Shkruan Qamil Gjyrezi
Dirigjenti me famë botërore Gustavo Dudamel ka dhënë para disa ditësh një intervistë brilante me shumë vlera në sallën Mbretërore ‘Albert’ në Londër.
Argumentët e Dudamel, se përse muzika klasike nuk do të dalë kurrë jashtë mode, janë shumë bindës artistik, bashkëkohorë, inovativ dhe psiko social. Maestro Gustavo Dudamel thotë se “është një moment lidhjeje, është një moment bashkëveprimi, është një moment empatie dhe kur e kupton këtë, se nuk është vetëm gjë teknike, se nuk është vetëm gjë historike , por ka të bëjë me ndjenjën, atëherë ndryshon gjithçka”. Maestro Gustavo Dudamel shpjegon se muzika klasike mbetet e përjetshme sepse në thelb ka të bëjë me lidhjen njerëzore, empatinë dhe emocionin e papërpunuar, dhe jo vetëm me historinë ose aftësitë teknike.
Pse muzika klasike qëndron sot dhe nuk del jashtë mode!?
Muzika klasike ka:
• Rezonancë Emocionale: Dudamel vëren se muzika shërben si një medium për bashkëveprim dhe ndjenjë të thellë, gjë që i lejon asaj të kapërcejë brezat dhe barrierat kulturore.
• Përvojë e ndarë: Performancat orkestrale live krijojnë një lidhje të menjëhershme dhe empatike midis muzikantëve dhe audiencës.
• Komuniteti dhe arësimi: Përmes iniciativave si ‘El Sistema’ dhe Orkestra Rinore Los Angeles (YOLA) e Venezuelës, sjellja e instrumenteve dhe udhëzimeve falas për fëmijët siguron që brezi i ardhshëm ta mbajë gjallë formën e artit.
Ai vazhdon më tej me disa ide thelbësore në intervistë.
• Përtej vlerës teknike dhe historike: Dudamel thekson se performanca e muzikës nuk ka të bëjë vetëm me ekzekutimin e notave teknike ose respektimin e kontekstit historik; ajo është një mjet aktiv për ndjenjën e papërpunuar.
• Një medium për Empati: Ai i përcakton koncertet si hapësira të përbashkëta për bashkëveprim njerëzor, lidhje dhe empati të thellë.
• Heqja e piedestalit: Për ta mbajtur gjallë formën e artit, Dudamel mbështet prezantimin e kryeveprave klasike (si Beethoveni ose Bahu) me një entuziazëm ngjitës dhe të thjeshtë, në vend që t’i trajtojë ato si thesare ekskluzive për sallat e koncerteve elitare.
• Muzika si një forcë transformuese: Ai e sheh muzikën simfonike jo thjesht si argëtim në sfond, por si një udhëtim metafizik që shpërndan kufijtë dhe bashkon njerëzit me ndjenja të brendshme të larmishme.
Si përfundim argumentet e Dudamel, se muzika simfonike nuk është thjeshtë argëtim, siç përpiqen të manipulojnë sot në botë edhe në Shkodër, disa muzikantë që në të shkuarën kanë patur probleme, çrregullime me muzikën klasike, të lidhura me teknikën, ndjenjën, empatinë, përqendrimin janë shumë bindëse. Ai e përcakton muzikën simfonike si një udhëtim metafizik që shpërndan kufijtë dhe bashkon njerëzit me ndjenja të brendshme të larmishme. Muzika simfonike vepron si një udhëtim metafizik, duke e transformuar tingullin abstrakt në një kalim të thellë përmes shpirtit, kozmosit dhe vetes së brendshme.
Ludwig van Beethoven deklaronte: “Muzika është ndërmjetësja midis jetës shpirtërore dhe asaj sensuale.” Kurse dirigjenti dhe kompozitori Leonard Bernstein shkruante se: “Muzika mund të emërtojë të paemërtueshmen dhe të komunikojë të panjohurën.”
