Shkruan Azgan Haklaj
NGA ZARFI I MBYLLUR TEK E VERTETA E HAPUR!
Nga denimi me zarfet e mbyllura te provat e hapura, në betejën e apelit!
Ka histori që shkruhen me libra.
Ka histori që shkruhen me arkiva.
Ka histori që shkruhen me dokumente.
Por ka edhe momente kur historia detyrohet të zbresë në sallën e gjyqit.
Dhe kur drejtësia prek një luftë çlirimtare, kur një vendim gjyqësor merr përmasa përtej katër mureve të një gjykate, atëherë beteja nuk mund të zhvillohet vetëm me emocione.
Duhet organizim, dokumentim. strategji, ekspertizë, ligj, apel.
Më 16 shtator 2026, Dhomat e Specializuara shpallën vendimin e shkallës së parë ndaj çlirimtarëve, Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit.
Gjykata i shpalli fajtorë për krimet e luftës të ndalimit arbitrar, trajtimit mizor, torturës dhe vrasjes; ndërkohë, paneli i shpalli të pafajshëm për akuzat për krime kundër njerëzimit. Vendimi është i apelueshëm.
Gjatë leximit të vendimit pati retorikë, statistikë, por fakte dhe prova jo.
Apostrofoj:
Një denim maksimal pa prova dhe fakte, por me thashetheme e shpifje të mbledhura nga sherbimet sllave e të hartuara keq.
Pyetja lind natyrshëm:
“Ja thashethemi po ku është prova”???
Zarfet që janë mblodhur dhe kanë shkuar me kamionçina nuk u hapën për publikun.
Po, historia nuk ka marrë pikën.
Ka hyrë në një kapitull tjetër.
TANI FILLON BETEJA E APELIT!
Nëse Serbia e sheh këtë vendim si material për betejën e saj diplomatike, atëherë Kosova dhe shqiptarët duhet ta kuptojnë se përballë tyre nuk është vetëm një proces juridik.
Është edhe një betejë mbi interpretimin e historisë, mbi narrativën ndërkombëtare dhe mbi mënyrën se si vendimi do të përdoret në arenën politike e diplomatike.
Kjo nuk do të thotë se duhet t’i kundërvihemi drejtësisë.
Përkundrazi!
Pikërisht drejtësisë duhet t’i kërkojmë maksimumin e saj.
Jo drejtësi emocionale, hakmarrëse, të rrugës, të provës, të ligjit, të procesit, të apelit.
Sepse një vendim i shkallës së parë nuk është fjala e fundit e një procesi që ligjërisht vazhdon.
SERBIA DO TË HAPË BETEJËN DIPLOMATIKE!
Në Prishtinë duhet të kuptohet qartë:
vendimi nuk do të qëndrojë vetëm në arkivin e Hagës.
Ai mund të bëhet pjesë e debatit diplomatik për Kosovën, të përdoret në argumentimin e Beogradit dhe të hyjë në komunikimin ndërkombëtar mbi luftën e viteve 1998–1999.
Kjo nuk është më vetëm çështje juridike.
Është edhe çështje e kujtesës ndërkombëtare, diplomacisë dhe reputacionit shtetëror të Kosovës.
Madje kjo shqetësim është artikuluar publikisht edhe në Kosovë:
Pas vendimit, këshilli i ambasadorëve shqiptarë kërkoi që apeli të shqyrtojë në mënyrë të plotë provat dhe përgjegjësitë juridik
KOSOVA NUK DUHET TË HYJË NË BETEJËN E APELIT E PAPËRGATITUR!
DUHET TË ORGANIZOHET FRONTI I MADH JURIDIK!
Tani është koha për të krijuar një ekip të posaçëm strategjik për apelin.
Jo një zyrë simbolike.
Jo një grup të mbledhur me nxitim.
Por një strukturë profesionale, me:
Juristët më të mirë shqiptarë,
ekspertë ndërkombëtarë të së drejtës penale ndërkombëtare, specialistë të së drejtës humanitare, ekspertë të provave dhe procedurës,
historianë profesionistë,
ekspertë të arkivave,
studiues të konfliktit të Kosovës,
ekspertë të jurisprudencës së tribunaleve ndërkombëtare
dhe studio ligjore me përvojë të dëshmuar në çështje komplekse ndërkombëtare.
Jo për të prodhuar propagandë.
Por për të ndërtuar argument juridik.
DOSJA DUHET TË HAPET FLETË PËR FLETË!
Çdo provë, çdo dëshmi. çdo dokument. çdo procesverbal, çdo ekspertizë, çdo dëshmitar, çdo kontradiktë, çdo standard provues, çdo arsyetim të panelit, çdo lidhje shkakësore.
Çdo element të veprës penale çdo element të përgjegjësisë individuale.
Gjithçka duhet të kalojë në sitën e apelit.
Sepse beteja nuk fitohet duke thënë:
“Nuk na pëlqen vendimi.”
Beteja juridike ndërtohet duke pyetur:
Ku është gabimi juridik?
Ku është gabimi faktik?
Ku është keqvlerësuar prova?
Ku është zbatuar gabim ligji?
Ku është cenuar standardi procedural?
Ku është nxjerrë përfundimi përtej asaj që lejon prova?
Këto janë armët e një apeli serioz.
DREJTËSIA E ZARFEVE!
Dhe këtu rikthehemi te pyetja që nuk duhet të humbasë:
ÇFARË KISHTE BRENDA ZARFEVE?
Në vitin 2016, Donika Gërvalla deklaroi publikisht se kishte paraqitur “dëshmi me shkrim në zarfe të mbyllura” dhe, sipas deklarimit të publikuar, tha se disa prej tyre i kishte dërguar në Gjykatën Speciale.
Kjo nuk është arsye për të nxjerrë përfundime të paraprira.
Është arsye për të bërë pyetje.
Çfarë ishin?
Kush i kishte hartuar?
Nga cili burim vinin?
Kur u dorëzuan?
Kujt iu dorëzuan?
A u regjistruan?
A u administruan?
A u verifikuan?
A u vunë në dispozicion të mbrojtjes?
A u përdorën në vendim?
Çfarë peshe juridike morën?
Sepse:
ZARFI NUK ËSHTË PROVA.
Përmbajtja është materiali.
Verifikimi i jep besueshmëri.
Procedura i jep status juridik.
Kundërshtimi i jep procesit drejtësinë e tij.
MËSIMI I NUREMBERGUT!
Nurembergu nuk u ndërtua mbi legjenda.
U ndërtua mbi dokumente, dëshmi, prova dhe një proces ku materiali i paraqitur si provë duhej të hynte në një mekanizëm gjyqësor.
Prandaj edhe sot pyetja nuk është:
“A kishte zarf?”
Pyetja është:
“Çfarë prove kishte brenda dhe si u trajtua ajo?”
Ky është dallimi midis historisë së treguar dhe historisë së provuar.
KOSOVA DUHET TË MBROJË HISTORINË ME PROFESIONALIZËM!
Kosova nuk ka nevojë për një betejë me britma.
Ka nevojë për një betejë me dokumente.
Nuk ka nevojë për një luftë kundër gjykatës.
Ka nevojë për një apel të fuqishëm, profesional dhe të argumentuar.
Nuk ka nevojë për emocione pa dosje.
Ka nevojë për dosje që nuk lënë pyetje pa përgjigje.
Dhe nëse Serbia nis një ofensivë diplomatike mbi bazën e interpretimit të saj të vendimit, përgjigjja shqiptare duhet të jetë:
Jo propaganda kundër propagandës,
por dokumenti kundër pretendimit;
Prova kundër deformimit;
ligji kundër interpretimit politik.
NJË KOMISION STRATEGJIK PËR APELIN!
Prishtina duhet të shqyrtojë ngritjen e një mekanizmi profesional që të bashkojë:
JURISTËT SHQIPTARË
nga Kosova, Shqipëria dhe diaspora.
EKSPERTËT NDËRKOMBËTARË
me përvojë në gjykatat dhe mekanizmat ndërkombëtarë.
HISTORIANËT DHE ARKIVISTËT
për dokumentimin e kontekstit historik.
EKSPERTËT E PROVAVE
për analizën e çdo materiali të përdorur në proces.
STUDIO LIGJORE PRESTIGJIOZE
me përvojë në apelime dhe çështje komplekse të së drejtës penale ndërkombëtare.
Dhe të gjithë të punojnë mbi një dosje të vetme strategjike.
Jo katër zëra.
Jo dhjetëra interpretime.
Një trup juridik.
Një strategji.
Një arkiv.
Një standard profesional.
SEPSE KJO NUK ËSHTË VETËM BETEJË PËR KATËR NJERËZ.
Është betejë për mënyrën se si dokumentohet dhe interpretohet një kapitull i historisë së Kosovës.
Por duhet bërë një dallim thelbësor:
Përgjegjësia penale është individuale;
historia e një populli është shumë më e gjerë se një aktgjykim.
Prandaj edhe mbrojtja juridike duhet të jetë e saktë:
Të kundërshtojë aty ku ka bazë juridike,
të analizojë aty ku ka konflikt provash,
të kërkojë korrigjim aty ku argumentohet gabimi,
dhe të mos ngatërrojë një proces penal me të gjithë historinë e Kosovës.
NGA ZARFI TE APELI!
Kjo është rruga:
Nga zarfi te dokumenti.
Nga dokumenti te prova.
Nga prova te verifikimi.
Nga verifikimi te argumenti.
Nga argumenti te apeli.
Nga apeli te drejtësia.
Dhe pastaj:
Nga drejtësia te historia.
Sepse historia nuk mbrohet vetëm me kujtime.
Historia mbrohet edhe me arkiva.
Me dokumente, me jurisprudencë, me prova, me profesionistë. me guxim intelektual.
DREJTËSIA E ZARFEVE!
Zarfi mund të mbyllet.
Dokumenti duhet të hapet.
Prova duhet të verifikohet.
Mbrojtja duhet të ketë të drejtën ta kundërshtojë.
Gjykimi duhet të arsyetohet.
Apeli duhet ta shqyrtojë.
Dhe përpara një beteje të re diplomatike:
KOSOVA DUHET TË ORGANIZOHET.
Jo nesër.
TANI.
Jo me improvizim.
Me profesionistët më të mirë.
Jo me zhurmë.
Me prova.
Jo me frikë.
Me ligj.
Sepse nëse beteja e ardhshme zhvillohet në sallat e apelit, në akademitë juridike, në arkivat ndërkombëtare dhe në kancelaritë diplomatike të botës, atëherë përgjigjja duhet të jetë po aq serioze:
NJË DOSJE.
NJË STRATEGJI.
NJË BETEJË JURIDIKE.
DHE NJË QËLLIM:
QË ÇDO PROVË TË FLASË VETË.
DREJTËSIA E ZARFEVE – NGA ZARFI I MBYLLUR TEK E VËRTETA E HAPUR.
