbas tavolines tone, dhe ajo i drejtohet Lushnjarit duke u prezentuar: Gabova Pirllovska. Jam Ruse. Pordhski je ti? duke e kujtuar per polak. RRace tjeter jam moj bukuroshe, po urdheroni. Ajo se zgiati me shume por çoj edhe nje here faqoren, e uli ne tavolinen tone, dhe rroku Lushnjarin per krahu per te kercyer me te.Dukej se ajo “luante hapur ne mbrojtje, e te linte te luash edhe ne sulm, por per ta mundur s’kishe shans”. I shkathti natyrisht s’kishte pse ta humbiste kete rast, ndaj sa hap e mbyll syte na u zhduken prej syve se “i mori te dy vala e dansit me vehte”, pasi kaluan do minuta te mira Lushnjari u kethye i djersitur. O Zot si ishte ajo, e “çmendur” fare -na tha. Me vone muarem vesh se ajo punonte ne nje shtet tjeter perendimor, prostitute profesioniste e linçensuar nga shteti perkates, dhe se ne Paris kishte ardhur per te legalizuar vitet e punes ku kishte punuar disa vjete me pare ne te njejtin profesion, per efekt pensioni, dhe me kete rast ketu ne dasem e kishte shoqeruar nje i njohur i saj i dikurshem. Nejse pune per te. Po Lushnjarin ç”fare e lidh me dasmen ketu do pyesni ju.Kjo eshte nje histori bajagi interresante, per te cilen ai me rrefeu gjer e gjate nen shijen e tekiles, por une me lejen e tij, po ju them flesh esencialen:
Kur ai emigroje ketu ne 1997-en s’vonoj shume e u perzie me nje femer,(e cila kishte nje vajze te vogel si rrezultat i nje lidhje te me parshme me nje tjeter burr,) me te cilen bashkjetoje dy vjet dhe qe Zoti u fali edhe nje vajze. Ezmeralda ja vune emrin. Mirpo per arsye qe ata i dine, me mirekuptimin e plote te njeri tjetrit, pasi SHqipetari u pais me dekumenta definitive, nga shteti Francez, pa-pritmas ra “gongu”i mbylljes se bashkjeteses dy vjeçare. Te nesermen u glline te divorcuar, duke mbajtur e ema Ezmeralden e vogel nen kujdestari, kundrejte nje pagese mujore te pranueshme nga partneri per shpenzimet e saj. Megjithse lidhja nuk u rrezultoj fort e qenderueshe prap se prap ata nuk harruan te vene edhe nje kusht besnikrie te perbashket ne menyren me demokratike te mundshme: Qe shoqeria ndaj njeri-tjetrit kurr per s’gjalli te mos prishet, madje per ta perjetesuar besnikerine e metejshme, Lushnjari u be me vone edhe kumbara i djalit te dyte te ish-partneres se tij, me burin e tret te saj. Per pasoje miqesia e tyre vazhdon edhe sot e kesaj dite.Qe mos te zgjatemi, ish-partnerja e tij eshte Cynthia Mathias kjo nusja ketu perball nesh e veshur me vel te bardh. Keshtu per ti qendruar korrekt kushtit, e per ta mbajtur besen “si burrneshat e motit” ajo sot ka ftuar ne dasmen e saj te trete, mikun e dyte,(ish-bashkjetesaxhorin) qe eshte njekohesisht dhe kumbara i djalit te dyte, me burrin e tret te saj. Lushnjari eshte gjithashtu edhe babai i mulates te bukur nent vjeçares me emrin shqipetare Ezmeralda. Ja kjo eshte e tere myseleje e prezences se tij ne kete dasem.THuaje pa frige se ky mund te jete ndoshta “koficienti me i lart demokratik” i shoqerise ne boten e qytetruar. E thene ndryshe me termologjine e deputeteve te parlamentit te Jozit, me dasmen “te shkathtin” e lidhe “konflikt i paster interresi”

“O sa mire
me kene qen”.
NJe çift Suedez rreth te 40-ave, por me filialin e biznesit te tyre edhe ketu ne France, te cilet ishin edhe punedhensit e dhendrrit, po pinin ne terezin e tyre. Ne pamje te pare dukeshin nje çift moderrn dhe i lumtur.Vizazhi i tyre tipik nordik, ne kontrast te plote me nje alamet qeni lesh zi, turigjate e bishtprer qe e mbanin prane vehtes, te cilin here pas here e qerasnin me çokulate si shperblime i gjesteve interresante qe kryente kafsha me zgjuarsine e saj, per kurreshtjen e te pranishmeve. Sefte me ata u prezentuam, me qe kishim tavolinat me afer. Pasi me luti me nje puro te trash, Ricky Vinkel na dha bisede sikur te ishim njohur prej kohesh. E shikon terrin? (qenin) Po ju pergjigja. E trajtojme bash si femijen tone te cilin gjithnje e marrim me vehte kudo qe shkojme, ne vakanca, ne shetitje, ne vizita, si ketu ne dasem, ne hame me terrin, flejme me terrin.Terri u bindet urdherave te mia, eshte shume i sjellshem dhe une per kete jame i lumtur-na thot i zoti i kafshes. Jame e bindur se po te kisha lindur disa femij veshtire se ndonjeri do t’me kishe degjuar urdherat keshtu si terri, na thote bashkshortja e tij, tek po i perkdhelte bishtin e cunguar. Po ju zoteri a keni qen?- na pyeti Risky. Ketu nuk kam, por ne shqiperi qysh jo bre, stanit bile, veçse ai ka rracionin e tij ne kaçorrin e vet, ku diten e mbaj te lidhur, kurse naten e zgjidhi per te ruajtur gjane prej te keqes, sepse qat detyre i ka caktue Zoti, por drejt me te thane or mik me fjet me qen kurrqysh s’po muj,-i meshoj pergjigjes Arberi. E lidh the? Diten po -iu pergjigj Arberi. Ricky nuk foli asnje fjale, por na shikoj sa per njemij fjale, ndoshta po mendonte per te drejtat e kafsheve, qe bota e qytetruar ua njeh prej kohesh, kurse ky njeri ia mohon duke e lidhur, dhe si per ti u pergjigjur Arberit, ai nxorri nga xhepi nje paket te vogel medigamentesh, nga e cila shkeputi nje kokerr e ja vuri ne gjuhe territ,
… (vijon)

Privilegjet e Aleksandrit të Madh akorduar ilirëve ruheshin në “Arkën e Komunës së Shkodrës” me tre çelësa

Agron Luka
Në “Statutet e Shkodrës”, të cilat kanë një shtresë mesjetare qysh nga shek XI dhe një tjetër të vazhdimësisë antike, u zbulua më 1997 edhe një “Privilegj dhe Testament” i Aleksandrit të Madh akorduar ilirëve. Në realitet ky dokument dhe Statutet ishin sinjalizuar qysh më 1907.
Po jua ricitoj:
“PRIVILEGIUM ALEXANDRI MAGNI MACEDONIS EX GRECO ORIGINALI TRADUCTUM”
Unë Aleksandri, bir i Filipit mbretit të Maqedonasve, mishërim i Monarkisë, krijues i Perandorisë Greke, bir i Zeusit të madh, bashkbisedues i Brahmanëve dhe i Pemëve, i Diellit dhe i Hënës, triumfues mbi mbretëritë e Persëve e të Medëve, Zot i Botës prej ku lind dhe deri ku perëndon dielli, nga veriu në jug, pinjoll i farës së shquar të popujve Ilirikë të Dalmacisë, Liburnisë, dhe të popujve të tjerë të së njëjtës gjuhë që popullojnë Danubin dhe zonën qëndrore të Thrakës, u sjell dashurinë, paqen dhe përshëndetjet e mia dhe të të gjithë atyre që do të më ndjekin në sundimin e botës. Duke qenë se ju gjithmonë më jeni treguar të besës dhe të fortë e të pathyeshëm në betejat e bëra krah meje, u jap e u dorëzoj juve në zotërim të lirë gjithë hapësirën prej Akuilonit e deri në skaj të Italisë së jugut. Askush tjetër veç jush, të mos guxojë të vendoset e të qëndrojë në ato vende, dhe po u gjet ndonjë i huaj, ai do të mund të qëndrojë vetëm si skllavi juaj, dhe pasardhësit e tij do të jenë skllevër të pasardhësve tuaj.
U shkrua në kështjellën e qytetit të Aleksandrisë, themeluar prej meje bu minos zë lumit madhështor të Nilit, në vitin XII. Me vullnet të perëndive që nderohen në mbretëritë e mia, Zeusit, Marsit, Plutonit dhe Minervës/Athinasë, perëndisë së perëndive. Dëshmitarë të këtij akti janë Atleti, logotheti im, dhe njëmbëdhjetë princë të tjerë, të cilët unë po i emëroj si trashigimtarë të mi dhe të të gjithë botës, meqenëse po vdes pa lënë pasardhës.
Aleksandri i Madh i Maqedonisë, në vitin 325 para lindjes së Krishtit, ose siç njihet ndryshe, viti 4874
Ky “Privilegj” si një Preambul e Statuteve, ruhej në Arkën e Komunës së Shkodrës, pavarësisht se ishte një apokrif apo një përkthim nga një ish orgjinal greqisht. Neni 88, i Statuteve shkruante: “Arka e Komunës, ku ruhen vula dhe privilegjet e qytetit, duhet të kenë tre çelësa dhe çdonjeri prej tre gjykatësve të ketë një çelës…”. (L. Nadin, “Statuti di Scutari”, bot. 2002, f 194)
Këtë temën testamentare të Aleksandrit të Madh, e cila përmendet edhe në Biblën e Vjetër dhe gjen një pasqyrim edhe në burimet e autorëve antikë, unë e kam trajtuar gjerë e gjatë. (B. V., bot.1994, f 1113, “Libri i parë i Makabejve”, kap. “Aleksandri i Madh dhe ndarja e Perandorisë”, 1, 1-9: “Profecia e Danielit”, f 1220-1221 etj, kap., “Vegimi i Danielit, Dashi dhe Cjapi” 8, 1-14; Engjëlli Gabriel e shtjellon vegimin”, 8, 15-27 etj;)
Diodori i Siçelisë, shkruante qartë për një mbledhje të përbotëshme, me përfaqësues nga e gjith bota, qysh nga India e deri te Shtyllat e Herakliut. Ai shkruan se, Europën e përfaqësuan qytetet e Greqisë, të Maqedonisë, qytetet e Ilirisë dhe të një pjese të bregdetit të Adriatikut, të Thrakisë e Galatisë. (“Bibliotheca Historica”, Lib. XVII, 113) Siç e shikoni ekzistonte vetëdija e aleancës gadishullore evropiane dhe vetë termi Evropa. Këto studime unë i kam botuar dhe nuk ka nevojë t’i ricitoj.
Siç më duket mua (që i kam ndjekur hollësisht gërmimet arkeologjike në fund të viteve 80-të), veçanërisht romakët me djegiet e tyre zhdukën shumë nga gjurmat e prezencës së Aleksandrit të Madh në Shkodër. Burimet Osmane, në shek XV ende e përmendnin faktin se Aleksandri i Madh ose Iskender Zül Karneyn/Iskender Kokëdybrirëshi, kishte pasur një prezencë ndërtimtare në Shkodër. Tashmë ka disa gjurmë të cilat na çojnë në mendimin se Aleksandri i Madh ka pasur një prezencë ndërtimore në Shkodër, por le të shpresojmë se gërmimet e reja arkeologjike, në mënyrë shkencore do ta vërtetojnë.
Me helmeta/përkrenare me brirë dashi e sqapi, me kokë luani e shqiponje paraqitej edhe Aleksandri i Madh, biri i Zotit Zeus, siç e kam ilustruar me artefakte që janë gjetur në Shkodër, ndërsa për Statutet e Shkodrës, kam folur pak ditë më parë edhe në televizionin kombëtar shqiptar TVSH.
Po, e ripohoj se, është e shkruar nga autorët antikë që, Aleksandri i Madh/Iskenderi, në idenë e një feje të përbotëshme si “biri i zotit” etj, kishte bërë edhe disa përshtatje e kombinime me fetë orjentale. Në një dialog që Lukiani, improvizonte midis Filipit babait dhe Aleksandrit të Madh, shkruante:
– Filipi: …o Aleksandër po të ishe djali i Zeusit e Amonit nuk do të kishe vdekur… të hyri në punë gënjeshtra e orakulltarëve?
– Aleksandri: Më hyri në punë, se barbarët u tmerruan duke kujtuar se isha Perendi…
– Filipi: Ti o Aleksandër hodhe poshtë klamidën e maqedonasit dhe veshe, si thonë kandin; vure në kokë tiarën persiane… Ty të besonin si një Perëndi; por po të shihnin se je plagosur… se ishe mbytur në gjak, se lebetiteshe nga nga dhëmbjet e plagës do të shkuleshin së qeshuri; Amoni do të quhej një pseudo-falltar… Me të vërtetë kush nuk do të qeshte, po të shihte të birin e Zeusit duke hequr shpirt dhe të kërkonte ndihmën e mjekëve?…
(“Vep. të Zgj.”, bot. shqip 1979, f 258; Citime nga kjo temë mund të sjell sa të duash, por nuk është rasti këtu.)
Aleksandri i Madh, vdiq 33 vjeç, kishte edhe ai 12 dishepuj/havariunë, mbahej si “Zoti i Tokës” në katër koordinatat, kishte shfrytëzuar legjendat mitologjike dhe ëndërrat e nënës Olimpi etj. Ishte zeusi Olimpia ajo që e përhapi ëndër-legjendën e ngjizjes me Zeusin gjarpër, që e përdori edhe kryqin si mjet kryqëzimi etj. (Gaz. “Koha Jonë” ma ka pas çensuruar pak shkrimin në këtë pjesë, por e kam ribotuar edhe një herë te gaz. Shkodra. AL)
Përsa i përket Dhulkarnejnit = arabisht dybrirëshi, (te Suria El Kehf, ajetet 83-98; shih edhe shën me *, f 414-415), ju rekomandoj të lexoni shkrimin tim, “Aleksandri i Madh dhe Skënderbeu me epitetet “Gjarpëri-Dragoi-Kuçedra”. (A. Luka, gaz. SOT, 7 maj 2009, f 22-23) Aty mundeni të informoheni se, arkeologjia iraniane dhe angleze kanë sinjalizuar zbulimin e një muri-pende gjigande si vepër mbrojtëse dhe hidrike të quajtur “Gjarpëri i Kuq” e cila i atribuohet Aleksandrit të Madh, si kokëdybrinoçi. Ekziston mundësia që ky ndërtim të kishte qenë vendas, i filluar më përpara. Tefseristi i autorizuar i Kuranit në përkthimin shqip, ka supozuar një dybrinoç monoteist, mirëpo nuk ia ka vënë gishtin konkret asnjë monoteisti në këtë rrang!
Dy lindjet dhe dy perëndimet (shih Er Rrahman 17, etj) në Kuran tregojnë një mendim qarkullues për botën sferike, siç e kam trajtuar në një shkrim tjetër. Edhe ju zotëri dogmatik, duhet ta dini se shumë kohë para shek VI, qarkullonin tezat se, bota është sferike edhe në modën mitologjike edhe në atë shkencore, ku Eratosteni në shek III p.e.r. përcaktoi edhe perimetrin e tokës.
Aleksandri i Madh, siç del edhe nga teksti i Shkodrës (edhe nga Bibla e Vjetër cit.) ishte shpallur si Zoti i Tokës në të katër skaje koordinatat lindje-perendim, jug-veri. Aleksandri arriti deri në Gjibraltar e te bregu atlantik, por nuk u hodh më përtej “anës së anës së Oqeanit Perendimor”, nuk u shty më tutje, atje ku dielli perëndonte/zhytej në det, ku edhe nga fikja e dritës së fundit, dukej sikur dielli zhytej në një lym të zi. Edhe nga lindja, Aleksandri nuk arriti në brigjet e Paqësorit dhe nuk u hodh “në anën e anës së Oqeanit”.
Nuk besoj se ka ndryshuar gjë, si u mora e si të mos isha marrë me pak mitologji. Mos ndalohet gjë me Kushtetutën e R.Sh. dhe të Europës?! Mbase ju jeni ndër ata ithtarë që këto artefakte të lashta dhe pikturat mesjetare duhen djegur e zhdukur nga faqia globit si ikonoklasti, statujoklasti, leontoklasti, qypoklasti etj. Ju, si e doni këtë vend fare pa histori e fare pa mitologji të lashtë apo e doni me aq histori, sa pazari orjental i Shkodrës?!

Nr. 136 i gazetës në print

Nga

Shqiperia Etnike

2 Qershor 2022

Kush është Ruzhija?

Besoj se është e domosdoshme që opozicionet të afrohen, le të përpiqemi të afrojmë perceptimin e realitetit,sepse nuk ka asgjë më të rëndësishme për të arritur në konkluzione të drejta sesa të prekësh realitetin, të përpiqesh të bësh Shën Thomanë.

Nga Sali Berisha
Ruzhdia? Ajo është një qendër elektorale, në të cilën tre komisionerë të PS-së u larguan që në mëngjes, morën vulën dhe ikën. Unë po ju them juve, të nderuar zotërinj, se simetrizmi i komisioneve është një nga shtyllat më kryesore të sistemit tonë për transparencën dhe mbi këtë bazë kemi rënë dakord 50% e Shqipërisë”
Dola këtu për të përshëndetur vendimin e opozitës shqiptare, grupit të saj parlamentar për të ardhur sot në Kuvend, për të marrë të gjitha përgjegjësitë kushtetuese që deputeti ka përpara atyre që e kanë votuar dhe e kanë sjellë në Parlament.
Gjithashtu, jam këtu për të garantuar opozitën për vendosmërinë time të palëkundur që të bashkëpunoj ngushtë me të duke respektuar të drejtat e saj, pushtetin e saj, autoritetin e saj moral. Kohërat janë shumë të veçanta për Shqipërinë dhe shqiptarët. Janë kohërat e një procesi jetik dhe vendimtar për këtë komb, për të kapur të ardhmen e tij dhe shqiptarët më shumë se çdo komb tjetër, edhe sot, të ardhme më të mirë konsiderojnë të ardhmen në BE. Janë reforma të shumta e të gjithanshme të cilat presin kontributin e opozitës, presin kritikën e opozitës, vështrimin e saj kritik, oponencën e saj, por edhe mbështetjen e saj.
Me opozitën, në mandatin që shkoi, pavarësisht nga lufta normale politike, është proceduar me reformat më të thella të cilat bënë të mundur arritjen më madhore të Shqipërisë dhe shqiptarëve pas pavarësisë, anëtarësimin në NATO. Unë kam bindjen se së bashku ne do t’ia dalim që të meritojmë vlerësimet pozitive për të gjitha etapat e procesit të integrimit në BE, statusin e kandidatit dhe etapat e tjera të këtij procesi.
Ka një kundërshti të cilën unë dhe askush nuk mund ta injorojë dhe kjo kundërshti ka të bëjë me një perceptim të ndryshëm të një realiteti, por ka të bëjë edhe me një të drejtë të padiskutueshme të opozitës, që të kërkojë garancitë më të mëdha për një proces zgjedhor. Duke qenë i vetëdijshëm se kjo është një e drejtë legjitime, më legjitimja e një opozite, në katër vitet që shkuan ata, të cilët bashkëpunuan në procesin elektoral, e dinë se Sali Berisha nuk ka lënë koncesion pa bërë, në mënyrë absolute çdo koncesion. Unë nuk jam nisur asnjëherë t’i diktojë opozitës vullnetin tim. Pse s’e kam pranuar këtë? Sepse e kam konsideruar detyrë time më kryesore t’i japë asaj garanci të plota dhe prandaj kemi arritur në një reformë zgjedhore shumë të rëndësishme.
Sërish jam këtu për të garantuar opozitën se do të ketë jo vetëm veto, por do të jetë përcaktuese në të gjithë kuadrin elektoral. Në rast se dëshiron, edhe sistemin le ta ndërrojë, në rast se dëshiron, le të përdorim teknologjitë më të larta, ndonëse, besoj, se me procesin e numërimit e zgjedhjeve të fundit, ne realizuam një gjë të parealizuar deri më sot. Besoj se është e domosdoshme që opozicionet të afrohen, le të përpiqemi të afrojmë perceptimin e realitetit,sepse nuk ka asgjë më të rëndësishme për të arritur në konkluzione të drejta sesa të prekësh realitetin, të përpiqesh të bësh Shën Thomanë.
Po do t’u lutem në rast se zoti Ruçi paraqet këtu Ruzhdien, të dashur qytetarë dhe qytetare shqiptarë, cila është Ruzhdia? Ajo është një qendër elektorale, në të cilën tre komisionerë të PS-së u larguan që në mëngjes, morën vulën dhe ikën. Unë po ju them juve, të nderuar zotërinj, se simetrizmi i komisioneve është një nga shtyllat më kryesore të sistemit tonë për transparencën dhe mbi këtë bazë kemi rënë dakord 50% e Shqipërisë. Ju jeni maxhoritarë dhe 50% të pjesës tjetër jemi ne maxhoritarë. Pra, jemi ndarë fifty-fifty. Por në qoftë se tre komisionerë porositen, unë, të jeni të sigurt ju, duke shprehur respektin më të madh për komisionerët, asnjëherë nuk mund të zotohem për integritet, megjithatë, atë qendër, është Gjykata e Apelit që e ka hedhur poshtë. Nuk urdhëroi përsëritje zgjedhjesh. E hodhi poshtë dhe nga Sali Berisha nuk keni pasur dhe nuk do të keni asnjë akuzë. Problemi është me gjykatën. Me ju, jo! Asgjë.
Së dyti, realitetet duhet të përpiqemi t’i perceptojmë siç janë. Ju dëgjoj në mënyrë të përsëritur të citohet një vendim i gjykatës, por, zonja dhe zotërinj deputetë, të dashur qytetare dhe qytetare shqiptarë, tre muaj më parë Gjykata Kushtetuese e Shqipërisë i tha legjislativit shqiptar se ti nuk mund të hetosh pushtetin dhe qeverinë vendore. Nuk mund të hetosh, sepse cenon autonominë e tyre, pavarësisht se ai hetim bazohej mbi fakte dhe dokumente dhe këtë vendim të dyja palët nuk e kemi vendosur në diskutim, për shqiptarët, për ne, për ne të gjithë. Ka një pavarësi tjetër që është më e rëndësishme se pavarësia e pushtetit vendor dhe kjo është pavarësia e pushtetit gjyqësor. Atëherë, nëse ne kujdesemi, nëse ne na imponohet nga një pushtet tjetër, që të respektojmë autonominë e pushtetit vendor, dhe absolutisht nuk kam objeksion, besoj se ndarja madhore janë tre pushtete: legjislativi, ekzekutivi dhe gjyqësori. Pra, Gjykata Kushtetuese ndërhyri edhe brenda degës së pushtetit ekzekutiv. Besoj se edhe kultura juaj parlamentare sepse shumë prej jush keni disa legjislatura në Kuvend, është e mjaftueshme të na bëjë ne ta perceptojmë njëlloj realitetin dhe jo në dy mënyra të ndryshme dhe pastaj të mbetemi me slogane që nuk na shërbejnë për asgjë.

UGPV ALBANIA ftohet per antaresim ne Federaten Nderkombetare te Gazetareve

Unioni i Gazetareve Profesioniste te Veriut (UGPV Albania) eshte ne prag te realizimit te nje arritje vertete te rendesishme. Shoqata e vetme e gazetareve ne hapesiren gjeografike nga Tirana e lart, eshte vetem nje hap larg antaresimit ne Federaten Nderkombetare te Gazetareve (IFJ).
Pas kontakteve te realizuara prej disa kohesh, ka qene pikerisht Federata Nderkombetare e Gazetareve (IFJ), e cila permes zonjes Renate Schroeder, bashkedrejtore e deges se Europes per IFJ-ne, Federata e Gazetareve Europiane (EFJ) ka ftuar zyrtarisht UGPV Albania te antaresohet ne kete organizem shume te rendesishem boteror te gazetareve.
Ftesa nga IFJ ka ardhur pasi ky organizem eshte njohur me aktivitetin e UGPV Albania qe nga krijimi me 5 dhjetor 2002 deri me sot, me perkushtimin e treguar ne mbrojtje te gazetareve shqiptare dhe te drejtave te tyre por edhe me reputacionin e krijuar gjate 8 viteve aktivitet.
Pasi eshte shqyrtuar nga sekretari i pergjithshem i IFJ-se Aidan WHITE, aplikimi i UGPV Albania do te kaloje per miratim ne Komitetin Ekzekutiv te IFJ. Pas njohjes dhe reputacionit te gjere te krijuar nga UGPV Albania ne Shqiperi dhe ne vendet fqinje, njohja dhe antaresimi ne strukturen me te rendesishme te gazetareve ne bote IFJ, eshte nje tjeter arritje shume e madhe dhe e rendesishme.
Vlen te theksohet se Federata Nderkombetare e Gazetareve perfaqeson 600 gazetare nga 100 vende te botes. Ajo eshte krijuar qe ne vitin 1926, per tu riformatuar ne vitin 1946 dhe per te ardhur ne formen qe eshte sot ne vitin 1952. Aktualisht president I IFJ-se eshte Jim Boumelha, si perfaqesues i Unionit Kombetar te Gazetareve per Britanine e Madhe dhe Irlanden, te zgjedhur ne kongresin e IFJ ne Rusi ne maj 2007. Vetem pas pak muajsh, do te mblidhet kongresi i rradhes ne Spanje i cili do te kete si teme kryesore te ardhmen e gazetarise.
Zyra e Shtypit e UGPV Albania

Maqedoni: Ne 4 javë largohen 3000 shqiptarë të Kumanoves. Kërkojnë azil në Belgjikë

Drejtuesit e agjencive turistike, thonë se numri i shqiptarëve që janë shpërngul katër javët e fundit është rreth 3 mijë. Vetëm këtë të shtunë nga Kumanova drejt Belgjikës u nisën 3 autobus me pasagjerë. “Shkoj në Belgjikë për të siguruar kushte më të mira për jetë, pasi këtu nuk ka punë. Ka 32 vite që kërkojë punë dhe kot. Për këtë jemi detyruar të ikim” tha një qytetar nga Sllupçani deri sa po priste autobusin për tu nisur drejt Belgjikës. Qytetaret kanë informacione se atje mund ta rregullojnë statusin si azilant, sa janë këto informacione të sakta nuk e di, por papunësia ka ndikuar që njerëzit të kërkojnë rrugëdalje, pa e ditur çfarë i pret atje. Ikjet drejt vendeve të BE-së janë reflektuar edhe në shkolla. Bëhet e ditur se mbi 100 nxënës të rajonit të Kumanovës tani më kanë braktisur mësimet. “Në rajonin e Kumanovës dhe Likovës, mbi 110 nxënës nuk vijojnë mësimet. 12 prej tyre tani më kanë marrë fletëshpërnguljet, kurse tjerët nuk janë paraqitur disa javë me radhë në shkollë. Ky fakt është brengos dhe alarmant. Ne po e përcjellim me kujdes këtë situatë por nuk kemi çfarë të bëjmë pasi situata e rëndë ekonomike dhe heqja e vizave e ka sjellë këtë gjendje” tha Etem Xheladini, kryetar i Lidhjes së Arsimtarëve Shqiptar (LASH), në Kumanovë. Po ashtu mësohet se qytetarët që shpërngulen shesin me të madhe sendet e vlefshme dhe kafshët shtëpiake. Në argjendaritë e Kumanovës, thonë se asnjëherë më parë nuk ka pas interes më të madh nga qytetarët për ta shitur floririn. Nga ana tjetër në Ministrinë e punëve të jashtme në Shkup thonë se ka gjasa që të gjitha këto familje që u larguan nga Kumanova të kthehen pas disa muajve pasi Maqedonia ka marrëveshje me BE-në për riatdhesim që nënkupton mos pranimin e azilantëve. Ndryshe, me heqjen e vizave sipas të dhënave zyrtare drejt vendeve të BE-së kanë udhëtuar rreth 150 mijë shtetas, 30 për qind prej të cilëve nuk janë kthyer.

KUKUISUF!

sokoli nga Sokol Pepushaj

Haberi
Shkodra dëshmon të jetë djepi i kulturës, i harmonisë fetare mes besimeve…, mund ta niste një reportazh një gazetar i pavjerrur.
Shkodra është kthyer në kantier ndertimi apo bum investimesh… ky qytet është shkatërruar nga socialistët (megjithëse asnjëherë nuk drejtuan as bashki as patën deputetë tu ndihet zëri), një tjeter afër pozitës.
Ndersa gazetarët opozitarë shumë- shumë mund ta titullonin reportazhin:
“Kërkohet hapja e kutive, ish të përmbyturit tashme janë përmbytur prapë” e ndonjë tip broçkulle të tillë.
Asgjë më shumë se kaq nuk kam lexuar në këto 20 vjet, përjashto një shkim nga Arben Çokaj me një titull diçka të tillë: “Stambolli digjet, kurva krihet”.
Askush nuk foli për ndërtimet pa leje, për vjedhjen e thesarit të Shkodrës që njerëzit i patën ngarkuar paratë në makina ditën për diell dhe në dosje ka emra konkretë, per rrugën pedonale që u shpenzuan mbi 800 milion lekë dhe janë vendosur ca pllaka që të kallin tmerrin dhe kërkon pak rrugë të mos bjerë këmba në vrimë, për tenderat që i marrin vazhdimisht nja katër vetë, për shkatërrimin e qendrës së qytetit, për shfrytëzimin e pushtetit e politikës në funksion të pasurimit, për kartelet e ndertimit që me pasuritë e tyre kanë varfëruar popullin e sakatuar qytetin, për dukuritë e frikshme të trajtimit të temave e lakimit të emrave konkretë.
Pse-në nuk ia vlen ta trajtosh, pasi redaksitë këtu në Tiranë duket se janë më të kënaqura ti marrin shkrimet thjesht miell, e mëpastaj ti gatuajnë vetë, ndersa disa nga mediat lokale janë në dorë të ca pronarëve që nuk dinë se nga bie me shtepi parimi profesional dhe në abuzim të profesionit të shenjtë, si transvestitë, nga frika që kanë për bizneset e pista, përdorin edhe kartën e gazetarit. Pra, tjetër janë e tjetër shiten.
Janë injorantë e kapardisen si gazetarë kukuisuf , janë të akuzuar e akuzojnë ose krehin bishtin e të tjerëve. Gazetarët janë në darën e tyre.
Transvestitët prej vërteti ndoshta i ndjen dikush, po për këta nuk ia ndjen mendermethana askujt, përveç ca injorantëve si deputetë a kryekomunarë në kohë fushatash, për tu hapur hapësirat për broçkulla. Për rrënat e radhës.
Duket pra se edhe fobia për ta ngritur median në lartësinë që kërkon publiku, pa pretenduar me çdo kusht në fronin e lirisë, siç qëndron vetëm gazeta Shqipëria etnike, ku nuk ka një rast të vetem në jetën e saj 10 vjeçare që nuk i kemi botuar dikujt qoftë edhe një shkrim për arsye që lidhet me presionin politik, kriminal apo mafioz, nuk mund ti përkasë as se si një objektivi të mirëfilltë, por një synimi të fiksuar për të mbrojtur bizneset e pista në ndertim, kazinotë apo fitimin e parave pa mund e pa moral deri në fitim parash me diploma. Një dukuri e tillë ku universitetet shesin diploma dhe shfrytëzojnë edhe dobësinë e seksit për të shitur provimet, është më se e dukshme, e përqëndruar edhe në duar që falë ndikimit të mbrapshtë në media, funksionojnë.

Sabahi
Vetëm disa njerëz që janë të prirur të mësojnë shumë, e dinë kuptimin e kësaj fjale. Këtu, në “portën” e Shkodrës, tek Kisha e Zojës, një Shpend, më i lashtë se njeriu, pasi Zoti e krijojë ditën e pestë e njeriun e krijojë të gjashën, kukuvajka, hipur në pishë, këndon në terezi të saj, këngën e saj, “kukuisuf”.
Pak metra më tej është xhamia e Plumbit, një monument kulture, ndërtuar më 1773, e mbytur në ujë çdo vit deri lart mesit dhe ku nga pjesa jashtë saj, duket se kullon plumb në rrezatim argjendi, për njerëzit që lexojnë edhe qyqen, e cila sipas legjendës, në Shkodër është një motër që pasi i vdiq vëllai Isufi, u shndrrua në zog e qysh kur nuk e di askush. I këndon vëllait. Ky shpend, vërejeni, ju përsërit çdo ditë ritualin e vet sipër pullazit, majë antenës së televizionit, kudo. Ka të drejtë. Qyqja vazhdon të vajtojë vëllanë e vet, por atyre që dëgjojnë edhe këngën e zogut u duket se qyqja ndoshta do mësojë edhe vargun… “kuku Shkodër”, nëse reagimi qytetar do vazhdojë gjumin letargjik.

Akshami
Po, po, sot shkodranët mburren vetëm me atë që u ka krijuar natyra dhe me historinë e të shkuarës, por kurrsesi me punën dhe të ardhmen e tyre. Kompetenca në drejtim e vendimmarrje kanë patur ata që janë pasuruar vetëm nga paratë e bankave të vjedhura, nga ndertimet pa leje apo nga tjetërsimi i pronave publike.
Pasi bjen nata (akshami), askush nuk mund të dalë pa frikë të bëjë një xhiro nëpër qytet me motrën në krah. I lirë. Nëse vëllai vonohet në darkë pa u mbyllur në shtëpi, është një motër që pret me ankth. Nëse një baba vonohet në mbrëmje, është një grua dhe fëmijë që presin. Një nënë lutet për të birin, të vijë shëndosh, se nata në Shkodër është e huaj. Pra e krimit, e hajdutit, e hyqymetit.
A është kështu?
Në qoftë kështu, më thoni atëherë a ka të drejtë kukuvajka që vazhdon të thërrasë Isufin?
Në rregullin e artë të lirisë njerëzorë, bën pjesë morali, që edhe qyqja e ka shumë më të lartë se ata të cilët, vëllai- vëllait e motra- motrës, deputeti- deputetes e deputetja- deputetit, i nxjerrin sytë për një pronë, për pushtet, per përfitime të pista, leje ndërtimi, tendera, poste të pameritëta, pushtim pronash publike…
Disa i besojnë Zotit, disa Djallit.
Po kush është më i pushtetshëm këtu në Shkodër?
Zoti thotë, puno sa të mundesh të të ndihmoj. Dhe ata që punojnë janë pak.
Po Djalli ç’u thotë?
Hajdeni pas meje, uzurponi prona, rrini afër bijve të mi, pushtetarëve e politikanëve, merrni tendera e vidhini gati gjithë paratë. Në kohë fushate vidhni vota, plaçkitni banka e thesare se nuk u heton kush sa të keni mbështetje politike.
Një Djall, i shkurter si xhuxh, afër pushtetit në Olimp, thuhet se ka shumë prona në Shkodër.
Ai shquhet për para të madhe, bythë të madhe, kokë të madhe e arrogancë të madhe. Ky xhuxhi, që thonë se ka vjedhur edhe vota, flitet se ka tentakula në Veri dhe ka kapërthyer problematika serioze që në një të ardhme hetimi, mund të sekuestrohen shumë pasuri.

Të kujt the?
Jo, nuk u tha emër, megjithëse një shtet perëndimor, një “bosi” në Shkodër, i ka refuzuar me vulë të kuqe, vizën. E ky miku i bosit në rënie atje majë Olimpit, si për çudi shquhet po për katër bëma: Vjedhje të madhe, bandë të madhe, media të madhe, mëndje të madhe.
Pra, shumëçka është në shërbim vetëm të pasurimit e krimit, duke bërë demarshe të vritet fjala e lirë, demokracia, mundësia e reagimit intelektual e qytetar. Të vritet haberi, sabahi e akshami.
Veç qyqen s’kanë mundur ta pushkatojnë duke paguar killer.
Ajo po u këndon qysh nga sabahi e deri në aksham, atyre.
P.S. Cdo referim per persona apo fakte konkrete ne kete ese, eshte thjeshte rastesi.

“Dushk per gogla” apo “Ruzhdije per votat”

Jemi te gjithe deshmitare se shume mandate dhe fate jane percaktuar ne dyert e Gjykatave te Shkalles se Pare, te Apelit, te Gjykates se Larte dhe te asaj Kushtetuese. Kjo ka ndodhur pasi vete Ligjvenesi e kishte parashikuar te ndodhte keshtu dhe per nje arsye te thjeshte: me “semundjet” qe ka sistemi yne i drejtesise, eshte shume e lehte te mbahet peng!

Blerti Delija
Nisi para disa viteve, shume viteve me Dushkun! Na ndoqi pas per shume kohe, sipas gjasave per tu mbyllur ne Ruzhdije! Problemet shqiptare me zgjedhjet mes vedi, kane qene te perhershme, me perjashtim te “referendumit” per tu ndare nga regjimi me 22 mars 1992. Askush nuk mund ta mohoje tashme se te gjitha raundet e zgjedhjeve pa perjashtim, politike, vendore por edhe te pjesshme, nuk kane qene teresisht te pastra. E thene ndryshe, asnjehere vullneti i popullit nuk eshte respektuar totalisht dhe sipas gjasave, ne shume raste na kane qeverisur ata te cilet nuk i kemi votuar. Ne kemi fituar imunitet nga nje fenomen i tille, por ne syte e nje perendimori, nje amerikani, gjermani, madje edhe italiani nje pohim i tille do ti shkaktonte reaksion te forte, duke nisur nga vetja e tij, me pas te nje kategori e tere qe voten e kane kthyer ndoshta edhe ne pasion, pak a shume si sporti.
Ne Shqiperi qenka deformuar qe ne krye te heres “shtylla kurrizore” e ndertimit te nje sistemi te ri, demokracise shqiptare qe u rikthye nder ne diku ne fillim te viteve 1990. Ne fakt, ne nuk paskemi qene ne demokraci, me sakte nuk jemi ne demokraci! Vertete qe tashme, jemi te lire relativisht per te thene hapur mendimin tone, te tubohemi, te protestojme, por ama instrumenti yne me i fuqishem, ai qe ngren dhe rrezon pushtetmbajtes, nuk paska qene asnjehere ne doren tone. Natyrisht, nuk pretendoj se po them dicka te re, por te pakten po e artikuloj ashtu sic duhet menduar tashme ne kapercyell te fundit te dekades se pare te Mijevjecarit te Trete tokesor.
Nga viti 1990 e deri me sot, cdo here eshte gjetur nje pretekst, nje menyre per te mbyllur problemet me zgjedhjet. Here- here kane qene marreveshjet, qe nuk kane funksionuar me shume se 6 muaj. Here- here eshte perdorur “metoda e kompensimit” per humbesin, ndoshta te pamerituar te zgjedhjeve te rradhes. Here- here eshte mbyllur jo nje sy e nje vesh, por qe te gjitha shqisat njeheresh, madje edhe me bekimin e nderkombetare. Gjithhere keta nderkombetare, me shume se hallin tone, kane “qare hallin e tyre”, sic edhe po ndodh me kete krizen e fundit, te pakten politike ne vendin tone. Eshte e thjeshte: BE e ka pesuar njehere nga Bullgaria dhe Rumania qe i perfshine pa plotesuar shume kritere ne gjirin e tyre dhe nuk duan te njejtin gabim ta bejne me Shqiperine, e cila tashme duket se eshte larg edhe liberalizimit te vizave me kete hapesire.
Eshte folur shume here per “gjynahet” e sistemit te drejtesise ne vend. Jane perfolur, premtuar dhe gjysemrealizuar madje edhe reforma ne kete sistem. Megjithate, ai vazhdon te lengoje, lenga kutite te e sterzgjatur dhe e pranuar edhe nga “arbitrat” tane nderkombetare. Si per ironi te fatit, ketij sistemi i eshte lene thuajse cdo here ne dore edhe fati i zgjedhjeve- themeli i demokracise shqiptare. Jemi te gjithe deshmitare se shume mandate dhe fate jane percaktuar ne dyert e Gjykatave te Shkalles se Pare, te Apelit, te Gjykates se Larte dhe te asaj Kushtetuese. Kjo ka ndodhur pasi vete Ligjvenesi e kishte parashikuar te ndodhte keshtu dhe per nje arsye te thjeshte: me “semundjet” qe ka sistemi yne i drejtesise, eshte shume e lehte te mbahet peng! Asnjehere nuk u tentua te krijohej nje mekanizem zgjedhor krejtesisht ne vete, me te gjitha hallkat e tij, pa kaluar ne dyert e drejtesise, sic ndodhi edhe ne 28 qershor 2009 me vendimet e Kolegjit Zgjedhor. Konsiderohet gjykate, por ne fakt eshte thjeshte nje hallke e perkohshme administrative e zgjedhjeve. Te gjithe gjyqtaret qe perzgjidhen per kete trupe, jane gjykates te Apelit dhe si te tille, kane mandat per gjykimin e zgjedhjeve vetem per disa dite. Gjate ketyre diteve, a mendon kush se ata do te kene imunitet nga te gjitha semundjet te cilat i vuajne si pjestare te sistemit tone te korruptuar dhe aspak te ndershem gjyqesor? Ai qe pohon ne kete rast, eshte thjeshte naiv per te mos thene me shume. Per te siguruar mandate deputetesh, cdo kush nga palet ne zgjedhje jane te gatshem te “vene ne loje” shume me teper miliona se ne nje ceshtje te thjeshte qe gjykohet ne Apel. Vetem per te zgjedhur presidentin Bamir Topi, vlera e votes se nje deputeti ka arritur ne 500 mije euro ne Shqiperine tone te varfer!
Mbi cdo vullnet tjeter, vullneti politik eshte superior. Aksioma eshte e vlefshme per cdo lloj demokracie pasi natyrshem, nga ky vullnet derivojne te gjitha pushtetet e institucionet. Mbeshtetur ne kete vullnet, u realizuan para disa koheve ndryshimet kushtetuese, per te cilat te pakten ata qe nuk u ngjiten ne pushtet, jane penduar. Ne emer te ketij vullneti, jane hetuar, shkarkuar dhe lincuar drejtues te institucioneve te rendesishme kushtetuese. Ne emer te ketij vullneti te munguar, prej rreth 20 vitesh akoma nuk po arrijme te bejme zgjedhje.
Kolegji Zgjedhor paska dhene disa vendime per zgjedhjet e 28 qershorit. E zeme per nje cast se ideja e hapjes se kutive pa patur efekt ne ndryshimin e mandate ne Kuvendin aktual, eshte e rrejshme. Po nese Kolegji Zgjedhor ka marre nje vendim, duke qene ne kundershtim me faktet, aq me keq me te verteten qe mund te fshehin keto kuti? Nuk do te ishte ndonje cudi e madhe, pasi sistemin gjyqesor e anatemojme te gjithe nga mengjesi ne darke. Por ne kete rast, vendimi nese eshte i gabuar, eshte me “qeder” per demokracine shqiptare dhe ne kate rast, nga gabim, ai i Kolegjit Zgjedhor duhet te klasifikohet faj i ndeshkueshem ne masen me te rende. Para te vertetes, te gjithe jemi te vegjel e te pafuqishem. Madje edhe vete Papet e Romes, jane treguar te vegjel, teksa pas shume shekujsh kane kerkuar falje per mesjeten e Inkuzicionit dhe duke rehabilituar te ashtequajturit heretike. Rasti i Rosenbergeve ne SHBA eshte nje tjeter qe tregon se drejtesia amerikane kerkon falje, edhe pasi i kishte denuar me karrike elektrike pa te drejte para shume viteve. Por ne keto raste, kemi te bejme me fate individesh, ne rastin shqiptar, per fatet e nje sistemi. Ka dy rruge: ose te riparohet ky sistem, ose te ndryshohet me nje sistem tjeter. Regjimin komunist e beme prove dhe e rrezuam ne vitin 1990. Mos valle eshte edhe sistemi aktual i papershtatshem per ne dhe kerkojme ta rrezojme ne favor te nje te riu? Vetem kjo mund te shpjegoje konseguencen e habitshme te dhunimit sistematik te zgjedhjeve ne vend, te debateve te pafund qe marrin energji, e cila nuk vlen per asgje.
Pas 20 viteve, shqiptaret kane mbetur te krenohen apo te kujtohen vetem per Dushkun e Lushnjes apo Ruzhdijen e Fierit. Jane thjeshte dy fshatra ne Shqiperi, te cilet ne fakt jane kthyer ne simbole te problematikes se votes ne vend. Ndersa mekanizmi i Dushkut ishte lehtesisht i verifikueshem edhe nga jashte, Ruzhdija u zbulua (mesa duket) nga Prokuroria pas hetimeve perkatese. Sot quhet Ruzhdije, pasi ne fakt mund te ishte edhe emri i ndonje qyteti si Shkodra, i ndonje komune si Kelmendi apo edhe i ndonje fshati si Bushati. Mekanizmi i zbuluar nga Prokuroria ne Ruzhdije ka vite qe perdoret me sukses ne shume qendra votimi. Komisioneret realizojne kompromis mes tyre qofte kundrejt parave apo edhe premtimit te nje vendi pune nga fituesi. Komisioneri “humbes” largohet “per te ngrene buke” ne shtepi apo per te pire nje cigare jashte qendres se votimit. Ne ate moment, koleget e tij firmosin, vulosin, fusin ne kuti flete- votimi aq sa u nevojiten. Pas pak kolegu kthehet, konstaton nje pjesmarrje ne votim 20-25% me te larte ne vetem 30-60 minuta, veren edhe listen e votuesve ku kane firmosur emigrante, madje te aferm te tij dhe ne fund te procesit, legalizon gjithcka me firmen e tij. Komisioneret “humbes” mund te stepen edhe nga kercenimet, por kjo ndodh shume me rradhe. Jemi te bindur se pak a shume e njejta skeme eshte konsumuar edhe ne qarkun e Shkodres, i cili tashme sipas gjasave ka mundesi te merret ne dore nga Prokuroria pas Ruzhdijes.
Pas kompromisit ne qendra votimi, vjen ai ne grupe numerimi dhe me pas edhe ne KZAZ-te, ku sigurisht edhe marreveshjet kushtojne shume me teper. Gjithcka e mbyllur qetesisht perkundrejt firmave e vulave, dergohet ne Tirane tek KQZ-ja ku mazhoranca politike, vazhdon te beje ligjin ne cdo periudhe. Ne fund, futet ne loje edhe Kolegji Zgjedhor, duke vulosur gjithcka ne menyre te palevizshme. I gjithe ky mekanizem, nis dhe perfundon ne korrupsion, trafik influencash e interesash duke kulmuar ne deformimin e vullnetit te zgjedhesve per te mbajtur apo hequr nga pushteti ate qe zgjedhesit nuk e kane vendosur dot.
Deri me sot, politika i ka shitur popullit “Dushk per gogla”. Sot po i serviret “Ruzhdije per votat”. Zgjidhni e merrni ke te doni vete!

A do te kete ndonjehere fund gjakmarrja!?

Kur do te frenohet fenomeni i gjakmarrjes nder shqiptaret!? Pyetja qe mesa duket mbetet perhere e me shume retorike, po kthehet ne nje “shpate Demokleu” mbi koken e shqiptareve, madje edhe atyre me te rinj ne moshe. Rast pas rasti te duket se ky fenomen mesjetar i mbeshtetur ne kodin mesjetar te Kanunit te Lek Dukagjinit, do te na shoqeroje perjetesisht brez pas brezi.
Pa i mbushur mire 20 vite jete, me tmerrin e ketij fenomeni eshte perplasur edhe Denis Shkelzen Salja, i datelindjes 17 korrik 1989, lindur dhe banues ne lagjen “Fahri Ramadani” te qytetit te Shkod denisi res. Denisi eshte viktime e gjakmarrjes, duke qene i biri i Shkelzen Saljas.
Ngjarja eshte konsumuar me 18 shtator 2009, kur shtetasi Ymer Ymeri ka mbetur i plagosur nga dora e babait te Denisit, Shkelzen Salja. Kaq ka mjaftuar dhe menjehere eshte vene ne zbatim Kanuni i Lek Dukagjinit, sipas te cilit konsiderohen te perfshire ne gjakmarrje te gjithe meshkujt e familjes se Shkelzen Saljas, duke qene po te gjithe shenjestra te hakmarrjes se verber.
Shoqata Misionaret e Paqes dhe Pajtimeve te Shqiperise, me te marre njoftimin per kete ngjarje tragjike, ka tentuar te realizoje ndermjtesimin ne mes familjeve ne konflikt. Perpjekjet kane rezultuar te kota, teksa shtetasi Ymer Ymeri ka thene se do te gjeje paqe vetem pasi te realizoje marrjen e gjakut pikerisht ndaj Denis Saljas, djali i Shkelzenit qe ka kryerjen plagosjen. Gjithcka sipas shtetasit Ymer Ymeri, bazohet ne Kanunin e Lek Dukagjinit, ku pala e demtuar synon te marre hak duke vrare “me te mirin” e pales kundershtare, qe ne kete rast eshte Denis Salja, i cili nuk ka mbushur ende 21 vjet jete.
Qendrimi i metejshem i ketij te riu ne vendlindje, u be i pamundur pasi ndiqej hap pas hapi nga gjakesi, i cili kishte paralajmeruar hakmarrje per plagosjen qe iu be nga babai i Denisit. Ne rrezik te hapur per jeten, Denis Salja eshte detyruar te largohet nga Shqiperia, por pa e ditur askush se ku ndodhet, pasi edhe jashte vendit e ndjek hakmarrja ne emer te gjakmarrjes.
Cdo dite qe kalon e ben edhe me te rende situaten e perhapjes se ketij fenomeni, sidomos ne Veriun e Shqiperise, por edhe me gjere. Shteti eshte i paafte te minimizoje fenomenin, i cili tashme eshte njohur dhe konsideruar i rrezikshem edhe nga Organizata e Kombeve te Bashkuara, e cila ka derguar njerezit e saj ne Shqiperi pikerisht per kete ceshtje.
Redaksia

Pa qiell kjo apoteozë e politikës

Gjithqysh ata orvaten me mish e me shpirt për me e ngrit kultin e tyre, e ndërsa ata përpiqen, ky sindrom Sizifi bahet ideologjia e tyne, e para dhe mramja

alberti Nga Albert Vataj
Në kryeherën e vet, tançka përbën kryekreun e politikës, kinse, produktin mediatik që zashëm buçet nër ne nga nadja deri në muzg, kumton një zell gati si ai i heroit epik, mbërritja e apoteozës, veshja e rrethvetes dhe brendinë me perëndinë. Zeja e sunduesit asht një profesion, të cilin e kan ushtru, të gjithë ata që bashkë me rrënimin e tyre, shkërmoqet edhe gjithseçka qi ata kanë ngrit. E thënë ndryshe, si ndër shqiptar, ashtu edhe ndër popujt e tjerë, si dhe në tribu, udhëheqësi asht një destinim i pakthyshëm përnga apoteoza. Gjithëpoaq duhet me kjartësu një gja, ndër ata që ngufasin përpjetë kreut, sikundër për ata që soditin përposhtë shtegut tuj u jargit prej nepsit të kreut, ngulmit të apoteozës. Qielli, ka gjasa të jes pa qiell kjo zapti pasionesh politike. Përkarshi kësisoj mobilizimesh, ky haber gjen pak vramëndje, nisun nga e drejta e çdo apoteoze për të patur qiellin e vet.
Duke u qas me ba një mozaik të këtij universi, që të vërtit, kurrkund tjetër veçse rreth nji individi, gjejmë kryekëput te krerët politik, këtë ngasje të mishëruar si shërbesa e vetme, që kisha e tyre kungon për besimtarët.
Gjithqysh ata orvaten me mish e me shpirt për me e ngrit kultin e tyre, e ndërsa ata përpiqen, ky sindrom Sizifi bahet ideologjia e tyne, e para dhe mramja. Koha bashkë me ndryshimet social-politike të individit që përban shoqërinë, ku ky kult kërkon të ngrihet, natyrshëm ka hedh para dhëmbëve të skërmitur të egos së tyre, tashti jo si gjithherë ndër diktatura e pushtete despotike… një manar. Sakaq kjo duhet të përftoj prej tyre përpjekje titanike, qi gjithëegjithë ky mun, të ketë vjeshtë të begatë.
Duke dasht me ik prej shpërgenjve të filozofimit dhe mistifikimit, që ndër do rreshta derdhëm shtatoret e politikës shqiptare, po kthehna me kam në tokë, e po i shikojmë gjanat në kokërr të synit, anipse me synin tem, që kurrsesi s’munet me ken këndvështrimi i syve të të gjithve.
Vërshimi ku e gjen veten, tuj shku përposhtë politika shqiptare, as peticion ht i furishëm, dhe shtegu, nëpër të cilin po don me kalu asht shtegu ma i rrezikshëm dhe përcaktusi i daljes në det, të lundrimit të kësaj anije të molisun kacafytjes nëpër kthina e shkëmbinj që koha ka beh në shtegkalimin e saj. Pa u kthy në retrospektiv, për mungesë mjetesh transporti, vendos të ndalem në stacionin e tashëm ku nodhet politika shqiptare. Siç asht ba e ditun për të gjithë, ajo që ka shqetësu politikën, s’bashku me të, çdo shqiptar, mbeten “hapja e kutive”. Ky dyfjalsh i ka pru Shqipnis ma shumë sekëlldi, vramëndje e helmatisje, sa s’ka mujt me i pru ndonji luftë tjetër, gjithnjë në armëpushim. Mundem me e thanë pa droje se ky dyfjalsh ka ba dame, ma shumë se dy përmbytjet qi mësyn Shkodrën e krahinat përreth kësaj. S’kishte nevojë me u hap digat, apo me gufu batica e Adriatikut, e moti me e shpraz tan zemëratën e vet mbi shkodranët e lezhjanët, qi ne me kuptu se ku dreqin struket përmbytja e kutive. Ajo që mundem me than dhe me e dëshmua asht se politika, e tana në një thes, ka shpraz kot energji, njatypari me shndërrimin e gjithasaj në një forcë shtytëse e zhvillimit të ekonomisë dhe gjithçkaduhet për shqiptart rrethekahjanë. Media si paterica e këtij invalidi lufte, mundi me e kry masmirit misionin e vet. Thua se kurrnji hall tjetër nuk rrokte ndër shqiptar, veç hapja e kutive dhe hapja e kutive. Zemreku i këtij sahati të çartun, tuj dasht me vonu fundin e orës së tij politike, bani ç’mos me mishëru pasionin e tij latent, të hapjes së kutive, në një ideologji, në kauz, në revolucion. Kryeministri Berisha nga kahu tjetër, pa dasht me ken za i dytë i kësaj buçime të kobshme “revolucionare”, e mbajti telin e tendosur të kutive të Ramës, të tendosun. E kësisoj nga ana e tij, kryesocilisti Rama nuk do ta kishte të vështirë t’i bientë pa pushim veglës së tij cingëritëse. Melodia do të ndryshonte në varësi të trysnisë ndërkombëtare dhe të afrisë së pragut në zgrip, ku shkonin 64 mandatet e socialistëve. Gjithsesi në të nëjtin mbarsej dhe gufonte furia e Ramës, pavarësisht intonacioneve. Tash kur burrat e PS hyn në Kuvend, jo aq për të pranuar luftën institucionale, të propozuar edhe prej aleatëve të tyre ndërkombëtar, se sa për të mos djegur mandatet, pak gjas ka met, se ata do të luajnë në tjetër fushë. Hapja e kutive, ka qenë, është dhe do të mbetet fyndekrye ajo që kërkon Rama, në përmbushjen e interesave të tij personale që gjithherë i gjejmë të sejdisun në një kostum hijerëndë politik.
Pa dasht me prediku, kinse, me ken i njëmendtë, shtoj se kam ken dhe vazhdoj të jem si shumë syresh, syçel e mendjekthjellët, për moshapjen e kutive. Edhe ngase vërtetë do të kishte në këtë mes një vullnet dhe solidaritet të mazhdorancës, për të ruajtur si të paprekshëm drejtësinë dhe pushtetin gjyqësor. Por sot ndërsa Rama ka lënë të kuptohet, se ai edhe po i përdor kutitë, Berisha bukur mirë do kishte mejtu dhe vepru po ta sfidonte, si kavalier që është. Gjithqysh, nëse është i bindur në fitoren e tij, duhet të sfidojë kundërshtarin e tij politik dhe duke e sfidu të kjartësojë gjithkend në të drejtën e tij, e ta nxirrte picak vullnesën prej apostulli të Ramës. Dhe jo vetëm kaq, ta vërë para provës së zjarrit temperamentin e tij prej politikani dhe nëse ai fiton, të protokolloje edhe Edi Ramën si një nga pensionimet e tij politike.
Berisha duke hapur kutitë, bën një gabim shumë të madh. Por jo më i vogël do të jetë gabimi, nëse ai vazhdon t’i mbajë ato të mbyllura, përkundër kamnguljes së palëkundur të Ramës. Kjo pavarësisht se Berisha e do mendje të kthjellëta ndër shqiptar e din ma mirë s’bahet, se ku don me dal Rama me kutitë dhe çfarë kërkon ai nga kutitë. Gjithqysh Rama, në do far mënyrash gjykimi dhe gjithëkuptimi, po mbahet pas kutive si pas një rrënje të pleksur mirë në truallin e vet. Ai s’do mend se kërkon të fitojë edhe nga humbja, sikurse disfatën e lojës së tij të madhe për të eliminuar gjithë kastën e vjetër të politikës shqiptare, kërkon ta konvertojë në një mundësi apoteoze politike.
Nuk duhet mohuar fakti se si Berisha, ashtu edhe Rama mbeten të vendosur në kauzat e tyre, mediatike ose politike, dhe këtë sfidë do ta tërheqin zvarrë si një pre, deri në zgafellen e fushatës për zgjedhjet vendore. Kryesocialisti Rama sot për shumë shqiptar është një apostull i votës së lirë, kjo pasi veladoni i revolucionarit, atij i bie përshtat. Natyrisht në një vend ku gjithherë ka qenë e zellshme dëshura për të kundruar revolucionet, e kurrsesi jo për tu përfshirë në shtjellën e saj përpirëse. Ndërsa Kryeministri Berisha, në dukje dhe në realitet është diçka më lart dhe më larg se Edi Rama. Ai nuk po bën kundërrevolucionarin, pasi është i bindur se Rama kauzën e Kutive e përdor për të kamufluar të djeshmen e të tashmën e tij, disfatiste politike. Një ndër pozicionet e tij më të favorshme, është padyshim dakordësia e njëzëshme e faktorit ndërkombëtar, dhe Berisha e çmon këtë në maksimumin e vlerës që rezonin. Pasi ambicia e tij, gjatë këtij mandati, janë liberalizimi i vizave dhe anëtarësimi i Shqipërisë në Bashkimin Evropian.
Pavarësisht tolerancave që vetë Berisha i ka ofruar me bujari fine politike opozitës, ajo e ka mënjanuar këtë gatesë, si të papërshtatshme për metabolizmin e prishaqejfun politik. Gjithqysh opozita, dhe kur themi opozita nënkuptojmë PS dhe kur themi PS, nënkuptojmë Ramën, mbeten të murosur brenda të vetmes alternativ, asaj të hapjes së kutive, ose siç e kanë pagëzuar së fundi, transparencës së zgjedhjeve. Njëmendësia në këtë njëmundësi, poaq zvogëlon sa dhe fashit mundësinë e Ramës për të përmbyllur apoteozën politike. Sikundër teza e shkalafitun e kutive, derimtash ka tejkalu dhe fletërrufetë. Kësisoj opozita tuj dasht me fitu nga një humbje, rrezikon me humb nga mundësia e një fitoreje, reale apo të ndërmendun.
Rama megjithëse është deklaruar për mosndryshim rezultati, mbetet pak i besueshëm se këtë manovër nuk do ta përdor si një hile e si një grackë, në të cilën do të fusë Berishën dhe mazhorancën. Jo vetëm kaq. Gjithçka që del nga kuzhina e politikës rozë, ngjan më shumë si një gatesë bagëtish se sa një yshtje elegante gastronomike. Ky naivitet politik i hedhur në treg nga Rama, si modernitet dhe civilizim i vlerave të demokracisë, nuk është gjë tjetër vetëm minim i vazhdueshëm i klimës politike dhe deformim i imazhit të Shqipërisë në arenën ndërkombëtare. Kjo ka gjasa të jetë vepra më e shëmtuar dhe më dashakeqe që ka mundur të bëjë një politikan shqiptar, për vendin e vet, përgjatë gjithë historisë plot re të Shqipërisë. Më shumë se kaq, më keq se kaq nuk mund të bënte një politikan, në kaq pak kohë, në një kohë kaq domethënëse për fatet e të ardhmes së Shqipërisë dhe shqiptarëve. Gjithçfarë ka bërë dhe po bën mediatikisht dhe virtualisht Edi Rama, nuk tejkalon synimin e tij personal dhe tekat e tij prej një egoisti pathologjik që diqysh e hovin në shtegun e një zelltari të paepur pranga apoteoza e tij politike. Bindjet kanë ushqy gjithherë pasione të mëdha, por askurrë nuk kanë mujt me u shërby idhujtarëve të vet si shkallare për me mbërrit perëndinë.

Sokellime komunisti

Nga: Shahin KOLONJA
Opozita hyri dhe doli nga parlamenti.Degjuam Gramoz dhe Saline qe “vajtonin” per Shqiperine,degjuam shume dhe kuptuam pak… Bene fjale per topa dhe kuaj,per fusha e male,vete flisnin e vete kuptonin.Ishkomunistet debatonin per demokracine,lirine e votes dhe te drejten e zgjedhjes.Ciceroi edhe ndonje vartes zeholle por sipas oreksit te shefit,perfundimi komedise ishte; nje vrime ne uje.Pune komunistesh do te thote cdokush,hajt pra ti gezojme dhe te hidherojme si dikur edhe tani.

Sokellime komunisti
Sokellin Sali -Doktori,
sokellin me ze mizori.
Ze bertet si sekretar,
para kush guxon ti dale!?
Jam mesuar kavalier,
ndaj po ju le te mjere.
Jam mesuar vec mbi kale,
deri ne fund do t’ia dale.
Ndaj kot grini fjale,
jam Saliu me palle.
Dua vec te qeverise
tymi ti dale shtepise.
Ti o Rame,gjysem djale,
zoti shume te ka fale.
Burreria nuk peshohet,
me fjale s’trumpetohet.
Une gjithmone jam i pare,
se kam pas sekretar.
Edhe tani o zogjthare
fitues jam ne cdo gare.
Se nuk leme askend,
qe te na japi mend.
Pushtojme vete,cdo kala,
ti o popull,vec na mba.
Me Edushin merrem vete,
ja di vrimat ku ti kete.
Sepse ne e vume roze,
ndaj se leme te bej boze.
Vete e vume,vete e heqim,
cdo gje me gisht ndreqim.
Kur i themi te ligjeroje,
vjen dhe fundi te mbaroje.
Celsat vete,ne i kemi
e leme te lehi qeni.
Kur i duhet mbylle goja,
dalim ne dhe i del boja.
Prandaj trurin mos e vrisni,
hani,pini edhe flisni…..
Por shume mos e teproni,
se jam une,Ali dhe Gjoni.
Populli vec te degjoje,
kush grindet,kush te fitoje.
Sepse ligjet i bejme vete,
brenda ta kete,kush ta kete.
Komunizmi nuk do shuhet,
du humbe kush te kruhet.
Vetem shani o mjerane,
per Dullen kemi sevdane.
Politiken ne dore kemi,
me servile e aleate qeni.
Njeri shkon e tjetri vjen,
ne krye perhere na gjen.
Prandaj grini sa te doni,
kurre dot s’do te kuptoni.
Teper lire ju kemi shitur,
keni mbetur,vec te mitur.

Kur do të shpëtojmë nga ngërçi?

Modeli ekstrem i majtë u modifikua drejt qendrës në disa vende ku partitë komuniste mbetën në fuqi (Kinë, Vietnam), dhe rezultati ishte një zhvillim meteorik i tyre. Ndërsa modeli i djathtë reganian u modifikua majtas nga Klintoni në SHBA dhe Bleri në Britani e Madhe, po me rezultate spektakolare.

Eduard ZALOSHNJA
Në faqet e shtypit shqiptar, por edhe në biseda të lira mes shqiptarësh, jo rrallë debatohet rreth pyetjes filozofike nëse Shqipëria është kështu siç është, sepse kështu janë politikanët e saj, apo politikanët shqiptarë janë kështu siç janë, sepse kështu është Shqipëria. Kjo pyetje është në fakt aq e vjetër sa ç’është dhe vetë filozofia.Kështu, në Athinën e lashtë, Platoni argumentonte se zhvillimi i një shteti varej nga sundimtari që e qeveriste. Sipas tij, një sundimtar i përndritur mund t’i udhëhiqte drejt begatisë subjektet e qeverisur prej tij, ndërsa një sundimtar i pandritur drejt mjerimit. Që nga koha e Platonit, kjo tezë e tij është kundërshtuar, pranuar, rikundërshtuar, ripranuar, deri sa ka ardhur në ditët tona në formë të modifikuar, si një test thelbësor mes së djathtës dhe së majtës moderne.E majta sot, në mënyrë të ngjashme me Platonin, beson se elita politike mund të ndikojë në transformimin e shoqërisë, e prandaj ajo sugjeron një rol sa më të madh të shtetit në jetën e vendit. Eksperimentimi më ekstrem me këtë ide u bë në vendet komuniste, ku shteti mori përsipër transformimin rrënjësor të shoqërisë nëpërmjet kontrollit të plotë të jetës ekonomike, kulturore dhe shoqërore të atyre vendeve.Në anën tjetër, e djathta mendon se zhvillimi duhet të vijë nga poshtë, nëpërmjet iniciativës së lirë dhe duke u bazuar në mentalitetin, kulturën dhe zakonet e anëtarëve të shoqërisë. Për këtë arsye, të djathtët sugjerojnë një rol sa më të vogël të shtetit në jetën e shoqërisë dhe respektim nga ana e tij të iniciativës së lirë dhe traditës. Shembulli më ekstrem i zbatimit të këtij parimi në kohët moderne është ai i administratës Regan në Shtetet e Bashkuara, gjatë së cilës roli i shtetit në ekonomi dhe në jetën shoqërore u zvogëlua ndjeshëm.Modeli ekstrem i majtë u modifikua drejt qendrës në disa vende ku partitë komuniste mbetën në fuqi (Kinë, Vietnam), dhe rezultati ishte një zhvillim meteorik i tyre. Ndërsa modeli i djathtë reganian u modifik meta ua majtas nga Klintoni në SHBA dhe Bleri në Britani e Madhe, po me rezultate spektakolare.Duke u kthyer në Shqipëri, ishte e natyrshme që, pas dështimit të eksperimentit mizor komunist, shoqëria shqiptare të prirej drejt modelit të djathtë. Dhe në fakt, pavarësisht nga etiketat që i vënë vetes partitë shqiptare (të majta, të djathta) modeli i zhvillimit që ato kanë ndjekur ka anuar vazhdimisht djathtas. Kjo ka ardhur kryesisht prej trysnisë së institucioneve ndërkombëtare (FMN-ja, Banka Botërore, BE-ja, OBT-ja etj.), por edhe si rrjedhojë e alergjisë ndaj rolit të madh të shtetit, të krijuar te shqiptarët e thjeshtë nga thundra mbytëse e regjimit komunist.Siç argumentonte Blendi Kajsiu në artikullin e tij të fundit, si rezultat i ndjekjes së një modeli të djathtë zhvillimi në Shqipëri, qeverisja është diçka që prek në mënyrë të drejtpërdrejtë një segment gjithnjë e më të vogël të shoqërisë sonë. Niveli i lartë i papunësisë, niveli i lartë i emigracionit dhe dërgesave financiare të emigrantëve, si dhe niveli i lartë i popullsisë në zonat rurale, si pasojë e mungesës së një ekonomie prodhuese, bën që shumica e shqiptarëve të preken pak ose aspak nga qeverisja. Sidoqoftë, ndryshe nga ç’argumentonte Kajsiu në artikullin e tij, numri i votuesve indiferentë ose pak të interesuar se kush qeveris përbën një pakicë në Shqipëri. Pjesëmarrja e lartë në zgjedhjet shqiptare e vërteton këtë.
Kështu, në 10 vjetët e fundit, pjesëmarrja në zgjedhje e votuesve që jetojnë brenda kufijve të vendit ka qenë mbi 75%, pavarësisht se ndoshta më pak se 20% e tyre mund të kenë qenë të interesuar materialisht për fitoren e njërës apo tjetrës palë. Kjo pjesëmarrje e lartë në zgjedhje, ndërkohë që nuk shpjegohet vetëm me interesat e drejtpërdrejta materiale, mund të shpjegohet me traditën politike familjare, krahinarizmin dhe simpatitë personale të votuesve.Rezultatet e zgjedhjeve në 10 vjetët e fundit kanë treguar se elektorati shqiptar, i cili është ndër më aktivët në kontinent, është i ndarë në mënyrë pothuaj të barabartë mes dy kampeve politike. Si rrjedhojë, fitorja e njërës apo tjetrës palë është përcaktuar nga marifetet me sistemin zgjedhor apo me vetë zgjedhjet. Dhe për sa kohë të ekzistojë një ndarje pak a shumë e barabartë e elektoratit, do të vazhdojmë të shohim ngërçe politike si ky aktuali, ku të dyja palët pretendojnë se kanë siguruar përkrahjen e shumicës së votuesve.Një anim i ndjeshëm i elektoratit drejt njërës palë ka pak gjasa të ndodhë si pasojë e adaptimit prej saj të politikave që do ta rrisnin shumë numrin e njerëzve materialisht të interesuar për qeverisjen. Kjo, sepse një kurs i tillë do të kërkonte një ndërhyrje gjigante për këllqet e shtetit shqiptar dhe, për më tepër, do të dekurajohej fuqishëm nga partnerët tanë ndërkombëtarë, pa të cilët një vend i vogël si Shqipëria nuk mund të bëjë dot.Në fakt, një anim i ndjeshëm i elektoratit drejt njërës palë mund të ndodhë në rast se pala tjetër shkakton një traumë të madhe në jetën e vendit – siç ndodhi, për shembull, në vitin 1997. Por një traumë e asaj magnitude nuk ka gjasa të ndodhë më në Shqipëri. Ndërsa për një largim në masë të elektoratit nga të dyja palët dhe shkuarje të tij drejt një kampi të ri politik, apo për një rifreskim rrënjësor pozitiv të udhëheqjeve të dy partive kryesore, do të duhet të pritet gjatë – kjo gjë kërkon një evolucion gradual në mentalitetin, kulturën dhe zakonet e anëtarëve të shoqërisë.Së fundi, mund të shpresohet edhe për daljen në krye të njërit prej kampeve aktuale politike të një udhëheqësi të përndritur e karizmatik, i cili të tërheqë rreth vetes në mënyrë plebishitare elektoratin. Por historia ka treguar se kjo është një nga ato gjëra që ndodh rrallë…

Një histori dashurie që kthehet në një tragjedi familjare

Ende edhe sot historitë e dashurisë ka gjasa të kthehen në tragjedi familjare. Njerëzimi në të gjithë kohërat, që nga Helena e Trojës e deri te “Kronikë e një vrasje të paralajmëruar”, gjithnjë është orvatuar ta tragjedizojë mrekullinë njerëzore të dashurisë. Edhe pse bashkë me kohërat qaset të ndryshojnë dhe mendësitë e njerëzve, ende absurdi është një sfidë e ethshme. Për këtë dekor të errët na flet më së miri një ngjarje e paradisa ditëve, konkretisht më 10 janar 2010. Një ngjarje tragjike ka ndodhur në Kolovicën e Re. nr. 75, në familjen e Adem Avdiut, ku si pasojë e një sulmi me armë zjarri mbetet i   plagosur për vdekje, vet i   zoti i   shtëpisë, dhe vritet vëllai i   tij, Sabit Avdiu. Kjo ngjarje e rëndë, me një bilanc të përgjakshëm bëhet dëshmi rrënqethëse, rreth asaj, se sa të pasigurtë e kemi jetën.
Në këtë periudhë tranzicioni, nëpër të cilën po kalon Kosova, shteti më i ri në avdiu botë, funksionimi i shumë prej i nstitucioneve, që përfaqësojnë shtetit ligjor, është fiktiv, jo efikas dhe aspak garant për jetën, shëndetit dhe pronën. Kjo situatë kaotike, mosbesimi dhe pushtetesh paralele dhe pranisë së faktorit ndërkombëtar si bikqyrës, ende mbetet e largët dita kur një kosovar do të ndjehet i   sigurtë në shtëpinë e tij, fshatin e tij, qytetin e tij, shtetin e tij të blërë më gjak dhe varre. Si shumë familje të tjera kosovare, edhe familja e Adem Avdiut, është viktimë e hasmërive të vjetra dhe të reja, i   hakmarrjeve dhe i   gjakmarrjes, një ndër fenomenet që kodet zakonore të mesjetës lanë ndër shqiptarë si formë pushteti. Kanuni i   Lekë Dukagjinit, ka qenë, është dhe do të jetë një ligj malesh. Do të vrasë në formën e gjakmarrjes për sa kohë që mungon funksionimi i   shtetit ligjor, i shtetit të së drejtës. Këtë e konstatoi edhe para disa ditësh një zyrtar i   lartë i   Organizatës së Kombeve të Bashkuara, i   cili gjatë vizitës së tij në Shqipëri, vuri theksin tek kjo plagë, duke vënë përpara përgjegjësisë shtetin, i   cili lejon që të funksionojë Kanuni e jo ligji. Në një prononcim për të dërguarin tonë në vendin e ngjarjes, bashkëshortja e Ademit, Zejnije Avdiu, kërkon që të sensibilizohet opinioni publik, i   cili duke hequr dorë nga Kanuni, beson te shteti ligjor dhe drejtësia, tek pavarësia e Kosovës, tek ajo pavarësi për të cilën e garantoi ditët e fundit dhe kryediplomati francez Bernard Kushner, ndërsa ai vizitoi Prishtinën. Duhet përpjekja e të gjithëve për të gëzuar të drejtën e vetqeverisjes dhe vetvendosjes në Kosovën shtet. Mbetje të së kaluarës, si Kanuni dhe trajtesa të tjera të vjetra, vetëm sa e frenojnë ecjen përpara dhe zbehin angazhimin ndërkombëtar për të qenë faktor ndikues në përcaktimine të ardhmes së Kosovës dhe kosovarëve. Gjithnjë nëse ka një vullnet politik dhe një angazhim të të gjithëve, diçka mund të ndryshojë. Le të jenë, thotë nënë Zejnja, viktimat e shtëpis sime, të fundit të kësaj plage vrastare. Letë jetë vrasja e Sabit Avdiut dhe plagosja e të vëllait të tij, Adem Avdiut, fundi i   kësaj tragjedie të pasluftës. Por duhet të shpëtojmë djalin e saj i lir Avdiu, dashurinë e tij “të ndaluar” Valentinën, që u bë shkak i kësaj hasmërie. Megjithatë le të shfletojmë tablonë e kësaj tragjedie për të parë dhe analizuar dinamikën e zhvillimeve dhe për të përfunduar tek absurdi të ngre armën dhe merr jetë të pafajshme. Sipas Zejnije Avdiut, djali i   saj i   vetëm, i   cili ndodhet në emigracion në Francë, i lir Avdiu ka marrë një vajzë me pëlqimimin e të dyve. Vajza e quajtur Valentina Avdiu (Nuhiu) i   i shte premtuar familjes së Jeton Krasniqit. Ashtu si gjakmarrja, edhe mblesëria, fejesa e vajzave që në djep, mbetet tagër i   të shkuarës. Nuk kuptohej, e për më tepër të marrë pëlqimin e dy familjeve, një lidhje dashurore mes dy të rinjve. Megjithëse kjo plagë është mpiksur në zonat urbane, në zonat rurale, kjo mbetet evidente. Është pikërit thyerja e kësaj fjale të dhënë, e kësaj miqësie të prishur, ajo që ka shtyrë familjen Krasniqi, që duke derdhur gjak të rikthejë në vend nderin e humbur, personalitetin e nëpërkëmbur. Tani jemi përpara faktit të kryer, familja Avdiu dhe Krasniqi ndodhen në hasmëri. Tragjizmi ka lindur nga një dashuri. Ky “krim”, i   cilësuar si një e drejtë njerëzore e buruar nga ndjenjat ka qenë i   vetmi “krim”, që ka bërë familja Avdiu, e cila ka provokuar një krim të përgjakshëm dhe natyrisht hapjen e një serije gjakmarrjeje mes dy familjeve. Bashkëshortja e Adem Avdiut, Zejnija, e gjykon si të paparashikuar rrjedhjen, në të cilën hyri familja e saj. Ajo nuk do të besonte se një lidhje dashurie mes dy të rinjve të kishte këtë katalizator negative. Ajo nuk do të besonte gjithashtu se kjo të bëhej shkak që djali i tyre i vetëm, i liri të shihte veten në një rreth ferri, të vuaj dhe jo vetëm kaq, të braktis vendin e tij, familjen e tij, për të shpëtuar dashurinë dhe jetën e vet. Jo vetëm kaq, familja e përfshirë në këtë vorbull përpirëse të trëgjizmit mesjetar që gjallon në shekullin XXI, shfaqin hapur pafuqinë për të ndalur këtë përbindësh që kërkon, siç dhe i a arriti të prishë jetën e tyre të qetë. Në kushtet kur familja e Jeton Krasniqi kërkon që të çojë në vend nderin e humbur, ajo me të cilën përballet familja Avdiu është pafuqia për t’i bërë ballë dhe për të ndryshuar rrjedhën fatkob të ngjarjeve. Nëqoftë se djali, Ilir Avdiu nuk braktis Valentinën, dashurinë e tyre, fatin e jetës së tyre të lidhur së bashku, çmimin duhet të paguajnë të gjithë. Ky tragjizëm i   fillimshekullit, tejkalon çdo absurd të njeriut mesjetar në kohërat moderne. Një nënë duhet të braktis djalin e saj, dhe djali duhet të “mohojë” prindërit, për fajin e vetëm, se ka zgjedhur vetë me dëshirën e tij njeriun e jetës.
Në një vizitë në shtëpinë Avdiu, i   dërguari ynë ka qenë bashkë me një nga anëtarët e pajtimit të gjaqeve, Sheh Ruzhdi Shehu. Nëna e i lirit Avdiut gjatë bisedës që shtrohet rreth ngjarjes, ajo u sjell mysafirëve një album fotografik, të cilin e ka si gjënë më të shtrenjtë, pasi ajo aty shmallet me të afërmit që i mungojnë. Më burrin që e ka në spital, me djalin në emigracion. Një rrezik që i kanoset familjes së saj, frika se mos humb djalin, nënë Zejnja e ka shumë të vështirë që ta fsheh. Si ajo edhe shumë nëna të tjera, të cilët lufta dje dhe paqja sot, po i përlot dhe po i bën të humbin shpresat.
Ikim nga kjo shtëpi, gazetari dhe pajtuesi i gjaqeve, duke marrë me vete dhëmbjen e kësaj nëne, me shpresen se do kontribuojnë që tragjizmi i kësaj familje të marrë fund. Megjithëse është shumë e vështirë. Kohët kanë ndryshuar, por njerëzit dhe mendësitë e tyre, ende vazhdojnë të jenë të vjetra në këto sfida të reja të integrimit evroatlantik dhe evropian të Kosovës.
A lbert Vataj

Kosova e pavarur, dy vjet me pas

bukoshi Nga Bujar Bukoshi
Ish kryeminister i Kosovës
Demokracia është testuar në Kosovë dhe ka dalë fitimtare. Përpjekjet shtetndërtuese amerikane, të BE-së dhe të NATO-s janë testuar dhe, në këtë rast, kanë funksionuar. Kosova sot, pak më shumë se një dekadë pasi intervenimi i NATO-s detyroi tërheqjen e ushtrisë serbe, është demokraci e qëndrueshme, vetëqeverisëse dhe e përmbajtur”
Pavarësia e Kosovës, e shpallur dy vjet më parë, është realizim i dëshirës së zjarrtë të një vendi dhe një triumf ndaj represionit brutal.
Ne rezistuam me mjete jo të dhunshme për dekada të tëra, përfshirë vitet 1989-1998 kur unë si Kryeministër udhëhoqa Qeverinë në ekzil. Ne ishim të detyruar t’i rroknim armët për të mbrojtur veten tonë në fundvitet ‘90, dhe vazhdojmë të jemi mirënjohës që patëm ndihmën e NATO-s më 1999, për t’i dhënë fund represionit dhe gjakderdhjes.
Në vetëm dy vjet pas shpalljes së pavarësisë, Kosova ka demonstruar angazhime të vendosura drejt proceseve demokratike, sundimit të ligjit dhe barazisë ndëretnike. Pavarësia e Kosovës është një faktor stabilizues për Ballkanin Perëndimor dhe nuk do të rrezikohet apo të kthehet mbrapsht.
E njohur nga gjashtëdhjetë e pesë shtete, nga të gjitha shtetet e ish-Jugosllavisë, përveç Serbisë dhe Bosnjës, dhe nga të gjitha, përveç disa vendeve anëtare të NATO-s, sovraniteti i Kosovës dhe vetëpërgjegjësia në rritje mund të sjellë në një ndalim në debatet lidhur me popujt dhe kufijtë. Në Evropën e re, irredentizmi është një gjë e së shkuarës. Kosova është shembull i atij parimi.
Ndikimi i Kosovës në stabilitetin rajonal mund të shihet në zgjedhjet e fundit komunale në mbarë vendin, të cilat jo vetëm siguruan një opozitë të shëndoshë, por po ashtu konfirmuan koalicionin qeveritar. Në të njëjtën kohë, në përputhje me Planin e Ahtisaarit, Kosova po krijon komuna të reja minoritare – pjesëmarrja shumë më e madhe e minoritetit serb në zgjedhjet e fundit komunale të vitit 2009, mbështet mençurinë e kësaj politike. Një treg i më shumë se shtatë milionë shqipfolësve në Kosovë, në Shqipëri dhe në Maqedoni, po ashtu mundëson një rajon të qëndrueshëm dhe të begatë kufitar të tregtisë, të investimeve dhe të zhvillimit.
Demokracia është testuar në Kosovë dhe ka dalë fitimtare. Përpjekjet shtetndërtuese amerikane, të BE-së dhe të NATO-s janë testuar dhe, në këtë rast, kanë funksionuar. Kosova sot, pak më shumë se një dekadë pasi intervenimi i NATO-s detyroi tërheqjen e ushtrisë serbe, është demokraci e qëndrueshme, vetëqeverisëse dhe e përmbajtur.
Por, vështirë se mund të thuhet që Kosova është pa sfida. Vërtet, Kosova ka konfrontuar dhe do të vazhdojë të konfrontojë pengesat enorme pa marrë parasysh pavarësinë.
Pasoja të sundimit brutal të Beogradit ishin: një popullsi e rraskapitur, një infrastrukturë e dëmtuar dhe një tokë e plaçkitur. Njerëzit kishin ikur, ndërtesat, shtëpitë dhe rrugët ishin shkatërruar, bagëtitë ishin vrarë, komunikimet ishin ndërprerë, dhe tregtia kishte stagnuar. Serbët u larguan, por ata u larguan barbarisht.
Ende në listën tonë të rëndë “të gjërave për të bërë” janë luftimi i praktikave endemike të korrupsionit që, përderisa nuk janë unike për Kosovën, janë dëmtuese. Gjithashtu, ne duhet të bëjmë shumë për t’i bindur qeveritë tjera se ato duhet ta njohin Kosovën dhe të shkëmbejnë përfaqësimin diplomatik. Përderisa disa vende presin një vendim të Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë, ato kanë nevojë për argumente më të forta – dhe ne mund t’i japim ato.
Për më tepër, veriu i Kosovës, ku minoriteti serb është më i koncentruar dhe ku interferenca e Beogradit është më e theksuar, duhet të adresohet me ndihmën ndërkombëtare. Kjo zonë kërkon bisedime të drejtpërdrejta, të mbikëqyrura ndërkombëtarisht – që të mos ndodhin incidente që mund ta çojnë peshoren drejt konfrontimit e jo kompromisit. Me ironi të konsiderueshme mund të thuhet se Serbia ka nevojë që Kosova të rifutet plotësisht në Evropë, përderisa Kosova ka nevojë që Serbia t’i realizojë synimet e saj evropiane. Nuk është shumë e tepërt të thuhet se ardhmëritë e dy popujve mbeten të gërshetuara siç kanë qenë për shekuj të tërë.
Pavarësia na ka mundësuar të bëjmë për veten atë që duhet të bëhet për qytetarët tanë. Vetëbesimi i tillë është po aq i mirëseardhur sa dekurajues. Përderisa udhëtimi për sigurimin e mirëqenies dhe prosperitetit për të gjithë kosovarët vetëm sa ka filluar, ne i kemi ndërmarrë hapat e parë kritikë. Mbështetja e komunitetit ndërkombëtar do të vazhdojë të jetë e rëndësishme, posaçërisht për të garantuar që interferenca e mëtejshme serbe të pengohet dhe të kanalizohet në bashkëpunim, e jo në konfrontim.
Kosova është ende shumë, shumë herët, në jetën e saj si shtet i pavarur. Por, edhe në një periudhë të tillë, unë kam vërejtur pjekjen e shpejtë të jetës politike dhe socioekonomike të vendit tim.
Kapaciteti ynë për sukses ka lindur nga lufta jonë për ta arritur pavarësinë.
(*) Autori është Deputet i Kuvendit të Kosovës nga radhët e LDK-së. Ka qenë Kryeministër i Qeverisë së Kosovës në ekzil, nga viti 1989 deri më 1999. Shkrimi është bërë për rrjetin e gazetave “McClatchy” të Sakramentos, Kaliforni

Reforma e deshtuar!

Kriza ekonomike asnjehere e pranuar zyrtarisht nga qeveria shqiptare, mes te tjerave, detyroi ekzekutivin Berisha te reduktoje shpenzime te panevojshme (sipas logjikes se tyre) te administrates shteterore ne ne gjitha nivelet. Mbi te gjitha, u trumbetua me buje heqja e mjeteve dhe shofereve personale te deputeteve, te zevendesministrave, drejtoreve te drejtorive dhe deri ne nivelin e pushtetareve vendore. Si edhe shume reforma te tjera te pamenduara dhe te sforcuara, koha tregoi se edhe kjo ishte e deshtuar. Kane perfituar nga kjo reforme vetem te zgjedhur apo te emeruar, te cilet pervec te ardhurava ligjore ose jo, kane perfituar edhe te ashtequajturat “bonuse” kompensuese per reduktimin “de jure” te shpenzimeve te stafeve te fryra (sipas qeverise). Sipas nje skeme tashme te publikuar, keto “bonuse” arrijne mesatarisht ne 35.000- 45.000 leke te reja ne muaj qe i jane shtuar pagave ne borderote perkatese duke nisur nga deputetet dhe deri tek pushtetaret vendore.
Per te shtjelluar me qarte, nisim me deputetet. Ata tashme mund te behen pronare te makinave te tyre jo te lira dhe aspak te konsumuara shteterore duke paguar “5 aspra”. Kjo vlen per te pakten 100 deputete, te zgjedhur ne sistem mazhoritar para 28 qershorit. Thuhet se eshte bere reduktim (kursim) shpenzimesh shteterore me parate karburantit te perdorura “pa hesap” nga deputetet. Faktet flasin ndryshe. Deputetet vijojne te furnizohen nga rezerva karburanti te planifikuara per ndermarrje ne varesi te pushtetit vendor, sigurisht tek ato bashki, komuna apo ndermarrje me te njejten ngjyre politike. E thene ndryshe, parate jane kursyer ne buxhetin e Kuvendit, por jane shtuar ne buxhetet bashkive, komunave e ndermarrjeve te varesise, ne rastin me te mire, duke ndikuar (mbase edhe jo shume dukshem) ne sherbimet qe duhet ti afrohen qytetareve. Sa i takon atyre qe mund te konsideroheshin sakrifica e vertete e kesaj reforme, shoferet, asgje nuk ka ndryshuar. Ata vazhdojne perseri te paguhen, duke qene pjese e dukshme apo e padukshme e qeveria administratave rajonale apo vendore, ndoshta jo si shofere, por gjithsesi duke marre serish nje rroge e duke vazhduar ti sherbejne shefave te tyre deputete. E njejta skeme eshte zbatuar thuajse rigorozisht edhe per shoferet e zevendesministrave apo drejtoreve te drejtorive, duke fryre organikat e administratave lokale apo institucioneve te varesi te tyre. Ne te shumten e rasteve, gjithcka eshte pare jo thjeshte si “shperblim” ndaj shofereve, por edhe “detyre partie” per te mbrojtur besniket apo qendrestaret.
Po ne pushtetin vendor?
Situata eshte e njejte. Shoferet e kryetareve te qarqeve, bashkive, komunave, prefektet dhe pasuesit e tyre ne rangje paralele apo dicka me te ulta, vazhdojne te kene te njejtat makina, te njejtet shofere. Investigimet tona tregojne se te njejtet emra qe me pare firmosnin si shofere, tashme firmosin ne te njejta bordero, por duke qene ne pozicione te tjera te administrates. Natyrisht, vazhdojne te jene serish ne sherbim te shefave te tyre. Edhe sa i takon karburantit, pavaresisht se rrogat shefave jane fryre nga “bonuset”, ai sigurohet serish ne “rruge partie” tek ndermarrjet apo institucionet e varesise. Atehere cfare eshte kursyer? Ne rastin me te mire, shpenzimet jane reduktuar ne Kuvend apo dikastere qendrore e vendore, por jane shtuar ne pjesen tjeter te administrates, kryesisht vendore.
Per hir te realitetit, eshte arritur te kursehet dicka. Serviset e zakonshme te automjeteve te shtetareve ne te gjitha nivelet. Po a mund te besohet se parate per nevojat e automjeteve te tyre, te paguhen nga xhepat e pushtetmbajtesve ne te gjitha nivelet?! Vetem naivet mund ta besojne nje gje te tille.
Po atehere cfare ka sjelle e ashtequajtura reforme e reduktimit te shpenzimeve operative? Kursime ne fonde, jo! Ka sjelle ne fakt edhe nje problem te madh, per ate qe mendon jo vetem per parate. Njehere e nje kohe, pavaresisht asaj cfare kane mundur te realizojne, deputetet e mazhoritarit kane patur nje sekretar, qe ka mbajtur lidhjet e deputetit me zgjedhesit. Ne shume raste, kane patur edhe nje zyre per te takuar njerezit. Tashme te gjitha kontaktet me deputetet (nese do te kete), duhet te behen permes selive politike te partive qe ata i perkasin. Katrahura eshte me e madhe nese nuk ke njohje direkt me nje deputet: kush eshte deputeti yt, ku duhet ta kerkosh tek selia e PS-se apo e PD-se? Edhe nje kontakt formal i te zgjedhurit me zgjedhesit, tashme eshte zhdukur. Po per premtimet e dhena me hesap dhe pa hesap gjate fushates elektorale nga deputete te vecante, kujt duhet ti kerkohet llogari (nese mund te perdorim kete term)? Politika tashme eshte shkeputur nga zgjedhesit, edhe ne emer te shkurtimit te shpenzimeve operative, duke u kthyer ne kuptimin e plote te fjales ne DEMAGOGJI fund e krye. Vend i varfer dhe pamundesi te pakten komunikimi direkt me ata qe i ke dhene voten, kjo eshte Shqiperia jone!
Blerti DELIJA

ZGJIDHJA OPTIMALE PËR KRIZËN BALLKANIKE

aliu Dr. Muhamet Aliu
Ish-sekretarja e shtetit e Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Kondoliza Raiz, në nëntor të vitit 2007, në një intervistë për “Dallas Morning News” i shpjegoi zhvillimet politike dhe perspektivat ekonomike në Ballkan. Me theks të posaçëm i vuri në spikamë dy pikat më nevralgjike:
? paqëndrueshmërinë ekonomike të Kosovës dhe
? krizën permanente kushtetuese, institucionale dhe juridike në Bosnjë e Hercegovinë.
Sa më shumë kohë po kalon nga kjo intervistë, aq më tepër po forcohen këto parashikime. Edhe Kosova, edhe Bosnjë e Hercegovina e kanë të pamundur të funksionojnë gjatë si shtete më vete.
Kosova ndodhet në ambient tepër të papërshtatshëm politik e ekonomik për shkak se zgjidhja e çështjes kombëtare nuk është bërë duke u respektuar vlerat e mirëfillta njerëzore e demokratike. Sidomos me Pakon e Ahtisarit dhe pastaj edhe me Kushtetutë është shkelur me të dyja këmbët në të drejtën e kombeve për vetëvendosje. Kjo ka lënë pasoja edhe në kompaktësinë territoriale dhe në administrimin e plotë të territorit nga ana e institucioneve shtetërore. Natyrisht, kjo do të ketë pasoja jo vetëm politike, por edhe ekonomike.
Sot gjendja ekonomike e Kosovës na paraqitet mjaft e zymtë. Gati të gjitha ndërmarrjet ekonomike pas privatizimit e kanë humbur karakterin parësor të tyre. Fabrikat janë degjeneruar deri në nivel punëtorish me numër shumë të vogël punëtorësh; disa të tjera janë rrënuar tërësisht duke u kthyer në troje për ndërtim. Edhe ato pak prodhime vendore përditë i eksponohen konkurrencës së egër nga tregu disa herë më i fortë i Serbisë dhe i Maqedonisë, i cili ka truall të përshtatshëm në Kosovë në saje të faktit që futet brenda pa taksa doganore mbrojtëse dhe pa kurrfarë tatimi tjetër.
Mungesa e kontrollimit të të gjithë vijës kufitare, politikat e papërshtatshme fiskale, sistemi kreditor i pafavorshëm, mandej hapësira e tregut të brendshëm shumë e kufizuar, doganat e dhe akcizat e larta për material riprodhues dhe për teknologji për punë janë premisa që lënë pak ose aspak shpresë për një qëndrueshmëri ekonomike. Kur kemi parasysh edhe keqpërdorimet dhe shkallën e lartë të korrupsionit, kanë bërë që kriz kosova a ekonomike të jetë më e larta në Evropë. Të gjitha analizat tregojnë se kjo krizë edhe më tutje po vjen duke u thelluar.
Bosnja e pas-Dejtonit i ka dy entitete përafërsisht të barabarta. Kjo ndarje në baza etnike e dalë nga një luftë pesëvjeçare shumë e përgjakshme, me shumë të vrarë e të zhdukur, është lënë të funksionojë si dy entitete në një shtet, ku vendimet do të merreshin me konsensus. Ky konsensus asnjëherë nuk është arritur, as mund të arrihet. Prandaj kriza institucionale është permanente. Këtu shkelen parimet themelore të demokracisë, pasi që udhëheqja e lartë vendoset me rotacion. Mungesa e stabilitetit në këto dy vatra krize pa dyshim sjell mungesë stabiliteti në krejt Ballkanin.
Ka një zgjidhje që do ta stabilizonte rajonin.
Kjo zgjidhje është parimi i vetëvendosjes së kombeve dhe realizimi i saj me mjete demokratike. Kosova dhe pjesët tjera të banuara me shqiptarë do t’i bashkoheshin shtetit amë, Shqipërisë. Kosova dhe viset tjera shqiptare bashkë me Republikën e Shqipërisë do ta formonin shtetin e tyre të qëndrueshëm juridik, politik e ekonomik. Pjesës së mbetur të Maqedonisë do t’i lejohej pa imponim nga jashtë të përcaktohet për shtet etnik maqedonas ose me dëshirë t’i bashkohet ndonjë shteti tjetër (p.sh. Bullgarisë).
Edhe tek rasti i Bosnjës, pa respektimin e plotë të parimit të vetëvendosjes së kombeve nuk do të ketë premisa të qetësisë politike, e si rrjedhojë as ekonomike. Por duke mos e pranuar ndryshimin e kufijve me ndihmën e krimeve të luftës.
Të gjitha këto lëvizje mund të bëhen me marrëveshje, pa dhunë, me një mbikëqyrje ndërkombëtare. Konsideroj që këto lëvizje janë shumë të natyrshme dhe nuk do të ketë kundërshtime përmbajtjesore, eventualisht me ndonjë problem të vogël, i cili lehtë mundë të mbahet nën kontroll. Kështu do të stabilizohej tërë rajoni, duke qenë përafërsisht të gjithë të kënaqur. Vetëm atëherë do të fillonte bashkëpunimi i vërtetë rajonal, e njëkohësisht zhvillimi ekonomik i rajonit.
Atëherë nuk do të kishte nevojë që paqen në Ballkan ta ruanin ushtritë e shteteve të zhvilluara. Besoj që edhe azilet për refugjatë do të mbylleshin. Prandaj do të udhëtonim edhe ne pa viza si popuj të qytetëruar.

Qëndresa antikomuniste

uran Nga: Uran BUTKA
Humbjet njerëzore gjatë Luftës së Dytë Botërore në Shqipëri, sipas vlerësimeve zyrtare shqiptare dhe Administratës së Kombeve të Bashkuara për Ndihmën Humanitare e Rehabilitimin, arrinin në 28.000 deri në 30.000 të vrarë. Nga kjo shifër, vetëm afërsisht 1/3 e tyre janë vrarë në luftë kundër okupatorëve nazifashistë, pjesa tjetër është vrarë përgjatë luftës civile të provokuar nga PKSH dhe të nxitur nga jugosllavët.
Përballja me komunizmin në Shqipëri filloi qysh në vitet ‘30-40 të shekullit të kaluar. Përhapësit e propagandistët e parë të platformës komuniste ishin intelektualë të majtë, që kishin rënë në kontakt me idetë komuniste në Europë, veçanërisht ata që kishin qenë në BS.Kundërshtuesit më të mëdhenj të komunizmit si ideologji dhe sistem politik, ishin nacionalistët dhe mendimtarët e shquar shqiptarë, kryesisht ata që kishin studiuar në Perëndim dhe që e kishin njohur thelbin antinjerëzor dhe antidemokratik të komunizmit si teori marksiste-leniniste, por edhe si praktikë kriminale staliniste të shtetit të parë komunist në Rusinë Sovjetike.Lëvizja komuniste në Shqipëri, si edhe në vendet e tjera, drejtohej dhe investohej nga Kominterni me qendër në Moskë. Ajo u organizua nga agjentët komunistë jugosllavë, Popoviç, Mugosha, Jovanoviç e të tjerë, të dërguar prej Titos, që ishte përfaqësuesi dhe ndërmjetësi i Kominternit për Shqipërinë, por edhe nga Koço Tashko, që kishte ardhur në Shqipëri me udhëzimet e Kominternit (1937) dhe drejtonte Grupin e Korçës, mandej Enver Hoxha e të tjerë. Kështu doli në skenë PKSH, 8 nëntor 1941, themeluar sipas orientimeve të Moskës dhe me ndihmesën e emisarëve të Beogradit, M.Popoviç e D. Mugosha, që asistuan edhe në mbledhjen themeluese.Gjithsesi, tradita dhe ndërgjegjja nacionaliste ishte ende dominante në Shqipëri, ajo i kish persekutuar te rrënjët te platforma kombëtare e Rilindjes, ndërsa komunizmi ishte i sipërfaqshëm dhe i paasimiluar, madje i paadaptueshëm në truallin shqiptar, ideologji bolshevike e importuar nga Rusia, ndaj trysnia dhe përcaktueshmëria nacionaliste ishin imponuese në atë kohë. Madje, nacionalistët e kishin nisur të parët luftën kundër italianëve. Ata udhëhoqën opozicionin dhe demonstratat në prag të agresionit fashist mbi Shqipërinë. Nga data 3-6 prill profesorët, studentët dhe qytetarët e Tiranës, me në krye Safet Butkën e Vasil Andonin, manifestuan fuqishëm kundër këtij agresioni, si edhe kundër qëndrimit nënshtrues e kapitullues të qeverisë. Më 7 prill 1939 e kundërshtuan me armë luftëtarët nacionalistë: Abaz Kupi me oficerë të Ushtrisë kombëtare në Durrës, ku Mujo Ulqinaku derdhi gjakun. Po ashtu, Hysni Lepenica e Skënder Muço, Nazif Babani me shokë luftuan në Vlorë e Sarandë etj. Në krye të rezistencës antiitaliane ishin nacionalistët. Mjafton të përmendim veprimin e çetave të Gani Kryeziut, Abaz Kupit, Muharrem Bajraktarit, Myslim Pezës, Safet Butkës, Hysni Lepenicës, Abaz Ermenjit, Ismail Petrelës, Mestan Ujanikut, Demir Staraveckës etj., që luftonin sipas traditës shqiptare të luftës për çlirim kombëtar.Ndërkohë, nacionalistët me Mit’hat Frashërin në krye, kishin hedhur themelet e organizatës nacionaliste Balli Kombëtar në Tiranë, më 8 prill 1939, si një alternativë kundër pushtimit fashist të Shqipërisë, por edhe si një alternativë politike e sociale, të paraqitur në programin e saj “Nacionalizma shqiptare” të vitit 1939.Komunistët të cilët, pas nënshkrimit të paktit të mossulmimit Ripentrop-Molotov, kishin adaptuar një qëndrim pasiv, u hodhën në luftë të organizuar kryesisht pas prishjes dhe sulmit të ushtrive gjermane kundër Bashkimit Sovjetik.
Udhëzimet e Kominternit ishin që Partia Komuniste të fshihej pas lëvizjes Nacionalçlirimtare antifashiste, që të gjente mbështetje popullore dhe më pas të merrte pushtetin me dhunë.Si një fenomen shoqëror, lufta ideologjike dhe më pas lufta e armatosur midis tyre, nuk ndodhi rastësisht apo nuk nisi menjëherë. Ajo i ka fillesat qysh me pushtimin fashist të Shqipërisë, i cili u çeli udhë dy rrymave politike dhe luftarake të kundërta: Ballit Kombëtar dhe Lëvizjes Nacionalçlirimtare, të dyja lëvizje të përftuara si një reagim ndaj pushtimit të huaj, por me mendësi, platforma e vija politike të ndryshme: njëra e djathtë, tjetra e majtë, njëra kombëtare dhe tjetra internacionaliste, njëra demokratike dhe tjetra terroriste. Këto lëvizje thithën, ngërthyen dhe mobilizuan secila pjesë të konsiderueshme të popullsisë së fshatit e të qytetit, që u përfshinë në këtë luftë, kështu që u bë ndarja e madhe e shoqërisë në dy kampe të kundërt, armiqësorë.Konfrontimi i brendshëm i armatosur për motive politike, ideologjike, pushtetore e kombëtare midis grupimeve kryesore politike e ushtarake shqiptare, rezistenca kundërkomuniste me armë dhe lufta e përgjakshme për shtypjen e saj, janë përbërësit kryesorë të luftës civile në Shqipëri.Deri në Kuvendin e Mukjes, përgjithësisht zotëroi fryma e mirëkuptimit, shpesh edhe e bashkëpunimit, ndërmjet dy organizatave kryesore politiko-ushtarake: Ballit Kombëtar dhe Frontit. Në muajin shkurt 1943 u arrit një kompromis ndërmjet Frontit Nacionalçlirimtar dhe Ballit Kombëtar për formimin e një Komiteti Qendror të Koordinimit, që do të bashkërendonte veprimet e tyre luftarake kundër pushtuesve.Me këtë vullnet të përbashkët u ngritën komisionet apo komitetet krahinore të koordinimit dhe u arritën një sërë marrëveshjesh lokale, si në Korçë (shkurt 1943), Tepelenë (Bënçë) shkurt 1943, Mallakastër (shkurt 1943), Kolonjë (mars 1943), Polis-Mokërr (prill 1943), Dangëlli (prill 1943), Vlorë (maj 1943), Mat (korrik 1943) etj. Por u bënë edhe veprime të përbashkëta luftarake, si në Gjorm të Vlorës, Pocestë të Korçës, Mallakastër, Gramsh, Libohovë, Shënmëri etj.

MUSTAFA ALI RIZAI , “SKENDERBEU” I TURQISE EUROPIANE…

ndue Ndue BACAJ
Kombi shqiptare edhe pse ne shumicen e kohes ne zgrip te mbijeteses , nder shekuj ka lindur e rritur personalitete e burra shtetesh te permasave Europiane e Boterore. Keto personalitete u perkasin thuajse te gjitha fushave te jetes , qe sherbyen per te ndertuar , rindertuar apo prosperuar kombe e popuj. Mjerisht shumica e ketyre u sherbyen popujve ,perandorive e vendeve te tjera ,shpesh edhe mjaft armiqesore me Shqiperine e shqiptaret. E ndersa te huajt “shijuan” veprat e ketyre shqiptareve te medhenje ,ne qe i kishim pjese te gjakut e trashigimise sone na mbeti ne pergjithsi vetem kenaqesia e krenaria , se keto personalitete i perkisnin races Iliro-Shqiptare.. Nga ky panteon i shendritshem mijeravjecare i shqiptareve , (kesaje radhe) menduan te “shkepusim” te madhin Mustafa Ali Rizain , themeluesin e ndertuesin e Turqise qe njohim sot, qe vepra e tij madhore e ka identifikuar ne histori me “emrin” Mustafa Qemal Ataturku.. Domethene Mustafa i shkelqyer (Qemal) dhe babai i Turqise (Ataturk), gjera qe ja ka atribua populli turk ketij burri shteti ,qe themeloi e ndertoi Turqin   Europiane… Mustafa Qemali kishte lindur ne vitin 1881 ne rrethinat e Selanikut (dikur treve shqiptare), kur perandoria otomane kishte marre te tatpjeten dhe identifikohej me te “semurin e Bosforit” . Babai i Muastafes   quhej
Ali Rizai ,dhe ishte nje nenpunes i perandorise Osmane… Ali Rizai vdiq shpejt duke lene me dy jetima nenen e Mustafes , Zybejden e cila per ti rritur dy femijet e saj u detyrua te shkonte tek i vellai ne nje fshat rreth dy ore larg Selanikut …Megjithe kushtet e veshtira Mustafa u shkollua nga Selaniku ne Manastir e deri ne Akademin e Luftes qe e perfundoi ne janar te vitit 1905. Pas kesaj ai sherbeu ne ushtrin osmane deri ne Siri e Palestine. Ne vitin 1907 u caktua ne shtabin e armates se trete ne Selanik , dhe me fillimin e luftes se pare Boterore Mustafa Qemali gjindej atashe ushtarak ne Sofje.. Me 2 shtator 1914 Perandoria Osmane hyri ne lufte si aleate e Gjermanise dhe Austrise . Me 1915 me kerkesen e tij,Mustafa u emrua ne shtabin e divizionit te sapaformuar ne Rumelin Lindore. Ne te gjitha keto detyra u shqua per devotshmeri e atdhedashuri. Vitet 1918-1920 Mustafa Qemali u dallua si nje luftetare konseguent ne mbrojtje te atdheut (Turqise) e cila rrezikohej nga shtete Europiane qe po perfitonin nga dobesia e ish ketij supershteti per shekuj. Mustafa Qemali u dallua jo vetem ne fushen ushtarake ,por edhe ne fushen diplomatike. Duhet kujtuar se Sulltani e Veziri i Madh megjithse nuk e kontrollonin situaten e Perandorise ata vepronin me besniket e tyre per te goditur kun istambul dershtaret e tyre brenda Turqise, gje qe ja veshtirsonte projektet edhe Mustafa Qemalit. Ne kete situate kaotike forcat ushtarake Europiane duke perfshire edhe Greqine e ringjallur   kerkonin te shkyenin sa me shume troje nga Stambolli ,Izmiri e tjer…Ne keto kushte patriotet turq formuan qeverine kombetare te Ankarase me ne krye Mustafa Qemalin. Ne fund-prillin e vitit 1920 u mblodh konferenca e San-Remos (Itali) ,ku aleatet (Fuqite e Medha) bene planin per coptimin “perfundimtare” te Turqise …Edhe Konferenca e Paqes ne Paris ishte po kaq armiqesore me Turqin ,brenda teritorit te se ciles po jepte shpirt perandoria shumeshekullore Otomane ,por mbi germadhat e saj po lindete Turqia e re …Protagonist i saj tashma ishte bere Mustafa Qemal Ataturku , i cili luftonte ne dy fronte : kunder “mbeturinave “ otomane ,por edhe synimeve grabitqare , te Greqise ,Italise , Anglise ,Frances e tjer… Me 4 nentor 1922 Asambleja Kombetare e Turqise miratoi projektligjin qe suprimonte sulltanatin osman, gje qe i hapte rruge Mustafa Qemalit dhe forcave nacionaliste e perparimtare per clirimin e plote dhe ndertimin e Turqise se re.. Me 23 korrik 1923 u nenshkrua traktati i Lozanes …Turqise ju rikthyen Izmiri ,Rumelia Lindore me Edrenen , bregu europian i Dardaneleve ,siujllesa e Galipolit ,pjesa turke e Armenise dhe Kurdistanit qe ishin marre me traktatin e Sevres.. Mbeti e pa zgjidhur ceshtja e Mosulit dhe e puseve te pasura me nafte… Ne kete vit (1923) Mustafa Qemali siguroi shumicen ne parlament , dhe u zgjodh kryetare(President) i Republikes Turke ….Edhe pse Mustafa Qemali me forcat perparimtare turke kishin fituar ne vitet 1925 , 1927 dhe 1930 kishte pasur trazira ,te cilat i zgjidhi me ligje e kompetence ky burre i madh shteti.. Turqia   Europiane e projektuar nga Mustafa Qemali do te behej realitet me nje seri reformash , te ideuara dhe realizuara (jo pa veshtirsi) nga Mustafa Qemal Ataturku . Duke pare se vlera e ketyre reformave eshte e rendesishme edhe sot (per Turqine e me gjere) ,ne po i risjellim ne kujtese per lexuesin si me poshte:
1. Njerrja jashte ligjit e institucionit Islam te Kalifatit dhe Sheriatit..(3.III.1924)
2.Mbyllja e te gjitha Gjykatave dhe institucioneve te “drejtesise” te bazuara ne Sheriat (8 .IV. 1924).
3.Ndalohet krijimi i partive fetare ( 1924 -1925).
4.Hyne ne fuqi Kodi Civil i ri , i cili perjashton te drejten muslimane dhe   ndalon Poligamin (martesen e nje burri me shume gra) e tjr…(17.II.1926).
5.Hyrja ne fuqi e kodit te ri ndeshkimore te bazuar ne ligje e te drejta qytetare , e jo ne kode fetare ,racore apo pasurore.(1.III.1926).
6.Ndalohet Fesi , Percja ,Ferexheja (mbulimi i femrave),(Gusht 1925).
7.Mbyllen teqet , zavijat e bashkevellazerite fetare muslimane ne tere Turqine (30.XI.1925).
8.Pranohet zyrtarisht ne perdorim (me ligje) Kalendari Europian (Grogorian) i cili hyri ne fuqi ne dhjetor te vitit 1925 , duke zevendesuar perfundimisht kalendarin arab qe ishte rreth gjashte shekuj mbrapa. Gjithashtu u zevendesua matja e kohes “allaturka” me Oren Europiane .
9.Zevendesohen shifrat arabishte me shifra europiane (24.V.1928).
10.Alfabeti arab hiqet nga perdorimi dhe zevendesohet me alfabetin Latin (3.XI.1928). Gjithashtu u ndalua mesimi i arabishtes dhe persishtes ne shkollat e mesme..
11. Me daten 9 nentor 1928 miratohet dekreti qe garanton me ligje laicizmin e shtetit..
12. Qe nga data 21 prill 1934 ,shteti detyron qytetaret qe secili te marrin nje emer e mbiemer per vehte ,per familjen e pasardhesit e tij …
13.U ndalohet klerikeve musliman ,kristian e cifut veshja fetare jashte institucioneve dhe misioneve te tyre fetare.
14.Dita e Diel percaktohet me ligje si dite pushimi e perjavshme (27.V.1935).
Gjate viteve 1931-1935 ,Mustafa Qemali zhvilloi e udhehoqi Levizjen kombetare per pastrimin e gjuhes turke dhe per rishikimin e historise kombetare…(Ka pasur zera se Mustafa Qemal Ataturku kishte planifikuar edhe rishikimin e religjonit Islam ne Turqine Europiane…).
Te gjitha keto reforma te ndermarra e te udhehequra nga Presidenti i Republikes se Turqise Mustafa Qemali nuk kane qene te lehta ,pasi atij dhe shtetit te ri me fytyre Europiane qe po ndertonte ju eshte dashur perhere te ndeshen e luftojne me trashigimin e perandorise Otomane , qe per shekuj kishte sunduar Turqine e me gjere. Ne keto vite Qemaliste (te shkelqyera) te Turqise ,Europa kuptoi (jo pa veshtirsi) se shteti qe po ndertonte Ataturku i “shtonte” (e jo pakesonte ) hartes se Europes nje shtet te madhe demokratik… Mustafa Qemal Ataturku vdiq me 10 nentor te vitit 1938 ,gjate nje vizite ne Stamboll , duke lene mbi kete toke veprat e tija te pavdekshme qe shendrisin ne perjetsi ne Qiellin e Turqise Europiane , por duke shpresuar se ato do te duken edhe ne Qiellin e Europes se Bashkuar.. Keto vepra kaq te medha qe ndermori e realizoi Mustafa Qemali ne “lufte”e perpjekje me trashigimite otomane ne Turqi , krahasohen   vetem me ato vepra qe realizoi ( me luften mbrojtese kunder otomaneve ) Gjergj Kastrioti Skenderbeu ne Shqiperine e shekullit XV e me gjere..Keta dy burra shteti ndonse i ndajne shekujt , i bashkon lufta kunder otomaneve dhe qenia prej mishi e gjaku shqiptare…
BIBLIOGRAFI E SHFRYTEZUAR :
1.”Ataturku” Jeta dhe vepra ,botim i UNESKO-s 1981.
2.Nikoll Ivanaj ,Historia e Shqiperise se re ,pjesa I (Tirane 1943).
3.”Liria Kombetare” ,dt.1 nentor 1928 ,nr.95.
4.”Bota e re”,Korce 1936 ,nr.7 dhe nr.10-13.
5. Gazeta “Le Figaro” 11 nentor 1938.
6.Kopi Kycyku , Mustafa Qemal Ataturku ..Tirane 1990.
7. Revista “LEKA”, Te Drejtat e Shqipnise Ethnike ,vll.I.(fq.292-295)
Botim special ,ne shtypshkronjen “Zoja e Paperlyeme ,Shkoder 1944.
8.Dr. Lush Gjergji ,Atenagora Profet i Bashkimit (fq.100-101) botim i shtepise botuese “55”, Tirane 2006.

pub1

5 variante per zgjidhjen e krizes

Rezoluta e Asamblese Parlamentare te Keshillit te Evropes (KiE) e percaktonte qarte: opozita shqiptare duhej te levizte e para ne skakieren e politikes se renduar ne vend. Duke folur me gjuhen e shahut, Edi Rama dhe PS-ja do te luanin me guret e bardhe (kane epersine e levizjes se pare, por qe ne politike nuk eshte favor gjithmone), ndersa Sali Berisha dhe PD-ja do te luanin me guret e zinj (jane jo te favorizuar me gjuhen e shahut pasi levizin te dytet, por jo sa i takon politikes). Tashme, dy “te medhenjte” e politikes shqiptare jane ulur ne dy anet e nje tavoline shahu dhe detyrimisht, duhet te kete nje fitues dhe nje humbes. Ndryshe nga shahu ku parashikohet edhe barazimi “remi”, ne konceptin politik veshtire te ndodhe.
Ne fund te skadimit te 6 muajve te bojkotit, Partia Socialiste iu drejtua Kuvendit per ta rikthyer disi ne normalitet situaten politike ne vend. Sipas gjasave, me shume se nje skeme rezerve e PS-se, hapi i hedhur pasditen e 25 shkurtit drejt Parlamentit, ka qene nje shtytje e delegacionit te Keshillit te Evropes, por edhe nderhyrje e te majteve europiane si Swoboda. E thene shqeto, kete hap Edi Rama e PS-ja e hodhen me shume “per hater” te nderkombetareve, por natyrisht duke kerkuar dhe marre garanci per nje pozicionim gradual te tyre ne favor te opozites, nese mazhoranca nuk do te kete levizjen e saj, pse jo deri diku koncension ndaj te majtes serish bojkotuese. Eshte e qarte, per ate qe arrin te lexoje ne mes rreshtave dhe pertej fasades, se hyrja e PS-se nuk erdhi nga frika per djegie mandatesh as edhe nga deshira e opozites per t’iu kthyer normalitetit.
Sa u pa, mazhoranca pikerisht ne kete seance, hodhi edhe hapin e pare te gabuar. Gramoz Ruci, ne emer te opozites, i kerkoi shumices te merrte kohe per reflektim ndaj kerkesave per hetim te zgjedhjeve. Vazhdimi me konseguence i seances plenare sipas rendit te paracaktuar te dites, i mundesoi opozites realizimin e skemes se saj per vijimin e bojkotit, madje duke i dhene edhe nje shkak zyrtar permes anashkalimit te shumices ndaj saj. Batutat e shekmbyera ne Kuvend ne mes Berishes e Rucit, rikthyen ne kohe histori apo shprehje te famshme ne politiken tone te pas vitit 1990. Ajo e Berishes per kalin e kavalierin, riktheu ne vemendje theniet e te ndjerit kryetar te Partise Ekolog rama jike, Namik Vehbi Fadile Hoti per kryeministrin e para disa viteve. Batuta e Gramoz Rucit per qendren e votimit ne Ruzhdije, riktheu emrin e nje tjeter fshati te famshem, pikerisht Dushkun e Lushnjes.
Edi Rama e beri levizjen e tij. Tashme kriza nga rruga, e mbeshtetur nga nje grup deputetesh te zgjedhur te PS-se, u kalua ne sallen e Kuvendit bashke me validimin e mandateve te 64 deputeteve socialiste, te cilat gezojne tashme te gjitha privilegjet dhe imunitetet. Ai kenaqi nderkombetaret me kete levizje, por indirekt ka vene ne sikletin e levizjes se pare kryeministrin Berisha dhe mazhorancen e tij. Sipas gjasave, kreu i PS-se pret tashme nga lozha e tij komode jo vetem levizjen e Berishes, por edhe reagimin e mundshem te nderkombetareve pas saj. Logjika eshte e thjeshte: ngirtja e nje komisioni hetimor parlamentar, eshte automatike kur firmosin 35 deputete. Sa i takon objektit te hetimit te komisionit, pala qe nuk eshte e kenaqur, ne kete rast PD-ja, eshte e lire ta ankimoje ne Gjykaten Kushtetuese. Nuk duhet te jesh avokat apo jurist te kuptosh lehte se ky eshte rendi normal i gjerave dhe jo e kunderta: opozita te dergoje per gjykim ne Kushtetuese nje objekt hetimi, qe sipas saj eshte teresisht i ligjshem.
Per zgjidhjen e krizes, nuk ka shume variante, te pakten nga ato qe nisen nga nje fare logjike dhe analize te deritanishme te zhvillimeve politike. Duke iu rikthyer shahut, pas levizjes se Rames, Berisha eshte i detyruar te levize me guret e tij te zinj. Deri tani, jane artikuluar dy mundesi per hapjen e kutive te votimit- kerkese vijuese e opozites. Keto dy mundesi, jane po kaq variante: ta hapen kutite qe ka kerkuar qe ne krye te heres ne menyre eksplicite opozita, pikerisht Shkodra, Tirana dhe Berati ose te hapen kuti ne 9 qarqe per te cilat gjykatat nuk jane shprehur. Varianti i pare mund te refuzohet lehte nga Berisha, por jo aq lehte varianti i dyte- gjithmone nese kerkohet te hidhet nje hap per zgjidhjen reale te krizes. Nje tjeter variant, eshte ai i moshapjes se kutive, gje qe do te sillte te tjera levizje: qeveri teknike me zgjedhje te shpejta te parakohshme, ose qeveri qe perfundon mandatin me perfshirjen e te gjithe faktorit politik por as Berisha e as Rama si kryeministra. Ne kete linje, eshte edhe nje tjeter variant: surprize e Berishes per opoziten, duke shpallur zgjedhje te parakohshme te shpejta brenda 45 diteve me nje kerkese te tille tek presidenti Topi, duke synuar te gjeje te papergatitur kundershtarin. Alternativa e fundit, eshte ajo e qendrimit te Berishes ne llogoren e tij, edhe pasi Rama pret levizjen e tij bashke me nderkombetaret. Ky do te ishte me shume nje favor per LSI-ne e Meten, te cilet nese do te linin shpejt pushtetin, do te kishin fatin e PDR-se dhe Pollos duke u tkurrur deri ne zhdukje. Nje variant i tille, do te ishte i paparashikueshem dhe i pamenaxhueshem me nje diapazon veprimesh te pakontrolluara qe mund te kujtonin nga 1997 shqiptare, deri ne 2004 ukrahinas.
Nje gje duket se eshte mese e qarte pas zhvillimeve te ketyre diteve: zgjdhjet e mundshme politike te parakohshme, nuk do te bashkohen ne nje dite me ato kushtetuese per pushtetin lokal. Zgjidhja do te vije shume me shpejt, pasi eshte e nevojshme dhe madje kerkohet me ngulm te vije. Pervec pjeses se dukshme, nderkombetaret kane luajtur dhe vijojne te luajne edhe ne prapaskene. Duhet pranuar se tashme ne syte e tyre, Rama dhe PS-ja jane me prane opinioneve te tyre, teksa Berisha dhe PS-ja jane ne fazen e proves.
Gradualisht shqiptare, jo vetem te majte por edhe te djathte, po krijojne bindje se zgjedhjet e 28 qershorit paskan pasur probleme dhe ato lidhen direkt me mazhorancen aktuale. Ndryshe nuk ka se si te shpjegohet ngurrimi i saj per trasparence, paprekur rezultatet e fiksuara. Kutite fshehin ne vetvete nje “Hiroshime” te mirefillte, qe nese hapen do te fshijne nga faqja e dheut te politikes ose Berishen, ose Ramen. Kjo eshte nje arsye me shume qe kutite te hapen, jo vetem per transparence por edhe per te pastruar politiken. Prej 20 vitesh shqiptaret jane velur nga skemat e njohur dhe te fshehta te perdorura per vjedhjen dhe tjetersimin e votes se tyre. Prandaj jane te bindur qe me cdo kusht ti japin fund ketij kalvari, qofte edhe duke u ndare me lidere tradicionale apo te rinj te politikes, per pakten per disa kohe.
Nje gje eshte shume e sigurte: kutite nuk do te hapen per te shpetuar moralin e mbetur te nje klase politike! E vetmja rruge per zgjidhjen, jane zgjedhjet! Kete here, pa hile, me te drejten e cdokujt per te pare se ku ka shkuar vullneti i tij dhe mbi te gjitha me “shpaten e Demokleut” mbi koken e atyre qe kerkojne te tjetersojne voten, e bashke me te edhe fatet e nje populli, te nje kombi! Eshte koha e levizjeve dhe jo vetem ne skakieren politike, por ne ndergjegjen e gjithsejcilit perpara se te meritojme ne quhemi europiane apo neser, pjese e Bashkimit Europian! Perpara tyre, eshte themeli i demokracise njerezore: vota e lire, e drejta per te zgjedhe dhe per tu zgjedhur! Te tjerat jane thjeshte derivate te pashmangshme, levizja e lire apo integrimi ne BE!
Blerti Delija

Komploti i “konservatorëve”

Në situatën e ndezur politike në vend, për shkak të së ashtuqujturës çeshtje të kutive të votimit, po konstatohet dukshëm tashmë, nxitimi i një grupi deputetësh socialistë për të hyrë në Parlament. Pse – shtrohet pyetja, gjithë ky tension e kjo ngutje, madje e shoqëruar me deklarata thellësisht impresionuese politike kundër lidershpit të opozitës, ndërsa supozohej të ndodhte e kundërta në këtë situatë delikate, të kishte një farë solidariteti partiak – ndërkohë që ka dhe një lëvizje politike mes të majtëve e të djathtëve që kërkon hetimin e zgjedhjeve dhe hapjen e kutive të votimit.
Gjithsesi, nuk mendoj se gjërat janë aq të rastësishme në këtë aspekt. Siç dihet, grupi i pesë deputetëve socialistë është mbështetës i Nanos në atë Parti, dhe nëse ky element do shikohet brenda një konteksti më të gjërë politik, në rastin në fjalë mund të jemi (ndoshta) para ndonjë komploti të konsevatorëve të PS-s, në akordancë me pjesën tjetër të konservatorëve të politikës shqiptare (jo të konservatorizmit si element i pluralizmit), apo të klasës politike që u “sajua” në prag të kolapsit të regjimit komunist, brez politikanësh ky që vazhdon të mbijetojë vetëm në Shqipëri, ndersa ka kohë që ka dalë në pension në ish lindjen komuniste.
E thënë më drejtëpërdrejtë, sot (psh) shihet se ka një aleancë pothuajse të hapur mes Nanos, Berishës e Metës – ku si me magji armiqtë u bënë miq dhe “shpatat i kthyen në parmenda”. Kështu, ndërsa z. Meta është pjesë institucionale e koalicionit qeveritar (duke kryer një mashtrim të pastër intelektual ndaj elektoratit të tij – pasi gjithë fushaten e bëri kryekeput kundër Berishës), z. Nano e suporton atë nëpërmjet deputetit Lefter Koka (formalisht i LSI-s), si dhe të linjës destruktive të njerëzve të tij brenda PS-s. Nga ana tjetër, nxititmi i 5 deputetëve socialistë për të zbarkuar në Parlament sa më shpejt të jetë e mundur, mund të ketë si synim pikërisht këtë strategji, mbajtjen në këmbë të qeverisë aktuale, jo vetëm nëpërmjet votave atje, por mbase edhe përfshirjes direkte në kabinet.
Me fjalë të tjera, ka një bashkëpunim të dukshem e të ethshëm tashmë (në nivel komploti) të “bukës së vjetër” të politikës shqiptare, pa dallim linje partiake (i hoqën maskat më në fund), apo pjesës konservatore të saj, që vazhdon të mbijetoj me shumë sforco tani, për shkak të konfrontimit me një grup tjetër politikanësh shqiptarë që po tenton fort ti zëvëndësoj ata.
Nga Kritika

Ndergjegjja kombetare ne gjumë

Nga Frank Shkreli
New York

Ku eshte zemerimi?
Kohet e fundit ne Shqiperi u “zbulua” nje varreze ne malin e Dajtit ku gjendeshin trupat e te pakten 19 personave, te cilet mendohet se jane te kundershtareve te regjimit diktatorial te Enver Hoxhes. “Zbulimi” i kesaje varreze te madhe u be nga nje person qe kerkonte eshtrat e babait te tij. Ne shtypin shqiptar u njoftua “zbulimi” i eshtrave si nje lajm i rendomte. Thuhet se policia dhe prokuroria “reaguan zyrtarisht”. Qeveria formoi nje grup te posacem qe do te merret me kerkimin dhe identifikimin e te ekzekutuarve nga regjimi komunist. Njoftohet gjithashtu se Avokati i Popullit, shoqata te perndjekurve dhe antare te familjeve te “prekura” thone se, per cudi, kejo nuk na qenka e vetmja varreze viktimash te pafajsheme te komunizmit. Merret me mend gjithashtu se numeri konservativ i atyre viktimave te komunizmit qe nuk u dihet varri mund te jete rreth pes mije veta, ndoshta me shume.
Kane kaluar 20 vjete c’prej renjes se murit te Berlinit dhe pothuaj po varreza aq vjete nga renja e komunizmit ne Shqiperi. Pas lajmit te “zbulimit” te eshtrave qe mendohet se jane te viktimave te komunizmit dhe mungeses se reagimeve zemeruese ndaj lajmit ne shtyp dhe gjetiu, vete me vete mendova dhe beje pyetje: nese, (1): Shqiptaret jane te lodhur nga e kaluara e tyre komuniste, a po (2): vetem eshte nje indiference publike,ose (3) Zot ruajna nuk shohin gje kritike per ato qe kane ndodhur gjate asaj periudhe te zeze per shqiptaret. Fatkeqsisht une mendoj se te tri keto hamendje te mia jane te verteta.
Kejo indiference nga publiku i gjere dhe mos-veprimi zyrtar ne te gjitha nivelet zyrtare dhe jo-zyrtare, ka detyruar familjaret, sic ishte rasti ne Dajt, per te bere c’mos qe – ane mbane Shqiperise – te kerkojne eshtrat e familjareve te tyre me qellim qe tu bejne nje varrim dinjitoz te dashureve te tyre dhe te nderojne kujtimin e tyre. Sekretet qe ende mbulojne ekzistencen e varrezave ne mase ne Shqiperi, 20 vjet pas renjes se komunizmit, jane nje denim i rende ndaj nje klase kollaboracioniste dhe rolit te saje gjate asaj periudhe. Si rradhe ne ndonje vend tjeter post-komunist, ose post-fashist, viktimat e regjimit te Enver Hoxhes — te gjalle e te masakruar — nuk mund te gezojne dinjitetin qe meritojne, per derisa autoret e disa prej ketyre krimeve mbajne edhe sot detyra te larta ne shtet, qeveri, gjykata, polici e prokurori. Eshte e vertete se Shqiperia pati, pak a shume nje “tranzicion paqesor” ne demokraci, por per derisa viktimave te komunizmit nuk u njihet ajo qe u ndodhi, per derisa ato nuk kompensohen dhe per derisa ato nuk nderohen dhe nuk varrosen me dinjitet, aty nuk ka paqe shpirterore, e fatkeqsisht ndoshta as paqe shqoerore. Kejo njohje ose pranim mund te behet lehte nga njerez te ndershem e pergjegjes, pa ri-ngjallur emocionet brutale te se kaluares. Eshte pergjegjesi kombetare, por edhe nderkombtare, per te gjitha shtetet, qe te behen hetime rreth shkeljes sistematike te te drejtave themelore te njeriut kudo e kurdo. Ne Shqiptaret, me te drejte kemi kerkuar e vazhdojme te kerkojme nga Beogradi qe te bashkpunoje me autoritetet e shtetit te Kosoves per zbulimin e varrezave te medha ku kane perfunduar mijera shqiptare gjate spastrimit etnik ne Kosove. Nese kete e kerkojme nga armiqet tane, ne kete periudhe te historise sone, duhet te jemi te gateshem qe nje here e mire te njohim dhe te denojme krimet e bera nga shqiptari kunder shqiptarit, gjate regjimit komunist. Kete e kane bere shume vende evropiane post-komuniste e post-fashiste, me qellim pajtimi kombetar. Eshte e veshtire te imagjinohet se ish-udheqsit komuniste, ende te gjalle, duke filluar nga Ramiz Alia e Nexhmije Hoxha e deri tek nje polic i rendomte – nuk dine se ku ndodhen keto varreza te medha qe mbajne eshtrat e kundershtareve te tyre politike. Atyre u ka ardhur radha te flasin haptas per krimet e ketij sistemi qe Ronald Reagan e quante nje system te ligsht dhe genjeshtra e madhe e njerezimit.
Megjithse nuk jam ne kontakt me shume nga familjaret e viktimave komuniste, nga ata qe njoh dhe me te cilet kam biseduar, asnje prej tyre nuk eshte per hakmarrje, por vetem duan qe tu kethejne te dashureve te tyre dinjitetin me dicka aq elementare sa eshte varrimi dhe e drejta per ti vajtuar ata, gje qe eshte nje praktike e perbashket ne te gjithe njerzimin, e sidomos tek ne shqiptaret. Do te ishte gjithashtu nje akt njerzor dhe besoj nje lehtesim shpirteror per ta, neqoftse vrasesit komuniste ne mesin tone, te identifikonin varrezat e viktimave te komunizmit, te kerkonin falje nga te afermit e tyre te gjalle, dhe te kerkojne falje para shoqerise. A eshte kejo dicka shume per te kerkuar prej tyre? Prokuroria ndoshta mund tu ofroje atyre mos ndjekje penale ne shkembim per informata.
Sa me shume kohe qe te kaloje, kam frike se e verteta per komunizmin ne Shqiperi dhe per veprat monstruoze te tij mbi popullsine qe e kundershtonte, po zhduket nga ndergjegjeja e perbashket e shqiptareve. Eshte detyre e te gjithe atyre qe besojne ne te verteten dhe e gjithe atyre qe duan te ndertojne shtetin mbi te verteten dhe mbi vlerat kombetare te atyre qe u viktimizuan per mbrojtjen e tyre – qe kujtimet e tmershme nga komunizmi te mos hidhen ne pus dhe te mos harrohen pergjithmone, pasi historia qe harrohet mund te perseritet.
Eshte e vertete se gjate 1980-ave, komunizmi ne te gjithe Evropen kishte filluar te kalbej ideologjikisht, ekonomikisht dhe ushtrarkisht, por ishte udheheqja politike e Presidentit te atehershem amerikan Ronald Reagan dhe udheqeheqja shpirterore e Papes Gjon Palit te dyte qe me ne fund solli ne renjen e Murit te Berlinit dhe lirine e mbi 300-milion vetave.
Presidenti Reagan, ne fjalimin e tij ne Berlin me 1987, pat thene se “ky mur do te shembet. Ai nuk i ben ball se vertetes. Ai nuk i ben ball dote lirise.” Ashtu edhe ndodhi.
Shpresojme qe edhe muri shqiptar, qe gjithnje ndane te verteten nga krimet dhe gnjeshtrat e regjimit komunist te shembet njehere e mire, ne nje fryme drejtesie. Shoqeria shqiptare duhet pa tjeter te sjelle drejtesi per viktimat e komunzimit – mos tjeter ata, ne minimum, meritojne, gjetjen e varrezave dhe identifikimin e viktimave, me qellim qe familjaret te gjejne nje fare lloj paqeje per vehten e tyre dhe si rrjedhim per shoqerine shqiptare ne pergjithesi.

Homoseksualizmi si standard

Nga Hamdi Nuhiju
Republika e Maqedonisë, qysh prej themelimit të saj si Republikë, e ka definuar kahun e saj ideologjik dhe rrugën se nga duhet të ecë. Ka pranuar me vetëdashje sistemin demokratik dhe iniciativën evropiane për t’u integruar në të gjitha unionet perëndimore ekonomike, politike dhe ushtarake. Këto tre sfera, ose elemente të një ndërtese të madhe, janë baza rreth së cilës gravitojnë të gjitha shtetet në rruzullin tokësor.
Në botë janë krijuar shumë unione, duke u bazuar mbi aspektin ekonomik, politik dhe ushtarak. Më të fuqishmit janë Bashkimi Evropian dhe NATO, duke përfshirë edhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Të gjitha shtetet në botë synojnë që të bëhen pjesë e këtyre unioneve, duke mos përjashtuar as Maqedoninë. Disa janë bërë më herët pjesë të këtyre unioneve, disa prej fqinjëve tanë më vonë, por kryesorja është se të gjithë janë orientuar drejt kësaj rruge. Por, për t’u bërë anëtar i këtyre unioneve, shtetet pretendente duhet që të plotësojnë kushte dhe standarde të vendosura nga ana e këtyre unioneve. Në rastin e mosplotësimit të këtyre standardeve nga ana e vendeve që synojnë të bashkohen me këto unione, këto unione iu japin këtyre vendeve përgjigje negative ose iu vendosin bllokadë. Ndërsa në rast se plotësohen standardet e kërkuara, atëherë ka gjasa që këto vende të jenë pjesë përbërëse të këtyre unioneve. Shpeshherë standardet janë të dyfishta, të padrejta dhe mbi to ndikon politika. Mund të bëjmë një krahasim mes të Shqipërisë dhe Greqisë. Greqia e orientuar skajshmërish nga religjioni ortodoks dhe me sy nga lindja u pranua në Unionin Evropian dhe në NATO para Shqipërisë. Madje, Shqipëria për t’u pranuar në Unionin Evropian duhet që të plotësojë ende më shumë kushte dhe standarde. Për nga sistemi, Shqipëria ngjante shumë me Bashkimin Evropian, ngaqë ishte dhe është vend i deklaruar laik. Demokracia është e bazuar mbi laicizëm dhe këtë mendimtarët evropianë e dinë shumë mirë. Por, ndërhyrja e interesave politike, shpeshherë, ndërton standarde të dyfishta për shtete të caktuara në botë. Edhe pse Turqia i ka plotësuar prej kohësh të gjitha standardet e kërkuara nga ana e Bashkimit Evropian, megjithatë ajo nuk është pjesë e këtij institucioni ngaqë edhe për këtë shtet janë vënë standarde të dyfishta. Krahasimet mund të na sjellin deri tek shteti ynë fqinj Bullgaria dhe Maqedonia, të cilët për nga niveli i zhvillimit ekonomik gati se nuk dallojnë prej njëri-tjetrit. Bullgaria u pranua në Bashkimin Evropian, ndërsa Maqedonia duhet të presë që të plotësoj standardet e kërkuara nga ana e Bashkimit Evropian. Standardet nga ana e Unionit Evropian, ose Bashkimit Evropian, janë të ndryshme.
Disa janë të logjikshme, e disa prej tyre nuk janë të logjikshme. Shpeshherë këto standarde janë si kërkesë ose formë e nënshtrimit të plotë të shteteve të cilat synojnë që të bëhen pjesë e këtyre instancave. Në ndërtimin e kërkesave ose standardeve nga ana e politikbërjes në Evropë, ndikojnë shumë edhe lobet më të fuqishme në botë momentalisht. Sipas renditjes, në vend të pare vjen lobi çifut i cili vepron në të katër anët e rruzullit tokësor dhe, menjëherë, në vend të dytë vjen lobi i homoseksualëve i cili ka dorë në politikbërjen evropiane. Këto lobe kërkojnë që t’i nënshtrojnë vendet që synojnë të bëhen anëtare të Bashkimit Evropian. Rastin më të freskët e kemi me Kosovën, Shqipërinë dhe Maqedoninë ku kërkohet qartë definimi i disa gjërave që bien në kundërshtim me natyrën njerëzore. Në Kosovë, qysh në versionin e parë të kushtetutës, shënohen të drejtat dhe obligimet e popullsisë ‘gej’ në Kosovë. Ky veprim anti-njerëzor ligjërohet dhe bëhet pjesë konstituive e sistemit politik dhe ligjor në Kosovë.
Të drejtat dhe obligimet e këtij grupi njerëzish në Kosovë janë të definuara me ndikimin e lobeve të ndryshme, ose edhe me presionin e fuqishëm ndërkombëtar. Kjo gjë është zgjidhur qysh moti edhe në Bosnje dhe Hercegovinë, nga ana e Federatës së atjeshme.
Në Shqipëri, si shpërblim për futjen në NATO, u bë lejimi i homoseksualizmit dhe ndërtimi i këtij lejimi mbi baza ligjore. Tashmë homoseksualët janë të pranuar ligjërisht si komunitet në Shqipëri dhe ata mund të veprojnë lirshëm dhe të thërrasin edhe të tjerët lirshëm në prishjen e natyrës njerëzore. Ndërsa në Maqedoni ende nuk janë të definuara qartë çështjet e të drejtave dhe obligimeve të komunitetit ‘gej’. Ka shumë vërejtje në punët ligjore të vepruara deri më tani dhe, si duket, përmes këtyre vërejtjeve, Bashkimi Evropian po ndërton qëndrim të ri politik ndaj Maqedonisë. Këto ditë, organizata “Human Rights Watch” i dërgoi një letër kryeministrit të Maqedonisë, Nikolla Gruevskit, ku është kritikuar ligji për të drejtat dhe obligimet e popullatës së orientuar seksualisht ndryshe prej natyrshmërisë. Në letër theksohen diskriminimet që janë bërë ndaj kësaj popullate dhe kërkohet që të intervenohet në këtë ligj dhe të mbrohen të drejtat e homoseksualëve. Sipas të gjitha gjasave, ky apel ose kjo kërkesë e kësaj organizate është më me rëndësi sesa mijëra e miliona kërkesa të shqiptarëve të Maqedonisë që diskriminohen për çdo ditë, gati prej të gjitha ligjeve në Maqedoni.

Historiani grek zbulon të vërtetën historike

Petrika GROSI
Vitrinës të librit shqip i është shtuar një tjetër vëllim me mjaft interes. Bëhet fjalë për historinë dhe ngjarje të rëndësishme, të cilat kanë shkatërruar minoritete të ndryshme në Greqi, e mes tyre flitet edhe për çamët e Çamërinë, madje sipas botuesit shqiptar, me tepër objektivitet. “Dalja në qarkullim e librit të historianit Jorgos Margaritis ‘Bashkëpatriotë të padëshiruar’, të dhëna mbi shkatërrimin e minoriteteve të Greqisë është ngjarje jo vetëm se plotëson një boshllëk në botimet për këtë problem, por edhe se vjen nga një historian i vendit fqinj”, shprehet botuesi Genti Gjonaj. Ai vijon më tej se “Për fat të keq, ndryshe nga botimet letrare, lexuesi shqipar është më pak i njohur me veprat e historianëve, grekë e veçmas me ato që trajtojnë marrëdhëniet mes dy vendeve e popujve tanë apo fatin e minoritetit shqiptar çam në Greqi.” Ndryshe nga qëndrimet e Athinës zyrtare apo pseudo-shkencë tarëve të indoktrinuar, të cilët ngulmojnë që Greqia nuk ka pasur kurrë ndonjëherë probleme me komunitetet, historiani Jorgos Margaritis sjell fakte mbi të kundërtën, duke dëshmuar kështu ndërhyrjet dhe padrejtësitë që shteti grek ka kryer ndaj minoriteteve ndër vite dhe diskriminimin e vazhdueshëm të tyre. I mbështetur në tekste të botuara dhe burime të shumta arkivore, historiani fshat Margaritis trajton fatet e komunitetit hebre dhe minoritetit shqiptar çam në Greqi. Kjo trajtesë vjen në rrafshin historiko- kronologjik, që pas kryengritjes së vitit 1821, pavarësisë së shtetit grek dhe deri në përfundim të Luftës së Dytë Botërore. Besnik i parimit të të vërtetave që jep historia, larg ndikimit të politikës dhe nacionalizmit ekstrem, autori konkludon se shteti i pavarur grek që në fillimet e jetës së tij nuk u mësua të jetojë me komunitetet dhe minoritetet e tjera, pra me fe tjetër dhe me origjinë tjetër kombëtare. Sa i takon përmbajtjes të këtij libri, pjesa e parë me kapitujt “Antisemitizmi grek: një udhëtim, 1821, 1891, 1931”, “Shfarosja e hebrenjve të Greqisë: Ideologjia, tensionet shoqërore dhe koniuktura”, “Hebraizmi grek dhe Rezistenca Antifashiste”, “Kisha Ortodokse Greke dhe Holokausti”, Jorgos Margaritis paraqet fakte tronditëse që dëshmojnë mbi shkatërrimin gradual të komunitetit hebre në Greqi, i cili arriti kulmin gjatë luftës së Dytë Botërore, veçanërisht në qytetin e Selanikut. Sipas historianit helen, në Selanik antisemitizmi grek mori formën e tij më luftarake dhe njëkohësisht më politike e teorike, duke ofruar në këtë mënyrë materialin e parë për zhvillimin e organizatave me karakteristika nacionaliste, por edhe naziste. Qyteti i Selanikut u bë epiqendra e dramës së hebrenjve në Greqi, e pasuar nga Janina, ishulli i Korfuzit, Volos etj. Hebrenjtë e Greqisë, padyshim u bënë pjesë e “zgjidhjes përfundimtare”, të cilën e frymëzuan, e organizuan dhe e realizuan nazistët në shkallë mbarë evropiane. Gjithsej, nga afro 70. 000 hebrenj grekë në vitin 1940, më shumë se 50. 000 prej tyre u shfarosën në kampet e vdekjes, pra shumë që e tejkalon 70%. Shifrat, shkruan autori parashtrojnë pyetje të caktuara vendimtare, përgjigjia e të cilave i referohet tërthorazi ose drejtëpërdrejt shoqërisë greke, klimës që mbizotëronte në të, si dhe koniukturat gjatë periudhës së pushtimit. Ndërsa në pjesën e dytë të librit, “Peripecitë e çamëve deri në dëbimin e tyre gjatë dhjetëvjeçarit të 40-ës”, Margaritis e njeh lexuesin me fatin tragjik të minoritetit tjetër historik në Greqi (çamët). Periudha së cilës i referohet autori janë vitet 1912-1944. Historiani ndjek në rrafshin historiko-kronologj ik, politikën e qeverive të ndryshme greke ndaj minoritetit shqiptar të Çamërisë, dëbimet sistematike të këtij minoriteti, egërsinë e tmerrshme të nacionalistëve grekë në kurriz të çamëve deri në fund të Luftës së Dytë Botërore. Sipas historianit grek, shkatërrimi i minoritetit çam përbën një ngjarje unike në Greqinë e vitit 1940. Shkatërrimi i këtij minoriteti, dhuna e përdorur, dëbimi masiv i çamëve nuk mund të krahasohet me shkatërrimin e komuniteteve hebraike, vepër e nazistëve gjermanë në kuadrin e “zgjidhjes përfundimtare”, me gjithë veprimet dhe bashkëveprimet pasive të faktorëve grekë në këtë proces. Madje sipas tij, ndoshta ky akt i shëmtuar nuk mund të krahasohet as me fatet e sllavomaqedonasve gjatë së njëjtës periudhë, i cili u lidh me konfliktet e përgjithshme në hapësirën greke dhe veçanërisht me Luftën Civile. “Fati i çamëve, shkruan Margaritis, nuk ka asgjë të përbashkët as me peripecitë e asaj kohe të autonomistëve vllahë dhe as me ato të myslimanëve të Trakës.” Del qartë se kemi të bëjmë me spastrim etnik ose më saktë një shpërthim të dhunës, që synonte mbylljen e çështjeve të minoriteteve me metodën më radikale, zhdukjen e popullsive minoritare. Të rëqethin faktet tronditëse jo vetëm të muajve të parë të vitit 1913 (pas rënies së Janinës dhe kur Çamëria u pushtua nga ushtritë greke), të viteve 1923-1926, 1930-1940, por veçanërisht ato që Jorgos Margaritis, jep për qytetin e Paramithisë më 27 qershor 1944: “Me gjithë premtimet, më 27 qershor qyteti u kthye në thertore. Me qindra e qindra vetë, numri është i panjohur, por ndoshta afrohet rreth pesëqind personave, u vranë me mënyrat më çnjerëzore brenda dhe përreth qytetit. Keqtrajtimi i përgjithshëm i grave dhe rrëmbimi i pasurive, e plotësonin këtë kuadër.” Gjithashtu, historiani Margaritis flet në këtë vëllim edhe mbi spastrimet e bëra nga grekët mbi fshatrat myslimane në jug të Kalamait, me dëbimin e banorëve në veri të lumit dhe kryesisht në zonën e Sajadhës e të Filatit. Më tej trajtohet rikthimi i shumë çamëve në dhjetorin e vitit 1944 dhe akti final i tragjedisë së tyre; Pas marrëveshjes së Varkizës, grupet e Lidhjes Demokratike Kombëtare Greke, që ishin strehuar në Korfuz, si grupe të Gardës Kombëtare, u kthyen në Çamëri. Ata vazhduan veprën kriminale të lënë përgjysmë dhe masakruan qindra çamë të tjerë në Filat dhe në rrethinat e tij. “Kështu mbyllet sipari i tragjedisë çame, bashkëqytetarë ve tanë të vjetër që u vranë barbarisht në emër të spastrimit kombëtar dhe fetar”, shprehet historiani grek. Për ata që nuk e njohin, historiani Jorgos Margaritis lindi në Athinë në vitin 1954. Ai jep historinë moderne në degën e shkencave politike në Universitetin “Aristoteli” të Selanikut. Në veprat e tij, Margaritis, është marrë kryesisht me Luftën e Dytë Botërore në Greqi, Rezistencën Greke si dhe me një nga periudhat më tragjike të popullit grek, Luftën Civile.

PITER FEITHIT NUK KA KUSH T’I SHKRUAJË

(Faktori ndërkombëtar me strategjinë e re për veriun përveçqë nuk sjell asgjë të re në raport me veriun, ai e vazhdon politikën e vjetër ndaj Kosovës në përgjithësi. Strategjia e Piter Feithit për veriun përveçqë është e vjetruar, ajo është edhe mjaft absurde: ajo pret pajtimin e serbëve për t’iu nënshtruar institucioneve të Kosovës!!! Dhe, merreni me mend, kjo strategji i ka fituar duartrokitjet e përgjithshme (!), sidomos të Qeverisë së Kosovës (!!!).

Avni KLINAKU
Kryetar i Lëvizjes për Bashkim
Se situata në veri të Kosovës tash e dhjetë vjet nuk ka shkuar duke u përmirësuar, por duke u keqësuar, për këtë pajtohen të gjithë. Se situata në veri ka qenë faktori kryesor i jostabilitetit në krejt Kosovën, edhe për këtë pajtohen të gjithë. Se veriu është duke mbajtur peng zhvillimin ekonomik, përparimin e përgjithshëm dhe sidomos të drejtën e Kosovës për vetëvendosje, edhe ky është një fakt i padiskutueshëm (u pajtuan, s’u pajtuan të gjithë!). Ajo për të cilën tani për tani pajtohen shumica dhe për të cilën do të zhgënjehen të gjithë është strategjia e re për veriun si zgjidhje e situatës.
Pa u thelluar në detaje të strategjisë në fjalë, është i tejdukshëm fakti se për të pasur sukses kjo strategji kërkohet një kusht i cili faktikisht nuk mund të përmbushet. Dhe ai kusht është hiç më pak e hiç më shumë se sa pajtimi i serbëve në veri për t’iu nënshtruar institucioneve të Kosovës! Për këtë madje kërkohet edhe pajtimi i Beogradit! (Këtë e deklaron vetë Piter Feith, autori i deklaruar i strategjisë).
Le ta analizojmë këtë situatë me qetësi.
A është e logjikshme që në situatën e dhënë, pra në raportet Kosovë-Serbi dhe në situatën në veri, të pritet pajtimi i serbëve për nënshtrim ndaj Kosovës? Pse duhet të heqin dorë ata nga kontrolli i situatës dhe i territorit dhe nga të gjitha të mirat që u sjell kjo gjendje? A nuk kanë kaluar dhjetë vjet duke i lutur serbët e veriut të Kosovës dhe Beogradin që “ta pranojnë realitetin e ri”? A nuk kanë qenë dhjetë vjet të mjaftueshme për të parë se lutjet e tilla janë kundërproduktive? Situata nuk ka shkuar duke u përmirësuar, e as që ka dhënë shenja të tilla. Përkundrazi! Situata në veri ka shkuar duke u keqësuar dhe tani atje serbët dhe Beogradi e kanë konsoliduar pushtetin e tyre. Sa më tepër të vazhdojë kështu (e strategjia e re për veriun paralajmëron vazhdim të gjendjes, e jo zgjidhje të saj) serbët dhe Beogradi do ta konsolidojnë edhe me mirë pushtetin e tyre në veri të Kosovës e do të vazhdojnë me shpërnguljen e shqiptarëve nga këto hapësira, të cilët, në këto kushte, nuk mund të rezistojnë gjatë.
Problemi i veriut të Kosovës është para së gjithash problem në mes të Kosovës dhe Serbisë. Por nuk duhet të harrohet për asnjë çast se në mes të Kosovës dhe Serbisë ekziston edhe një problem tjetër, problemi i shqiptarëve në Kosovën Lindore, i cili po heshtet padrejtësisht dhe heshtja e tij po na kushton për çdo ditë. Në të dyja rastet, si në veri të Kosovës, ashtu edhe në Kosovën Lindore, Serbia dhunshëm ka krijuar avantazhe të mëdha dhe po i realizon për çdo ditë qëllimet e veta: shpërnguljen e shqiptarëve nga të dyja rajonet.
Çfarëdo përpjekjeje që të bëhet, çfarëdo strategjie për veriun e Kosovës që të përpilohet nuk do të këtë sukses në qoftë se nuk e ka parasysh se problemi shqiptaro-serb nuk ka marrë fund, e sidomos nëse e anashkalon çështjen e pazgjidhur të Kosovës Lindore.
Përpjekjet për zgjidhjen e çështjes së veriut të Kosovës duke e anashkaluar çështjen e shqiptarëve në Kosovën Lindore nuk kanë kurrfarë gjasash që të përfundojnë me sukses, e sidomos jo në favor të Kosovës dhe popullit shqiptar.
Çështja e Kosovës Lindore lidhet ngushtë me veriun e Kosovës dhe që të dyja bashkë e përbëjnë pjesën e mbetur të problemit të pazgjidhur shqiptaro-serb. Dhe të dyja këto çështje janë objekt dhe mund të zgjidhen vetëm duke e respektuar parimin e vetëvendosjes së kombeve deri në shkëputje. Deri këtu çështja mund të shkojë më lehtë duke këmbëngulur në aplikimin e parimit të reciprocitetit në zbatimin e të drejtave si për serbët në veri të Kosovës, ashtu edhe për shqiptarët në Kosovën Lindore. Dhe kjo duhet të jetë shtylla kurrizore e strategjisë për veriun. Dhe vetëm atëherë strategjia për veriun do të fillojë të japë rezultate. Këtë duhet t’ia thotë dikush Piter Feithit. Por, siç duket, atij nuk ka kush t’i thotë asgjë, sepse të gjithë janë të zënë me duartrokitjet e tyre të zakonshme, duartrokitje të cilat popullit shqiptar në përgjithësi dhe popullit shqiptar në Kosovën Lindore në veçanti po i kushtojnë shumë.

Alexandra Stiglmayer : KE po punon shume ngadale per vizat

aleksandra Në pritje për viza
Drejtoresha e projektit të vizave Shengen në ESI, Alexandra Stiglmayer, thotë në një intervistë për BBC-në se, nëse Komisioni do ta përshpjetonte punën e tij, do të mundej që të bënte rekomandimin për Shqipërinë në kohë për t’u aprovuar nga Parlamenti Evropian para verës së ardhshme. Komisioni Evropian është kritikuar se po vepron me ngadalësi në vlerësimin e kritereve për të lejuar Shqipërinë që të ketë regjim pa viza me vendet e Shengenit brenda këtij viti. Organizata studimore, Nisma Evropiane e Stabilitetit (ESI), thotë në një reagim të saj pasi misionet vlerësuese të Komisionit kanë përfunduar këto ditë vlerësimin e kritereve nga Shqipëria, se kalendari i Komisionit “sugjeron se kur është fjala për çështje ‘urgjente’ aplikohen standarde të dyfishta për vende të caktuara në Ballkan.

Misioni vlerësues i Komisionit Evropian përfundoi javën e shkuar shqyrtimin e plotësimit të kushteve nga Shqipëria për çështjen e regjimit pa viza në vendet e Shengenit.
– Ata kanë shqyrtuar të gjitha çështjet që janë kushte për të ofruar udhëtim pa vi parlament za. Me sa dij unë javën e kaluar përfundoi i ashtuquajturi Bllok 2, që do të thotë çdo gjë që ka të bëjë me kontrollin e kufijve dhe migrimin e paligjshëm, por më parë një mision tjetër shqyrtoi çështjen e luftës kundër krimit të organizuar dhe korrupsionit dhe në dhjetor ka pasur një tjetër mision që shqyrtoi sigurinë e dokumentave, nëse pasaportat biometrike plotësojnë të gjitha kushtet.
Çfarë do të ndodhë tani? A është kjo mundësia e fundit që autoritetet shqiptare kanë për të plotësuar kushtet për të marrë regjimin pa viza?
– Kjo nuk është mundësia e fundit, sepse, edhe në rastin më të pamundur, nëse Shqipëria nuk ka bërë një punë të mirë, Komisioni do të bënte një mision tjetër vlerësues pak kohë më vonë. Por kjo ka shumë pak mundësi të ndodhë. Komisioni, bazuar në raporte të mara nga qeveria shqiptare, e ka ditur afërsisht se cila ka qenë gjendja, dhe ky mision ka shkuar atje thjesht për të verifikuar në terren, se si është gjendja. Pra, bazuar në këtë, Komisioni do të bëjë tani një vlerësim të përgjithshëm dhe të rekomandojë udhëtim pa viza për Shqipërinë, ose, në rastin më të keq, të rekomandojë udhëtim pa viza me kushtin që të zgjidhet në muajt e ardhshëm ndonjë çështje që mund të ketë mbetur pa u zgjidhur.
Pasi Komisioni bën rekomandimin, atëherë gjithë këtë procedurë duhet ta aprovojë Parlamenti Evropian?
– Komisioni Evropian duhet të propozojë amendimin e ligjit që përcakton vendet qytetarët e të cilave mund të udhëtojnë pa viza në zonën e Shengenit dhe ato vende qytetarët e të cilave kanë nevojë për vizë. Pra, Komisioni shkruan propozimin zyrtar dhe pastaj Parlamenti Evropian duhet ta miratojë, dhe pas tij duhet ta miratojë edhe Këshilli.
Në një raport të fundit nga organizata juaj, Nisma Evropiane e Stabilitetit, ju sugjeroni se kur është puna “për çështje urgjente aplikohen standarde të dyfishta për vende të ndryshme të Ballkanit”, dhe ju sugjeroni se mund të ketë vonesë në marrjen nga Shqipëria të regjimit pa viza në BE.
– Po, sepse vitin e shkuar, kur Serbia, Mali i Zi dhe Maqedonia morën regjimin pa viza në nëntor, si Parlamenti Evropian ashtu edhe Këshilli thanë se ata shpresonin se Shqipëria dhe Bosnia do ta marrin këtë sa më shpejt që të jetë e mundur. Dhe ata thanë se kjo duhet trajtuar si një çështje urgjente dhe i bënë thirrje Komisionit që të paraqesë një propozim legjislativ për ta ndryshuar ligjin përkatës sa më shpejt.
Por tani, sipas kalendarit të tanishëm të Komisionit, është e pamundur që Shqipëria dhe Bosnja të marrin udhëtim pa visa para verës, sepse të gjitha këto procedura: shkruajtja e propozimit nga Komisioni, procedura e konsultimit dhe miratimit të brendshëm, kalimi në Parlamentin Evropian, komisionet e parlamentit, dhe pastaj në Këshill, e gjitha kjo do kohë dhe për momentin nuk duket se Komisioni do ta paraqesë propozimin aq herët që ky proces të zhvillohet para verës, dhe e gjitha kjo është në kontradiktë me atë që Parlamenti dhe Këshilli kërkuan vitin e shkuar.
A mendoni ju se ka një mungesë vullneti politik nga ana e Bashkimit Evropian për këtë çështje?
– Nuk mendoj se është domosdoshmërisht mungesë vullneti politik nga ana e të gjithë BE-së , por për momentin është Komisioni që po punon shumë ngadalë. Unë vetëm mundem të spekuloj për arsyen pse. Nuk mendoj se ka qëllim për të punuar ngadalë, por këta njerëz duan të kenë sa më shumë kohë që të jetë e mundur në dispozicion për të bërë punën e tyre. Ata nuk duan të bëjnë premtime të shpejta.
Ne besojmë, megjithatë, se ndërsa Këshilli dhe vendet anëtare thonë se kjo është një çështje prioritare, atëherë ka vullnet politik për ta bërë këtë sa më shpejt. Dhe ne mendojmë se vitin e shkuar pati një vullnet politik për t’i dhënë disa vendeve të caktuara regjim pa viza, dhe si rrjedhim disa gjera u bënë shumë shpejt.
A mendoni ju se gjendja në Shqipëri, bllokimi politik atje, mund të ndikojë në vendimin që do të marrë Komsioni?
– Ne mendojmë se Komisioni do të përpiqet të jetë shumë objektiv dhe të mos konsiderojë ndonjë kusht, që nuk përfshihet në hartën e rrugës, si ato gjera që ne përmendëm: pasaporta biometrike, kontroll rigoroz të kufijve, lufta kundër krimit të organizuar. Ne e dijmë se disa vende anëtare kanë filluar tashmë të thonë se ndoshta nuk është mirë që t’i jepet Shqipërisë udhëtim pa viza gjatë kësaj periudhe të një bllokimi politik. Kjo është e gabuar, sepse procesi ka qenë shumë teknik. Vendet anëtare kanë thënë: “Ja ku janë këto 50 a më shumë kushte, kur ato të jenë plotësuar atëhere vendi meriton udhëtim pa viza”. Pra, futja tani në lojë e problemeve politike, nuk ka qenë ndonjëherë kriter, kështu që nuk duhet të ndodhë.
Kur pritet që Komisioni të thotë nëse Shqipëria i ka plotësuar kriteret?
– Ata kanë thënë se do ta japin vlerësimin e tyre në mesin e muajit prill, por kjo është tepër vonë. Sikurse e thashë, misioni i fundit vlerësues e përfundoi punën e tij javën e shkuar, dhe ne shpresojmë se ekspertët do ta paraqesin raportin e tyre para Komisionit sa më shpejt që të jetë e mundur. Dhe është plotësisht e mundur që ta shkruash një raport të tillë brenda një jave apo dy.
Pra, nëse Komisioni e merr këtë raport nga mesi i marsit, atëhere Komisioni duhet të përpiqet ta shkruajë raportin e tij të përgjithshëm deri nga fundi i marsit, që është gjithashtu e mundur që të shkruash një raport për dy vende brenda dy javësh. Dhe kjo do të lejonte që të gjitha hapat e tjera të merren pak më herët, që do të thoshte që Shqipëria, ashtu edhe Bosnja, të kishte regjim pa viza para verës nëse ato plotësojnë kushtet.
BBC

Nr. 135 i gazetës në print

Nga

Shqiperia Etnike

1 Qershor 2022

Lidhjet me Italinë, lidhje gjaku

Për njeriun mesatar e poshtë, nuk bëhet as se si fjalë, për përshtypje në lidhje jo vetëm kulturash, por edhe gjaku, me Italinë fqinje. Histeritë kanë eklipsuar histori. E ky njeri mesatar e poshtë, ka kohë që kërkon perëndimin pa ditur se pse, thjeshtë, o përmes vizash o përmes rrezikimit të jetës në rrugë pa rrugë. Para se të pyetesh kush je ti, duhet ta dishë vetë kush je ti. Desha të shprehem se shqiptarët jemi, më shumë se jemi kështu si jemi.
2000 vjet më parë, kur Jul Çezari u martua me Kleopatrën, romakët nuk i thanë Perandorit të famshëm, ç’ është kjo femër?
Kleopatra ishte shqiptare e fisme e një epoke më të avancuar se ajo e Mbretit Gent, i cili 168 vjet para Krishtit, kur Shkodrën e drejtuan Romaket për të vazhduar me plot shtatë shekuj ndërtim, lulëzim, zhvillim, qe vëndosur familjarisht në Romë, bri lumit Tiber. Buna aso kohe nuk e përmbytte Shkodrën. Shqipëria ishte Itali.
Ky fakt sillet në vëmëndje, pikërisht në këtë nëntë vjetor të veprimtarisë së konsullatës italiane në Shkodër, kur pas një ndërprerjeje prej 62 vitesh të marëdhënieve diplomatike me shtetin Italian, pra nga data 7 prill 1939 kur konsulli Salvatore Meloni u largua pas shtatë viteve shërbim, pikërisht më 20 janar 2001, dhjetë vjet pasi Shqipëria ishte plurale, konsullata, çuditërisht e vetmja perëndimore, çeli dyert e saj në Shkodër. Selia i hapi dyert në banesën tradicionale, aty ku konsulli italian Eugenio Durio pat aktivitet nga 30 dhjetori 1861, deri më 30 dhjetor 1866. Kjo banesë që edhe po e botojmë në fotografi, ka qënë pronë e familjes Parruca, një nga familjet e pasura e të njohura për biznes, të asaj kohe të ndritshme.
Veprat njerëzore dhe lidhjet e afërta që konsullata ka materializuar përgjata kësaj kohe e historie, janë mjaft evidente. Prioritet studentëve për bursa në universitetet italiane, stimulim kulture, zhvillim biznesi, konsulenca përmes takimeve e shkëmbimeve të përvojave, hapje hapësirash për viza të ndryshme për gjithkënd ka merituar çka ka kërkuar, është pikërisht vlerësimi që kanë marrë tre konsujt në këto nëntë vite, nga Pushteti e Media. E kur themi nga media, kemi para sysh edhe komunitetin, pasi gazeta jonë ka dëgjuar dhe publikuar në vazhdimësi, gjithçka lidhet me transparencën e shërbimin.
Stefano De Leo- s, konsull nga 20 njanar 2001 deri më 7 qershor 2003, këshilli bashkiak i ka dhënë titullin “Qytetar Nderi”. Roberto Orlando- s, konsull nga 9 qershori 2003 deri më 22 tetor 2006, gazeta “Shqipëria Etnike” i ka akorduar Dekoratën “Mik i Medias e Kulturës” dhe Këshilli Bashkiak titullin “Qytetar Nderi”, Stefano Marguccios, konsull nga 22 tetor 2006 e që vazhdon sërish, Unioni i Gazetarëvë Profesionistë të Veriut (UGPV Albania) i ka akorduar titullin e larte “Antar Nderi“ dhe këshilli bashkiak “Qytetar Nderi”.
Gazeta “Shqipëria Etnike”, që gjejmë momentin të kujtojmë se ka të njëjtën moshë me riçeljen e konsullatës italianë në Shkodër dhe që i ka ndjekur e publikuar deri në hollësi zhvillimet, është e bindur se akoma më shumë do ishte zhvilluar Veriu Shqiptar nga prania e trupës diplomatike italiane këtu, nëse politika e pushteti ynë do ishin në lartësinë e pritshme, së paku nga ata që i kanë votuar. Pra, definacionet e politikës e pushtetit me diplomacinë nuk kanë qënë aq lidhje monolite në një shoqëri tashmë Anëtare të Natos e aspirante për në familjen e madhe europiane.
Demokracia nuk është as modë që ndërrohet sipas stinëve, salloneve a bulevardeve, as formë që me një grusht jep e me një lopatë merr. Italia, me të cilën na lidhin të gjitha interresat, është një urë lidhëse dhe e vetmja urë mbi të cilën mund të kalojmë “lumin” që na ka lënë në “Itakë” me Bosnjën, Turqinë e Kosovën.
Ndoshta dikush, pra politologë të Brukselit, mund të na thonë ; Jeni si ata, si boshnjakët, turqit e kosovarët.
Kjo qëndron vetëm në dokumenta, por kurrsesi në realitet, në histori, në gjak, në gen, në shpirt. Po nëjse, vitin tjetër mbase kemi të drejtë të flasim shumë më qartë në pika që sot duam të lexohen jo në rreshta, por mes tyre. Sot qëllimi ynë është evidenca. Në aktivitetin ekonomik, investimet nga jashtë përmes ndermarrjeve të huaja e të përbashkëta, janë të lavdërueshme. Në veprimtarinë ekonomike, sipas të dhënave zyrtare të Ministriosë së Financave, Italia mban vëndin e parë me 35 % të numrit të ndermarrjeve, e ndjekur nga Greqia me 18 % dhe mëpastaj me gjithë botën, ajo pjesa tjetër, pra 47 %. Kjo merr vlerë shumë të madhe kur thua se biznesi kontribuon me 80 % të produktit të brëndshëm bruto.
Si rrjedhojë e krizës globale, eksportet e produkteve fason si veshje, konfeksione e këpucëri, vërtet kanë pësuar një rënie krahasuar më një vit më parë, por kjo “gropë” është shumë e cekët përballë “hendeqeve” me Rusinë a Kinën. Të duket paradoks i politikave kur qasjet janë drejt Kinës, Turqisë apo Botës Arabe, jo se nuk duhet, por se i kemi larg e këmbën e kemi hedh në rrugë për tjetërkund.
Në Veri, regjion ku dhe funksionojnë shumica e ndermarrjeve të vogla, të mesme e të mëdha italiane, meritë padyshim ka diplomacia e Italisë, përkushtimi i saj. Dy konsujt e fundit, Orlando dhe Marguccio kanë ditur të krijojnë marëdhënie të hapura e transparente me shtypin. Kjo ndoshta lidhet edhe me profesionet e tyre para se të hyjnë në “banesën” e diplomacisë. E shumëçka në këtë jetë, përkushtim është. Secili aty ku është.
Kush ka frikë të identifikohet kush është kush, nuk din ç` janë parimet e Brukselit, dhe pse, Europa është aleatja jonë natyrale, as pse mundësia e lëvizjes së lirë është vështirë ti pranohet atij që nuk ka shtet, nuk ka identitet, nuk ka synim të qartë e të dlirët. Është pra kjo, cilësia që prodhon koha. Çlirimet drejt qytetërimit, drejt mirëqënies jetike, drejt lëvizjes së lirë, nuk vijnë me përrralla, me bindje në ëndrra, por duke i qit në fund (me votë) ata të parët, normalisht ata që kanë humbur qëllimshëm rrugën drejt Perëndimit.
Cirkomanët politikë i lënë ku e ku numrat e “Dorolla Circus”. Këtu dallohet edhe veçantia edhe njësimi.
E veçanta është se tanët u sjellin telashe njerëzve, të dytët kënaqin gjithë njerëzit e Botës me akrobaci artistike.
E përbashkëta është se si të parët, si të dytët, në numrat e tyre, nuk kanë kafshë.
Por formulimi i së ardhmes kërkon dedikim vullneti, forcë besimi që është aty, në “kruskotin” e zhvillimeve historike të shoqërisë sonë. Me perëmdimin kemi pak dallim, për të mos thënë fare dallim. Jemi të lirë, me mundësi për zhvillim të lirë. Dhe kështu kemi rrugëtuar qyshkur u krijua toka. Kohrat na përplasën në dy periudha të errëta, një 500 vjeçare e një 50 vjeçare. Edhe kjo 50 vjeçarja është pushtim. Pushtim prej komunizmit satanik.
Ja, Mbreti Ahmet Zog, më 25 mars 1939, refuzoi një marreveshje të Benito Musolinit, ku mes pikave të tjera, Shqipërisë i ofroheshin të drejta të plota me Italianë, pra, unifikim. Pak ditë më vonë, më 7 prill, iku (fluturoi) Zogu. Më 12 prill 1939 një Asamble Kolaboracioniste i hoqi Kurorën Mbretërore Zogut dhe më 16 prill ia dha Viktor Emanuelit III, i cili mbretëroi për katër vjet e pesë muaj, pra deri më datën 8 shtator 1943 kur kapitulloi Italia, duke mbaruar mbretëria e saj. Shjqipëria aso kohe ishte ndër vëndet e zhvilluara, ndër më të respektuarat, ku siç thuhet edhe sot “hante qeni petulla”. Elita intelektuale normalisht ishte vite dritë para të sotmes.
Por sot kur kemi aplikuar për në BE dhe Europë e Bashkuar do të thote edhe mungesë kufijsh e doganash, fshirje edhe nga fjalori të diferencimeve raciale etj., mbase meriton diskutim një problem. Ata njerëz që lindën nga 12 prilli 1939 deri më 8 shtator 1943, a mund të kenë arsye, nëse është në vullnetin e tyre, të kërkojnë, pse jo, nënshtetësi italiane, pasi kanë lindur në një shtet të njësuar me Italinë?
Lufta e dytë Botërore që kish filluar më 1 shtator 1941 do përfundonte më 2 shtator 1945, ku Shqipërinë e vëndosi në krah me diktaturat, me merhumët. Kjo ishte arsyeja pse më i neveritshmi i gjithë historisë sonë, Enver Hoxha, i ndërpreu marëdhëniet me shtetin italian. Psikozë frike, mund të përkufizohet “filozofia” e shtetit komunist, ku aspro më shumë se me të huajt ishte me të vetët. Athtësia tanimë iku. Kemi qënë perëndim qysh para Krishtit.
Sokol Pepushaj

Mafia ballkanike e “levizjes se lire”

“Uji ka filluar te shterroje, por njerez mbyten me shume”! Eshte me mire t’ia besojme urtesise se popullit startin e nje problemi tashme shume vjecar qe po shoqeron Shqiperine e shqiptaret. Per rreth 45 vite ishte rregjimi komunist ai qe izoloi shqiptaret nga pjesa tjeter e botes, ndersa prej 20 vitesh kete po e realizon mese miri Bashkimi Evropian ne bashkepunim me klasen politike shqiptare. Thuajse dy dekada nga koha e thirrjes “E duam Shqiperine si e gjithe Evropa”, ne jo vetem nuk jemi pjese e kontinentit plak (sa i takon integrimit kuptohet, pasi gjeografikisht jemi ne kete kontinent me deshiren e Zotit!), por vazhdojme te enderrojme levizjen e lire pa viza ne te ashtequajturen “hapesire Shengen”. Sipas asaj cfare eshte premtuar, premtohet dhe do te premtohet per te pakten edhe disa muaj, Shqiperia eshte ne prag te liberalizimit te levizjes me vendet e Bashkimit Evropian. Ne fakt tashme ky nuk eshte vetem premtimi (i pambajtur) i rradhes i klases sone politike (pozite- opozite keto 20 vite), por edhe nje peshperitje e lehte (te pakten) e nderkombetareve qe madje kane vene edhe afate sic eshte korriku apo shtatori i ketij viti. Sic e thame ne fillim, “uji ka filluar te shterroje” (kane mbetur edhe pak muaj nga liberalizimi i pritshem) por nga ana tjeter “njerez po mbyten me shume” (eshte shtuar fluksi ne perfaqesite diplomatike i atyre qe kerkojne vize, por edhe i atyre qe duan te largohen nga Shqiperia pa pritur liberalizimin, nese do te vije).
Duke filluar nga 10- diteshi i trete i dhjetorit, disa vende te Ballkanit si Mali i Zi, Maqedonia dhe Serbia, kane fituar te drejten e levizjes pa viza ne hapesiren “Shengen”. Si zakonisht, Shqiperia por edhe Bosnje- Hercegovina mbeten ne “vagonin e fundit” te liberalizimit. Per shume arsye, shqiptaret e kane treguar veten si nje komb qe ka pasion te lere vendin ne drejtim te shteteve me te zhvilluara. Mund te kete shume arsye, qofte ekonomike, politike, konfliktuale qe shqiptaret deshirojne te largohen nga atdheu i tyre, por vlen te permenet se rreth 1/3 qytetareve te Shqiperise jetojne jashte kufinjeve shteterore. Mbase nje arsye e vlefshme e ketij eksodi te vazhdueshem (here i organizuar, here individual) ka te beje me vokacionin e shqiptareve si “qytetare te botes”, term i perdorur jo rradhe dhe me krenari prej shume syresh. A mund te mos perfitonin shqiptaret, te pakten nje pjese e tyre, prej liberalizimit te vizave per serbet, malazezet dhe maqedonasit? Natyrisht qe jo!
Disa jane para liberalizimit zyrtar te vizave me Malin e Zi, Maqedonine dhe Serbine, shqiptaret e interesuar te largohen nga vendi, moren masa per te perfituar edhe ata njesoj si qytetaret e shteteve te sipercituara. Sipas nje investigimi te realizuar nga gazeta “Shqiperia Etnike” u konstatua se shume qytetare nga Veriu i Shqiperise, u pajisen me pasaporta malazeze biometrike. Hetimet treguan se behej fjale per nje seri pasaportash biometrike malazeze, tek te cilat ne menyre te pashpjegueshme, nuk duhej te vendoseshin shenjat e gishterinjeve te mbajtesve te tyre. Kostoja e nje pasaporte te tille, bashke me udhetimin drejt vendit te destinacionit ne Bashkimin Evropian, varionte nga 3500- 4000 euro. Nje kusht i rendesishem per te siguruar nje udhetim te suksesshem drejt destinacionit, ishte njohja e gjuhes malazeze, duke patur parasysh se ne Malin e Zi ka nje minoritet shqipfoles te njejte me ate te Veriut te Shqiperise. Sipas investigimeve tona, deri ne keto dite te shkurtit, jane mese 100 personat qe kane perfituar permes itinerarit qofte tokesor (Greqi), qofte detar (Durres) qofte edhe ajror (Rinas). Ne disa raste kane qene familje te tera qe kane munduar te realizojne enderren e tyre me kete sistem. Ketu nuk perfshihen pakicat malazeze qe jetojne ne Veriun e Shqiperise, te cilat duke patur edhe dyshtetesine e mundshme, kane siguruar kete te drejte levizjeje automatikisht.
E njejta skeme e ngjashme, eshte perdorur edhe ne Maqedoni. Meqenese ky shtet ka rreth 25-40% te popullsise shqipfolese, nuk ka qene shume mundimshme te realizohej pajisja me pasaporta biometrike e shtetasve shqiptare, te cilet kerkonin te largoheshin drejt Evropes. Nese ne prag te hyrjes se Bullgarise ne BE ishin te shumte shtetasit maqedonas me kombesi bullgare qe kerkonin pasaporten e Sofjes, ne prag te liberalizimit te vizave te Maqedonise me BE-ne ishin me qindra shqiptaret e Shqiperise qe kerkuan edhe ata nenshtetesine maqedonase duke paraqitur dokumentacione nga me te ndryshmet per te vertetuar “kombesine si maqedonas”. Permes ketyre levizjeve, por edhe nderhyrjeve ne sistemin e prodhimit te pasaportave biometrike ne Maqedoni, eshte bere e mundur qe te sigurojne udhetimin drejt Evropes mbi 200 banore deri ne fund te janarit, kryesisht te lindje- juglindjes se Shqiperise. “Gjetja” e lidhjeve te gjakut me Maqedonine, ka patur nje kosto te ulet per shqiptaret e Shqiperise qe kerkonin pasaporta biometrike, nga 1500- 2000 euro. Per ata qe kerkonin te ktheheshin ne maqedonas pa patur asnje lidhje, kjo shifer ishte shume e larte nga 3000- 3500 euro per person.
Me te thjeshte duket se e kane patur shqiptaret ne lidhje me Serbine. Veriu i Kosoves, por edhe me gjere, ne mase ka aplikuar per pasaporta biometrike, pavaresisht se gjeografikisht dhe politikisht ishin nen nje admninistrate tjeter. Ne kete liste jane perfshire edhe mjaft shqiptare qe per nje arsye apo tjeter, jane vendosur ne Kosove qofte me lidhje krushqie, qofte edhe me “marifete” kombesie si ne rastin e Maqedonise. Edhe ne kete rast, si ne rastin e Malit te Zi dhe Maqedonise, ka qene avantazh njohja e gjuhes sllave, duke justifikuar edhe gjuhen shqipe permes pakicave shqipfolese ne keto treva te Ballkanit. Marrja e nje pasaporte biometrike per shqiptaret e Kosoves qe kane dashur te jene edhe nenshtetas te Serbise, ka qene gratis ndersa ata te “marifeteve” kane paguar deri ne 1500 euro per kete “sherbim”. Nuk mund te thuhet nje numer i perafert i perfituesve ne kete rast, por flitet per nje numer shume te larte, me i madh se ai i Malit te Zi dhe Maqedonise te marre sebashku.
Sipas gjasave, numri i perfituesve eshte shume me i larte se ai qe ka mundur te investigoje “Shqiperia Etnike” permes disa deshmitareve dhe natyrshem kurba vjen ne rritje per dite. Pas skafeve, gomoneve, kufinjeve tokesore dhe ujore, avioneve e trageteve shqiptaret serish arriten te sfidojne “Shengenin” duke u futur ne te pa liberalizim vizash, pavaresisht se “per sy e faqe” ndryshuan shtetesine, urojme perkohesisht.
Megjithate, etja e shqiptareve per Evropen, nuk mund te ngopej as me keto lehtesime te paparashikuara. Me te shumte ne numer, ata iu drejtuan perfaqesive diplomatike perendimore ne vendin e tyre me shpresen e sigurimit te nje vize, qofte edhe turistike, por per te provuar njehere “shansin” ne “token e premtuar”. Sipas “EMA”- Levizja Evropiane ne Shqiperi, ka patur nje shtim te aplikimeve ne perfaqesite diplomatike ne vendin tone gjate vitit 2009. Por ajo qe bie ne sy eshte shkalla e larte e refuzimit te vizave nga ambasadat dhe konsullatat, qe ne disa raste arrin deri ne 90% ose vetem 10% e atyre qe aplikojne, arrijne te marrin viza. Sipas disa investigimeve te bera nga “Shqiperia Etnike”, refuzimi i vizave ne mase duket se behet ne kuader “te korrje- shirjeve” te fundit ne prag te liberalizimit te pritshem per shqiptaret ne korrik apo shtator 2010. Aplikimi ne mase i shqiptare sjell te ardhura jo te vogla per shtete te ndryshme te BE-se duke llogaritur se kostoja mesatare e nje aplikimi per vize eshte 35 euro. Nga ana tjeter, refuzimi i vizes sjell krijon nje psikoze pamundesie per te interesuarit, te cilet kur iu refuzohet ne sportel, e kerkojne vizen tek sekseret qe per hir te realitetit, nuk kane munguar asnjehere dhe madje jane identifikuar shume lehte edhe nga qytetare te thjeshte. Keta seksese qe kryesisht qendrojne prane selive diplomatike perendimore, te mundesojne pa probleme marrjen e vizes direkt duke permendur emrin e titullarit, por pasi te paguhen jo me pak se 3500 euro per “sherbimin”. Nje nga skemat e perdorura ne keto raste, eshte edhe ajo e shfrytezimit te dokumentacioneve te “mbetura” ne perfaqesi diplomatike nga ata qe u jane refuzuar vizat dhe me ndryshime fare te vogla, kthehen ne te vlefshme per ata qe paguajne, per sa kohe do te kete nje rrjet qe perfundon tek zyrtaret e Zyrave te Vizave ne perfaqesite diplomatike te BE-se.
Te gjithe tashme jemi te bindur se ai qe ka deshiruar te lere Shqiperine me cdo kusht, e ka arritur ate me nje menyre apo nje tjeter sic edhe i permendem me lart. Liberalizimi i pritshem i vizave eshte nje arritje jo e vogel per Shqiperine e shqiptaret, por nje humbje jo e vogel per peshen e perfaqesive diplomatike te BE-se ne vendin tone. Njekohesisht do te jete edhe fundi i seksereve dhe rrjeteve ballkanike por edhe shqiptare te pajisjes me viza “Shengen” ne menyra te ndryshme per shtetasit nevojtare shqiptare.
Blerti DELIJA, Albert VATAJ

Gjakmarrja – plaga qe nuk mbyllet

Pas vitit 1990, nje nga fenomenet qe ka demtuar me shume shoqerine dhe familjen shqiptare, ka qene gjakmarrja. Ky fenomen mesjetar i bazuar ne Kanunin e Lek Dukagjinit, pasi qendroi i fshehur nen peshen diktatures komuniste, shpertheu ne mase te gjere duke shkaktuar viktima kryesisht ne Veriun e Shqiperise. Shifrat e perhapjes se kesaj “murtaje” nder shqiptaret, jane tragjike duke treguar se gjakmarrja eshte nje plage qe nuk mbyllet kurre.
Ajo cfare e ben gjakmarrjen te jete e tmerrshme- e pakrahasueshme me asnje fenomen tjeter, eshte pikerisht “marrja e gjakut” jo vetem tek “dorasi” (ai qe kryen krimin) por tek te afermit e tij. Keshtu rrethi i viktimave te gjakmarrjes zgjerohet jo vetem me te vraret e te plagosurit, por edhe me te ngujuarit dhe personat qe per te shpetuar jeten detyrohen te mos tregojne vendndodhjen e tyre.
Rasti i Arjan Gurit i datelindjes 10 janar 1988, raportohet si me domethenesi sa i takon shtrirjes se hakmarrjes tek te gjithe meshkujt e nje fisi te perfshire ne gjakmarrje. Pronesia e tokes e pazgjidhur akoma ne Shqiperi, ishte pikenisja e nje historie te trishtuar te gjakmarrjes dhe hakmarrjes. Ishte viti 1998, atehere kur Arjani ishte vetem 10 vjeç kur nisi edhe kjo histori tragjike. Nje konflikt pronesie ne mes familjes ne Dem Vataj dhe familjes Guri, i kishte vene ato kunder njera- tjetres. Ne nje nga mosmarreveshjet dhe zenkat e shpeshta te atyre koheve, pikerisht ajo e dates 20 maj 1998, nje pjestar i familjes Guri ka qelluar me arme ne drejtim te Dem Vataj, duke e lene te vrare ne vend. Kaq ka mjaftuar per te vene ne levizje rregullat e Kanunit te Lek Dukagjinit permes fenomenit te marrjes se gjakut apo sic njihet me shume gjakmarrjes. Familja e Dem Vataj ka marre hakun, duke vrare me 15 shtator te te njejtit vit Nikë Gurin, gjyshin e Arjanit, i cili e perserisim ne ate kohe nuk kishte mbushur akoma 11 vite jete.
Qe nga ai vit, keto dy familje jane ne gjak dhe nga frika e hakmarrjes ndaj njera- tjetres, jane te detyruara te ngujohen. Megjithe punen e bere nga shoqatat e pajtimit, deri tani nuk eshte bere e mundur qe keto familje te shtrijne doren e pajtimit mes tyre. Familja Guri, e cila i ndruhet hakmarrjes, eshte zhdukur pa adrese. Edhe djali Arjan Guri, i cili sot eshte eshte vetem 22 vjec, por i kercenohet seriozisht jeta nga hasmeria e familjes se tij me familjen Dem Vataj. Sic eshte thuhet ne Kanun, ai eshte shenjestra me e lakmuar e gjakmarrjes, pasi ekziston sot e kesaj dite “vrasja e me te riut dhe me te mirit te fisit” per te marre gjakun.
Ky rast tregon fare qarte pamundesine e shuarjes se fenomenit te gjakmarrjes ne Veriun e Shqiperise, percjelljen e hasmerise edhe ne breza te tjere te paperfshire ne ngjarje njekohesisht, tregon pafuqine e shtetit per ta frenuar, teksa shoqatat e pajtimit japin shifra vertete tragjike. Ne Shqiperi jane mbi 700 familje ne hasmeri me njera- tjetren, ku viktimat me te dhimshme jane pikerisht femijet dhe te rinjte, te cilet jane mbi 170. Sipas te njejtave burime, jane te shumta familjet te cilat jo vetem ngujohen, por edhe nuk ka asnje adrese per ta ose per te afermit e tyre qe jane ne qender te pushkes se gjakmarrjes.
Redaksia

Nano – president, pro dhe kunder

Historia e jetes se njerit prej “dinosaureve” te politikes shqiptare te pas vitit 1990, Fatos Nano ka qene ne qender te disa emisioneve televizive dhe gazetave ne vend gjate diteve te fundit. Pak kush ka dyshime qe edhe kjo dalje e fundit e ish- kryeministrit, ish- kryesocialistit ka si synim mbajtjen e tij ne jeten politike aktive te Shqiperise. Askush tashme nuk ka dyshime se jo vetem Nano, por edhe LMN-ja e PS-se po luajne me dashje apo pa dashje, me hir apo pahir ne dem te Edi Rames dhe te partise qe ai drejton qe nga viti 2005. Rrugetimi i Fatos Nanos, i LMN-se por edhe i mazhorances aktuale qeverisese, do te jete i perbashket edhe per disa kohe, sipas gjasave deri ne vtin 2012, ku eshte e qarte se Nano deshiron me force e shpirte te jete pasuesi i Bamir Topit si kryetar i shtetit.
Kjo enderr e Nanos por edhe e shume perkrahesve te tij, ka mbetur e tille ne shume raste, pergjate ketyre viteve, per tu ndalur ne perpjekjen me te forte te tij dhe mbeshtetesve me futjen ne gare perballe Bamir Topit dhe Neritan Cekes ne vitin 2007. Te gjithe faktoret politike te kohes, ne skene apo pas saj, me ze ose me nenkuptim, ishin pro nje kanididati te tille per kryetar shteti, edhe pse ishte rrezuar nga pushteti bashke me PS-ne nen peshen e akuzave kurrehere te provuara per korrupsion galopant. Posti i presidentit per Nanon, ishte njefaresoj kompensimi qe Berisha sipas gjasave ia kishte premtuar teksa ish- kryeministri i doli ne krah si presion ndaj opozites se Rames ne prag te zgjedhjeve vendore te vitit 2007. Megjithate, shume faktore, brenda dhe jashte Shqiperise penguan realizimin e endrrres se vetme politike ne Nanos, e cila per asnje rast nuk eshte shuar, por madje eshte forcuar nga viti ne vit.
I prezantuar si “autoritet politik” (shprehje e sajuar nga vete ai) Nano preferoi te largohet bute nga politika aktive. Gjate mandatit 2005- 2009, ai ishte ne zgrip te humbjes se mandatit, per mungesa afer 6- muajve (sic e parashikon Kushtetuta) pa arsye ne Kuvend. Megjithate, si asnje deputet tjeter, per Nanon jo vetem u mbyllen syte duke i dhene rregullisht rrogen, por edhe shperblime. Pozicionimi si AntiRama i Nanos, filloi qartas qe para qershorit 2007 (kur filloi beteja presidenciale), por u zhdavarit ne prag te zgjedhjeve te vitit 2009. Prijes per 15 vite i socialisteve shqiptare, Nano nuk ngurroi “te coje uje” ne mullirin e Berishes, ne dem te Edi Rames dhe krijeses se tij politike Partise Socialiste. “Borxhi” i Berishes ndaj Nanos vijonte te rritej nga java ne jave, nga muaji ne muaj ndersa perhere e me shume ish- kryesocialisti largohej nga strukturat por edhe zemrat e antareve te partise se tij. Ne prag te zgjedhjeve te 28 qershorit 2009 por edhe pas tyre, Nano krijoi nje kapital te rendesishem politik duke demtuar PS-ne e opoziten, ne favor te PD-se, por njekohesisht duke sponsorizuar LSI-ne e Ilir Meten per nje bashkepunim te mevonshem me qeverine e kryeministrit Berisha.
Cdo politikan eshte ne tregun politik per te akumuluar kapital sa me te madh politik, duke treguar disa vlera sic jane konsekuenca, karizma, vendosmeria por edhe fleksibiliteti ne momente te caktuara. Nano ne fakt qe pas lirimit te zyres si prijes i popullit “roze”, ka treguar pak ose aspak ne kete drejtim. Me sakte, nese eshte treguar ne lartesine e epiteteve te lartcituara, i ka vene dukshem ne sherbim te kryeministrit Berisha dhe indirekt ne mbeshtetje te karrikes se enderruar presidenciale. Duket qarte se nese gjithcka do te ishte ne doren e mazhorances aktuale, Nano nuk do te kishte asnje veshtiresi te vihej ne krye te shtetit shqiptar, te pakten ne votimin e trete ne Kuvend qe parasheh vetem 71 vota deputetesh, pas ndryshimit te bekuar edhe nga Edi Rama te Ligjit Themeltar te Shtetit.
Por a do te jete gjithcka ne doren e mazhorances ne momentin kur do te diskutohet zgjedhja e pasuesit te Bamir Topit ne vitin e larget por edhe jo shume, 2012?
Kriza politike 8- mujore, e pranuar tashme jo vetem nga Edi Rama dhe nderkombetaret por edhe vete Berisha, ka ndryshuar shumecka ne skakieren e politikes shqiptare. Se pari, duhet te gjendet nje zgjidhje e konfliktit te hapur opozite- mazhorance, te cilet edhe pse kane pranuar idene e sugjeruar nga KiE per tu ulur ne nje tryeze, jane intranzigjente ne kerkesat e tyre ne lidhje me hapjen ose jo te kutive te votimit. Se dyti, nese do te gjendet nje zgjidhje ne tryezen e kryesuar nga presidenti Topi, cila do te jete ajo? Hipotezat variojne nga qeveria teknike, bashkeqeverisje e gjate per integrimin PS-PD deri ne vitin 2013 por edhe zgjedhje te parakohshme duke unifikuar dy pale zgjedhje ne nje vit.
Se treti, realizimi i sejciles nga hipotezat e mesiperme, do te sjelle shume ndryshime ne vend. Sipas gjasave, PS-ja dhe Rama do te duhet te jene “firmetare” bashke me Berishen e PD-ne te te gjithe hapave qe mund te ndermerren ne vijim, qofte edhe per presidentin e ri te vendit. Precedenti eshte ai i vitit 2002 dhe “dashurise” 6- mujore Nano- Berisha qe krijoi institucione kushtetuese bipartizan, qe realisht rezultuan te deshtuara.
Se katerti, me tryezen e partive per daljen nga krize dhe me nje sukses te mundshem te saj, presidenti Topi natyrisht do te fitonte kredite, duke e nxjerre dukshem nga hija ne te cilen eshte munduar te lere mazhoranca aktuale. Megjithese votimi do te behet ne Kuvend, mbeshtetja nderkombetare do te ishte nje faktor rilevant ne nje rikandidim te mundshem, gjithmone ne kuader te nje bashkepunimi te pritshem PD- PS.
Se pesti, ne momentin e realizimit te paqtimit PS-PD pas nje tryeze te suksesshme, Nano do te ishte nje lojtar jo shume i vlefshem, jo shume me peshe ne politiken shqiptare. Kandidimi i tij, eshte e veshtire te realizohet ne keto kushte, edhe sipas skemes se “te pabindurve” ne opozites ne vitin 2007.
Ne kohe te ndryshme te historise 20 vjecare shqiptare, Nano ka qene armik por edhe mik, qofte i Berishes, qofte i Rames. Berisha per rreth 4 vite, i rezervoi edhe burgun e Bences, ndersa Nano permes Ilir Metes, e beri Berishen te shijoje per disa ore qelite e ftohta te Kavajes si i shoqeruar. Nano deklaron se e mori “me thonj te paprere” nga Parisi Edi Ramen per ta bere minister te Kultures ne vitin 1998, por ketij individi kryeministri i asaj kohe i besoi marrjen e “keshtjelles” kryeqytetase te PD-se, Tiranen te cilen Rama e mori edhe me pas, madje duke patur edhe kundershtite publike ose te fshehta te Nanos. Rama i ofroi Nanos edhe vendin ne listen e deputeteve te vitit 2009, por ai e refuzoi, edhe pse flitet se iu garantua nje numer i konsiderueshem pasuesish ne listat e PS-se. Qe nga ajo kohe, dyshja Rama- Nano perjetojne nje armiqesi shume te thelle, te pakrahasueshme me ate Rama- Berisha dhe jo e jo me ate Nano- Berisha te para vitit 2005.
Ne kete persiatje presidenciale mbase te parakohshme dhe larg te vertetes qe do te tregojne faktet e vitit 2012, duhet llogaritur edhe vete faktori “Nano”. Pa me te voglin dyshim, eshte nder politikanet me te sprovuar ne Shqiperine pluraliste. I perket thuajse te njejtes shkolle politike si edhe Berisha, pavaresisht karaktereve deri diku mjaft te ndryshme. I anatemuar si individi me i korruptuar nga Ballkan nga kundeshtari i tij Berisha, po nga vete ky, ai u “shpla” politikisht gjate mandatit te pare te PD-se. Raportet me nderkombetaret te Nanos, jane shume te minimizuara, te pakten ato publike, te cilat edhe vete ish- kryemninistri do te kishte interes ti publikonte. I strukur ne Viene, tashme ai ka vendosur te jete spektator, qofte edhe ne rradhen e pare te politikes aktive shqiptare, duke ndjekur zhvillimet permes valeve satelitore te televizioneve shqiptare, telefonatave apo e- mail-eve. Si nje individ me vese te deklararuara nga vete ai (kazinote te pakten!), Nano ka krijuar nje profil te nje pasaniku te majte, i cili justifikon luksin e jetes se tij jo vetem me te ardhurat nga kompania qe menaxhon bashkeshortja ne Shqiperi, permes dhuratave te pafund te disa bisnesmeneve (te cileve sipas gjasave i ka krijuar lehtesi gjate kohes qe ishte kryeminister), cuditerisht edhe permes gjyqeve te fituara ndaj gazetave jo vetem italiane, duke qene ne pritje te shqyrtimit te nje kerkese per demshperblim 3 milion euro ndaj nje periodikeje te njohur ne Apenine.
Politika dhe endrra e tij per president te Shqiperise, jane kthyer ne nje tjeter ves te tij, i ngjashem me kazinote e bixhozin. Nuk ngurron te luaje kur e mendon vete apo ia kerkojne. Hedh mbi tavoline miliona kredite politike te akomuluara, duke i vene ne sherbim edhe te lojtareve te tjere krah tij, apo duke ia kundervene. Pret momentin qe kartat e poker-it te hapen per te pare nese ka fituar apo jo nga kombinacionet e panumerta te letrave te bixhozit. Nese jo, nuk merzitet. Rifillon jeten duke nderruar bixhozin politik, me ate te kazinove, shijon ate qe ka krijuar apo i eshte ofruar dhe pret serish momentin tjeter per ta provuar realizimin e endrres. Nano nuk ka ngutje, ka mjaft durim dhe eshte lojtar i mire politik. Sa do ia arrije te raelizoje endrren? Eshte nje pyetje qe eshte akoma shpejt per ti kthyer pergjigje. Personalisht mendoj se tashme e ka shume me larg realizimin sa e ka patur ne vitin 2007 ose mund ta kete ne vitin 2017, nese natyre do te vijoje te jete e mire me te si deri me tani.
Blerti Delija

Vdekja e ngadalte ne emer te gjakmarrjes

Ngujimi eshte nje nga fenomenet me te egra qe shoqerojne prej vitesh gjakmarrjen tek shqiptaret. Ne shume raste, familjet dhe fiset e perfshira jane te detyruara te harrojne edhe te vraret ne emer te gjakmarrjes, teksa shohin vuajtjen e te gjalleve nga pamundesia per te plotesuar kushtet me elementare te jetes. Sapo ka ndodhur nje vrasje qofte edhe nga nje grindje e castit, menjehere klasifikohet si gjakmarrje ne emer te Kanunit te Lek Dukagjinit, duke nisur keshtu nje cikel te gjate hakmarrjesh ne mes familjeve e fiseve te tera. Ky fenomen tashme eshte shume i perhapur ne rajonin e Shkodres dhe eshte kthyer ne nje makth per te gjithe banoret. Menjehere, familjet deri ne brezin e 7-te te lidhjeve te gjakut, jane te detyruara te ngujohen dhe mund te lirohen deri ne brezin e 3-te vetem nese familja e demtuar u jep leje. Kjo plage eshte mjaft e perhapur edhe perreth qytetit te Shkodres ne fshatra te ndryshem sic mund te vecojme Gucine e Re. Vetem ketu jane disa familje qe jane perfshire nga gjakmarrja dhe si pasoje jane te detyruara te ngujohen te gjitha, me perjashtim te grave dhe vajzave, te cilat e kane te pamundur te mbajne peshen e rende te mbijeteses ekonomike. Ne kete fshat jane disa familje qe tashme jetojne ne kushte shume te renda ekonomike, pervec kercenimit te vazhdueshem per jeten. Familje ne gjak jane ato te Musa Kulla, Muho Çoku, familja H.S. (nuk mund t’ia publikojme emrin per arsye sigurie) familja e Endrit Gezim Goçaj etj., etj., pasi lista mund te vijonte shume me e gjate.
Kemi bashkebiseduar per ceshtjet e mbijeteses se veshtire ekonomike te familjeve te ngujuara nga gjakmarrja me shume pjestare, kryesisht gra me te cilat mund te komunikohet edhe pa marre leje tek gjakesit. Gjyshja e Endrit Goçaj, Sybe rrefen historine e dhimshme te familjes se saj, e cila eshte ne gjak me familjen e Shaban Danit. Prane nesh afrohet edhe nene Sabrija, ne syte e te cilet jane bashkuar tmerri per jeten e rrezikuar te djalit, por edhe veshtiresite e panumerta ekonomike. Gjyshe Sybe, nje grua e moshuar qe rrezatonte miresi ne cdo qelize te saj te lodhur nga jeta, perlotet here pas here, teksa gjen mbeshtetje tek Sabrija, dy gra te cilat duket kane mbetur ne meshire te fatit. Djemte dhe burri i Sybes kishin ikur per te shpetuar jeten e rrezikuar nga gjakmarrja me fisin Dani, ndersa ato tregojne se asnje instance shteterore nuk perkujdeset per to. Gjyshe Sybe nuk dinte te jepte nje adrese per burrat e shtepise, ashtu sic edhe nene Sabrija, por luteshin qe te pakten te ishin gjalle dhe te mos i zinte plumbi i hasmit te tyre. Ne keto raste, asnjehere burrat nuk lene adrese, pasi ne te kundert ata do te arriheshin lehte nga plumbat e hakmarrjes te bazuar ne nenet e kodit mesjetar te Lek Dukagjinit. Dy grate e familjes Goçaj tashme jane te detyruara te mbajne mbi supet e tyre jo vetem ankthin per vrasjen e meshkujve te shtepise, jo vetem presionin e vazhdueshem te hasmit qe i prêt “me pushte per faqe” por edhe problemet e thella ekonomike. Eshte e qarte, asnje nga burrat nuk mund te punoje tashme, pasi ne momentin me te pare ato do te ishin viktime e hakmarrjes. Ata detyrohen prej shume kohesh, te mos kene asnje adrese duke u privuar nga jeta normale qe do te enderronte cdo njeri. Gjyshe Sybe fshin here pas here lotin me cepin e shamise se saj teksa leshon ofshama qe duket i dalin nga shpirti. Megjithe perpjekjet qe jane bere per pajtim shton nene Sabrija, nuk ka qene asnjehere e mundur te shtrihet dora e pajtimit mes familjeve.
Situata ekonomike e kesaj familjeje eshte renduar se tepermi edhe nen peshen e krizes globale qe ka perfshire gjithe Shqiperine, e ne menyre te vecante familjet ne zonat rurale. Ketyre u duhen shtuar edhe hallet e shumta te lidhura direkt ose indirect me gjakmarrjen, me ngujimin e te gjithe meshkujve apo me keq me ikjen e tyre ne drejtim te panjohur thjeshte per te shpetuar jeten e kercenuar nga armet e zjarrrit qe qellojne ne emer te Kanunit.
Eshte ky vetem nje kapitull nga libri i madh dhe i dhimbshem i tragjedise shqiptare me emrin gjakmarrje. Largohemi nga fshati Guci e Re, duke marre me vete nje kujtim te trishtueshem te dy grave, gjyshe Sybes dhe nene Sabrijes, te cilat nen peshen e varferise ekonomike, shpresojne te mos marrin nje dite lajmin e kobshem per vrasjen e burrave dhe djemve te shtepise se tyre. Ne gjithe kete panorame, shteti eshte thjeshte nje spektator, i cili sic ndodh ne nje salle kinemaje thjeshte mund te shohe nga afer ate cfare ndodh ne ekran, pa mundur te ndikoje apo te ndryshoje dicka. Kjo eshte historia e familjes se Endrit Gezim Goçaj, por mund te jete e ngjashme me historine e shume familjeve te tjera shqiptare qe vazhdojne te jene viktima te gjakmarrjes.
Sokol Pepushaj

Kushtrimi i eshtrave dhe ndërmendja jonë letargjike

Pak ditë ma pare, në malin e Dajtit, u gjet një varr i përbashkët me eshtnat e afër 19 personave, të cilët ka shumë gjasa të jenë viktima të fushatave spastruese të regjimit komunist. Saktësisht ata u zbuluan nga një kërkues i eshtnave të të atit, disa muaj ma parë, por u bënë publike dhe u zhvarrosen për t’i nënshtruar ekzaminimit këto ditë. Kafkat e gjetuna, rezultojnë të kenë dëmtim në pjesën e pasme, çfarë nënkupton se ata janë ekzekutuar me plumb mas koke. Të paktën deri më tash, përkundrull kësaj qasjeje përqarkohet kjo e vërteta hipotetike, qi munet me ken dhe e vërteta e mrame, e pamëdyshtë. E vërteta mbi baza shkencore do të duhen ditë, e pse jo dhe muaj, deri sa gjithçka të përqaf kjartësinë e këtij makabriteti.
Me plumb mas koke. Është ky një togfjalësh që të trondit, të shtang, të lë pa fjalë, të çakqrqejf gjithseçka. Asht një togfjalsh qi ka siluru hera-heras mbi qiellin e Shqipnisë komuniste, e ka trokit orë e pa orë në vetëdijen e gjithsekujt, që asht përpjek e ka luftu “me ndërtu komunizmin me forcat e veta”, e për me e ba kët vend “shkam granite në brigjet e Adriatikut”. Kush nuk e ka nigju këtë togfjalsh, asht ba kurban i “plum mas koke”, si këta fatkeq që u përpoqën, e duke u përpjek luftun me mish e me shpirt me triumfu liria, e duke luftu ata u flijun. U flijun jo krej për vetvedi. Kishte qiell për krahët e tyne, por kur ata kërkuan qiell për shqiponjën, kush kushtruen tuj çu zanin, ata u ban dark korbash. Ata u vranë sepse besuan në idealet e tyne, në idealet e shenjta të lirisë dhe besimit te Zoti.
Tash qi kena mbi duar eshtnat e tyne, kafkat e tyne, munena me besu edhe na në atë për të cilën ata u flijuen. Por kjo s’ka me ken e mjaftueshme për ne, qi sot nuk asht se nuk luftojmë. Na liftojmë, luftojmë me shoshojn, mbi truallin e këtij varri masiv, mbi truallin e këtij ish-kampi internimi t’përçarkuem rethekrah me tela me gjëmba.
Ani, duhet të këtë një tash e mas. Gjithseqysh ne i kena këta etshna para syve tanë, thellë në ndërgjegjen tonë. E i shfletojmë si faqet e një historie t’harrueme, të joshumlargët për me u ndërmend, e në këtë ndërmëndje për mos me ken të mëdysht. Por me dëshmu, e me ndëshku. Të kujtojmë, ndërsa i soditim, e të kumtojmë.
Po, ata kishin vdekur në mënyrën tipike të ekzekutimeve që përdornin despotët, gjelatët e bishës së etun për gjak. Ata nuk ishin viktimat e Kmerve të Kuq, as të masakrave të Pol Potit. Natyrisht nuk i përkisnin as Strebrenices e Reçakut. Ata nuk ishin të vram nga paramilitarët serb, natyrisht. Por regjimi që u mori jetën atyne, ishte jo më pak mizor e më makabër se gjithëçfarë ka njohur liria ndër diktatorë e diktatura.
E ndërsa presim me ankth, se cilës nga masakrat i përkasin këto eshtra, ne kemi 20 vite që heshtëm, bashkë me kufomat e këtyre fatkeqve gojkyçun, qi guxojnë të flasin sot. Janë së paku 20 vite që ka njerëz që jetojnë me këtë të fshehtë. Ata nuk treguan dhe vazhdojnë të mos tregojnë, anipse toka i nxori ato jetë të shuara. Ajo nuk i mbante ende në gjinin e saj. I nxori për të akuzuar. Një kushtrim eshtrash është zgjuar e ka mbushur me vikamën e vet të zezë gjithsekah kjo gjamë flakëron tuj fluturu. Ata jo vetëm se vdiqën për të vetmin krim, që tash njihet si e drejta themelore e njeriut, lirinë, por ata që i vranë deshën dhe ti mohonin, ti fshinin me aq lehtësi, si një gabim me gom. Ata duke rilindun, vijnë nër ne për të dëshmuar, për të akuzuar, për të kallxu gjithseçka na njerëzit e të tashmes mohuem, të djeshmen ogurzez të diktaturës komuniste. Ata u zgjuen nga gjumi i thellë në atë luginë të malit të Dajtit, për me ndërmendë ndërgjegjen tonë letargjike, atë vetëdije që e ka turbullu vershimi i ndërkryem i nji politike që mbahet fort pas rrajve të asaj peme t’lvorume prej rrufeve të demokracisë.
E ndërsa ne i presim për t’i përcjell për në banesën e tyne të fundit, kurrseqysh nuk munet me pranu, se ata do të prehen të qetë, nëse pranojmë si përmbushje e amanetit të tyne, ceremonialet e lamtumirës, pathosin e fjalimeve dhe nekrologjitë poetike. Nëse vetëm kjo ndodh dhe kurrçka tjetër. Pra, nëse ne nuk bahena ma të vetëdijshëm, ma ndëshkues për krimet e komunizmit, pjellën e kësaj ulkonje kobzezë. Nëse ne e kena prap në mëdyshaz divorcin me të shkumen, nuk kena ba gja tjetër vetëm sa i kena shkul ata eshtna nga mali i dajtit për t’i ngul në varrezat e martirëve. Nëse kjo ka gjasa të ndodh, ata kot që u zgjuan nga Mali me Gropa, për tu varrosun në një tjetër mal, kodër apo fushë.
Ata nuk u zgjuan nga vdekja për të vrarë askënd, për ma tepër, ata që u dhanë një plum mas koke, apo ata që i masakruan nëpër bodrumet e sigurimit të shtetit, apo ata që firmuan ekzekutimin e tyne pa gjyq. Ata u zgjuan për me kushtru zashëm nër ne, që këta kriminelë të mos munet ma me viktimizu, as të kalumen, as të tashmën e as të ardhmen e atyne që dashurojnë lirinë, të bindun se dashurojnë jetën.
Nga Albert Vataj

“Pyetësori Evropian” dhe “lesh e lia” e Pyetësorëve!

Intervistë e korespondentit të gazetës “Shqipëria Etnike”, studiuesin Agron Luka
SHE: Zoti Agron, cili është opinioni juaj si një studiues i historisë, jeni pro apo kundra “Pyetësorit Evropian”, për deklarimin e regjistrimin simbas dëshirës personale të etnisë dhe fesë në Republikën e Shqipërisë?
A.L.: Më duket se ky “Pyetësori Evropian ”, Nr. 1, i cili u quajt edhe si “Kartolina e Vitit të Ri e Bashkimit Evropian për Shqipërinë” është ngatërruar e përzier “lesh e li” edhe me nja dy Pyetësorë të tjerë. Përsa i përket “Pyetësorit Evropian” të BE, ky thuhet se përmban rreth 2000 pyetje dhe është një detyrim pyetje-përgjigje, vetëm për shtetin e qeverinë, më konkretisht do të plotësohet nga Ministria e Integrimit Evropian të RSH, nuk ka punë direkt me popullin. Pra nqs e keni fjalën kryesisht vetëm për këtë “Pyetësor Evropian të BE”, ky besoj se nuk ka fare nevojë as për opinionet e mija, sepse nuk është një tip referendumi që duhet t’i përgjigjemi me ndonjë po ose jo. A, nqs më pyesni, për sasinë e pyetjeve, do thosha me ironi: Besoj se as për antarësimin e integrimin në Parajsë nuk bëhen kaq shum pyetje! Kaq shum pyetje, për një popull evropian të një gadishulli të quajtur Evropa, shumë shekuj më përpara se barbarët, dmth evropianët e sotëm perendimorë, ta mësonin e ta përvehtësonin këtë emërtim?! Edhe që ta vazhdoj edhe paksa ironinë, vetkuptohet se një Pyetësor i këtyre përmasave, nuk mund të botohet për publikun e gjerë, sepse jo vetëm që nuk do ta blinte asnjë shqiptar, por as qeveria nuk do ta botonte falas, tashti që i kanë mbaruar edhe eurot e borxhit të parë dhe po kërkon “borxhin e dytë”! Nuk e kanë harruar ende shqipëtarët atë leksionin e rëndësisë objektive të ligjit ekonomik. Dëshironi ta zgjeroni pyetjen edhe për Pyetësorët e tjerë?
SHE: Atëhere, po, sepse ndryshe, për një lloj keqkuptimi informacioni “lesh e li”, do të mbaronte Intervista, ende pa filluar mirë.
A.L.: “Pyetësori Nr. 2”, me sa kam lexuar në media e në Internet, është një “Pyetësor Format” i kërkuar njëherësh nga OKB dhe nga një Komision Evropian statistikor, i cili flitet se i përmban dhe i kërkon të regjistruara si një intervistim deklarim personal në një formular format edhe ato dy pyetjet për të cilat ju po kërkoni edhe opinionin tim nëse jam kundra apo pro. Më përpara se të shprehen opinione nga populli poshtë e përpjetë, më duket se vetë Kuvendi dhe organet e larta duhej t’ia kishin paraqitur BE opinionin e miratimin e tyre me po ose jo. Deri më tashti që flasim, me sa di, ky Format nuk është botuar.
“Pyetësori Nr. 3”, ndryshe “Pyetësori Pollo”, i cili u hodh në lojë duke u përzier me nder “si pordha nëpër brekë”, ka të bëjë me regjistrimin e dytë të popullsisë, të banesave etj, në demokraci në RSH (ose i 11-ti në historinë e Shqipërisë) dhe do të futet në praktikë në vitin 2011. Në kutiat e këtij Pyetësori, thuhet në internet se, ka edhe kutia për deklarimin e etnisë, deklarimin e feve ose të ateizmit, deklarimin se cilën gjuhë amtare ke, cilën gjuhë përdor kur je bilinguist, madje kërkohen edhe detaje të imta me vetëdeklarim të lirë me një sërë kutiash boshe se, nga e ke origjinën: si malazes, goran serb, maqellaras, podgoriçan, boshnjak, vllaho-aromun, egjiptian, rom, turk, etj. Një etni këtu duhet ta shënosh me detyrim. Ndërsa kutitë e feve mundesh edhe të mos i deklarosh e as t’i plotësosh, pra nuk janë të detyrueshme. Kështu, qeveria po na hap kutia me bollëk, kur kemi në derë edhe “çështjen e kutive”! Formati i botuar i këtij “Pyetësorit Pollo”, pritet të dalë në qarkullim me kalimin e kohës, si të thuash “duke parë e duke bërë” edhe “nga sa do të na paguajnë”…
Gjithsesi, ashtu si papritur në mediat e shkruara dhe në ato televizive tek ne, fare paradhënie po zhvillohet një debat i ndezur dhe i acaruar, pro e kundra. Dikush i hodhi “Pyetësorëve” një fije shkrepse, siç i hidhet disa mullarëve me kashtë apo ndonjë pike karburanti dhe menjëherë u vërejt se u aktivizuan një pjesë e madhe e krerëve të lartë politikanë, historianëve, analistëve dhe opinionistëve profesionistë të liçensuar. Shumica e tyre u shprehen kategorikisht kundra deklarimit dhe regjistrimit me vullnet të lirë të etnisë dhe kundra deklarimit të besimit fetar përkatës ose të deklarimit si laik e ateist. Diskutimi shkoi deri në atë gradë sa që deri regjistrimi etnik dhe fetar të konsiderohej edhe si antikushtetues deri edhe si “tradhëti kombëtare”, madje duke u justifikuar se këtë deklarimin e lirë nuk e lejon as “Kushtetuta e R. SH”! Mendoj se demokracia jonë përsëri edhe pas dy dekadash, po vuan nga një inerci e çuditëshme e imponimit të një mendimi dhe vije nga lart, nga mania për të bërë perversitet dhe për të çensuruar mendimin diskutues etj.
U injektua kështu, me një mënyrë të rafinuar dizinformimi, një farë frike e acarimi popullor nga poshtë. Tv. Klani, në emisionin Opinion, e dha edhe një farë “shembulli praktik”, se si duhej deklaruar pyetësori! Deputeti T. Shehu, ish kryeministër: Etnia, shqiptar, feja bektashi islam; ish ministri i jashtëm P. Milo: shqiptar, feja do ta shohim; deputeti i PBDNJ dhe Omonias, L. Solis, etnia greke, besimi ortodoks, nënshtetësia shqiptare; ish deputeti i PS-së i adoptuar si deputeti i partisë çame Sh. Idrizi: shqiptar, islam suni. Ky e kryesoi debatin dhe e lidhi të gjithë arsyetimin e mospranimit të regjistrimit etnik e fetar, me “çeshtjen çame”, me rrezikun e madh grek etj.
SHE: Me qënë se dolëm këtu, si mendoni për “çështjen çame” dhe sa i madh është rreziku i fryerjes së minoritetit grek, pastaj edhe i greqizimit dhe i ortodoksizimit të emigrantëve shqipëtarë?
A.L.: Shiko, e quajtura si “Çeshtja Çame”, besoj se është një lloj preteksi, dhe kjo çeshtje, nuk ka përse të kondicionojë tërë RSH. Shqipëtarët çamë janë të ardhur në atdheun e tyre amë nga krahina e Çamërisë, e cila ka pasur edhe grekë edhe shqipëtarë, apo jo. Konflikte etniciteti, po të lexohen dokumentet historike atje ka pasur në vazhdimësi, qysh në shek XIV e më përpara. Në zonat kufitare zakonisht, midis tërë etnive edhe në Evropë e kudo, kanë ndodhur nga këto përplasje, të pllakave etnike tektonike, si të thuash. Aktualisht çamët në RSH, besoj se nuk përbëjnë një lloj minoriteti, sepse ata janë albanë/shqipëtarë, janë në vendin e tyre. Nga ky lloj këndvështrimi më duket edhe e pa arsyetuar, që ata kanë një parti politike dhe me deputetë përfaqësues në Kuvend. Mendoni ju, sikur edhe krahina të tjera të Shqipërisë të zënë e të formojnë parti politike, çfarë mund të ndodhë?! Historikisht, me gjithse nuk ka statistika të sakta, thuhet se disa mijëra çamë u shpërngulën me përdhunë mbas vitit 1944 dhe që të gjithë u mirëpritën dhe u strehuan në atdheun e tyre. Tashti, mbas më shumë se gjysëm shekulli, po na dëgjojnë veshët edhe shifra se çamët në Shqipëri janë rreth treqind mijë! A e keni ndopak idenë se çfarë shtese demografike i bie?! Dhe, ndërkaq nuk dijmë fare se sa çamë të pa shpërngulur ka aktualisht në enklavën çame banuese në Republikën e Greqisë! Madje për një turp të madh, nuk dijmë as sa emigrantë punëtorë shqiptarë ka në Greqi, sepse flitet qesim, herë shtatëqind mijë e herë edhe më shumë! Po ashtu edhe në Itali, Angli, SHBA, Australi etj. Nuk dijmë as se sa Çamë Shqipërie, janë bashkë me këtë masë emigrante punëtorësh. A nuk është skandaloz ky realitet, kur ka edhe tre ministri të posaçme për këtë punë?! Duke u deklaruar kundra regjistrimit etnik e fetar, deputetët çamë, shprehin frikën e madhe të fryrjes artificiale të etnisë greke deri edhe në 500.000, duke përdorur pensionet, duke joshur me blerje punëtorët emigrantë me ndërrime etnike e fetare, gjoja me vullnet të lirë etj. Mua më duket se kujdesi e meraku i një deputeti socialist apo demokrat evropian, duhej të ishte më shumë tek të drejtat e klasës punëtore shqiptare, që jeton e punon në Greqi e gjetkë. Ti si çam flet për riatdhesim nga Shqipëria në Greqi, flet për rikthimin e pronave të dikurëshme në një shtet tjetër, kur në të njejtën kohë shteti ynë është kushedi se sa disa herë më poshtë se shteti grek. Ti flet për pensionet, kur moshën e pensionit në Shqipëri e ke shtyrë nja 10-15 vjet direkt, pa folur pastaj për pensionet shumë herë më të ulta. Nuk kemi të drejtë të bëjmë profetin nëse kërkesat çame do të triumfojnë ndonjëherë dhe se të treqindmijë çamët e supozuar, mund të ktheheshin në mënyrë masive në Greqi, apo nëse shteti grek do u japë euro në kompensim për ish pronësitë që kanë pasur në Greqi! Dhe, mbi këtë llogjikë reciprociteti, vaj halli sikur të dalë edhe ndonjë deputet partie krahinore në Shqipëri dhe t’u kërkojë çamëve rikthimin dhe kompensimin e pronave që kanë marrë në Shqipëri! Po sikur, të kishte ndodhur që nja 1 milion grekë të kërkonin punësim e të vërshonin mbarë e mbrapsht në mënyrë të pa ligjshme në Shqipëri, a do t’i pranonte Shqipëria?! Edhe nuk po zgjatem këtu në disa rrjedhoja të tjera, më duket se nuk kanë qenë më të lehta disa genocide të sekt-komunizmit të Enver Hoxhës, këtu brenda në Shqipëri! Shkurt muhabeti është fryrë artificialisht kjo “çeshtja çame”, shumë më tepër se ç’duhet.
SHE: Z. Agron, ju mendoni se edhe nga qeveria po kërkohet të manipulohet e zvarriset deri diku vëmendja nga “Pyetësori Evropian”, nga ai kryesori?
A.L.: Po, me sa duket e ka edhe një lloj “tendencioziteti”, sado që qeveria mundohet të duket si “zbatuese e përpiktë” e kërkesave që vijnë nga Evropa dhe SHBA. Edhe “Ministria e Integrimit Evropian” edhe organizmat e tjera duhet të ishin më transparentë për Pyetësorët. Tashti nga fundi po na del se Pyetësori Evropian 2, që përmban disa lloje pyetjesh është një ide e një kërkesë, jo vetëm e OKB, por edhe e një instituti statistikash gjeopolitike, që quhet Eurostat, i cili do të realizohet edhe përmes një ndihmese të Instat-it shqiptar, që do të dixhitalizohet etj. Me sa duket, vitet 2010-2011, do i kullosim krahas me “Projektet Madhore Bërthamore e Digat Madhështore”, edhe me një ortek Pyetësorësh e Intervistash…
SHE: Por, ta fusim “gishtin në plagë” si me thënë, a e ndalon në të vërtetë Kushtetuta e RSH, deklarimin e etnisë dhe të fesë, pastaj edhe ndërrimin e tyre, simbas dëshirës personale?
A.L.: Së pari ta fillojmë me një anomali, si makroemërtim etnik e në rrang shteti. Mjafton të kujtojmë se në Nju Jork ndodhet OKB/ONU, ku edhe ne bëjmë pjesë si anëtarë dhe atje ne prezantohemi jo direkt si “shqipëtar e Shqipëria”, por me përkthimin si alban e Albania. Po ju pyes juve: A e keni parë ndokund të shkruar e të kushtetucionalizuar në Kushtetutën e RSH, këtë fakt?!
Në një emision televiziv, unë dëgjova se disa historianë e juristë cituan diçka edhe nga Kushtetuta e RSH, dhe simbas mendimit të tyre “deklarimi i identitetit kombëtar dhe i fesë, me detyrim, në rangun personal” janë antikushtetues.
Në realitet, në Kushtetutë nuk ka ndonjë nen të formuluar të veçantë, që të flasë konkretisht e specifikisht rreth “identitetit kombëtar/nacional”, se si duhet vetëdeklaruar ky i shkruar, brenda shtetit dhe jashtë shtetit! Tashti, ju e dini edhe se nuk duhen ngatërruar konceptet e etnicitetit dhe shtetësisë.
Por, të vijmë te thelbi i pyetjes tuaj. Në Nenin 19, Pika 2, shkruhet: “Shtetasi shqiptar nuk mund ta humbasë shtetësinë, përveçse kur ai heq dorë prej saj”. E sigurisht, ka një ndryshim kur personi është brenda shtetit dhe kur është banues i ligjshëm dhe me një nënshtetësi në një shtet tjetër. Në këtë rrethanën e fundit, personi lehtësisht mundet të ndërrojë edhe etninë edhe të heqë dorë nga shtetësia shqiptare.
Duke e shtyrë “Pyetësorin Evropian”, nuk besoj se do mund të ndalohet fenomeni i ndërrimit të etnisë dhe të fesë, edhe sikur Evropa të mos na e kërkojë fare statistikën se sa islamë suni, sa bektashi, sa kristianë ortodoksë e katolikë, sa mospraktikantë ritesh, sa ateistë, etj ka në RSH. Edhe ta themi realisht, sa kandar do i ngrejë e do i ulë Evropës, kjo statistika shqipëtare?!
Sa i përket fesë. Në Kushtutën tonë, kjo formulohet kështu në njejës me termin fe. Besoj se e kuptoni se një formulim i tillë është i paqartë, a thua se në Shqipëri kemi vetëm një fe! Pra, për “fenë”, realisht duke nënkuptuar të gjitha fetë, në Nenin 10, Pika 1 shkruhet: “Në RSH nuk ka fe zyrtare”. Ndërkaq për vetë deklarimin ose mos deklarimin dhe për vetë ndryshimin e lirë të besimit fetar/ose të mos besimit, në Nenin 24, Pika 2 dhe Pika 3, duket se ka edhe një farë formulimi, ku interpretimi mundet të marrë edhe nuanca kontradiktoriteti në mes këtyre pikave. Më mirë po t’i citoj: “Pika 2. Secili është i lirë të zgjedhë ose të ndryshojë fenë ose bindiet, si dhe t’i shfaqë ato individualisht ose kolektivisht, në publik ose në jetën private, nëpërmjet kultit, arsimit, praktikave ose kryerjes së riteve”; “Pika 3. Askush nuk mund të detyrohet ose të ndalohet të marrë pjesë në një bashkësi fetare ose në praktikat e saj, si dhe të bëjë publike bindjet dhe besimin e tij”.
Pra shkurtimisht, personalisht çdo qytetar në RSH, mundet të bëjë si të dëshirojë, ta deklarojë ose mos ta deklarojë (vijon në faqe 13)
(vijon nga faqe 5) fenë përkatëse, ta ndryshojë besimin nga një fe në një fe tjetër etj, ti zbatojë ose të mos i zbatojë ritet etj. Shiko, ndonjë formulim, diku i bie edhe ndesh disa ligjeve e riteve të obligueshme në pikëpamjen e drejtësisë dhe librave fetare! Pyetësori 2 do t’i regjistrojë të gjitha si deklarimin si edhe mos deklarimin, konformë edhe me Kushtetutën tonë dhe nga kjo do nxjerrë një statistikë. Por, në këtë çeshtje nuk duhet të kemi ndonjë tendenciozitet, sepse etnia dhe feja janë të ndara si koncepte dhe po ashtu pushteti fetar është i ndarë nga ai shtetëror. Pra regjistrimit nuk i dihet se si do të shkojë, do ta deklarojnë fenë apo nuk do ta deklarojnë shqipëtarët dhe pakicat etnike, simbas dëshirës personale. Edhe nëqoftëse fiton mos deklarimi, nga kjo do të nrrirret një konkluzion. “Pyetësori Format Evropian 2”, duke mos qenë me detyrim deklarimi, nuk besoj se shkon askërkund në kundërshtim me Kushtetutën tonë aktuale dhe me Konventën Evropiane “Për të Drejtat e Njeriut”. Ndërkaq, nga ekspertët tonë dhe evropianë, mbase duhen riparë ndonjë /ose disa nga ato pjesë të Kushtetutës, ku duhet të ketë ndonjë/ose disa nga ato formulimet e papërcaktuara, “as mish as peshk”.
Të mos e ketë Kushtetuta identitetin alban-shqipëtar të preçizuar qartësisht është një lloj anomalie, sepse Karta e Identitetit dhe Pasaporta Biometrike e kanë. Mirëpo edhe për këto lind pyetja: A janë bërë këto dy dokumente me vullnet e deklarim të lirë?! Sepse ekziston mundësia që të shkojnë në kontradiktë e në mos kombinim me regjistrimin e Pyetësorëve dhe hajde bëj pastaj Karta e Pasaporta të reja!
Disa “opozitarë”, ngritën edhe çeshtjet: përse “krerët” e dy/ose katër besimeve fetare kryesore në Shqipëri, nuk janë shprehur as pro e as kundra?!; përse nuk bëhet ky Pyetësor njëkohësisht në të gjithë hapësirën ku banojnë shqipëtarë?; përse nuk plotësohen këto të dhëna me Regjistrin Themeltar?; përse Karta e Identitetit dhe Pasaporta Biometrike nuk e kanë as atësinë e amësinë?; etj. Mua më duket, se të thuash në Preambul, vetëm “Ne, Populli i Shqipërisë”, duke u kapur pas “aspiratës shekullore për bashkimin kombëtar të pa realizuar në një shtet të përbashkët”, realisht i bie që padrejtësisht ta mohosh se faza e konsolimit të nacionit/kombit shqiptar është e realizuar edhe pse nuk kemi patur një shtet unik për të gjithë shqiptarët. Unë do të thosha se ta shtrosh kështu teorikisht si “opinionistët” është lehtë, por t’i analizosh e t’i kërkosh këto “përsetë”, kushedi se ku dalim! Ja që etërit fetarë nuk e kanë marrë me ngut, ja që populli shqiptar i Kosovës nuk e kërkon bashkimin etnik e shtetëror me Shqipërinë, sepse ndoshta edhe nuk e lejojnë hë për hë etj. Edhe përsa i përket atyre vërejtjeve për Kartat e Identitetit dhe Pasaportat Biometrike, besoj se ekspertët duhet të jenë konsultuar me ekspertët e standarteve evropiane, sepse nuk besoj se do të ndodhë përsëri ai preçedenti kur në pasaportat për jashtë shtetit ishte harruar ai “sqapi i artë” pa u vendosur në Stemën e Republikës!
SHE: Ha, ha…
A.L.: Taman, qyfyr për të qeshur! Besoj se nuk ka ardhur nga pakujdesia, se për këto raste si me qëllim, si pa qëllim, çështja shqyrtohet objektivisht. Pa më thuaj ti mua, a ka ndokund ndonjë dhi apo sqap të artë?! Do thuash, ka në heraldika, por ma gjej ti mua se cila heraldikë historike shqiptare e ka pasur “sqapin të artë”! Hë… Por, me sa duket “fluturon edhe gomari”, sepse edhe “shqiponjë jeshile” kemi mu në ballë të “Sallës së Seancave” të Kuvendit të RSH dhe “dekoratori” e justikon këtë me një lloj “arti surrealist evropian”, sa për të thyer ngjyrat!
Duke mos e patur me aq qejf këtë “Pyetësorin 2”, edhe qeveria e partia në pushtet po nxiton që me anën e disa deklaratave të zyrtarëve të gjendjes civile, t’i vendosë disa “paraprita ligjore” këtij Pyetësori, në bazë të “Regjistrit të Gjendjes Civile”, duke thënë se ky regjistrim është thjeshtë statistikor që i duhet Evropës, etj. Kështu “kasta” ose edhe “klasa”, siç i pëlqen më shumë të vetëquhen, politikanëve tanë kaq të lartë, po kërkon ta manipulojë këtë regjistrim pak nga lart e pak nga poshtë!
Duke konstatuar këtë lloj shqetësimi e madje në raste edhe me tone alarmante, them se me të drejtë ngrihen çeshtje-pyetjet: Mos ndoshta ishte dashur që specialistët evropianë të pyesnin më përpara “ekspertët shqipëtarë” se çfarë pyetjesh duhej t’i drejtonin? A ka kërkuar Republika e Shqipëria me vullnet unanim pothuajse referendar të hyjë, të anëtarësohet e të integrohet në Evropë, apo tashti po na del se edhe për këtë lloj antarësimi e integrimi është vepruar pa asnjë lloj parametri ligjor si në rastin e fillimit të antarësimit në KVI? Mos Evropa me një farë mënyre na ka imponuar në mënyrë të nxituar? Apo, mos qoftë larg, duhet të hyjë Evropa në “kopështin e lulëzuar dhe në fanarin ndriçues Shqipëri” dhe t’i nënështrohet kushteve shqipëtare?!
SHE: Për çfarë parregullsish ligjore e keni fjalën, kur përmendni çështjen e antarësimeve dhe integrimeve, a mos po e tejkalojmë pak?
A.L.: Republikën e Shqipërisë, simbas Kushtetutës dhe ligjeve, askërkush nuk mundet ta ndalojë të mos zhvillojë marëdhënie e të mos nënëshkruajë marrëveshje me shtete dhe me organizata internacionale, si ta gjykojë ajo, mbi bazën e vullnetit të sovranit popull. Për këtë të mos kemi asnjë lloj keqkuptimi. Mirëpo, të gjitha partitë politike, i gjithë Kuvendi i RSh, qysh nga fillimi i demokracisë pluraliste, unanimisht kanë deklaruar se, “përveç antarësimit në NATO”, “prioritet të prioriteteve kemi antarësimin dhe integrimin Evropian”. Dhe ju e dini se kemi edhe një ministri të posaçme për këtë prioritet, “Ministria e Integrimit Evropian”, gjë që nuk e kemi bie fjala për integrimin me Vendet Islame. Normalisht i bie që të flasim tashti edhe për “popujt vëllezër evropianë”, për “popujt vëllezër të NATO-s”, me të cilët po luftojmë në një barrikadë, apo jo. Mirëpo ju e dini se ne kemi edhe disa vëllezër meraku të tjerë, të cilët i deklarojmë vëllezër akoma edhe sot, si dje. Më fal, por, të flasësh pak më hapur është sinqeritet e seriozitet, ndërsa të mos flasësh dhe t’ia fusësh tjetrit “ujin nën rrogoz” është hipokrizi e konspiracionizëm! Mirëpo u bë si modë tashti që po fole diçka që nuk i pëlqen dikujt apo çensurës zyrtare, jo vetëm se dikush kërcen përpjetë a thua se ia ke ngulur bizin, por ke edhe disa pasoja persekutimi!
Por, është një fakt, se për antarësimin në KVI dhe për pyetësorë-parametrat e saj, nuk u dëgjua kund ndonjë lloj debati e diskutimi kaq i ndezur! Vërtetë se në një seancë parlamentare është debatuar (N. Lesi me S. Berishën) se, hyrja e antarësimi atje me të drejta të plota, fillimisht ishte bërë pa një vendim ligjor të Kuvendit të Shqipërisë, por vetëm me një marëveshje “sy më sy” e “gjysëm verbale të heshtur”, Berisha-Nano-Gjinushi-Meidani dhe me firmën e Serreqit! Me kaq edhe pas disa miratimeve të heshtura, kjo çeshtje nuk u ndie më!
Tashti për antarësim-integrimin në Evropë kemi pasur rreth 20 vjet kohë për t’u menduar dhe më duket se ky debat po tregon një farë mospregatitje, përderisa po thuhet se edhe është i parakohshëm etj! Unë, do të kisha sugjeruar se nuk ka përse të mos konsultohet sovrani populli, nëse e dëshiron këtë antarësim-integrim në Evropë, ashtu siç ia ka bërë si “fakt të kryer” kasta politike shqipëtare! Përse po e them këtë? Po ja dëgjova nga Kryetaria e Kuvendit një Deklaratë se, “antarësim-integrimi në Evropë është tashmë një proçes i pakthyeshëm se, ky ishte fati ynë” etj. Ndoshta Kryetaria, mundet ta ketë të drejtë këtë në gjykimin e saj, por më mirë të sigurohemi se nuk i dihet se çfarë ndodh. Pastaj, që të jemi korrektë e dini, se edhe disa vende evropiane e bëjnë Referendumin Popullor, përfundimisht pro apo kundra hyrjes antarësimit dhe interimit në Evropë!
Gjithsesi “proçesi nuk është i pakthyeshëm”, as në gjuhën teorike ligjore edhe pse “si të pa kthyeshëm” e deklaron Kryetaria e Kuvendit, apo Kryetari i PD-së ose i PS-së. Në Nenin 123, Pika 2, më duket, thuhet se edhe sikur një marëveshje ndërkombëtare e përmasave më të rëndësushme të jetë nënëshkruar, ajo marëveshje duhet të miratohet e ratifikuar me një ligj, me shumicën e të gjithë anëtarëve të Kuvendit; dhe po aty te Pika 3, shkruhet se, vetë Kuvendi mund të vendosë që ky ratifikim të bëhet edhe me Referendum të popullit në RSH. Pra, ekziston ndonjë eventualitet që vetë Kuvendi ose vetë Populli, mundet të mos e ratifikojë, madje edhe ta delegjitimojë. Se mos është hera e parë që ne jemi betuar e stërbetuar për “Miqësi e besnikëri të pakufishme, të përjetëshme” dhe pastaj ia kemi dredhur, duke pretenduar se ata nuk i kanë respektuar marëveshjet, se ata kanë ndërruar boshtin ideologjik etj…
SHE: Edhe në demokraci ia kemi dredhur ndonjëherë?!
A.L.: Po e ke harruar atë “Deklaratën” e Berishës se, u prish me SHBA, medemek për Bazën e Sazanit… Hedhja e gjithfarë vicklave edhe për Pyetësorët Evropianë, tashti, do të thosha se hyn në ato perversitetet e hungurimat tipe të ish diplomacisë së vjetër shqiptare.
Po sqaroj edhe diçka, diku do të ketë edhe ndonjë moskombinim standartesh midis ligjeve të Kushtetutës Evropiane dhe të Kushtetutës së RSH dhe në këtë rast në Nenin122, Pika 2, më duket se diçka është parashikuar që, Marëveshja Ndërkombëtare e ka një farë epërsije mbi ligjet e vendit që nuk pajtohen me të. Ndoshta ndonjë moskombinim mund të ketë edhe midis këtyre dy antarësimeve të mëdha ku aktualisht luhatet Shqipëria! Besoj, se me kalimin e kohës, kur të hyjmë në Evropë, në fushën e legjislacionit, Republika e Shqipërisë do të detyrohet të përzgjedhë standartet moderne e progresite, por le t’ia lëmë kohës, sepse kemi dalë pak jashtë temës, me parashikime të historisë së ardhshme.
SHE: Meqënëse përmende pasaportat biometrike, si do të duhej të shënohej identiteti ynë nacional, sepse juve keni shkruar disa herë për një temë të tillë?
A.L.: Shiko, mos u gabo, identiteti nacional ose kombëtar është i shënuar edhe për brenda vendit edhe për jashtë vendit. Emërtimet Shqipëri, shqipëtar praktikisht janë të barazvlerëshme me përkthimin Albania, alban dhe janë të shënuara edhe në pasaportat biometrike edhe në Kartën e Identitetit, siç edhe në Pyetësorin Evropian etj. Elementi juridik që mungon është se ky përkthimi Albania, alban, gjuha albanishte, duhet të legjitimohen edhe në Kushtetutën e Republikës së Shqipërisë! Ja shikoni se çfarë ndodh përshembull, simbas Pyetësorit. Etnia? Shqipëtar. Shteti ku banoni? REPUBLIKA E SHQIPËRISË. Atëhere në letrat që do i raportohen Evropës, do të kemi përkthimin: Etnia? Albanian. Shteti ku banoni? REPUBLIC OF ALBANIA. Apo jo? Kjo praktikë ndodh edhe në të gjitha vetëprezanzimet në Evropë, në OKB, në Komisionin e Venecias e gjithkund në botën internacionale. E thënë me pak humor letrar të stilit majakovskian, anomalia del pak a shumë kështu:
“Emërtimet Albania e Shqipëria nuk janë binjake që historia i lindi njëkohësisht.
Ne shkruajmë Shqipëria dhe vetë e përkthejmë Albania, ata e shkruajnë Albania, ne e përkthejmë Shqipëria…
E kemi ngritur me kohë qysh më 1998, atëhere kur u kërkuan diskutime për Kushtetutën së Re edhe më pas. Simbas mendimit tonë diskutues, në Preambulën e Kushtetutës, ose edhe në ndonjë Nen të veçantë të saj duhet të kushtetucionalizohet edhe përdorimi i emërtimeve të formacionit tradicional Albani, popull alban dhe gjuhë albanishte, me të cilët historikisht e realisht ka filluar dhe është dominuar proçesi i nacionalitetit në hapësirat teritoriale albane, epirote e maqedone. As që ka ekzistuar fare ky problem për “ekspertët kushtetues”, të cilët Shqipërinë ia jepnin “Komisionit Evropian të Venecias” në broshura të përkthyer si Albania dhe vetë shqipëtarët, si albanë! Nuk u ndie as “eksperti” i kushtetutave evropiane dhe kanuneve mesjetare, Sali Berisha i PD-së që kësaj Kushtetute të 1998, i kishte gjetur aso kohe në kritikat e tija, “plot 100 copë gabime”!
Dhe si ka mundësi që ky formacion emërtimesh Albani, popull alban, gjuhë albanishte, i cili funksionon realisht, të mos kushtetucionalizohet as sot e kësaj dite, së paku me një fjali?! Ne përmendëm një “cen të vockël”, ku bie fjala një podgoriçan mundet të deklarohet tashti si malazez, ndërsa në Kartë dhe Pasaportën Biometrike i ka të shënuara si shqipëtar – alban.
SHE: Si mendoni ju z. Luka, kush duhet regjistruar me etninë shqiptar-alban?
A.L.: Së pari ata që janë me origjinë has albanë-shqipëtarë evropianë.
SHE: Po ato etni, nuk po flas për persona të veçantë, të cilët kanë edhe dallime nënracore semitike bie fjala, a nuk mund t’i konsiderojmë edhe ata si shqipëtarë, siç bie fjala amerikanë janë edhe zezakët në SHBA?
A.L.: Më ke bërë një pyetje të vështirë, sepse unë nuk jam jurist e as ekspert kushtetues për racat e nënracat njerëzore, përzierjet ndërmjet tyre etj. Gjithsesi do të përgjigjem me një opinion relativ. Anoj nga mendimi se, nuk mund të pretendohet regjistrimi i etnisë si shqipëtar/albanë , bie fjala për etninë egjiptiane, ose për romët. Por, pse po e them këtë, kjo nuk do të thotë se, “u tha u bë”! Thuhet për egjiptianët se këta nuk na paskan sot një gjuhë të tyre amtare! Nuk e kanë sot, për disa shkaqe, kryesisht për injorancën e dikurshme etj, kur edhe vetë popullit shqiptar i kërkohej të turqizohej. Por, ata e kanë pasur një gjuhë dhe kjo do të thotë se duhet të fillohet të mësohet gjuha e tyre amtare arabe-egjiptianishte në shkollat e lagjeve të tyre, e po ashtu për romët gjuha rome! Sipas një statistike të vetëdeklaruar të disa eksponentëve, te “Emisioni i Çanit”, na rezultonin nja 300.000 egjiptianë dhe nja 150.000 romë! Çfarë përqindje do të bënin aktualisht me këtë shifër, ta zëmë vetëm egjiptianët?! Sepse, sikur po na zënë veshët se të huajtë jo shqipëtar në RSH, janë në përqindie të papërfillshme! Të deklarohesh kështu, kësaj i thonë të gënjesh vehten dhe të tjerët, ditën për diell! Edhe nëse këto statistika “alla Çani” mund të jenë shumë më të vogla, besoj se egjiptianëve e romëve i takon ta kenë një parti politike dhe ndonjë deputet të tyre pa çasur fare nevojë t’i atashohen PBDNJ e Omonias! Unë për mendimin tim personal pa tendencë e pa asnjë lloj paragjykimi, nuk e gjej as të arsyetuar e as të argumentuar bindshëm se, egjiptianët dhe romët duhet të regjistrohen me etni- identitet si shqipëtarë, me preteksin se përndryshe atyre na i bëhet një lloj dallimi e diferencimi racial! Përkundrazi, besoj se këto enklava etnike duhet ta kenë për krenarinë e tyre regjistrimin ashtu siç janë edhe realisht. Sepse edhe antropologjia edhe historia reale, janë argumentime shkencore apo jo? Edhe faktikisht ata kanë treguar një vitalitet të qartë për ruajtjen e konservimin e identitetit të tyre. Vetkuptohet që nën/shtetësia e tyre duhet të jetë shqipëtare, simbas vendit ku banojnë.
SHE: Po, për regjistrimin e tyre fetar dhe a e përfitojnë edhe këta statusin e qytetarisë evropiane?!
A.L.: Jam dakort që të regjistrohen siç e dëshirojnë apo siç e kanë pasur në regjistrat themeltarë të gjendjes civile nëqoftë se e kanë pasur, me përkatësinë fetare islame apo kristiane. Ardhja relativisht masive e këtyre dy etnive, i përket shpërnguljeve me pahir të kryera nga Turqia më shumë, pra ishte bërë në kohën feudale të okupacionit turko-osman dhe nuk ka ndonjë lloj proçesi gjenerues e integrues të kohës së borgjezisë në krahasim me SHBA. Politikat dhe praktikat turke për të prishur dhe nakatosur bazamentet etnike autoktone janë të njohura. Tashti sa për statusin e qytetarisë evropiane, besoj se ti e di se Evropa aktuale është mbushur dëng me “extrakomunitarë” nga të gjitha racat e nën racat njerëzore. Për rastin tonë do të bëhej fjalë për interkomunitarë. Pastaj se mos është vetëm për ne ky problemi i egjiptianëve dhe romëve, është për të gjithë gadishullin tonë. “Ku hanë pesë han edhe i gjashti”, ka vend boll Evropa për të gjithë. Pa dyshim edhe ata do ta marrin statusin e qytetarit evropian si të gjithë ne.
SHE: Po për etnitë e tjera, “pakica kombëtare” evropiane si e mendoni, a duhet ta shprehin dhe ta deklarojnë lirisht përkatësinë e tyre etnike, fetare e gjuhësore?
A.L.: Po këto i garanton Kushtetuta e RSH, në teori, tërë puna qëndron te praktika.
Së pari, mendoj se fillimisht është e nevojshme më në fund që të jepen statistika të sakta. Përse gjithmonë historianët, politikanët dhe statistikat tona, duhet të flasin e të hamendësojnë qesim se sa egjiptianë, sa romë, sa grekë, sa çobanë/vllehë/aromunë, sa maqellaras, sa goranë, sa podgoriçanë, sa boshnjakë, sa turq konjarë, sa çifutë sefarditë, sa tartarë, sa armenas etj, ka në Republikën e Shqipërisë? E ç’farë saktësie e sigurie na tregojnë regjistrat e gjendjes civile të kohës së Turqisë, të Zogut, të Italisë dhe të kohës së PPSH-së? Sepse dihet fort mirë që në kohën e 1938, mezi edhe me disa shtesa bëheshim pak më shumë se nja 800.000 shqypetarë.
Së dyti, ndoshta përpara bërjes së Pyetësorit 2 Evropian, në RSh do të ishte e nevojshme që të testohen dhe të lejohen pakicat kombëtare ta shprehin lirisht dhe pa asnjë ndalesë përkatësinë etnike dhe t’u lejohet legalizimi i të gjitha të drejtave të tjera, ashtu siç jua garanton Neni 20, Pikat 1 e 2 të Kushtetutës së RSH. Kjo sepse ndoshta mbi bazën e ish Regjistrit Themeltar, në kohën e diktaturës me një mënyrë e me një tjetër është ushtruar shtypje dhe imponim, duke i regjistruar forcërisht si shqipëtarë. Unë do shprehesha se nëqofëse vllehët e aromunët e nënfiset e tyre, (që pretendojnë se janë rreth 150.000) e dëshirojnë me vetëaprovimin e tyre që proçesi i integrimit, i albanizimit-shqipetarizimit të tyre edhe si ish popuj të përafërt në kuadrin e popujve e gjuhës neolatine ka qenë dhe është normal, atëhere mund të pranohet që këta të shënohen si alban-shqipëtarë. Por, pa një aprovim të një përfaqësie gjithpërfshirëse apo të një referendumi të tyre, ky regjistrim automatikisht si shqipëtarë, apo edhe ndonjë faturim arbitrar si grekë, nuk do të ishte i rregullt.
SHE: Z. Luka, më lejoni t’ju pyes, pak për historikun në Shqipëri të fiseve apo nënfisve të vllehëve e aromunëve, siç po i quani edhe juve, sepse ka thënie se i kanë sjellë bejlerët shqipëtarë.
A.L.: Jo, jo, nuk i kanë sjellë bejlerët shqipëtarë. Fiset baritore vllahe, aromune me disa emërtime nënfisesh janë të vjetra qysh nga antikiteti në gadishullin tonë dhe kanë pasur një prezencë e një shpërndarje heterogjene pothuajse në të gjithë gadishullin. Në shek XI, krahas Albanisë e albanëve, tonë me emërtim nacionaliteti, na dalin edhe fiset vllahe si Blahoi. Kur të dy pykat sllavojugore u lidhën dhe u konsoliduan, fiset me emërtime të ndryshme vllaho-aromune e humbën lidhjen me prapavijën e tyre të fuqishme. Pjesë-pjesë këto fise baritore filluan të asimiloheshin nga etnitë e tjera. Edhe ne shqipëtarët kemi asimiluar një pjesë të këtyre fiseve. Ka qenë një kohë kur edhe Rilindja Kombëtare Shqipetare i bënte disa hesape e hilmihabere si qesim, si psh “jemi 2,5 milionë shqipetarë”, siç deklaronte S.F; ose, “Vërtet ka ca vllehë në jugë, po vllehtë nuk bashkohen dot me Rumaninë andaj janë me ne”, siç shprehej N.F. “Istori e Shqiperisë”. Dhe na del se përveç vllehëve tanë kuco-vllehë, xinxërve, llaci-facëve, çobanëve, sarakaçanëve etj, na paskësh patur edhe ca vllehë të mirë edhe në Pindi (më shum se 1 milion), të cilët vetëprojektet shqipëtare pa pyetur fare për hanxhiun, i llogarisnin me Shqiperinë me 5-6 vilajete. Sigurisht se Evropa aktualisht kërkon të dijë më shumë për heterogjenitetin në vendin tonë dhe kjo gjë bëhet me statistika dhe jo qesim.
SHE: Por, ka zëra se vetë Rumanija, nuk ia ka paraqitur Evropës fare këtë Pyetësor kaq të hollësishëm në lidhje me hungarezët e Transilvanisë, se i ka shpërngulur me forcë romët drejt Italisë, Evropës etj!
A.L.: Ashtu, keni ndonjë dijeni ju se sa mijë pyetje ka pasur “Pyetësori Rumun”, sa romë romunë ia kanë rrasur Italisë e Evropës?
SHE: Jo, jo.
A.L.: Epo, atëhere, le të shohim se si do ta pranojë Evropa edhe Republikën e Shqipërisë, pa plotësuar fare “Pyetësorin”, ose me thanë edhe më ndryshe, edhe si do t’ia hedhë diplomacia shqipëtare “bionde e oksigjenuar” Evropës.
SHE: Kur ka gjeneruar proçesi i kombësisë në vendin tonë?
A.L.: Proçesi që ne e quajmë me termin “proçesi i kombësisë” ka gjeneruar në vendin tonë shumë shekuj më përpara se sa të hynte në përdorim vetë termi i ri diminutiv “kombësi”, sepse aso kohe ne përdornim termin mbarëevropian nacionatitet. Dua ta nënvizoj kështu: Fisi Albanoi dhe qyteti Albanopolis janë burimi e zanafilla e lashtë e emërtimeve, të cilët nuk e humbën vazhdimësinë dhe dominuan në proçesin e nacionalitetit nga shek XI e këndej me formacionin Albania, populli alban, gjuha albanishte!“Ekspertët kushtetues” të Kushtetutës së 1998, e kaluan klasën, duke menduar se kjo “harresa” e Albanisë, ishte thjeshtë një pakujdesi, që nuk çonte peshë! Duke e lënë jashtë Albaninë dhe formacionin e saj të pa kushtetucionalizuar, objektivisht është lënë jashtë e gjithë pjesa historike e vazhdimësisë autoktone, nga Iliria, Dardania, Albania e Epiri, deri te shek XV! Po pse vetëm me 200-300 vjet të termit Shqipëri, mund të mbetemi “krenarë dhe të vetëdijshëm” për historinë e “Ne Populli i Shqipërisë”?!
Po e marr një shkak për diskutim, nga një kronikë televizive po e darkës së datës 25 janar, në Top Chanell, titulluar “Albanopolis”, filmuar në fshatin Zgëdhesh të rrethit të Krujës. Siç e vinte në dukje edhe vetë kronika televizive, këto rrënoja janë katandisur në epokën e demokracisë si rrangalle pa asnjë vlerë, ku nuk ka bërë kush asnjë gërmim arkeologjik qysh nga koha e socializmit dhe aktualisht shërbejnë edhe si stane për dhën e dhi! Unë kam formuluar disa vërejtje:
Së pari: Qyteti Albanopolis, i cili për vete rrodhi nga fisi albanoi, “nuk është zanafilla e emrit kombëtar Shqipëri”, siç e lexoi kronika sipas formuluesit të tekstit, por fisi albanoi dhe qyteti i tyre Albanopolis, janë zanafilla e vetë emërit kombëtar Albania dhe formacionit të tij!
Së dyti: Nuk është e argumentuar që Zgërdheshi është identifikuar me siguri absolute shkencore, si Albanopolis, por mbetet ende një hipotezë. Me sa duket, për hatrin e një kurioziteti-surprizë, formuluesi i tekstit i ka lejuar vetes edhe një farë zgërdheshje-ngërdheshje të saktësisë shkencore!
SHE: Z. Luka, në parantesë, kam dëgjuar se fisi albanoi dhe qyteti Albanopolis, ishin si pjesë e Maqedonisë. Çfarë mund të sqaroni juve?
A.L.: Mendoj ta ndërpresim këtu për numërin e ardhshëm këtë “Pyetësorin” tuaj.
SHE: Epo mirë.
vijon në numërin e ardhshëm

Sfidat e Obamës, presidentit që sillet si kryeministër

Kaloi një vit, dhe Obama akoma nuk po shfaqet presidencial. Mjeshtëror në mobilizimin e një lëvizjeje për t`u zgjedhur president, por akoma nuk po vendos autoritetin presidencial. Sipas medias në Uashington, ai po sillet si kryeministër, duke u marrë më shumë me ligjet dhe kompromiset mes senatit dhe dhomës së përfaqësuesve. Dikur, Bismarku thoshte se “të bësh ligje, është si të bësh salsiçe”. Obama foli para seancës së përbashkët në kongres, në fjalimin e State of the Union. Për 220 vjet, liderët amerikanë kanë përmbushur detyrën e tyre të informojnë për gjendjen e unionit. Kjo është bërë në kohë paqeje e lufte, në kohë prosperiteti, depresioni e varfërie. Në fjalën e tij, Obama kujtoi kohën kur aleatët zbarkuan në Omaha Beach dhe kur fitorja ishte në dyshim. Presidenti nuk harroi as kohën e së Dielës së Përgjakur. Ai tha se: “pa harruar ndarjet dhe mosmarrëveshjet tona, hezitimet dhe frikën tonë, Amerika prevaloi sepse ne zgjodhëm të ecim përpara si një komb dhe një popull”. Obama e kupton se kombi është duke u testuar përsëri, pas një viti recesioni dhe kur qeveria është zhytur në një borxh të thellë. Ai e pranoi se: “Ekspertët na kanë thënë se nëse nuk veprojmë, mund të përballemi me një det të dytë depresioni. Kësisoj, ne vepruam menjëherë dhe me agresivitet. Dhe një vit më pas, më e keqja e stuhisë kaloi”. Por, presidenti nuk e mohoi dot se 1 në 10 amerikanë nuk gjen dot punë. Shumë biznese janë mbyllur. Vlerat e shtëpive kanë rënë. Qytezat e vogla dhe fshatrat janë goditur. Sipas, Obamës, “për ata që e dinë se çfarë është varfëria, jeta është bërë më e vështirë”. Obama e njeh ankthin e popullit të tij. “Për këto luftra unë vendosa të garoja për president. E di se ndryshimi nuk erdhi aq shpejt sa duhej”.
Presidenti pohoi se për njerëzit e thjeshtë nuk ka kuptim që sjellja e keqe në Ëall Strit shpërblehet, por puna e rënë e popullit, jo. Obama është elokuent: “Aspiratat janë të përbashkëta, një punë të pagujë faturat. Një shans te ecë përpara, një mundësi t`u japim fëmijëve të tyre, një jetë më të mirë”. Obama e kupton se amerikanët duan punë, duan të nisin biznese të reja dhe të shkojnë në shkolla. Mbi të gjitha, qëndron ekonomia. Ka një gjë që na bashkoi demokratë e republikanë, ne të gjithë e urryem shpëtimin që u bëmë bankave. Ishte si një kanal rrënjësh”. A po shkon SHBA drejt kapitalizmit shtetëror? A e dini se në SHBA, 1.1 trilionë dollarë në vit shkojnë për rrogat e administratës. Ed Feulner, kreu i Heritage Foundation; shkruan se qeveria shtetërore dhe lokale në SHBA, vetëm për vitin 2008, shpenzoi 1.1 trilionë dollarë vetëm për rrogat dhe benefitet e punonjësve. Kjo është gjysma e asaj që qeveria shpenzon. Obama do t`i rrisë këtë vit, rrogat e tyre me 8 %. Sipas të dhënave nga Byroja e Statistikave të Punës, një punëtor i qeverise qendrore ose lokale, paguan 40 dollarë në orë për rrogën dhe benefitet. Kjo është 25% më shumë se mesatarja e sektorit privat, 27 dollarë në orë. Vetëm pensionet e pa financuara të punonjësve të administratës qendrore dhe lokale, shkojnë mbi 3.2 trilionë dollarë, një ngarkesë prej 27 mijë dollarë për çdo familje amerikane. Rreth 80% e punonjësve federalë dhe lokalë, do të marrin pensione të majme. Afro 7.9 milionë punonjës qeveritarë janë të organizuar në sindikata, kurse nga sektori privat në unione janë vetëm 7.4 milionë amerikanë.
Nga: Robert PAPA Usa

Zgjatimi i shtyllës sonë kurrizore

Askush nuk mund ta thotë, përveç atij vetë, nëse një shkrimtar i yni, fort i njohur, bezdiset kur i kujton vargjet që pati shkruar dikur në të ritë e tij. Ato që bënin fjalë se si ne shqiptarët jemi një komb disi i çuditshëm. Fundi i shtyllës sonë kurrizore nuk është diku në qafë, porse në tytën e pushkës, martinës, mauzerit, patickës, kallashit. Kështu pati shkruar pak a shumë disa dekada më parë ai. Askush nuk e di mirë, mbase tani as ai vetë, nëse shkrimtari këto vargje i besonte vërtet, ishin shenjë e një krenarie të ndjerë, apo ishin më shumë një autoironi për kombin e tij që kishte harxhuar aq shumë mund, gjak e kohë duke u marrë më tepër me pushkën, se sa me librin? Apo thjesht ishte një konformizëm i gjetur për t’u strukur brenda kornizave të patriotizmit fort të vlerësuar të realizmit socialist? Askush nuk e di dhe mbase nuk ka përse ta dijë. Në gjithë këtë mesele, i rëndësishëm është që togfjalëshi “pushka, zgjatimi i shtyllës sonë kurrizore” është jo vetëm i qëlluar, por edhe fort aktual. Javën që shkoi dhe ditët e para të kësaj jave kemi pasur të bëjmë goxha shpesh me këtë “zgjatimin e shtyllës sonë kurrizore”.Qetësinë e një mbrëmjeje në Durrës e çorën krismat e një kallashnikovi. Brenda një çasti, tre vetë shkuan në jetën tjetër. Nuk kaluan shumë ditë dhe një tjetër ngjarje e rëndë u shënua në kronikat tona. Në Vidohovë kishte ndodhur një masakër. Fshati i largët i Devollit, krejt në kufi, ishte i njohur vetëm për ata që ishin që andej dhe për fshatarët përreth. Vetëm pak kush kishte të bënte me atë fshat që ka nisur të mpaket dalëngadalë. Sikur të mos ishin të ashtuquajturat “provokacionet në kufi të gushtit të 1949”, askush nuk do të kujtohej për fshatin e mbuluar nga dëbora. Por ja që fati e desh që Vidohova të kujtohej sërish pas 61 vjetëve, sërish për krisma, gjak e viktima. Gjaku i tre vëllezërve përskuqi borën e pashkelur. “Zgjatimi i shtyllës sonë kurrizore” kishte bërë kërdinë.Dy ditë më parë kallashi u bë protagonist i një historie edhe më absurde. Në Vërdovë, fshatin e njohur të Pogradecit, disa fëmijë i gëzoheshin shtresës tashmë të trashë të dëborës. Por ja se ku del një kallash. Fëmijët vrapojnë të bëjnë një foto. E kush prej tyre nuk do të mburret teksa pozon me një kallash në dëborë? Porse “zgjatimi” ynë i famshëm është tinëzar. Kallashi shkrepet pa dashje dhe një 13-vjeçar dergjet pa jetë. U tha se fëmijët e kishin gjetur armën pranë një depoje uji, por kjo duket se është një sajesë e pastër, e thënë vetëm për të shpëtuar ndonjërin nga akuza për armëmbajtje pa leje.
Shefi i hetimit në Ministrinë e Punëve të Brendshme doli para shtypit dhe tha se në të gjitha këto raste, policia ka vepruar shpejt dhe me profesionalizëm. “A mund të parandalohen këto raste?”, e ka pyetur dikush. Përgjigjja ka qenë negative. Ndodhitë kanë qenë ose pasionante, ose të paqëllimta. Në këtë rast, roli i policisë është që të zbulojë shpejt autorët. Shefi deri diku ka të drejtë, po deri diku ama. Sigurisht që nuk ka polic në botë të ndalojë vrullin e çmendur të një burri të tradhtuar, ose të një njeriu që ka jetuar jetë e mot me idenë e hakmarrjes, ose të një tjetri që thjesht ka lajthitur nga mendja. Të tilla ngjarje kanë ndodhur dhe ndodhin edhe në vende të tjera. I shohim thuajse përditë në lajme. Shefi kishte të drejtë edhe kur lavdëronte punën e policisë në zbardhjen e krimeve dhe kapjen e autorëve.Porse shefi ka harruar një gjë. Ka harruar se sa e thjeshtë është te ne që të gjesh një armë vrastare, apo më mirë “një zgjatim të shtyllës sonë kurrizore”. Shefi harroi të thoshte se vrasësi i tre vëllezërve do ta kishte shumë herë më të vështirë punën sikur në dorë të kishte vetëm një thikë apo një sëpatë. U harrua të thuhej se sikur të mos ishte në qarkullim fare lirshëm ai kallashi i mallkuar, loja e fëmijëve do të kishte qenë një hare mbi dëborë dhe jo një tragjedi. Është harruar të thuhet prerë e shkoqur se ne jemi ende një popull i armatosur, madje i armatosur deri në dhëmbë. Nuk gabojmë nëse themi se jemi edhe më të armatosur se gjyshërit tanë, me të cilët Mbreti Zog i pati disa “muhabete” të mira. Se si i bëhet që, më në fund, edhe ne të kemi një shtyllë kurrizore normale dhe jo atë që mbaron me tytën e pushkës, këtë duhet ta thonë më parë nga të gjithë specialistët. Mbase duhen forcuar ligjet që dënojnë armëmbajtjen pa leje, mbase duhen shtuar kontrollet e policisë, mbase të dyja bashkë. Ja pra se ku paskemi ende mundësi që të parandalojmë çmenduritë vrastare. Askush nuk do të kundërshtojë nëse shtrëngohen masat ndaj armëmbajtësve pa leje. Duke qenë një gjë fort e dënueshme, edhe arma do të shndërrohet në një gjë të pështirë, në një gjë që nuk duhet prekur me dorë dhe jo më t’i thurësh himne. Arma është krijuar vetëm për të marrë jetë njerëzish. Kjo duhet ngulitur fort në kokën e gjithsecilit prej nesh. Nëse krijojmë bashkë, shtet e shoqëri, një klimë mbytëse ndaj saj, madje deri edhe në shijet estetike, atëherë sigurisht që do parandalojmë shumë e shumë vrasje. Dhe mbase atëherë do t’u blejmë gjithnjë e më rrallë për Vit të Ri kallashë prej plastmasi bijve tanë. E gjithë kjo histori ndoshta duhej të niste që këtu.
Fatos BAXHAKU

PYES NGA BRUKSELI: XHAXHI SALI, TE RRI KETU APO TE VIJ?

Tema e mesimit: Perparesia e rendit demokratik, qe shpjegoj mesuesja sot,u be shkak dhe me zgjoj mendimin per te shkruar keto rradhe modeste, pa pretenduar te bej gazetarin e profesionist, por ashtu siç i ndjen rrealisht nje gjimnazist i vitit te peste.
Pasi mesuesja argumentoj shtetet me demokraci te konsoliduara qe qendrojne ne shkallen siperore te zhvillimit europiane,ajo na shpjegoj gjithashtu edhe per shtetet ne zhvillim e me demokraci te brisht, ku ben pjese edhe shqiperia.Ne fund te shpjegimit si zakonisht pyetja rutine e mesueses:Jeni te qart? Kush nga ju ka pyetje? Mesimin e rradhes kemi nje teme te lire me titull: Demokracia ne vendin tim.Ku secili nga ju do te pregaditet ashtu siç e mendon rrealisht se si funksionon demokracia ne vendin tuaj.( ne klase jemi nga disa shtete te globit) Tani me thoni disa nga vendet europjane me demokraci te brisht, dhe jepni disa fakte. Po thuajse te gjith nxenesit e klases pa u menduar dy here u pergjigjen nje zeri:Albanie, duke dhene si fakte korrupsionin qeveritar dhe varferine e popullit.Disa nuk u pergjigjen jo se nuk e dinin, por midis tyre aty ne banken e dyte isha une, shoku i tyre, ata nuk folen por me shikonin me keqardhje.Jane shoket e mij, te cilet mu gjeten me prane se te tjeret ne fatkeqesin qe patem para ca kohe si familje kur na u djeg banesa ketu ne Anderlecht.Une ula koken sikur te isha i fajshem.Ju e kuptoni vet, se sa u vrava para klasas. ç’do njeri qe ka seder e perceptim njerzor do te vritej. Mandej natyrisht ne te tilla raste, ne adoleshentet ndoshta s’e kemi rrezistencen e te rriturve. Mu be sikur krejt klasa mori ngjyren e drrases se zeze, dhe ngadale u zhyta ne erresire, ne te cilen po shihja nje enderr te keqe, qe fatkeqsisht edhe ne drite ajo eshte e vertet. Dihet se e verteta vret. Kjo me ngushtoj hapsiren per ta ndjer vehten te barabart me klasen. Natyrshem me erdhi ne kujtese ajo shpreja kosovare: “Oh sa mire me ken shqipetare”por ne fakt, dhe s’kam pse tua fsheh, per momentin s’u ndjeva edhe aq i tille(kete krenari ne emigrantave na e mohon klasa politike e vendit tone, e cila na katandisi ne shkallen fundore te europes.) Mandej mesuesja e mori vesh se une jam shqipetar, mu afrua ngadal pa fol asnje fjale, por perkedhelja e saj prej nene, foli me shume se sa njemije fjale. Sjellja e saj mbetet per mua pjesa me prekse dhe me e kuptueshme, ndoshta nga te gjitha shpjegimet e saj gjat ketij viti shkollor. Merci beaucoup, Madame! (Faleminderit shume mesuese!)
I mbushur me maraz deri ne lote, me erdhi ndermend ajo pyetja origjinale e krejt shqiptarve qe ka nje jete te tere qe na mundon: Pse shqiperia mbetet gjithnje vendi me i prapambetur i europes? Madje ngrita doren per te pyetur mesuesen, por ne çast ndrrova mendim. Nuk munda, shkurt nuk me la sedra. Pyetet bota se ç’far dhe pse ndodhin te keqiat ne shtepin tende? Prandaj ula doren dhe koken njekohsisht, dhe vendosa duke e prish pak sa rregullin qe kete pyetje tia drejtoj babait sa te shkoj ne shtepi. Sa e gjate sot kjo ore mesimi !
E dija se ne “salle d’étude” (salla ku prinderit percjedhin dhe presin femijet e tyre) me priste motra. Edhe ajo studjon ne kete shkolle.Gjithnje rrugen e bejme bashk, perveç se jemi moter e vella, jemi dhe shoke te mire, konsultohemi se bashku per mesime, por edhe per ndonje poezi qe shkruajme nga njehere.Gjate rruges, ja shpjegova “endrren e keqe” ne shqip, nuk doja te flisja ne frengjisht e t’me kuptonin te tjeret per çfare po bisedonim. Eh! SHprehu ndjeshmerin per vendlindjen motra, gjithmon ne shqiperi keshtu ka qene – me tha, sikur te ishte nja 50 vjeç e ti kishte provuar vet vishtersit e jetes.
Sa po erdha ne shtepi, fill e futa babain ne linje per sa ju fola me lart. Nga natyra jam kurreshtar, prandaj nisur nga deshira per te ditur sa me shume per shqiperine, i pyes shpesh prinderit, sepse t’ju them te drejten une nuk di edhe aq shume gjera per vendin tim, per faktin se kur prinderit me sollen ketu ne Belgjike, une isha pese vjeç, dhe sot jame 17, nxenes ne vitin e pest ne shkollen “Athéné Bracops Lambert” në Bruksel, (ketu ne Belgjike sistemit arsimor eshte 6+6+6) keshtu qe per SHqiperine, di vetem ato qe me tregojne prinderit,dhe ç’far shikoj ne rrjetin satelitor te Digitalb, natyrishte edhe internetin e shfrytezoj ne sherbim te njohjes se vendit tim, por prap se prap ne shqiperi per arsye te tjera, s’kam mundur asnjehere te shkoje.
Babai gjithnje na tregon ne femijve gjera interesante per vendin tone, per traditat, besen, trimerine, bujarine, etj. NJe dite ju “qepa” te me tregonte per fshatin e tij te lindjes, per Reçin. I lindur dhe i rritur ne vitet e veshtira te socializmit, babai me tregoje per jeten e mundimshme e sakrificat e prinderve te tij per mbijetese, por edhe per menyren e jeteses sot ne demokraci e te afermve tone qe kemi ne atje. E vetmja menyre jetese -na thot babai- per banoret e ketij fshatit bazohet ne dy fushata gjithsej 3 muaj pune: Ne vjesht rreth nje muaj, mbledhja e geshtenjave pasi dihet se pothuajse te gjitha faqet e kodrave te Reçit jan te mbushura me geshtenja,dhe dy muajt e veres mbledhja e sherbeles ne mal.Per vendin ku jetojne keta njerez punetor e fisnike, me shume se kujdesi i qeverive, eshte kujdesur vete Zoti,qe u ka fal malin me sherbele, dhe u ka shtuar pyllin me geshtenja, si dy mbeshtetjet baze te mbijeteses, por fatkeqesisht qeverite e ketyre 19 vjeteve, te majta apo te djathta as qe e kane vene ndonjehere ujin ne zjarr, per tu siguruar tregun e shitjes se kesaj kulture, perveç ndonje furgoni privat qe shfrytzon rastin per tu ngjitur ne fshat, per tua bler me 40 leke kg, e per ti tregtuar pastaj diku tjeter sipas hesapit te tij. Per pasoje edhe ato pak prodhime shpesh here u kalben, ose detyrohen ti shesin nen vleren e tyre.Nga ana tjeter,si gjithkund ne shqiperi qe mungojne shume gjera, edhe ne Reç mungon kryesorja, me jetikja mungon uji. Atje bima vaditet me “ne dasht Zoti me ra shi”.Prandaj ne pa mundesi per te jetuar ne ate fshat, kush ka mundur ne keto vitet e demokracise, eshte larguar per ne zonat urbane.Nejse. U zgjata pak, por le te kthehemi tek pyetja, per temen e mesimit.
E ndjeva se sot babai me kuptoj menjehere, por kesaj rradhe se si mu duk, jo si kohe me pare kur bisedonte me mua i qeshur e krejt lirshem.Vura re se ishte me serioz dhe me i kujdesshem ne shpjegimin e tij, qe rihte nga te dy krahet, edhe nga mesuesja, por edhe nga prindi. Ndoshta nuk e priste sot nga une preukopimin e kesaj pyetjeje me kaq insistim, por babai e di mire se tani e tutje nuk me interesojne me prrallat qe me tregonte kur isha i vogel per t’me vene ne gjum, e pastaj me thoshte: Flij tash, se neser do ngrihesh heret per te shkuar ne kopsht.Tani kane ndryshuar ca rregulla. Sot i vura nje “kusht”: T’me tregoj krejt te verteten me fakte mbi gjendjen e pergjidhshme ne vendin tone, te cilat duhet ti pranojme edhe pse ato jane te hillura, se e kam mesim dite e te henen pergjigjia ime do te vleresohet me note. DHe pyetje eshte:
KUSH PO E PENGON SHQIPERINE TE INTEGROHET NE B.E ?
Ndjek rregullisht emisionin e perjavshem, “Lieux & Peuples” (vende dhe popuj) qe transmeton nje nga tevizionet me prestigjoze Franceze.Aty pasqyrohet vertetesia e jeteses te popujve ne vende te ndryshme te globit.Per koinçidence sonde, si per ti dhen pergjigje pyetjes time, po transmetohej nje rreportazh mjaft renqethes mbi gjendjen ne disa zona veriore te SHqiperise.Ndoshta rreporteret e ketij emisioni kishin filmuar ekstremin me te erret, por gjithsesi gjithçka ishte bazuar ne fakte konkrete, dhe kjo mjaftonte per te krijuar bindjen per tu pergjigjur ekzaktesisht pasneser ne mesim.(e ndoshta per tu vleresuar me noten 10, note te cilen se desha kurr).Duke pare me syte e mij te verteten e hidhur,dy motra te semura te lillura ne kasolle per gjat 20 vjeteve demokraci, duke pare shkolla pa çati, duke ndjer dhimbje per moshataret te mije te kesaj zone per jetesen e tyre ekstreme te varfer, e disa prej tyre te ngujuar nga gjaksoret, duke par nje administrate te gjymtuar nga korrupsioni i militanteve partiak, pa arsim te mesem e aq me pak pa diploma perkatese, (goditje e rend per institucionet e brishta shqipetare) duke par e ndjer subjekte te tilla te dhimbshme qe edhe per Migjenin do te ishin teper “terheqse” mendova i bindur: se e akuzuara kryekeput per prapambetjen e kesaj zone dhe pengesen e shqiperise per tu ingranuar ne B.E, ka qene dhe eshte vetem klasa politike e ketij vendi, e majt apo e djatht, kjo s’ka rendesi, rendesi ka fakti se gjithmon pas tyre eshte fshehur “djalli”, prandaj dhe populli i sterlodhur siç shpreheshin banoret e ketyre aneve, ne intervistat e tyre me te drejt ka humbur ndjeshem besimin tek qeverit e rradhes.
Vet-vetiu me bie ndermend ajo pyetja, qe ne emigrantave gjithnje na qendron pezull mbi koke, por kesaj rradhe jo per mesuesen, as per babain, sepse ata s’mund t’me japin pergjigjen qe une kerkoj, por bash per kryeministrin e vendit tim. E pa mundur per ti ditur kush tjeter me mire se sa Ai, shkak-pasojat e mjerueshme sociale të cilat kane mberthyer malesoret e asaj krahines veriore te pasqyruar ne rreportazhin francez, apo per permbytjen apokaliptike te zonës së Nënshkodrës, e kushedi sa te tjera.Kam edhe nje arsye tjeter per te pyetur pikerisht vetem kryeministrin:Tani ne s’kemi ç’te bejme, se fati e deshi qe Ai te na bjer ne hise, dhe me sa duken punet ne shqiperi, jo vetem sa te mbarojme une dhe brezi im shkollen e te behemi te afte per te punuar, por sa ta ken ymrin gjall, Ai do te mbetet i perjetshem ne krye te atij vendi, pavarsisht se eshte apo jo aty vendi i Tij, sepse per fatin eTij te madh e fatkeqesine e tere atij populli, s’ka kush ta zevendoj. A se ka deklaruar Ai me gojen tij se: “Une i mund sa herë të dua kundershtaret e mij dhe do te qëndroj në krye te pushtetit derisa të vdes”? Prandaj po t’mos e pyes kryeministrin kujt tjeter tia drejtoj pyetjen:
XHAXHI SALI, A TE RRIJ APO TE VIJ ?
Krejt prane baneses sone ketu ne lagjen Anderlecht, eshte nje park shume i bukur, i kompletuar me te gjitha: Me kend lojrash per femijet, me fush basketbolli, e mini-futbolli, me bare e me peme dekorative.SHkurt shume argetues. Ketu dalim e rrim shpesh familjarisht, sidomos gjate veres, ky me duket parku me joshes dhe me prekes qe kam pare ndonjehere, dhe per kete e kame nje arsye: Para rreth 10 vjetesh disa nga keto peme i ka mbjell babai im me grupin e punes se ndermmarrjes te gjelberimit. Tani ato jane rritur shume, dhe sa here rrij nen hijen e tyre mendoj: Si fluturoj keshtu kjo dekade si era. Eh sikur keto peme babai im ti kishte mbjell ne nje park atje ne Kirasin tone te SHkoder loces! DHe endrroj me shprese se ndoshta nje dite edhe atje do kete parqe te tilla kaq te bukura e kaq ç’lodhse.
Ne emigruam ketu ashtu si nje e treta e popullit te shqiperise, jo nga deshira per te lene vendin tone, por te detyruar nga pamundesia per te jetuar ne ate vend, por ama gjithnje me mendimin per tu kthyer nje dite. DHe ky mendim me kthehet ne bindje, kur ndigjoj ne menyre te perseritur prinderit e mij ne biseda te sakonshme familjare:Do te kthehemi ne vendin tone, pas do kohe sa te ringjallemi ekonomikisht e te arsimojme femijet, sepse eshte me mire te kontribuojme per vendin tone se sa te punojme per boten.
Nga njera ane me vjen keq qe prinderit e mij, si shume shqipetare te tjere rinine e tyre e lane rrugeve te botes.Ne jeten e njeriut s’jan pak 11 vjet larg te afermve te tij, se njeriu si ka dy jete. Mirpo te jem i sinqert, nje pyetje gjithnje me mundon: A kame pse te mbaj shprese se kur te kthehem atje do t’me sigurohet edhe mua vendi i punes pa fut mik e pa dhen lek, por me meritokraci? Veshtir me duket. DHe s’kam pse tua fsheh frigen qe ndjej, se edhe sikur te gjej ndonje pune po se perkraha mendimin e qeverise mundt te me nxjerrin “per zhelesh” nga puna e pastaj, ku te akohem duke ditur se institucionet perkatese jane te pushtuara nga militant partiak? Në këtë vend nuk ke kujt ti ankohesh më për padrejtësitë që të bëhen.
Une e di se Ju Zoti Berisha, do te me thoni eja ne shqiperi se qeveria ime ka arritur suksese te jashtzakonshme, historike etj. Po, natyrisht edhe ndonje pune e mire eshte bere. Por eshte detyre e Juaja te permbushni te gjitha premtimet elektorale, ndaj kjo nuk perben ndonje risi te jashtzakonshme, perkundrazi ne rraport me ate qe kerkon BE per te na pranuar brenda saj, sukseset tona mbeten si suksese lagjesh apo ndermarrjesh, dhe kjo na le larg premtimit te fort qe i ke pas shitur popullit: “Do ta bejme Shqiperin si te gjith europa”.Prandaj populli te besoj dhe te votoj, me shprese se burrat e mbajne fjalen. Ne fakt per ne B.E. per njehere me te tjeret, startuam, ne nje gare krejt e barabart, por ata kane arritur me kohe, tash ata kane harruar qysh kur, kurse populli yne akoma vazhdon te zvarriset ne menyre te pa precedent, dhe sot pas 20 vjeteve, nuk ndodhemi fort larg stacionit te pare per ku u nisem ne krye te heres. Te gjith europa lindore levizin per ne perendim pa probleme vizash, vetem prinderit tane rrezikojne femijet e tyre me gomone duke na dhene peng detit te pa ngopur me jete shqipetaresh, pa ditur se ku po na perplasin dallget e jetes. Por paradokset ne shqiperi s’kane te ndalur, kjo u pa qart pikerisht ne diten kur BE-ja vendosi të pranojë Serbine, Maqedonine dhe Malin e zi, por jo SHqiperine, Ju duke folur e duke qeshur njekohsisht,(ne fakt per te qeshur eshte) na e paraqitet mosdhenjen e vizave si arritje historike te qeverise demokratike!
Atehere kush eshte përgjegjësi kryesor përse shqiptarët nuk lëvizin dot lirshëm, pa viza në Evropë,?
Zoti Berisha! Ju gjithnje me optimizmin tuaj karalteristik i keni premtuar popullit, “Ju siguroj une ju” “Ju garantoj une ju”, Ju….SHkurt na keni shitur garanci sa keni dashur, pa e ndalur asnjehere tregun e tyre.Me lejoni te sjell ne vemendjen tuaj, se si e perjetova keto dite nje nga “garancit” tuaja:
Per plotesimin e dekumentacionit qe i kerkohet nje emigranti nga shteti prites, dekumenti baze eshte pasaporta(ne rastin tone ajo biometrike) Alternativa e vetme per tu paisur me pasaporte per ne, mbetet ambasada jone ketu ne Bruksel, mbasi ne shqiperi e kemi te pamundur te vijme per munges dekumentacioni. Ndaj i u drejtuam ketij institucion me shprese se ashtu siç paisen te gjith emigrantet e shteteve te tjera nga ambasadat e tyre, edhe per ne e njejta procedur duhet te funksionoj. Mirpo, vertet punonjesit e ambasades na u pergjigjen me edukate e mirsjellje, por te vetmin dekument qe na siguruan ata ishte: Nuk mund t’ju ndihmojme per paisjen me pasaporta biometrike! Ky vertetim na duhej vetem per ta paraqitur pran Office des Etrangers (zyres perkatese te dekumentacionit), si porove, sepse ndryshe eshte e pa mundur ta besojne institucionet perkatese belge nje absurditet te tille, duke ditur se kjo nuk ndodh me asnje ambasade te shteteve tjera ketu ne Belgjike vetem si gjithnje me ne shqipetaret. Paradoks ? GJithkush nga ju mund ta gjykoni sipas menyres tuaj, por rreth nje fakti besoj se te gjith bashkohemi: Paradokset e klases tone politike jane bere pjese e jetes tone ne shume fusha. Ato çudisin Boten, por ne shqiperi jo askend. Kete e degjon edhe nga emigrantet bile simpatizant te kesaj qeverie tek dalin te zemruar nga dera e ambasade kur thone: Aha edhe garancite e kryeministrit tone na kan dal krejt prej qejfit. DHe kjo eshte vetëm miniatura e “garancive tuaja” ne rraport me ato te perditshmet qe provon populli ne shqiperi.
Duke ju ndjekur nga Brukseli, nepermjet rrjetit satelitor Digitalb. O Zot sa bukur i tregoni prrallat! Here si aktor babaxhan, e here fort i egersuar, (sipas situatave) duke ç’thurur gjuhen pa limit, nuk mund te them duke nxjerr mendjen jasht funksionit, sepse Ju me siguri diku e keni qellimin, por sidoqoft ato te lene pa mend. Kush i kujton te gjitha, por nja dy-tri, po permend: Ajo prralla e famshme “me duar te pastra”, ajo me gjykata, apo “mosha e interrnetit” ne ç’do fshat te shqiperise, por prralla me e re ajo me eklips, qe qe u tregove shkodranve te permbytur, na habiti te gjithve.Ndoshta dikush edhe mund ti paragjykoj e te thot p.sh se jane te denja per 1 prillin, apo siç na tha nje GJakovar tek po ndjeknim permbytjen e nenshkodres ne nje A.S.B.L shqiptare: Allahile qysh po munden politikajt tane me fol qesisoj? NJani thot se i paska xan rrugen hana diellit e per qet pune ndodhi rreziku! E tjetra ja pret: Na jena ma te fort se Franca e Britania e Madhe! Qe besa, tan mileti asht tuj dit, se qetu kerset piskama, por tjeter kund asht kaçuba qe fle lepuri.
JU MOSHATARET E MIJ
Ju moshataret e mij te asaj krahine, qe ju ndoqem me dhimbje ne rreportazhin francez, qe na bete te ndjehemi pjese e vishtersive tuaja, mbyllet keshtu edhe nje vite te veshtire jetese, per shkak te problemeve te shumta ekonomike
Ne e dim se ju vertet sot jeni te varfer, por ju jeni te zgjuar e plot talent, dhe me siguri neser do te beheni, te afte, me dinjitet e plot energji pozitive, per ta ndertuar jetesen tuaj me ritmet e kohes, sepse skamlleku” ju burreroj para kohe”, e ju mesoj shume gjera qe edhe femijet e me te pasurve nuk i din. Ata vertet gëzojne dhe luajne me para pa fituar asnje betejë,por ju po fitoni betejen me vishtersit e shumta qe mbart jeta. Kjo u jep ju me shume energji e kurajo, kjo u bene me fisnik.se ata.DHe natyrshem kjo shkon ne linje logjike,sepse sakrificat e njerzve te ndershem siç jan prinderit tuaj, te cilet po “gjirojne” ne kufijet e mbijeteses ne nje fare menyre “jane kthyer ne mesim per ju”, per te kuptuar shume gjera ne jete, sepse veshtiresit te bejne te mendosh shume dhe te pregadisin per ti sfiduar ato, po ç’ka se sot mund te jeni te pashkolluar apo vetem me 8 klase, (jo per mungese vullneti, por per mungese shteti)vertet shkolla te jep kulturen, por fisnikria ka tjeter shpjegim. Kjo veti pasqyrohet dukshem edhe tek ju.Kete ne e pame ne intervistat tuaja teper prekse ne rreportazhin francez.
Ne duam ti kujtojme Zotit Berisha se edhe Ai kur ka qene femije ne shkollen 7-vjeçare “Asim Vokshi” të Tropojës ka pasur ëndrra, te behet mjek e te sheroje njerzit. DHe endrren e tij ia beri rrealitet qeveria e asaj kohe, duke i dhen bursen e duke e bere doktorr. Kurse ju moshataret e mij kerkesat tuaja i keni krejt modeste, kerkoni nga qeveria çatine e shkolles, e cila ka humbur ne mjergullen e politikes!
Ju moshataret e mij te qytetit tim, e imagjinoni se ç’do te kishte ndodhur me femijet e pasanikeve, fjala bie me femijet e qeveritareve tane te nderuar, po te kishin provuar vet ata tmerrin e permbytjes ashtu siç po e provoni ju? Ata do te ishin mpire(per t’mos thene ndonje fjale tjeter me qe jane femije) kurse ju qe u ka provuar jeta me vishtersi qysh se keni lindur, dini te veproni edhe ne momente kritike, se zoti u ka pais edhe me mentalitetin e durimit, por edhe me forcen e kurajon per ti sfiduar vishtersit, prandaj them se ju dini me shume se femijet e te pasurve. Ju dini edhe faktin qe femijet e qeveritareve tane ndoshta nuk e dine:Se me gezimin dhe me lumturine e femijve, matet ecuria dhe niveli i vertet i nje vendi.
GJate gjithe ketyre diteve me kane ndjekur si hije, ajo ora e “gjate” e mesimit, rreportazhi francez, prrallat e kryeministrit, pergjigja negative e konsullates tone ketu ne Bruksel per pasaportat, dhe permbytjen apokaliptike e krahines verilindore e vendit tim,dhe me kane vene para dilemes: Ti hell ne leter apo jo keto ndjesi? Per te vetmen arsye: Se nuk desha te filloj te shkruaj se pari, me nota pesimiste per klasen politike te vendit tim, sepse si natyre s’jame as une i tille, por me qe e kisha edhe mesim dite, (ky shkrim nuk eshte pjese e pergjigjes se Temes se mesimit: Demokracia ne vendim tim.sepse s’eshte e lehte ti thuash para klases te verteta kaq te hillura se ato te turperojne) dhe nga ana tjeter brenda vehtes ndjej shpresen dhe besimin, se nje dite me siguri intelektualet e shqiperise kane per ta gjetur sulucionin e duhur, per ta ngritur ne kembe shqiperine, nga zvarrisja e pa precedent, dhe do te gjejne korsine e duhur per t’iu bashkuar edhe ne europes,vendosa me ne fund ti rendis ne rradhe mendimet e mia,dhe tia jap SHqiperis Etnike per botim.
ARDIT BALA, student ne shkollen”Athéné Bracops Lambert”, Bruksel

Malësia e Madhe thesar kulture dhe resursesh strategjike

Kush nuk e njeh Malësinë e Madhe menjëherë mendja të vete tek të qenurit malësorë. Emri më i nderuar, ku mishërohet tradita me bashkëkohoren, fjala me personalitetin, karakteristika e veshjes e të folurit me civilizimin qytetar, fisnikëria me kulturën shpirtërore e demokratike etj.
E nuk ke se si të mos i bashkangjis këtyre rreshtave vargjet hymn për Malësinë.
“Po ku je Malësi e Madhe,
Mir’ e di ke pas shum halle,
Je kreshnike, je e mir’
Jam krenar që jam yt bir”.
Ja si shprehet Edit Durham për Malësinë e Madhe. “Unë ju drejtova në fillim, nga Malësia e Madhe, jo për të parë malet, por për të vëzhguar jetën, historinë, boten dhe të panjohurën e madhe, ashtu siç i sheh malësori”.
Këtu dua të shtoj se me të vërtetë nuk janë vetëm malet, fushat, liqeni, kullat karakteristike, veshjet tradicionale etj., që e bëjnë Malësinë e Madhe, një trevë të njohur, por siç thotë edhe poeti i kësaj treve Nikolla Spathari:
Për pak fushë e disa male,
Nuk po i thon Malësia e Madhe,
Por ma e madhe asht trimnia,
Kue mur emnin Malsia,
Asht e madhe kulla e gurit,
Por ma e madhe besa e burrit,
Fjala e dhan e ndera e shpisë,
Që ja dhan emnin Malsisë.
Nga pikpamja gjeografike
Malësia e Madhe është njohur si qendër administrative shumë heret, kjo në varësi edhe të mënyrës së organizimit të pushteteve. Edhe gjatë pushtimit turk treva jonë është përkufizuar si nëndarje administrative me vehte në kuadrin e organizimit të Vilajeteve. Në kohën e Zogut është përcaktuar si n/prefekturë, ndërsa pas vitit 1944 u përcaktua si lokalitet derisa sistemi i asaj kohe e çkurorëzoj Malësinë e Madhe nga të gjitha atributet duke e lënë pa emër historik, por me një epitet jo funksional e jopatriotik Mbishkodër. Ndërsa pas ndryshimeve demokratike Malësisë së Madhe iu dha titulli administrativ Rreth e ndërsa tani N/prefekturë.
Emri: Malësi e Madhe
Sipërfaqja: 897 km2
Popullsia: 54642 banorë (ku në fshat jetojnë 41112 banorë dhe në Qytet 13410 banorë) me një dendësi prej 61 banorë / km2.
Qendra administrative: Kopliku
Ndarja administrative: N/Prefekturë e Prefekturës së Shkodrës me 6 njësi vendore (Bashkia Koplik dhe 5 Komuna: Kelmend, Kastrat, Shkrel, Qendër dhe Gruemirë).
Të dhëna të tjera të karakterit gjeo – strategjik: Në rrethin Malësi e Madhe ka dy pika doganore: Hani i Hotit dhe e Vermoshit, si dhe Stacionin e vetëm Ndërkombëtar Hekurudhor të Bajzës ç’ka e bën këtë trevë shumëpozicional në marrëdhënie me trevat e tjera në Shqipëri dhe urë lidhjeje në marrëdhëniet me shtete të tjera të Ballkanit si Malin e Zi, Serbinë, Kroacinë e tjera vende të Evropës.
Nga pikpamja historike:
Treva e Malësisë së Madhe mund të ketë mbi 2000 vjet që me formimin e etnosit ilir. Kjo është e vertetuar si nga studiues vendas dhe të huaj si Selami Pulaha, Martin Ivanaj, At Kol Berisha, E. Koci, A. Bue, H. Hekard, F. Nopça, E. Durham, A. Baldaci etj. të cilët në shkrimet e në studimet e tyre e radhisin Malësinë si trevë të hershme.
Malësia e Madhe njihet për mikpritjen e veçantë ku nëpërmjet shprehjes së dalë nga thellësia e shpirtit “buk e krip e zemër” tregon më së miri vlerat e burrërisë, të besës dhe bujarisë së madhe, ç’ka vlerësohet edhe në veprat e E. Durhami që Malësia ju bë atdheu i dytë për të.
Por Malësia dhe banorët e saj malësorë siç kanë qenë të afërt me mikun kanë ditur të tregohen edhe të rreptë edhe me armikun e pushtuesit e panumërt që e kanë mësy për pushtim territoresh të saj. Gjatë historisë së Malësisë së Madhe njihen shumë luftëra me emër që mbahen mend në kujtesën e trashëguar deri ditët e sotme. Heret me pushtimin turk njihen disa luftëra sidomos ai kundër Vuco Pashës në 1638 i cili u vra nga dora e trimëreshës kelmendase siç njihet nga të gjithë Nora e Kelmendit.
Një tjetër ngjarje historike për rrethin tonë është “Kryengritja e Malësisë së Madhe” e 6 Prill 1911 ku trimat malësorë me në krye Ded Gjon Lulin ngriten në Deçiç flamurin kuq e zi duke i paraprirë dukshëm ngritjes së flamurit në Vlorë nga plaku i urtë, politikani e diplomati shqiptar Ismail Qemali me 28 Qershor 1912. Një përshkrim më të plotë për këtë luftë paraqitet në veprën e madhe të At Gjergj Fishtës “Lahuta e Malsisë” ku në këngën e Njëzet thuhet:
“Të shtat krajlat janë çue në kambë,
Kah ka ra, medet, kjo gjamë
Në atë Malsi, në atë Rapsh të Hotit
Ded Gjo’ Luli burrë si motit
Me i’ çetë Lekë bisha shkorretit
Ka nis pushken në asqer të mbretit”
Po kështu një jehonë tepër të madhe pati edhe “Lufta e Koplikut” e 1920 kundër intervencionit ushtarak në Malësi e Shkodër nga forcat shoviniste malazeze luftë e cila vendosi fatet e mëtejshme të territorit shqiptar. Në këtë luftë ra për të mbetur gjithmonë i pavdekshëm Zef Prelë Martini si dhe shumë luftëtarë të tjerë për të cilët poeti atdhetar Hil Mosi veprimtar i dalluar në ballë të Lëvizjes Kombëtare shkruante:
“Atje bri rruge n’at fushë t’Koplikut
Do vorre rishtas ngrehun tek diftojnë
Se djemt e shqypes vdesin, po anmikut
Të shejtin vend, pa gjak nuk ia lëshojnë.”
Falë sakrificave të malësorëve tanë, të mbështetur nga e gjithë Shqipëria, ku rol të veçantë ka patur edhe Ahmet Zogu si ish – Ministër i Brendshëm i asaj kohe bënë të mundur zbrapsjen me turp të ushtrisë malazeze.
Edhe gjatë Luftës Antifashiste Nacionalçlirimtare njihet kontributi i çmuar i malësorëve qoftë në krimjimin e formacioneve partizane, siç është formimi i Batalionit Partizan “Perlat Rexhepi” në fshatin Vorfe të Komunës Gruemirë me 30 korrik 1943, ashtu edhe në beteja të përgjakshme me pushtuesin fashist italian ku kulmin e saj e ka “Lufta e Reçit” e 31 Korrikut e 1 Shtatorit 1943, ku ranë duke luftuar e për të mbetur gjithmonë në panteonin e lavdisë dëshmorët Rifat Nuzi, Ismet Dertliu dhe ushtari italian Giorgo Martini. Ja si e shpreh në këngën e tij rapsodi i mirënjohur Rrok Gjelaj epopenë e kësaj lufte:
“Se këto gështenja shekullore
Per Malësinë u banë llogore
Pushkë e topa pa ia nda
Reçi i Luftës u bë kala.”
Po kështu një luftë kundër pushtuesve nazistë gjerman u zhvillua edhe në fshatin Vorfe të Komunës Gruemirë me 3 Nëntor 1943 ku mbetën të vrarë dëshmorët Halit Bajraktari, Istref Shabani, Ali Synaj me dy bijtë e tij Smajlin e Muhametin dhe Hasan Hyka.
Për këto ngjarje e të tjera të LANÇ-it në Malësinë e Madhe deri në çlirimin e plotë të rrethit tonë e të gjithë Shqipërisë me 29 Nëntor 1944 kanë shkruar në librat e tyre Deli Bishaj, Abdyl Sadiku, Rexhep Haka, Mul Deli Bajraktari etj.
Gjithmonë Malësia e Madhe është shquar në përpjekjet e saj për liri, çlirim kombëtar e përparim shoqëror. Ja se si i këndon rapsodi i njohur i trevës sonë Artisti i Merituar Sali Mani pikërisht këtyre vlerave të malësorëve tanë në shekuj të shekujve:
“Moj Malsi, Malsi e Madhe
Moj burrnesh zemërbujare
Flak je ndez me kulla e ksolla
Për liri ka këndu grykholla (pushka)”.
Malësia e Madhe është e njohur edhe për vlera historike të nominuara gjatë gjithë historisë së saj duke filluar nga Nora e Kelmendit e Tring Smajlaj, me Çun Mulen si pjestar i Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, Ded Gjon Luli, Zef Hoti luftëtari trim pjesmarrës dhe Dëshmor i Luftës së Spanjës me 1937, Mul Deli Bajraktari ku mjaftoi vetëm këmbëngulja e tij prej patrioti e atdhetari të zjarrtë në “Luftën e Reçit” që Malësia e Madhe edhe sot do ta kishte vuajtur gjakderdhjen mes vetë malësorëve. Çun e Life Jonuzi, Gjeto Keqi, Ramadan Reçi, Bejto Faslia, që në vitin 1942 ndezi pushken në Reç për të mos dorëzuar partizanët e pranishëm në shtëpinë e tij, ku ra dëshmorë në këtë luftë edhe e bija Gjylije Bejtja 14 vjeçare. E të tjerë luftëtarë e patriotë që me mençurinë e trimërinë e tyre shkruan faqe të lavdishme duke i bërë nder gjithë Malësisë, e për t’u kujtuar brez pas brezi.
Nga pikpamja ekonomike
Malësia e Madhe duke qenë një vend me profil jo industrial tregon qartë pozicionin e saj bujqësoro – blegtoral dhe me një turizëm të admirueshëm dhe të shtresëzuar nga Liqeni i Shkodrës e deri tek malet me dëborë. Katër janë shtyllat ku duhet të përqëndrohet edhe në të ardhmen puna për ta mbajtur trevën tonë të begatë jashtë ndotjeve industriale si bujqësia, blegtoria, peshkimi dhe turizmi, ku insfrastruktura rrugore, rrjeti energjitik, telefonik dhe ai mediatik, shëndetësia, arsimi profesional për këto fusha etj. e kthejnë këtë vend të virgjër në një perlë të vërtetë për ta patur zili të gjithë.
Bujqësia. Malësia njihet për kultura të përgjithshme por dhe për specifike për trevën e saj. Ajo ka të zhvilluar vreshtarinë, pemtarinë, perimet si dhe bimët etervajore e medicinale. Para viteve ’90 rrethi ynë është njohur edhe për prodhimin e drithërave si dhe bimëve industriale ku veçohet duhani, por vetë politikat e ndjekura nga qeveritë shqiptare kanë bërë që këto kultura bujqësore të mbesin të dorës së dytë. Duhani si një kulturë shumë fitimprurëse duhet patjetër të rigjenerohet jo vetëm në mendjen e fermerit por edhe pse kjo kulturë bujqësore është prodhuar me cilësi nga tokat tona duhet që edhe institucionet përkatëse ta promovojnë më shumë në nxitjen e fermerit që përsëri të mbillet në Malësi të Madhe. Prioritet në këtë trevë duhet të futet edhe kultura e ullirit meqenëse ajo i përshtatet mjaft mirë klimës dhe tokave kodrinore që rrethi ynë i ka me shumicë.
Blegtoria. Në rrethin tonë blegtoria zë një vend të rëndësishëm jo vetëm për tu ushqyer por edhe për të ardhurat që ajo i jep fermerit malësor, nga ku mund të veçoja lopen, delen, dhinë, shpendët shtëpiakë, bletët etj. Duke parë edhe relievin që zotëron Malësia e Madhe, blegtoria i është përshtatur më së miri komunitetit që jeton në këtë rreth dhe vetë banorët e kanë parë blegtorinë si më fitimprurëse kurdoherë e jo vetëm në ditët tona.
Peshkimi. Falë Zotit dhe natyrës, komunitetit që jeton në Malësinë e Madhe i janë ofruar mundësi të ndryshme për të patur mundësi si të ushqyerit ashtu edhe rritjes së të ardhurave në familje e fjala është për një nga perlat e Malësisë e konkretisht Liqeni i Shkodrës. Ky liqen ofron përveç të tjerave që do i përmend më poshtë edhe mundësinë e peshkimit ku në ujërat e këtij liqeni rriten lloj – lloj peshqish si: krapi, karasi, ngjala, qefulli, sharmaku, gjuhca, mlyshi, etj. Është një komunitet i tërë që merrret me peshkim në ujërat e këtij liqeni ku fillon nga Vraka (Komuna Gruemirë) e deri në Hot (Komuna Kastrat). Duhet përmendur se edhe zona e Kelmendit nëpërmjet Lumit të Cemit i ka mundësitë e peshkimit ku gjuhet një nga peshqit e rradhë të zonës që është trofta.
Turizmi. Rradhë vend apo trevë mund t’i ketë rastisur një peisazh aq i admirueshëm natyror sa ç’e ka Malësia e Madhe, ndonëse pak është bërë që kësaj treve t’i jepet prioritet në zhvillimin e turizmit. Bukurisë natyrore duke i shtuar edhe ato historike e tradicionale e bëjnë rrethin tonë shumëdimensional në përshtatshmëri për turizëm, të cilën mund ta klasifikojmë në disa drejtime:
Turizëm ujor. Të qenurit 30 km vijë kufitore me Liqenin e Shkodrës e bën këtë rreth e sidomos zonat në afërsi të saj me mundësi të këtij turizmi. Por ajo ç’ka duhet theksuar është se brigjet e këtij liqeni për shkak të papërgjegjshmërisë së qeverisë Berisha në vitet 1993-1995 i cili e përdori këtë liqen për konstrabandë karburanti në ndihmë të makinës ushtarake të Millosheviçit, tashmë janë shumë të ndotura dhe kërkon investime të mëdha për t’u kthyer në një vend normal të zhvillimit të plazhit për banorët e Malësisë e më gjërë. Në këtë liqen me pak përkushtim mund të bëhet shumë i dobishëm edhe zhvillimi i disa sporteve ujore.
Turizmi i gjelbër e i bardhë. Vetë pozicioni gjeografik i kësaj treve bën të mundur zhvillimin e këtyre lloj turizmi ku mund të përmenden fshatrat turistike të Razmës, Bogës, Fushë – Zezës, Vermoshit, Lëpushës etj. Këto zona janë tipike për të dy llojet e turizmit, ai i gjelbër gjatë stinës së verës dhe turizmi i bardhë gjatë stinës së dimrit ku vend të veçantë në të parën mund të zërë edhe sporti i alpinizmit, ndërsa në këtë të fundit zë sporti i skive, të cilët kanë një përshtatshmëri shumë të madhe në këto zona.
Turizmi historik, gjeo – arkeologjik etj. Siç thamë edhe në përshkrimin historik të trevës së Malësisë së Madhe, një vend të veçantë për turistët vendas e të huaj kanë edhe vështrimi i kulturave historike ku mund të veçoja Kalanë e Ballëzës, Kalanë e Marshejit, Kulla e Bajraktarit të Hotit, vështrimin e shumë shpellave si ajo e Frashërit, Shpella e Zanave në Bogë, Shpella e Lopçit, Shpella e Bogdanit etj. Një vështrim mahnitës për këdo do ishte pamjet e katarakteve, kanionëve, Alpet e Veriut etj. Këtu mund të fusim edhe mundësinë e studimit të disa bimëve endemike dhe subendemike me interes për biologët.
Duke i parë në kompleks të gjitha këto mundësi të zhvillimit ekonomik, ajo që të bie në sy për një rendje drejt progresit për këtë trevë me emër është sinjifikative dhe shumë impenjuese për gjithë pushtetin në tërësi (atë qendror e lokal), investimi në infrastrukturë në përgjithësi e atë rrugore në veçanti, gjetja e tregut për prodhimet bujqësoro – blegtorale, hartimi i një guide turistike për gjithë rrethin Malësi e Madhe, kreditimi me interesa të ulëta për banorët etj., çka do sillnin rezultate të larta në rritjen e të ardhurave për çdo familje malësore duke bërë të mundur me këto mjete luftimin e dy “sëmundjeve” aq të ndjeshme për komunitetin që jeton në këtë trevë të cilët janë varfëria dhe papunësia.
Ashtu siç dua të theksoj se Malësia e Madhe megjithse ka një ujë të pijshëm për t’u patur zili nga çdo trevë tjetër e vendit, siç është uji i mrekullueshëm e Pajave në Rrjodh ajo e vuan tmerrësisht mungesën e këtij uji, çka duhet të investohet e më shumë të administrohet ky ujsjellës dhe ndërmarrja që e ka në varësi.
Nga pikpamja kulturoro – arsimoro – sportive.
Kultura. Duke përmendur Malësinë e Madhe që siç e kam trajtuar edhe më lart zë vendin më skajor në Veriun e Shqipërisë, nuk mund të mos afishosh edhe arritjet dhe vlerat kulturore të kësaj treve. Eposi i Kreshnikëve me “Këngët e Mujit e Halilit” mund të jetë edhe zanafilla e grumbullimit të folklorit dhe e trashigimisë kulturore të trevës tonë, duke treguar në këtë rast nëpërmjet këtyre këngëve edhe hershmërinë e kësaj treve. Gjithashtu ajo që të bie në sy është edhe ruajtja e traditave mijëra vjeçare deri në ditët tona si veshjen karakteristike tipike të kësaj treve si xhamadanet, çakshirët e xhubletat. Ja si shprehet autori hungarez Daniel Kornidez në vitin 1753-1754 kur shkruan: “as palloi, as ylberi nuk kanë aq ngjyra sa xhubleta e grave Kelmendase”. Për këto veshje kanë shkruar edhe Franz Nopça, Edit Durham etj. Po kështu këngët e vallet tradicionale si dhe tradita e organizimit çdo vit të “Logut të Bjeshkëve” në Qafë të Bredelecit duke i shtuar këtu edhe ruajtjen e disa lojrave si “loja e kapuçave”, “plaku i dasmës” etj. Mikpritja është shumë origjinale për malësorin dhe e ruajtur në çdo brezni. Bujaria e mallësorit ka qenë me gjithë shpirt e kjo tregohet edhe në ditët e sotme, ku miku të thërret tek dera “o i zoti i shtëpisë” gjithë shtëpia “lëviz nga vendi” kur i zoti i shtëpisë të kthen përgjigje “o mir se t’ka pru Zoti” e se “shpija asht e Zotit dhe e mikut, buk, krip e zemër ke me gjet në ket shpi”. Akoma është e ruajtur edhe në ditët tona tradita e “odës së miqve”. Aq i dhanun është malësori për të pritur mikun sa tregojnë që në kohën e pushtimit osman një malësor ishte dënuar me vdekje për kundërshtim të pushtetit turk dhe para se ta pushkatonin e pyetën nëse e kishte ndier veten më ngushtë se këtë herë, malësori i ishte përgjigjur: “po, kur më ka ardhë miku në shtëpi e nuk kam pasë buk me i dhanë”. Këngët janë kënduar me lahutë dhe me çifteli. Por ajo që është më origjinale është “Kënga e Majakrahut” për të cilën Edit Durham ka thënë: “këngë tipike shqiptare e pashoqe”.
Të shkruash për kulturën malësore është e pamundur të mos përmendësh kollosin e këngës lirike nga Bajza, basin më të shquar shqiptar Artistin e Merituar Lukë Kaçaj i titulluar së fundmi pas vdekjes “Nderi i Kombit”. Ai këndoi në skena të vendit por edhe me famë botërore duke nxjerrë në pah atë zë brilant. Ashtu siç nuk mund të mos kujtosh mjeshtrat e folklorit malësor e shqiptar si “Artistat e Merituar” Sali Mani e Jonuz Delaj, Pretash Nilaj, Rrok Gjelaj, vëllezërit Buçi, Violeta Deda etj. e duke përfunduar me artistët e sotëm shumë dinjitozë si Skender Xhafa, Arben Delaj, Zaim e Lulka Mërkulaj, Donika Vuçina, Petrit Gjinaj, Kujtim Rexhvelaj etj, apo të humorit si Qazim Çelaj e Gac Kodrina, Vebi Kurti, Marash Kaçaj, Vito Pllumit ejt.
Po kështu do përmendja paraqitjen dinjitoze të grupit folklorik të Malësisë së Madhe në festivalin folklorik të Beratit në vitin 1995 i cili zuri vendin e parë, pikërisht për paraqitjen e kësaj trashigimie kulturore që vetëm malësorët e këngëtarët e saj ta japin këtë kënaqësi. Si të mos shkruash për fituesin e “Pendës së Argjendtë” poetin Sokol Zekaj, poetin e ndier Dodë Kaçaj, romancierin Ramiz Lika apo kritikun letrar Kadri Ujka e të tjerë artista që kanë bërë e bëjnë të mundur që me këngë, humor, valle, vargje, romane e tregime historike bëjnë të mundur ruajtjen e traditave më të mira kulturore.
Një vend të rëndësishëm dua t’ia kujtoj edhe zhvillimit të medias në rrethin tonë ku vend të veçantë zë televizioni lokal TV-Kopliku dhe gazeta “Malësia” ku për këtë të fundit do të sugjeroja të mos e ndërpresë botimin pasi ka qenë një zë kuptimplotë për trevën e Malësisë. Dua të përgëzoj pronarët e TV-Koplikut zotërinjtë Zenel Hoxha dhe Nazmi Jubani si dhe gazetarët e rrethit tonë Gëzim Vuçaj, Vasel Gilaj, Rifat Ymeri, Bashkim Ramekaj etj, të cilët bëjnë të mundur ekspozimin e Malësisë së Madhe dhe vlerat që mbart ajo jo vetëm brenda kufijve territorialë të Shqipërisë por edhe jashtë saj kudo ku ka shqiptarë.
Arsimi. Zhvillimi i arsimit në rrethin tonë është i lidhur pazhgjidhshmërisht me historinë e kulturën e trevës së Malësisë së Madhe. Megjithëse nuk ka data të sakta njihen shenjat e arsimit qëme pushtimin otoman, të cilët duhen thënë se përveç se pushtimit lanë një vend të tërë siç është Shqipëria në errësirën pa dritë e dituri e patjetër kësaj nuk i shpëtoi as Malësia e Madhe. Por pavarësisht kësaj malësorët i gjenin mënyrat të mësonin shkrim e këndim. Ndonëse në fillim mësimet ishin spontane, më pas filloi organizimi nëpër vende të kultit fetar e më pas me Shpalljen e Pavarësisë nisi edhe organizimi i mësimdhënies në shkolla ku mund të veçonim edhe mësuesit e parë si Hil Mosi, Prek Gjoni, Kol Martini, Palok Traboini e deri me Migjenin e “Legjendës së misrit”, “Lulit të vocërr”, të “Vargjeve të lira” etj.
Pas viteve të çlirimit të vendit (pas viteve 1944-s) e më pas u vendos sistemi 7 e 8 vjeçar, e ndërsa sot ky sistem kaloi në 9-vjeçar në bazë të reformave të ndërmarrë nga qeveria aktuale për arsimin e detyrueshëm etj. Sot në Malësinë e Madhe numërohen 26 shkolla 9-vjeçare dhe 6 shkolla të mesme. Nëtë parën studiojnë rreth pesë mijë nxënës, ndërsa në të dytën një mijë e pesëqind nxënës.
Duhet thënë se nga Malësia e Madhe e konkretisht nga shkollat e saj kanë dalë intelektualë, kuadro të devotshëm për të bërë më të mirën për trevën e tyre. Sot në rrethin tonë ekziston edhe një Zyrë Arsimore e cila me administratën e saj bën politikën e kuadrit në funksion të të gjitha shkollave e në këtë kontekst edhe të arsimimit të nxënësve.
Unë më lart përmenda disa nga mësuesit e parë të mësimit të shqipes, por nuk mund të mos bëj një kujtesë të përgjithshme për gjithë atë plejadë arsimtarësh që kontribuan e vazhdojnë të kontribuojnë edhe tani në mësimdhënie dhe në edukimin e fëmijëve malësorë anembanë trevës sonë. E në këtë rast dua të jap një shembull krenarie për gjithë ne malësorët e për shqiptarët në përgjithësi me përmendjen e emrit të profesorit të nderuar të gjuhësisë z. Gjovalin Shkurtaj.
. Historiku i zhvillimit të sportit mund të flitet i organizuar shumë vonë në trevën tonë në mënyrë ekipore, ndërsa individuale ka patur potenciale që i kanë dhuruar emocione malësorëve shumë sportdashës të cilat mund t’i përshkruaj më poshtë. Por zanafillën dhe mënyrën e veçantë të pasqyrimit të sportit e shohim të perceptuar në lojra të ndryshme popullore që malësorët i kanë organizuar në festa të ndryshme popullore siç mund të përmendim “Logun e Bjeshkëve”, apo gëzime të ndryshme në odën e miqve me mysafirët si “loja e kapuçave” etj. Këto sporte jo vetëm kanë argëtuar malësorët tanë por edhe ka ndikuar në zhvillimin mendor të tyre.
Edhe nga ana sportive Malësia e Madhe ka patur e ka potenciale të njohura individuale dhe ekipore në shumë sporte. Kështu mund të përmendim ekipin e futbollit dhe të shahut “Veleçiku” që e kanë përfaqësuar Malësinë e Madhe në shumë aktivitete sportive të zhvilluara e që zhvillohen edhe tani që me krijimin e këtij ekipi në vitin 1986.
Mund të përmendim me krenari kampionin e peshngritjes Seladin Zogu, në mundje, Paulin Sterkaj e Dushan Vaso, në atletikë Ilo Pjetri, në futboll të ndierin Millan Vaso, Salvator Kaçaj, Besnik Dulin, Ridvan Hebaj etj., në boks Besnik Gjetaj, në shah kampionin Gëzim Ndoka e të tjerë sportistë që kanë bërë e bëjnë emër në klube të ndryshme të vendit si me Vllazninë, Partizanin, Dinamon etj., por që kurdoherë e kanë treguar se i përkasin Malësisë së Madhe.
Nga pikpamja politike
Malësia e Madhe duke qenë një ndër trevat më të lakmuara për t’i gllabëruar nga ana territoriale falë dhe pozicionit të saj gjeografik, ka formësuar edhe natyrën e vet prej një malësori me karakter të fortë, mosnënshtrues dhe politikbërës në favor të vetë kësaj treve. Kjo ka bërë që edhe natyra të jetë disi radikale, por kurrsesi në dëm të vetë Malësisë dhe vendit amë Shqipërisë për të cilat ajo ka kontribuar shumë në forcimin e vlerave për demokraci, liri, çlirim kombëtar e përparim shoqëror.
Pikërisht këto treva e kanë bërë trevën tonë dhe malësorët e saj shumë të besueshëm edhe në ndërmarrjen apo përfshirjen në shumë iniciativa me karakter rajonal apo kombëtar. Edhe pse jo me ndonjë arsimim të veçantë ajo çka është vlerësuar tek malësori kanë të bëjnë me besën, trimërinë e mençurinë e shfaqur kudo. Kur ta ka dhënë fjalën malësori më parë ka pranuar të falë jetën e tij ose të fëmijëve të tij se sa të shkeli mbi besën e dhënë. Këto vyrtyte të trashëguara deri në ditët tona e kanë perfeksionuar atë edhe politikisht.
Këtu mund të përmendim individ politikbërës që në emër të trevës së Malësisë kanë bërë përpjekje madhështore në dobi të çështjes kombëtare si Çun Mula përfaqësues i kësaj treve në Lidhjen Shqiptare të Prizrenit, Ded Gjon Luli si drejtues i Kryengritjes së Malësisë së Madhe. Edhe në ngritjen e flamurit në Vlorë me 1912 kur Shqipëria u shpall shtet Sovran dhe i Pavarur ka patur përfaqësues nga treva e jonë pavarësisht se nuk paraqiten me emra konkretë pasi malësorët e kanë patur për traditë të mos mburren, por të kryejnë detyrën e ngarkuar në dobi të kombit dhe atdheut. Edhe më vonë duke përfshirë edhe periudhën e LANÇ-it ka patur politikanë malësorë me cilësi të veçanta për të çuar në këmbë popullin për të çliruar vendin nga pushtesit nazi-fashistë si Çun Jonuzi, Bejto Faslia, Gjeto Keqi etj.
Por ka dhe një periudhë të errët në dëm të një pjese të mirë të malësorëve të cilët pushtetasit e ardhur në fuqi pas 1944 persekutuan me dhjetëra qindra e mijëra individë, familje, fise e fshatra në mbarë Malësinë e Madhe vetëm se nuk ishin dakort me politikën që ndiqte qeveria në fuqi duke i vrarë, internuar dhe lënë pa shkollim e pa asnjë të drejtë lirie ato. Kjo periudhë është një rast unikal në mbarë Europën demokratike e më gjërë, çka edhe sot ia vlen të reflektohet, duke rritur ndjenjën njerëzore dhe politike për më shumë respekt dhe humanizëm ndaj kësaj shtrese të persekutuarish që privimi i jetës dhe lirisë së bërë gjatë regjimit totalitar nuk ndjehen të respektuar duke u sjellur edhe tani shumë pakënaqësi ndaj mënyrës se si shteti përpiqet t’i trajtojë si viktima për të përfituar politikisht nga ato e jo t’i integrojë moralisht dhe fizikisht në jetën e përditshme.
Nisur nga këto qëllime të mos bindjes ndaj sistemit totalitar duhet përmendur një lëvizje me armë e nisur për t’i dhënë udhë gjithë vendit e që ka në sens Lëvizjen Antikomuniste të Malësisë së Madhe të Janarit 1945 por që dështoi pa u nisur mirë jo nëse kishin të drejtë apo jo se sa nga moskoordinimi i mirë i veprimeve ku sundoi ndjenja bajraktariste (e theksuar kjo në gjithë veriun e vendit) në drejtim të kësaj lëvizjeje. Megjithatë duhet patjetër të vlerësohet kjo lëvizje pasi ishte e para e këtij lloji në gjithë Europën Lindore.
Është pikërisht ky persekucion politik, ekonomik, social etj. gjatë gjithë viteve të qëndrimit në pushtet të qeverisë komuniste tipare këto që ndikuan edhe me ardhjen e demokracisë në Dhjetor 1990, duke bërë që shumica e malësorëve të Malësisë së Madhe të hedhin vështrimin tek këto ndryshime për të gjetur ngushëllim tek forcat politike antikomuniste me tendenca djathtiste. Përqëndrimi i vemendjes tek sistemimi në punë i njerëzve e jo i kapaciteteve të duhura individuale e programore nuk ka sharmin e duhur tek malësorët.
Kjo bëri që malësorët të reflektojnë duke e treguar vehten tamam demokrat të mirëfilltë, ses për to e rëndësishme është përfaqësimi dinjitoz, me reputacion e që sjellin përparim ekonomiko – shoqëror për to, për familjet e trevën e tyre se sa programi i thatë i një qeverie qoftë kjo e djathtë apo e majtë.
Ndaj edhe votuesi malësor zhgënjimet i ka shprehur me votë që nga ’92 e deri në ditët e sotme ashtu siç i shprehi me votë edhe në zgjedhjet e 28 Qershorit 2009. Ato do zgjedhin atë forcë politike që ka qenë dhe është më pranë halleve e shqetësimeve të tyre dhe ç’është më kryesorja mundohet dhe gjen rrugën e zgjidhjes së këtyre problemeve.
Nga: Sytki Ndrecaj,
Nënprefekt i Malësisë së Madhe

“Qyfyret” e paspermbytjeve ne Shkoder

Normalizimi i situates dhe shpresa per mosrikthim te gjendjes se rende ne rajonin e Shkodres, risjell ne vemendje detaje, te cilat ne qetesine e ketyre diteve, ngjallim humor por edhe reflektim. Jane grimca ngjarjesh publike por edhe private, te cilat nga shumekush mund te konsiderohen edhe sajesa, ndersa shume te tjere mund te gjejne veteveten.
Presidenti “jetim”
Mosmbledhja e Keshillit te Sigurise Kombetare nuk do te jete ajo cfare do te na kujtoje pse jo pas disa vitesh presidentin Bamir Topi ne periudhen e permbytjeve te fillimvitit 2010 ne rajonin e Shkodres. Kreu i shtetit ka qene i pranishem ne zonat e permbytura, qendrim mese normal dhe detyrim i Topit, por sipas gjasave jo shume i mirepritur. Ne viziten e tij te 14 janarit, presidenti ishte vertete “jetim”. Ai shoqerohej nga shume ambasadore e diplomate te huaj ne Shqiperi, por pergjate udhetimit te tij ne zonat e demtuara nga permbytja, nuk iu vu pas asnje antar i Komitetit Nderministror te Eemergjences, madje as edhe i Shtabit te Emergjences ne rang qarku. Eshte rast unikal mbase ne bote qe kryetari i nje shteti te zhvilloje nje vizite thuajse private ne nje nga rajonet e vendit te tij, ndersa ish- presidenti Moisiu u shpall qytetar nderi ne Bari vetem pasi ndaloi atje, mbase rastesisht. Orientimet e dhena ne lidhje me qendrimin ndaj Topit, kane qene te qarta dhe permblidhen ne nje episod te thjeshte, i konstatuar edhe nga disa gazetare. Ne te njejten kohe me viziten e presidentit ne zonen e Obotit, rastisi edhe nje deputet i PD-se. Pa pemduar shume, ai iu drejtua shoferit te tij per te ndaluar prane makinave te karvanit presidencial Topi. Me shume sgjuarsi, shoferi i kujtoi deputetit te Shkodres se nese Berisha do ta merrte vesh se kane parkuar makinen prane atyre te presidentit, do te fluturonte mandati. Natyrisht deputeti ndoqi keshillen e urte te shoferit dhe iu rikthye ne kujtese marredhenia “e shkelqyer” institucionale e kryeministrit me presidentin.
Kush perhap panik?!
Nje situate si ajo e permbytjeve ne rajonin e Shkodres ka gjasa te shfrytezohet per te ngjallur panik, qofte edhe pa arsye, qofte edhe per hobi. Sipas kryeministrit Berisha, ka panik te mire dhe panik te keq. Paniku i keq eshte ai i perhapur apo i stimuluar nga vete qytetaret, te cilet te frikesuar nga realiteti, “infektojne” njeri- tjetrin. Ndersa paniku i keq, eshte ai i perhapur nga njerez te interesuar, sipas kryeministrit por edhe kryeparlamentar, ishin prane Partise Socialiste. Megjithate, Berisha por edhe Topalli e kane perjashtuar veteveten nga dyshimet. Kreu i qeverise fillimisht deklaroi se Shkodra ndodhet ne prag katastrofe nga permbytjet dhe me pas se permbytjet qendrojne si “shpata e Demokleut” mbi (koken) Shkodren. Ndersa kryedeputetja deklaroi “live” ne nje interviste telefonike per nje televizion te Shkodres se do te jete e nevojshme qe nga “emergjence” situata ne rajonin e Veriut duhet te kaloje ne “te jashtezakonshme” si pasoje e rreshjeve. Po keshtu, edhe terheqja e femijeve nga shkollat e Shkodres kur perflitej carja e digave te HEC-eve, nuk u be sigurisht me urdher te Edi Rames, por permes linjave zyrtare te arsimit ne hapesiren e permbytur. Gjithsesi, i dyshuari kryesor i perhapjes se panikut eshte serish Edi Rama, pasi deklaratat e cituara me siper nuk kane qene panikngjallese, ndersa heshtja e Rames per kete ceshtje, ka qene shume e rrezikshme. Megjithe impenjimin e prokurorise, akoma nuk po gjenden panikerkuesit, edhe pse jane sekuestruar kaseta video dhe audio.
“1 m3 bore= 3 m3 uje”
Qe Genc Ruli nuk ishte i prere per minister Bujqesie, ishte e qarte. Por qe nuk ka informacion as edhe elementar, mbase qe perpihet ne klasen e trete apo te katert fillore, kete shqiptaret nuk e dinin. Gafa e ministrit Xhaferri per eshtrat e pasjella ne Shqiperi te Ismail Qemalit, duket asgje para asaj te ministrit te Energjitikes Ruli. Per te bindur shqiptaret per rrezikshmerine e shkrirjes se papritur te debores ne afersi te kaskatave te Drinit, Ruli beri nje zbulim unikal: 1 meter kub bore, kur shkrihet “prodhon” 3 meter kub uje! Sigurisht, Ruli eshte disinformuar nga keshilltaret e tij dhe natyrisht ka bere figuren e budallait, te pakten para specialisteve te energjitikes ish- vartes te tij, por edhe atyre qe kane pak njohuri te shkolles fillore nga lenda e fizikes. Jo nje meter kub bore, por as edhe nje meter kub akull (bore e presuar) nuk prodhon as edhe nje meter kub uje. Megjithate, nje gafe e tille ministrore, ka shume mundesi te jete eklipsuar nga hallet e shkodraneve, te cilet duke qeshur nga halli qe u kishte rene, kane justifikuar deri diku edhe ministrat, te cilet per here te pare ne me shume se 4 vite, u tha dikush “puna e mbare”, shprehje qe perdoret gjeresisht ne Shkoder.
Berisha dhe Luka per klimen ne unison
Ngrohja globale eshte identifikuar nga kryeministri Berisha si shkaku i ndryshimeve te papritura (sipas tij) te klimes ne Alpet shqiptare. Sipas specialisteve, me kete pohim kreu i qeverise ka bere nje zbulim indirekt shume te rendesishem: ne Alpet tona eshte celur nje vrime ozoni! Vetem keshtu mund te kete logjike pohimi i kryeministrit tone. Vetem keshtu mund te pranohet teza e tij qe ne nje hapesire rreth 28 mije km2, brenda nje kohe kaq te shkurter, te kete ndikim nje fenomen global. Ka edhe nje mundesi tjeter: globi te jete coroditur dhe vrimat e ozonit, nga poli i Veriut, te jene zhvendosur ne Alpet shqiptare!
Ne lidhje me klimen eshte shprehur edhe kryebashkiaku i Shkodres Lorenc Luka ne nje emision televiziv ne Shkoder. Parashikimi i motit eshte i sakte vetem per nje periudhe kohore 6 ditore. Me pas parashikimet nuk jane te sakta, ka thene qytetari i pare i Shkodres. Natyrshem, edhe atij ia kane sugjeruar pergjigjen. Megjithate, ai dhe te gjithe ata qe ia kane sugjeruar kete pergjigje “sa per te dale nga situata”, u kujtojme se parashikimet jo vetem javore, por edhe mujore mund ti gjejne fare lehte duke lundruar ne internet. Nuk po zgjatemi me shume ne kete teme, duke i dhene te drejte kryetarit Luka, me shpresen qe fiset “Maya” por edhe “NASA” te jene gabuar ne lidhje me parashikimet per vitin 2012.
Grimca realiteti
Ne nje nga udhetimet e shpeshta ne zonat e permbytura, Edi Rama ka qene i detyruar te udhetoje me nje varke te vogel me motor (sule). Kryesocialisti ka qene aq i frikesuar, saqe per asnje cast nuk ka folur pergjate udhetimit, ne fakt nje ves qe ai tashme e ka dhe ia njohin te gjithe. Te vetmet raste kur ai ka nxjerre ze kane qene kur i eshte hakerryer shoqeruesit qe levizte ne varke dhe kameramanit, i cili duke xhiruar bente qe varka te lekundej. Megjithate, per fatin e socialisteve e tiranasve, udhetimi u krue pa asnje incident, sic edhe nje perballja e pamenduar ne mes Rames dhe Topallit ne lagjen “Livade” te Shkodres.
Nje socialist i devotshem ka kuptuar se ka votuar gabim per thuajse 20 vite vetem pas kesaj situate te permbytjeve ne Shkoder. Perpara kameras televizive, ai deklaroi se nuk ka votuar asnjehere per PD-ne deri me tani, por gjithmoje per PS-ne e te majten. Vetem pasi pesoi permbytjen e ketyre diteve dhe pa interesimin e shtetit per te dhe te tjeret, ai vendosi te premtoje voten e tij gjithmone djathtas, specifikisht per PD-ne. Kryedemokrati Berisha e ka marre vesh kete lajm dhe ka vendosur qe ne prag te zgjedhjeve, qofte te parakohshme, qofte te zakonshme, te mundesoje permbytje apokaliptike jo vetem ne Veri (te cilin e ka bastion) por edhe ne Jug duke shpresuar ne “kalimin e ylberit” te socialistit ne Shkoder. Ne keto kushte, qytetaret jane te lutur te mbajne ne shtepite e tyre mjete lundruese, cizme peshkataresh, ushqime ne sasi te medha, natyrisht edhe grepa e rrjeta per te zene peshk.
Gara e ndihmave per te permbyturit
Komuna e Dajcit ka qene nder me te permbyturat ne rajonin e Shkodres. Si rrjedhoje, edhe evakuimi i njerezve ne kete zone ka qene perparesi dhe eshte arritur te largohen thuajse 90% e banoreve (sipas raportimeve zyrtare). E si per cudi, edhe vemendja kryesore e shperndaresve te ndihmave, eshte perqendruar pikerisht ne kete zone. Jane raportuar shperndaarje te dhjetera ton ushqime, veshmbathje, uje e mbulesa por per ke?! Ose qeveria ka genjyer ne lidhje me evakuimin e njerezve, ose ato ndihma i ka thithur ndonje “vrime e zeze” jo per ti eleminuar, por per ti shfaqur ne ndonje treg te Shkodres, M.Madhe apo edhe Lezhes.
Vetem qindra metra me larg, ishte fshati Mushan, i cili fale disa argjinaturave te mbajtura ne kembe me shume sakrifica nga banoret, nuk u permbyt dhe te gjithe banoret qendruan ne shtepite e tyre. Edhe atje arriten ndihmat e shtetit (te marrsha te keqen o Shtet!) me nje sasi me shume se skandaloze: 80 gr vaj per fryme, 2 kg makarona per familje, 1.5 liret uje per familje, gjysem qiriri per ndricim, 400 gr sheqer, nje konserve mishi 250 gr per familje dhe sigurisht detersiv per makina larese. Ju siguroj se nuk eshte humor por realitet i hidhur.
Partia Socialiste ka ngtitur edhe ajo nje shtab per ndihmat ne favor te te permbyturve. Rreth 1 mije litra uje i imbotiluar u eshte shperndare banoreve me lundra nga deputete te partise socialiste. Ajo qe ia vlen te permendet eshte numri i madh i hamburgerave, rreth 10 mije, te shperndare nen drejtimin e shefes se emergjencave te PS-se Keti Bazhdari. Sipas gjasave, per gjithe kete kohe, fast-food-et e Shkodres kane punuar vetem per llogari te PS-se dhe deri tani, fatmiresisht nuk njoftohet asnje i helmatisur nga hamburgerat. Vec tyre, jane shperndare edhe cizme te numrave te ndryshem. Sa i takon parave, nuk ka asnje informacion nga llogarite e celura per kete qellim nga PS-ja ne dy banka.
Rreth 25 kompani te fuqishme bisnesi ne Shkoder, kane dashur te jene kontribuese per te permbyturit. Kryetari i Dhomes se Tregtise dhe Industrise Anton Leka, i ka falenderuar publikisht. Nuk ka asnje shifer zyrtare per totalin e mbledhur nga keto bisnese, por sipas bisedes informale me nje nga bisnesmenet kontribues, shifra nuk arrin kurrsesi ne 10 milion leke te reja, pra as 400 mije leke per nje bisnes. Sipas ketoij bisnesmeni, donacionet minimale jane bere per te qene ne syte e kryeministrit, i cili keto dite ka patur vemendjen ne Shkoder. Sa per kujtese, vetem nje paradite, qytetaret e Shkodres kane mbledhur rreth 2.5 milion te reja ne ndihme te viktimave te 9 janarit, te grisshur nga nje emision ne Top- Channel. Eshte vertete kohe krize!
Meta kunder Berishes
Kompensim “qindarke per qindarke” eshte togfjaleshi me i permendur nga kryeministri Berisha keto dite ne te gjitha daljet publike. Pavaresisht asaj cfare do te ndodh me pas dhe se a ka shteti para per te demshperblyer te permbyturit, Berisha ka ndikuar ne krijimin e nje qetesia shpirterore per te gjithe te demtuarit. “Perkthimi” nga shqipja ne shqip e fjaleve te kryeministrit, do te thote se pas vleresimit te demit, te permbyturit do te marrin para ne dore “cash”. Ilir Meta, megjithese numri 2 i qeverise, ka tjeter mendim nga shefi i ekzekutivit. Ai e ka shprehur qarte se nuk do te kete para “cash” per te permbyturit, por vetem riparime te demeve dhe demshperblim te humbjeve, sipas gjasave ne natyre. Pra, te ka ngordhur nje lope, do te zevendesohet. Te jane demtuar parcela qe prodhojne 20 kv domate, do te marresh domate etj. Kjo ka krijuar nje fare frike tek banoret e zonave te permbytura, te cilet nuk dine kujt ti besoje: atij qe drejton kete qeveri prej mese 4 vitesh, apo atij qe e mban ne kembe kete qeveri prej mese 4 muajsh?
Kur te mund “zullumi”
Nuk dua te futem ne diskutime se i kujt ishte faji per permbytjet. Gjithsesi, nje gje eshte e qarte: KESH mendonte te fitonte “nje grusht me para” nga shitja e energjise se superprodhuar ne HEC-e. Meqe Berisha ka premtuar kompensim, indirekt ai ka pranuar edhe nje pjese te pergjegjesise per permbytjet. Ky eshte koncepti juridik i disa avokateve, te cilet madje jane te mendimit se parate per te permbyturit nuk mund te kalojne thjeshte me nje vendim qeverie, por vetem si rezultat i nje vendimi gjyqesor qe shpall fajtore dhe demshperblim. Gjithsesi, kompensimi finaanciar do te realizohet nga fondet e KESH, sipas gjasave ato qe ka fituar nga shitja e energjise, por natyrisht nuk mund te mjaftojne. Prifti u nis te fitoje para por tashme do te paguaje ato cfare ka fituar dhe do te duhet te siguroje edhe te tjera. Qeveria ka njoftuar se do te kerkoje 300 milion euro hua. Thua te perdoren ato per kompensimin e te permbyturve ne qarkun e Shkodres?!
Epilog
E ndjejme per detyre ti bejme nje falenderim te perzemert te gjithe gazetareve, por deri diku edhe mediave qe percollen kete realitet. Pa orar, pa kushte thuajse minimale (sidomos gazetaret e mediave lokale), ata percollen me perpikmeri cdo gje qe lidhej me situaten e rende. Ne shume raste, ishin promotor per mire i zhvillimeve, duke u kthyer ne zedhenes te shpreses. Edhe kesaj rradhe, mediat nuk i shpetuan politizimit. Disa ekrane benin gare qe kush ta ngrinte me lart flamurin e PD-se dhe te qeverise. Te tjera luftonin per te zene vendin e pare ne maratone per cuaarjen perpara te flamurit te PS-se dhe opozites. Nga nje ekran ngriheshin lavde per shtabin, per ndihmat, per ministrat e pushtetaret. Nga nje tjeter ekran te gjithe keta identifikoheshin si fajtore per situaten.
Kjo situate e jashtezakonshme perseriti edhe njehere situata tashme te zakonshme ne panoramen mediatike shqiptare e shkodrane duke treguar se edhe pas 13- 14 viteve nga fillimi i lulezimit te mediave private, ato akoma nuk i kane hequr “shpergenjte” edhe pse mbase kane nisur te ecin me kembet e tyre te brishta e qe levizen nga mekanizma politike qe tanime shquhen lehte edhe nga nje sy i sprovuar, edhe i nje te permbyturi.
Blerti DELIJA

XHAMIA E PLUMBIT – Monument besimi, qytetrimi e bashkejetese ne Shkoder

Qe nga viti 1773 ne historine e besmit e qytetrimit te Shkodres ka zene nje vende te rendesishem objekti i kultit Islam , “Xhamia e Plumbit”. Kjo Xhami ishte ndertuar ne lagjen e vjeter “Qafe “ , sot “Tabake”, ne breg te lumit Drin afer Kalase…Historia e ndertimit te kesaj Xhamie i perket periulles me te lavdishme te Pashallekut te Shkodres e me gjere kur drejtohej nga Dinastia famemadhe shqiptare e Bushatellinjeve , qe me lufte e perpjekje kishte fituar autonomin substanciale nga perandoria Osmane , duke marre trajtat e nje shteti te pavarur me shume kufije Etnik – Arbenore te njohur edhe nderkombetarisht…Kjo dinasti ka si simbol te saje Karamahmud Pashen i cili ne vitin 1786 kishte shpall Konfederaten Ilirike te enderruar prej shekujsh nga Shqiptaret…
Histori vlersimi e ndertimi…
Studiuesi shkodrane Hamdi Bushati shkruan se Xhamia e Plumbit eshte monumenti historik ma i bukur nder te gjitha objektet e tjera te lagjes “Tabake”,eshte ndertesa madheshtore e artistike ne stilin turko-arab , qe ka terheq interesimin e vazhdueshem te vizitoreve…Xhamia e Plumbit eshte veper e Mehmet Pashe Plakut … Pllaka e gdhendur mbi porten e xhamise eshte nje dokument i padiskutueshem qe shkruan se kjo xhami eshte nje veper e ndertuar ne vitin 1187 Hixhri ,qe me kalendarin e sotem Gregorian korespondon me vitin 1773 …*1*.Te dhenat e kronikaneve te kohes tregojne se Mehmet Pashe Plaku xhamine e ndertoi me gure te gdhendur e te sjellur prej popullit me sistemin zinxhire (dore me dore) prej Gurit te Zi e deri ne vendin e ndertimit…Mustafa Pasha jo vetem investoi me para te kohes ,por edhe mori pjese direkt ne ndertimin e Xhamise Plumbit ,ku per kete tregojne edhe nje “anektode” e cila thote se : “Kur nje fshatare donte me i paraqite Pashes nje ankese personale ,dhe e kishte marre vesh se ai ndodhej ne mes puntoreve ,por nuk e dallonte ,sepse ai ishte i veshur thjeshte… Rastisi qe personi ta pyeste (vete Pashen) se ku gjindej Pasha dhe mori pergjigjen qe te priste pak. Pas perfundimit te punes , Pasha u vesh zyrtarisht dhe i doli perpara hallexhiut ,qe mbeti i prekur nga thjeshtesia e tij..” *2*. Studiuesi tjeter shkodran Smajl Bala “tregon” se Xhamia ishte e ndare ne dy pjese: pjesa e jashtme ,qe ishte pjeserisht e pa mbuluar,dhe salla e faljes e mbuluar me nje Kube te madhe …afersisht 15 metra te larte ,aq sa eshte edhe lartesia e xhamise…Ne pjesen e jashtme (pjesa e hyrjes ne xhami ) ,faleshin besimtaret qe vinin me vonese dhe kishte keto permasa : gjatesi 15 metra dhe gjeresia 13 metra. Kjo salle kishte kater dyer…kater dritare ne balle te hyrjes , kater ne anesoren majtas dhe tre dritare ne anesoren djathtas. Te gjitha dritaret ishin me grila hekuri e te stilizuara.. Kishte edhe dy dritare nga nje anesore ,qe jane te salles faljes. Harqet dhe bordurat anesore te dritareve qe gjinden ne pjesen e hyrjes te xhamise jane te zbukuruara me dekoracione “bimore”(Imitime ne forma te bimve dhe luleve, N.B.). Pjesa e Brendeshme ( salla e faljes)..eshte ne forme katerore 10 X 10 metra. Ajo ka deren e hyrjes dhe nje paradhome te hapur nga salla .., ose vendi ku rrinte Imami ne xhami…Ne fasad ka pese dritare te vogla ,ku njera eshte me e larte , gjithashtu salla ka tete dritare poshte dhe kater larte. Kubeja eshte tetekendeshe ,ku secili kende ka nga nje dritare te vogel…Ka pasur edhe cardakun prej derrase…parmake dekorativ …shkalle derrase per tu ngjitur ne cardak dhe qe komunikonte me deren per tu ngjitur ne minare. Ne mes te Kubes qe mbulonte sallen e faljes kishte te varur ne varg (zinxhire) hekuri nje shandan me kandila qelqi ,qe fillimisht funksiononin me vaj ulliri , me vone me vaj guri e llampa elektrike…Dyshemja ka qene e shtruar me cimento dhe me matriale izoluese nga lageshtira. Persiper ishte e shtruar me qilima. Ka pasur edhe rafte per vendosjen e kepuceve…*3*. Por me interesantja ka qene se Salla e faljes ka pasur edhe kanalin e Zerit qe deportonte nepermjet mureve ne te gjitha ambientet e Xhamise… Minarja eshte ndertuar me gure te gedhendur te lidhur me hekur dhe pikur me plumbe .
Xhamia ne “fokusin” e Studiuesve te huaj.
Ky objekt kulti me vlera te medha besimi e qytetrimi ka terhequr vemendjen e studiuesit dhe ish konsullit francez ne Shkoder Hekard (Hecquard) i cili shkruan se vetem njera nga Xhamit te terheq me shume vemendjen , Xhamia e Plumbit e ndertuar nga Pasha Bushatlli i Shkodres. Kjo xhami kupolat e saj i ka te mbuluara me plumbe dhe te mbeshtetura mbi kolona graniti ,me kapitele te uredherit Korintas….Ne te njejten kohe (me xhamine ) Pasha ndertoi uren e Kirit…Ura ka qene e ndertuar (mbi lumin Kir) ne vitin 1768 jo shume large vendit ku ujrat e tij derdhen ne Bune . Ajo ure sherbente per te lidhur qytetin me fshatin e madh Bahcallek . Konstrukti i forte i kesaj ure , harqet e larta e te guximeshme ,si dhe gjigantizmi i saj paraqesin nje pamje qe gjithsesi te imponohet…*4*.
Eshte interesant se sipas Hekardit Ura dhe Xhamia jane ndertuar ne vitin 1768 ,pra pese vite me heret se shkrimi i gjetur ne pllaken e deres se xhamise .Per kete ne mendojme se viti 1768 eshte koha e fillimit te projektimit e ndertimit te xhamise, ndersa viti 1773 eshte viti i inagurimit te ndertimit te plote. Studiuesi dhe albanologu i njohur i shekullit XIX-te Johan Georg Hahn pershkruan me nota brilante natyren dhe xhamin e plumbit ,ku nder te tjera po lexojme: ”Nga Juglindja syri te sheh fushen e Drinit dhe vargjet e bukura te maleve qe si ne panoram vijn njeri pas tjetrit..
Perpara shkon rruga e gjate e lagjes Tabakeve ,ne mes kodrave dhe Kirit ,i cili ne perendim te kodres se Kalase bashkohet me Drinin. Mbi lumin Kir eshte endertuar nje Ure Guri …me te cilen lidhen me lagjen e Bahcallekut .
Lagja e Tabakeve ka nje xhami te bukur te mbuluar me pllaka plumbi..*5*. Nje studiues i njohur italian (Ermanno Armao) duke shkruar per disa vepra ndertimi me vlera (si Ura e tjer) ne Shkoder do te “thoshte” ; Vereni harten tone dhe shihni se qe ne ate kohe (shekulli XVII), ishin Dy Ura, ndoshta prej druri ; njera mbi Bune me poshte se ajo e sotmja prej hekuri , dhe tjetra mbi lumin Kir , e zevendesuar njeqinde vjet me vone me nje ure guri ,kur u ndertua edhe Xhamia e Plumbit ne vitin 1773… Ura e gurit mbi Kire eshte rrezuar nga ujerat e rrembyeshem te Drinit ne vitin 1880 , kjo ure gjindej ne mes Xhamise Plumbit dhe ures se sotme te Bahcallekut ..*6*.
Vlen te kujtohet se Ura e ndertuar nga Mehmet Pash Plaku (Bushatlliu) kundrejt lagjes “Ajasem” ose “Tabake” kishte lidhje me rrugen tregtare Shkoder-Lezhe te shekullit XVIII…
“Fati” i ndertuesit te xhamise.
Ndertuesi dhe themeluesi i Xhamise Plumbit Mehmet Pasha ka pasur varrin (dhe tyrben..) ngjitur me xhamin ne anen e djatht te murit , ne skuten per nen minare , ne pjesen e qarkueme me hekura te trashe dhe qe ishte e mbuluar me pullaz ,sic e vertetojne fotografit e vjetra. Si rezultat i permbytjeve te vazhdueshme ,lymi i lumit ka arritur deri ne dritare ,duke mbuluar edhe varrin e Pashes , per te cilin flitet se eshte vet i dyte..*7*, ku nje studiues shkodran shkruan se varri i dyte ketu sipas gojdhenave ka qene i Ibrahim Pashes. Ndersa ne hyrje te oborrit te Xhamise ka qene nje ndertese e vogel ku brenda saj ka pasur nje saraxhe Uji*8*.
Xhamia ne mes dekadave e shekujve .
Xhamia si cdo objekt tjeter i ndertuar nga dora e njeriut eshte ndeshur nder dekada me pasojat e shekujve dhe shekullareve..Ndaj per ti perballuar keto pasoja ka pasur nevoje disa here te riparohet ,gje qe konfirmohet per here te pare ne vitin 1863. Ne vitet e pushtimit Austro-Hungarez (1916-1918) xhamise fatkeqesisht ju demtua shtresa e plumbit (duke ju grabitur) . Ne vitin 1920 ky dem u riparua. Ne vitet 1930 rane disa gure te minares, ndersa ne revisten “ Zani i Nalte” te vitit 1938 jepet alarmi se Xhamia e Plumbit ndodhet ne shkaterrim e siper prej vershimeve te lumit Drin per cdo vit ,sa te thuash se krejt xhamia brenda eshte mbushur me lym (dhe), si dhe minarja e kesaj xhamie mbas pak kohet rrezikohet per te rene…
Xhamia e Plumbit ne vitin 1930 e kishte pushuar aktivitetin fetare..*9*.
Me gjithe rrokopujat historike , xhamia e plumbit me ndihmen e besimtareve kishte mbijetuar dhe fituar statusin “ monument kulture “. Ne vitin e zi atesit te 1967 Xhamin e Plumbit e goditen dy fatkeqesi ,se pari nje rrufe qe i keputi pergjysem minaren e bukur te ndertuar me gure te latuar ,qe dukej madheshtore prej se largu ..*10* ,dhe se dyti “lufta” kunder Besimeve qe shpalli shteti komunist. Ne fakte Xhamia e Plumbit nuk u shkaterrua me kulm e themel ,si shume objekte kulti te besimeve muslimane e kristiane ,por u la thuajse ne harrese…
Si per cdo veper qe eshte ndertuar ne emer te Zotit edhe per Xhamin e Plumbit me 16 nentor te vitit 1990 vjen dita e rilindjes saj . Hafiz Sabri Koci ne nje miting madheshtore (ku muaren pjese besimtare musliman e kristian) ,”deklaron” rihapjen e e ketij tempulli te Zotit.
Qe nga ajo dite kjo xhami me ndihmen e Krijuesit te gjithesise dhe vullnetin e besimtareve ju kthye normalitetit ,por ky normalitet sot rrezikohet jo me nga djajt e kuq qe kane rene nga vakti ,por nga vershimet e ujrave te Drinit ,qe shpesh pa meshire kerkojne te perpijne jo thjeshte nje objekt kulti ,por edhe nje monument qytetrimi ,qe eshte realitet i bashkejetese se mrekullueshem te shqiptareve…

R E F E R E N C A T :
*1*. Hamdi Bushati ,Shkodra dhe Motet .I. fq.56.
*2*. H. Bushati ,po aty fq.58.
*3*.Smajl Bala ,Institucionet Islame dhe Hoxhallaret e Shkodres,fq.128-131.
*4*.Hyacinthe Hecquard ,Historia dhe pershkrimi i Shqiperise se Eperme ,ose i Gegerise ,fq.42-43.
*5*.Johan Georg Hahn ,Studime Shqiptare ,fq.136.
*6*.Ermanno Armao ,Vende , kisha , lumenj , male e toponime te ndryshme te nje harte te lashte te Shqiperise Veriore, fq.116.
*7*.H. Bushati ,po aty ,fq.57.
*8*.S. Bala , po aty, fq.128-131.
*9*.S. Bala , po aty, fq.128-131.
*10*.H. Bushati , po aty ,fq.57-59.
Ndue Bacaj

Kur historia rrefehet si përrallë

Ky artikull mori shkas nga një shkrim me titull “Vëllavrasja e Këlmendit në janar të vitit 1945” i botuar në gazetën Shqip datë 14 janar 2010, me autor Shaqir Vukaj. Të intriguar nga titulli dhe nga emri i autorit shumë njerëz duhet ta kenë lexuar, veçanërisht ata të cilët e kanë pësuar nga kjo “vëllavrasje”, jo vetëm në fushë të betejës, por veçanërisht pas saj. Kjo për dy arsye: Se titulli presupozon një kënvështrim të ri rreth ngjarjeve të janarit 1945, dhe se origjina e autorit, birit të Bejto Faslisë, njeri me mjaft peshë në pushtetin e ri komunist, rrëfimeve të të cilit ai i referohet pa thënë se po citon të atin, është ajo e palës komuniste në këtë konflikt, që pasi s’ka lënë gjë pa thënë në dyzet e pesë vjet, paska prapë ç’të thotë. Por sapo hyn në brendi zhgënjehesh dhe ndjen edhe keqardhje sesi ka mundësi që edhe pas njëzet vitesh pluralizëm të kesh kurajon për të keqtrajtuar historinë, me të njëjtën bojë që u shkrua në dyzet e pesë vite e akoma më keq kur këtë e bën dikush që nuk ngurron edhe të shfaqet në emër të vëllazërisë.
Artikulli i cituar nuk ka vetëm keqinterpretime, por edhe fshehje të së vërtetës dhe sajesa të cilat është pak t’i quash të turpshme. Aq më tepër kur je i vetdijshëm se të shkruash histori është punë vërtet e vështirë edhe për kompetentët.
Së pari, historia nuk bëhet nuk bëhet me thasheme të tipit “… qarkullonin zëra…”. Le të ndalemi tek kjo pikë. Tirana u çlirua me 17 nëntor. Komunistët thonë se forcat partizane hynë triumfatorë në Shkodër, duke ndjekur këmba këmbës armikun me 29 nëntor. Nga data 17 deri më 29 në ndjekje të forcave gjermane nuk është rregjistruar ndonjë betejë partizane. Komunistët po organizonin jo shporrjen e okupatorëve, por instalimin e pushtetit të tyre, aksion të cilin e kishin filluar që pas Konferencës së Pezës. Ka plot studiues të cilët kanë shprehur opinionin se komunistët po kursenin forcat për t’i përdorur kundra rivalëve për pushtet dhe kjo tashmë është e vërtetuar.
Është një e vërtetë që ka pasur në nëntor të vitit 1944 përpjekje nga Mark Gjon Markaj e të tjerë për të organizuar një forcë ushtarake që do t’i bënte rezistencë forcave partizane të cilat po shtrinin pushtetin komunist në të gjithë Shqipërinë, por përkjejet e tij më shumë se ushtarake kanë qenë politike, për rrjedhojë edhe të pasukseshme. Tentativën e fundit për këtë organizim Mark Gjon Markaj e ka bërë në Shkrel me 29 nëntor 1944, por dëshmitarë pjesëmarrës në atë tubim kanë pohuar më vonë, (im atë Dedë Luket Grishaj, Rrok Kanto Marashi por edhe Marash Mali, të cilit Shaqir Vukaj i referohet si i saktë) në 1991 se Mark Gjon Markaj nuk u shfaq bindës në planet e tij ushtarake, prandaj dhe nuk u ndoq nga malësorët.
Përçarës tingëllon interpretimi i angazhimit të malësorëve në periudhën e luftës. Sipas autorit malsërot e Hotit, Këlmendit, Kastratit, Shkrelit duke qenë në shumicë katolikë nuk e luftuan Italinë. Madje qenka e vërtetë se Italia fashiste, duke përfituar nga fakti se këto krahina ishin në masë të fesë katolike, dhe duke shfrytëzuar me të gjitha format faktorin fetar, kishte arritur të krijonte një situatë të tillë, në mos të pajtueshme me pushtimin, të paktën, e kryesorja, që popullsia të mos organizohej në luftë kundër saj. Atëherë i bie që Rranzat e Malësisë, të cilat në maxhorancë nuk i përkasin besimit të krishterë, e që e paskan luftuar shumë Italinë, ta kenë bërë këtë të nxitur nga faktori fetar, i papajtueshëm me ideologjinë komuniste!
Të nisesh nga një logjikë e tillë është mjerim intelektual. Sepse nuk merr parasysh asnjë rrethanë apo faktor historik, gjeografik dhe sigurisht edhe politik. Rrok Kanti, nipi i Llesh Marashit, për të cilin Shaqir Vukaj thotë me një gjuhë urrejtjeje se ka lyer duart me gjak, pohonte se gjatë kohës që ne, pra Lleshi me çetën e tij, përpiqeshim të tërhiqnim në luftë kundër Italisë edhe malësorë të tjerë, nuk ia dolëm për shkak se politika italiane bëri një propagandë të fortë të bashkimit të trojeve shqiptare, por edhe sepse ne deri më atë periudhë ishim të identifikuar si ithtarë të Zogut, figura e të cilit nuk pëlqehej fort ndër malësorë. E pra Llesh Marashi ishte katolik si shumica e pjestarëve të çetës së tij, njerëz të cilët morën pjesë edhe në luftën e Reçit kundër italianëve dhe këtë historia e ka të rregjistruar, edhe pse Shaqiri e harron me dashje, ashtu sikundër sajon se Llesh Marashi paska qenë edhe komandant i një çete partizane! E vërteta është krejt ndryshe. Qarkori i partisë komuniste të Shkodrës dërgoi pranë çetës së Llesh Marashit, Qamil Gavoçin një i ri komunist, i ngarkuar të bënte për vete pjestarë të çetës dhe t’i konvertonte në komunistë. Rrok Kanti e ka shpjeguar edhe këtë. Lleshi e priti Qamilin krahëhapur me kushtin që ai të mos ushtronte propagandë në rradhët e çetës. “T’i njoh bindjet djalë, por nëqoftë se do të bësh propagandë komuniste në çetë do të më detyrosh që të të përzë!”. Pas jo më shumë se tri javësh, thotë Rroku, Lleshi nuk pat zgjidhje tjetër veçse ta përzente. Rroku ka thënë gjithashtu se Lleshi nuk do të kishte dashur ta përzente nga çeta Qamil Gavoçin, sepse ishte një shans për t’u bërë si shembull ndjekës edhe nga të rinj të tjerë antifashistë nga qyteti apo rrethinat. Por një çetë me parti do të vinte ideologjitë politike mbi atdheun dhe nuk do të ishte një njësi e unifikuar ushtarake.
Figura e Llesh Marashit është sigurisht një figurë komplekse me dritëhijet e veta, por mjaft interesante siç e dëshmojnë edhe disa nga dokumentet e tij. Kur e kam pasë pyetur Rrokun pse Lleshi e mori përsipër postin e qarkomandantit të xhandarmërisë së Shkodrës gjatë pushtimit nazist, përgjigja për mua ka qenë një befasi. Vendi ndodhej në anarshi, rrezikohej jeta dhe ekonomia e shumë njerëzve, dhe më shumë se lufta vendit i duhej një rend e rregull, dhe në atë drejtim po investonin figura shumë më madhore se Lleshi, si patër Anton Harapi dhe Lef Nosi. Nga Rrok Kanti kam mësuar të kundërtën e asaj që thotë Shaqiri në artikullin e tij. Llesh Marashi hapi në korrik të vitit 1944 burgun e Shkodrës duke liruar të gjithë të burgosurit, komunistë apo ordinerë, ndërsa në gusht të po atij viti në bashkëpunim me Nikë Gjeloshin e Shalës dhe forcat e komanduar prej tij i zunë pritë një autokolone gjermane në afërsi të fshatit Vrakë fare pak kilometra nga qyteti i Shkodrës, duke i shkaktuar dëme armikut por edhe duke rrezikuar shumë meqenëse distanca nga qyteti i Shkodrës ku gjendeshin mjaft forca gjermane të dislokuara përshkohej në dhjetë minuta nga një ushtri e motorizuar dhe me rezerva të fuqishme përforcimi. Ka të ngjarë që ky sulm të ketë qenë i koordinuar me forcat ajrore britanike, pasiqë Rroku pohonte se po atë ditë kanë bombarduar këtë autokolonë avionat anglezë.
Të gjithë librat, disertacionet e pajisura me dokumentacion nga sigurimi i shtetit gjatë diktaturës e kanë përmendur e stigmatizuar të parin nga armiqtë e reaksionit Llesh Marashin. Rakip Beqaj, Fadil Paçrami, Demir Dyrmishi e të tjerë e të tjerë janë përpjekur ta japin figurën e Llesh Marashit sipas versionit armik e tradhtar të pushtetit popullor. Mirëpo duke dashur ta përcjellin figurën e tij si armik të pushtetit popullor kanë dhënë edhe një kontribut pa dashje në dimensionin patriotik të tij kur kanë cituar letrën apo letrat, proces verbalet apo fjalimet e tij ku shprehimisht thuhet se “ne duam një qeveri të të gjithë shqiptarëve, dhe jo një qeveri të njërës palë. Çdo gjë që kemi bërë e do të bëjmë, e bëjmë në interes të atdheut, pa asnjë tendencë partie.” Llesh Marashi kërkonte një qeveri të të gjithë shqiptarëve. Lufta që organizoi ai ishte një luftë civile, por duhet thënë se ishte një kundërpërgjigje e asaj që po bënin komunistët duke uzurpuar pushtetin në mënyrë tërësisht ilegjitime, pa marrëveshje me palët e tjera dhe pa zgjedhje të lira e të ndershme. Argumente të tilla Shaqiri i quan broçkulla. Aferim!
Shaqiri ka marrë përsipër të na thotë të vërtetën rreth luftës së Këlmendit, natyrisht si ia ka thënë i ati, por ka bindjen se vetëm ai po thotë të vërtetën edhe pse e di se mund t’i tingëllojë si përrallë. Krisi një pushkë s’dihet se ku e palët ranë në luftime thotë pak a shumë Shaqiri, i cili duke përshkruar pozitën gjeografike dhe ca të dhëna historike rreth Këlmendit e figurës së Prek Calit, kërkon të na imponohet si kompetent. Mirëpo Shaqiri e ka një hall. Por më parë se të shkojmë tek halli i tij, po i kujtojmë atyre që s’e dinë se malësorët nuk hyjnë në luftë pa e marrë vesh se “ç’a asht pushka more?” e pa u qitë kushtrimi. Një injorim të tillë nuk mund ta bëjë kurrsesi një bir malësori. Shaqiri e bën. Nuk e di ku ka lindur, por unë kam lindur në qytet, jam rritur e edukuar si qytetar dhe e ndjej veten produkt të Shkodrës, por si biri i një familjeje pjesëmarrëse në atë luftë dhe në ato ngjarje, që ka vuajtur më pas djegien dhe plaçkitjen e shtëpisë, fakt të cilin të paktën katër vetë nga njerëzit me peshë nga rradhët e komunistëve të asaj kohe e kanë pohuar, dhe meqënëse të gjithë janë të vdekur po i lemë të qetë, burgosjen e njëzet e tetë vetëve që nga foshnja e gjirit dhe deri tek plaka, e më pas internimin e një pjese të familjes, nuk mund të hesht e të pranoj se gjithçka në Këlmend ndodhi aksidentalisht. Ajo që ndodhi në Këlmend ishte e paralajmëruar. E parashikuar që me Besëlidhjen e maleve ku kanë marrë pjesë edhe përfaqësues nga Këlmendi por edhe nga Gruda e Triepshi, të cilat gjendeshin të ribashkuara administrativisht me Shqipërinë për shkak të pushtimit, e të cilës Shaqiri i referohet, dhe ka të drejtë kur pohon në njëfarë mënyre se funksioni i kësaj Besëlidhjeje ishte pengimi i ngritjes së këshillave nacionalçlirimtare si themeli i pushtetit të ardhshëm komunist, çka nënkupton se malësorët nuk do t’i jepnin besë pushtetit të ri. Së pari sepse komunizmi ofronte të kundërtën e asaj me të cilën malësorët ishin mësuar prej shekujsh: fenë dhe traditën e organizimit shoqëror të cilin edhe perandoria osmane qe detyruar ta njihte. Komunistët nuk kanë qenë naivë, të paktën nga përvoja kur ngritja e këshillave dështoi pikërisht në dy krahina: Malësi të Madhe dhe Mirditë.
Por le të kthehemi tek thelbi. Ta ilustrojmë pak këtë ngjarje me dokumentet e historiografisë komuniste Demir Dyrmishi në librin e tij “Lufta për likuidimin e bandave kriminale dhe organizatave tradhtare 1944-1948” faqe 27, është i vetmi që na ofron një pamje më serioze të asaj që ndodhi në janar të 1945 në Këlmend. Le ta citojmë: Llesh Marashi, pasi organizoi bandën kriminale, grumbulloi rreth vetes disa reaksionarë nga Kastarati dhe Shkreli dhe vuri nën komandë 300-400 veta. Nga mesi i janarit, goditi batalionin e parë të Brigadës së Parë Sulmuese tek ura e Tamarës e në Broje, duke i shkaktuar humbje të ndjeshme.
Shaqiri duke iu referuar të thënave të të atit por edhe arkivit, e pohon se në Këlmend mbërriti batalioni i parë i Brigadës së Parë Sulmuese, formacion legjendar dhe krenari e luftës partizane që u shkërmoq brenda pak orëve nga një grup malësorësh. Por nuk e përmend se tek ura e Tamarës na paska qenë edhe Llesh Marashi me forca nga Kastrati e Shkreli. Përse? Sepse sipas Shaqirit ka më shumë se një Malësi, dhe se fiset (po i quaj kështu për shkak të traditës) i jepkan vetes të drejtën të dalin nga një Beslidhje edhe pa paralajmëruar. Kjo do ta turpëronte secilin nga malet e Malësisë. E Këlmendi nuk mund t’ia lejonte vetes “luksin e turpërimit”. Është e vërtetë se në mënyrë të organizuar Hoti nuk mori pjesë në kryengritjen e Malësisë të drejtuar nga Llesh Marashi. Shkaqet nuk janë analizuar ende për arsye subjektive dhe kjo nuk merret në konsideratë nga asnjë pikëpamje historike e as mund të flasim me hamendje. Dimë vetëm që në anën tjetër të kufirit, shqiptarët malësorë kanë tentuar t’u vijnë në mbështetje sipas parimit të Besëlidhjes vëllezërve tyre në këtë anë dhe shumë prej tyre e kanë paguar shtrenjtë nga forcat partizane malazeze, “vëllezërit” e partizanëve shqiptarë. Tash pra e kemi të qartë se as batalioni i parë i Brigadës së Parë e as forcat antikomuniste të Malësisë nuk gjendeshin rastësisht aty, kur ke parasysh skajin ku ndodhet vendi.
Ta ndash rezistencën e Këlmendit nga kryengritja e Malësisë është jo vetëm inkompetencë apo apologji për përfshirjen e Bejto Faslisë në atë luftë “vëllavrasëse”, por dashakeqësi, siç del në shumë rreshta; dashakeqësi që rrjedh nga një formim komunist që i sheh përpjekjet e malësorve në dyzet e pesën si veprime bandash të pandërgjegjshme dhe jo si mision për të ndalur kulshedrën e kuqe (dhe këtë term nuk po e sajoj unë).
Shaqiri bën me vetdije një punë të cilën ai thotë se duhet ta bëjnë historianët, por i kalon caqet e “historianit” bashkë me rekomandimet e veta kur thotë se “sot është dita t’i përkujtojmë të gjithë njëlloj”. Të nxjerrim mësime, porosit Shaqiri, duke kërkuar që mos të kuptojmë se kush e ka fajin jo vetëm për luftën “vëllavrasëse” por edhe pasojat e luftës të cilat ai i pohon. Atëherë përse ta mësojmë historinë? Që t’ua tregojmë brezave si përralla nga kolltuku i gjyshit? Jo! Sepse atëherë do të mbetemi pa histori dhe mjerë ne! Shaqiri e konsumoi të drejtën e tij për ta treguar historinë ashtu siç e di ai përsakohë që me vetdije të plotë rrëfeu një përrallë. Le ta mbajë për vete, sepse ne të tjerët nuk jemi pa histori. Unë nuk do të bëj me Bejto Faslinë atë që Shaqiri bën me figurën e Llesh Marashit në mënyrë të qëllimshme. Por unë një pyetje e kam. A e ndjen Shaqiri moralisht detyrën për t’i kërkuar falje Malësisë në emër të të atit, si njeri me peshë që ishte ai në rradhët komunistëve, për ata qindra malësorë të pushkatuar me gjyq e pa gjyq e për ato dhjetra shtëpi të djegura e të plaçkitura? E megjithatë unë do ta kujtoj edhe Bejto Faslinë. Do ta kujtoj për një episod njerëzor të tij para zonjës së Shtëpisë së Grishajve në burgun e Shkodrës kur ka marrë t’i japë diçka nga kuleta e tij si ndihmë. Ajo ndihmë nuk është pranuar, përkundrazi është prapësuar si fyerje, sepse malësorët, burra apo gra qofshin, kështu janë gatuar, të kërkojnë drejtësi dhe të mos pranojnë lëmoshë. Dhe e vërteta është aty ku është drejtësia.
Eduard GRISHAJ

Mungesa e stabilitetit politik stimulon krimin

Qyteti i Shkodres eshte njohur historikisht si qyteti me i persekutuar nga rregjimi komunist 45 vjecar, si qyteti i qendreses antikomuniste por edhe djepi i demokracise se re te rilindur ne dhjetorin e vitit 1990. Qyteti i lashte i Rozafes ka patur deshmoret por edhe heronjte e vjeter e te rinj te demokracise. Bashkim Vehid Qarrabuti i datelindjes 22 korrik 1970, ishte shume i ri kur ne vitin 1990 Shqiperia dhe shqiptaret e etur per demokraci, nisen betejen per crrenjosjen e komunizmit me despotik ne Evrope. Si pinjoll i nje prej familjeve te persekutuara gjate rregjimit komunist, 20 vjecari Bashkim Qarrabuti do te ishte pjesmarres ne te gjitha levizjet ne qytetin e tij te lindjes si ate te 14 janarit 1990- e para perpjekje e shkodraneve per te rrezuar bustin e dikatorit Stalin ne sheshin kryesor te qytetit, 16 qershorit 1990- kur varrimi i martirit Pellumb Pellumbi u kthye ne nje proteste ndaj qeverise komuniste te Ramiz Alise, 13 dhjetorit 1990- kur Shkodra i dha lekundjen e pare te rendesishme diktatures vetem nje dite pas themelimit te PD-se ne Tirane, 2 prillit 1991- kur sheshi para Komitetit te Partise se diktatures u la me gjakun e 4 deshmoreve te demokracise. I vendosur ne shenjester te veglave qorre te diktatures, si pjesmarres ne kete proteste paqesore te qytetareve shkodrane me 2 prill 1991, Bashkim Qarrabuti pa i mbushur akoma 21 vite jete, keqtrajtohet ne menyren me cnjerezore nga Sigurimi famekeq i Shtetit.
Demokracia shqiptare e lindur e brishte, do te lekundej deri ne shkaterrim ne vitin 1997, kur revolucioni i armatosur komunist, rrezoi strukturat e shtetit te ngritura me aq mund e sakrifica. Megjithate, edhe ne ato kushte, Bashkim Qarrabuti ishte nder ata qe mbrojten me vetemohim institucionet e shtetit ndaj rebelimit komunist.
Pas vitit 1997, filloi nje jete e veshtire per te gjithe ata, te cilet i besonin demokracise dhe idealeve te shenjta. Bashkim Qarrabuti, i shenjestruar nga forcat e erreta ne pushtet, do te ishte viktime e dhunes dhe keqtrajtimit me te eger. Ai ishte pjesmarres ne protesten popullore ne diten e varrimit te Azem Hajdarit ne Tirane- tribunit te demokracise shqiptare dhe per kete arsye u keqtrajtua fizikisht ne menyren me te paimagjinueshme, duke i shkaktuar demtime te shumta. Kontribut i vyer i Bashkimit Qarrabutit, eshte edhe ai ne mbrojtje te votes se lire. Ne fushtatat elektorale gjate viteve te demokracise, ai ka qene perfaqesues i Partise Demokratike dhe te djathtes qofte te lagjen e tij “Vojo Kushi”, por edhe ne zona te tjera ku e kerkonte interesi i mbrojtjes se votes. Ne zgjedhjet e 24 qreshorit 2001, Bashkim Qarrabuti ishte antar i Komisionit te Zgjedhjeve ne zonen 13, ku perballe ishin nenkryetarja e PDSH-se Jozefina Topalli dhe kandidati i Partise Socialiste ne pushtet ne ate kohe Gjergj Leqejza. Pjesmarrja ne kete komision dhe kembengulja e tij per te mos lejuar manipulimin e zgjedhjeve ne zonen 13, i kushtuan mjaft rende. Ndaj tij pati presione te shumta, u kercenua me arme zjarri nga grupe kriminale te mbeshtetura nga pushteti i asaj kohe. Teksa largohej nga Q.V. 13, Bashkimi u qellua me arme, por fatmiresisht jeta i shpetoi.
Ne kushtet e nje terrori te jashtezakonshem, i rrezikuar per vdekje, pak muaj pas zgjedhjeve te vitit 2001, ai u detyrua te largohej per te shpetuar jeten e tij. Te njejtat grupe kriminale, qe nga ajo kohe dhe deri me sot vazhdojne te ushtrojne presion ndaj familjes, duke i qelluar edhe me arme zjarri ne banesen e tyre ne lagjen “Vojo Kushi” te Shkodres madje edhe nndaj babait te Bashkimit, Vehid Qarrabuti. Ne kushtet e mungeses se stabilitetit politik dhe te krizes qe ka perfshire vendin, klimes se ashper ne mes PD-se dhe PS-se, aktiviteti kriminal eshte rritur ndjeshem dhe kjo provohet qarte nga vrasjet e shumta te diteve te fundit ne zona te ndryshme te vendit. Ne keto kushte edhe ata qe kerkojne te marrin jeten e Bashkim Qarrabutit, jane aktivizuar per te cuar deri ne fund ate qe nisen qe nga viti 2001: vrasjen e ketij demokrati te flakte.

1...916917918...934 Faqja 917 nga 934

Aktualitet

POSTIMET E FUNDIT

Komentet e fundit

admin në Fatos Nono pej ditësh në spital, vuan nga mushkëritë
admin në Shkundja shqiptare: Një kthesë e re në skandalin e FBI-së me Charles McGonigal
Arben Çokaj në Edona i do shumë paratë

SHQIPËRIAETNIKE

SHQIPËRIAETNIKE

Bisnesmafia e mediave elektronike të Shkodrës

POSTIMET E FUNDIT

Na ndiqni

Kryesore

Lajmet e fundit

Adresa - Telefoni

SHQIPËRIAETNIKE