Punoi Qamil Gjyrezi
Sot po diskutoja me një mik timin për mesazhin e këngës të grupit ABBA: ‘The Winner takes It all’, për mesazhin e kësaj kënge ikonike të një grupi mitik. Ideja e mikut tim ishte se ‘Fituesi nuk duhet t’i marri të gjitha’, duhet të mendojë edhe për ‘humbësin’. Por në realitetin post-modern botëror dhe shqiptar, historia e ka treguar që nëse fillon e mendon për ‘humbësin’, ke ulë rëndësinë e ‘fituesit’. Ka të ngjarë që fituesi për të mos rene në sindromën e ‘Fitores së Pirros’, lot rolin e ‘humbësit’ me dinjitet duke interpretuar ‘Sindromën e Stokholmit’. Nejse ky ‘teatër’ duhet të marri fund, mbasi është pikërisht momenti kur ‘herarkitë’ duhet të zënë vendin ‘anarkive’, por gjithmonë duke ndërtuar ‘herarki’ sociale, politike, artistike të vërteta, mbasi ‘pseudo herarkitë’ janë në përmbajtje përsëri anarki, por përdorin taktika të reja, për të realizuar strategjitë dhe arritur qëllimet, gjithmonë në kurriz të zhvillimit njerëzor, politik, ekonomik dhe artistik. Arti nuk është shkencë dhe shkenca nuk është art, arti i ‘herarkive’ është totalisht në kundërshtim me ‘anarkitë’ dhe plagjiaturën. Politika dhe arti nuk kanë asgjë të përbashkët, por politika duhet të largohet nga ‘teatri politik’ dhe ‘arti’ duhet të shmangë elementët politik mbasi është i destinuar të vdesë.
“The Winner Takes It All” është një këngë nga grupi suedez pop ABBA, e publikuar më 21 korrik 1980 si kënga kryesore nga Albumi i shtatë në Studio i grupit, ‘Super Trouper’ (1980). E shkruar nga Björn Ulvaeus dhe Benny Andersson, është një baladë në tonalitetin Sol-bemol maxhor me Agnetha Fältskog në vokalin kryesor, duke reflektuar mbi fundin e një marrëdhënieje. Edhe pse Ulvaeus e ka mohuar që kënga të jetë për divorcin e tij nga Fältskog, ai ka deklaruar se kënga është për përvojën e një divorci. ‘Ana B’ e këngës ishte kënga “Elaine” jashtë albumit.
“The Winner Takes It All” e grupit ABBA është një nga këngët më të fuqishme semiotikisht mbi humbjen, ndarjen dhe pabarazinë emocionale. Kënga e paraqet dashurinë si një ‘lojë’ ku njëri fiton gjithçka dhe tjetri humbet gjithçka.
Elementet Postmoderne të Këngës ‘The winner takes It all’
Përralla e Dekonstruktuar: Postmodernizmi shpesh kritikon “metanarrativat” (ose historitë madhështore). ABBA përmbys përrallën e “grupit të lumtur pop” duke e paraqitur dashurinë si një lojë me shumë zero me rregulla të rrepta dhe një humbës përfundimtar.
Distanca Teatrale: Vokalistja Agnetha Fältskog e përshkroi famshëm këndimin e kësaj kënge intensivisht personale si “aktrim roli”. Kjo shkëputje nxjerr në pah konceptin postmodern të ironisë – emocioni është real, por shpërndarja është e vetëdijshme dhe e realizuar.
Teksti Meta-Analitik: Referencat për “hedhjen e zareve”, “bindjen ndaj rregullave” dhe “lodhjen e letrave” e paraqesin marrëdhënien si një lojë të fabrikuar ose një skenar teatral në vend të pasionit organik.
Shenja e fituesit – Semiotika
Fituesi është shenja e pushtetit, kontrollit dhe vazhdimit të jetës. Në tekst ai paraqitet si ai që largohet pa barrë emocionale dhe që zotëron “çmimin” e fundit: lirinë dhe partnerin e ri.
Fituesi simbolizon logjikën konkurruese të shoqërisë moderne: ai që fiton merr gjithçka (“takes it all”). Semiotikisht, fituesi është subjekti dominant, figura që kontrollon kuptimin e historisë.
Shenja e humbësit – Semiotika
Humbësi është shenja e brishtësisë, kujtesës dhe vuajtjes. Ai qëndron “i vogël” përballë fitores së tjetrit. Humbësi nuk humb vetëm partnerin, por edhe identitetin e ndërtuar brenda marrëdhënies. Në nivel semiotik ai përfaqëson njeriun që përballet me fatin dhe me rregulla që nuk i kontrollon.
Mesazhi i muzikës
Pianoja hyrëse krijon shenjën e vetmisë dhe reflektimit. Melodia ngrihet gradualisht deri në një kulm dramatik, sikur dhimbja e fshehur shpërthen në publik. Orkestracioni i gjerë e kthen një histori private në një tragjedi universale.
Nënteksti i tekstit
Loja me letra, zaret dhe gjykatësit janë simbole të fatit dhe të pabarazisë. Dashuria nuk paraqitet si romantike, por si një garë me fitues dhe humbës.
Nënteksti i vërtetë është se në marrëdhëniet njerëzore nuk ka fitues absolutë; edhe fituesi mbart plagët e ndarjes. Kënga kritikon në mënyrë të tërthortë logjikën “fituesi merr gjithçka”, një logjikë që gjendet jo vetëm në dashuri, por edhe në ekonomi, politikë dhe shoqëri.
Konkluzion semiotik
Fituesi është shenja e pushtetit të përkohshëm, ndërsa humbësi është shenja e së vërtetës emocionale. Kënga na tregon se humbja në dashuri nuk është vetëm fundi i një lidhjeje, por një krizë identiteti, ku njeriu duhet të rindërtojë kuptimin e vetes. Kjo këngë është veçanërisht interesante për analizë semiotike sepse shndërron një histori personale dashurie në një metaforë universale të marrëdhënieve të pushtetit. Në këtë kuptim, “fituesi” dhe “humbësi” nuk janë vetëm dy persona, por dy pozicione simbolike që mund të gjenden në art, politikë, ekonomi dhe në vetë jetën shoqërore. It All” mbetet një nga alegoritë më të forta muzikore mbi raportin mes fitores dhe dhimbjes. Kjo këngë lidhet shumë bukur edhe me temat mbi semiotikën e lirisë së rreme, sepse fituesi duket i lirë, por në thelb mbetet pjesë e të njëjtës ‘lojë simbolike’.
‘FITUESI NUK GJYKOHHET’, ‘HUMBESI DUHET TE MESOJE TE FITOJE’!?
