Shkruan Azgan Haklaj
Refleksion Historik në 250-Vjetorin e Kushtrimit Demokratik të Amerikës!
Në horizontin e historisë botërore, dy shekuj e gjysmë më parë, një grup burrash të shquar, të udhëhequr nga një vizion iluminist dhe një guxim i pashembullt, hodhën themelet e asaj që do të shndërrohej në kështjellën e lirisë globale.
Kur George Washington, Thomas Jefferson, Benjamin Franklin dhe John Adams po shkruanin kapitujt eparë të Republikës Amerikane, ata e ndienin peshën e epokës që po lindte.
Siç dëshmojnë kronikat e kohës, këta korifenj dhe etër themelues i shkruanin njëri-tjetrit se ishin mbledhur si një “ansambël perëndish” për të projektuar të ardhmen e Amerikës.
Ky projekt nuk ishte thjesht krijimi i një shteti të ri, por skicimi i një rendi të ri botëror ku dinjiteti njerëzor dhe liria do të ishin sovrane.
Në këtë 250-vjetor jubilar, Shtetet e Bashkuara të Amerikës nuk festojnë thjesht jetëgjatësinë e institucioneve të tyre, por triumfin e një filozofie ekzistenciale.
Filozofia e tyre u mishërua gjenialisht në letërsi nga Walt Whitman, kryevepra e të cilit, “Fije Bari”, u shndërrua në një bibël dhe kuran shpirtëror për demokracinë amerikane, duke lartësuar njeriun e thjeshtë dhe lirinë universale.
Kjo shtyllë morale gjeti shprehjen më të lartë politike në zërin e Presidentit Abraham Lincoln, i cili gjatë periudhës më të errët të vendit përkufizoi thelbin e pashkatërrueshëm të republikës: “një qeveri e popullit, nga populli, për popullin.”
Ky trinom idealesh ka shërbyer si një dritëshpresë për mbarë botën e lirë, duke udhëhequr popujt drejt vetëvendosjes dhe emancipimit.
GARANTUESI I RENDIT GLOBAL DHE SHEMBJA E PERANDORIVE
Roli i Amerikës si lider i rendit global u kalit në fillim të shekullit të XX-të, një periudhë kthesash të mëdha ku bota u bë dëshmitare e përmbysjeve tektonike gjeopolitike.
Përfundimi i Luftës së Parë Botërore solli shembjen e katër perandorive të mëdha e të vjetra: Perandorisë Osmane, Gjermane, Austro-Hungareze dhe asaj Ruse.
Në këtë vakum të rrezikshëm pushteti, ku fatet e kombeve të vogla rrezikonin të copëtoheshin nga interesat grabitqare imperialiste, doli në skenë vizioni idealist dhe i vendosur i Presidentit Woodrow Wilson.
Në Konferencën e Paqes në Versajë (1919–1920), përmes parimeve të tij të famshme, Wilson mbrojti me ngulm të drejtën e vetëvendosjes dhe në mënyrë të veçantë sovranitetin dhe ekzistencën e kombit shqiptar.
Atje ku diplomatët evropianë shihnin vetëm harta për t’u rishkruar, Amerika pa një popull me të drejtën legjitime për të jetuar i lirë në tokën e tij. Ky akt profetizoi lidhjen shpirtërore dhe jetike që do të zhvillohej mes shqiptarëve dhe SHBA-së përgjatë një shekulli.
LIDHJA E PËRHERSHME DHE SHPËTIMI EKZISTENCIAL I KOMBIT SHQIPTAR
Për Kombin Shqiptar, ky 250-vjetor i Amerikës nuk është një festë e një vendi të largët, por një kremtim i vetë mbijetesës sonë kombëtare.
Pas rënies së regjimit komunist në vitet ’90, ishin Shtetet e Bashkuara ato që mbështetën pa lëkundje hapat e parë të demokracisë në Shqipëri, duke rihapur dyert e botës perëndimore për një popull të izoluar mizorisht.
Por, testamenti më i madh i këtij partneriteti strategjik do të shkruhej me gjak dhe shpresë në fundin e mijëvjeçarit.
Gjatë viteve të rënda 1997–1999, kur makineria e dhunës dhe gjenocidit e Sllobodan Millosheviçit kërcënonte të shpërbënte ekzistencën e shqiptarëve në Kosovë, doli në dritë guximi i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK) dhe vendosmëria e lidershipit amerikan.
Presidenti Bill Clinton, duke udhëhequr botën e lirë, dha urdhrin historik për sulmet ajrore të NATO-s, duke shpëtuar një popull nga shfarosja dhe duke i dhënë Kosovës lirinë e merituar.
Ky angazhim kulmoi në vitin 2007, kur gjatë vizitës së tij historike në Tiranë, Presidenti George W. Bush shqiptoi fjalët që do të vulosnin gjeopolitikën moderne të Ballkanit:
“Pavarësi sot!
Nesër është vonë”, duke i hapur rrugën shpalljes së mëvetësisë së Kosovës.
TRINOMI I RI STRATEGJIK: DREJTËSIA, SIGURIA DHE DINJITETI
Sot, në një kontekst të ri gjeopolitik të mbushur me sfida dhe ndikime destabilizuese malinje, ky 250-vjetor e gjen Amerikën sërish në krahun tonë, si garantuesen kryesore të stabilitetit.
Partneriteti ynë ka evoluar nga një aleancë për mbijetesë fizike dhe çlirim, në një aleancë të thellë institucionale për konsolidimin e shtetit të së drejtës dhe dinjitetit shtetëror.
Në Shqipëri dhe në mbarë Ballkanin Perëndimor, mbështetja e palëkundur amerikane është mishëruar në reformën rrënjësore në drejtësi dhe në luftën pa kompromis ndaj korrupsionit të nivelit të lartë.
Përmes mbështetjes logjistike, profesionale dhe financiare të strukturave të reja si SPAK, në bashkëpunim të ngushtë me agjencitë federale amerikane si FBI, po çmontohet pas dekadash kultura e dëmshme e pandëshkueshmërisë dhe po goditet i ashtuquajturi “krimi i jakave të bardha”.
Ky progres historik bazohet në një trinom të palëkundur:
Institucionet e Reja të Drejtësisë — Mbështetja e pakursyer e SHBA-së — Vullneti i Popullit për Dinjitet Kombëtar.
Këto tri shtylla po ndërtojnë një Shqipëri dhe një Ballkan më të sigurt, të integruar plotësisht në familjen euroatlantike.
Në përfundim, ky jubile i madh i SHBA-së na fton për një reflektim të thellë.
Për shqiptarët, Amerika nuk është thjesht një aleat gjeostrategjik në letra; ajo është busulla jonë e lirisë, mbrojtësja e sovranitetit tonë dhe partneri jetik në rrugëtimin drejt të ardhmes.
Teksa bota përballet me paqartësi të reja, lidhja shpirtërore dhe strategjike mes Kombit Shqiptar dhe Shteteve të Bashkuara mbetet e përhershme, e palëkundur dhe e shenjtë. Gëzuar 250 vjetorin, Amerikë — kampione e lirisë dhe shpresë e mbarë njerëzimit!
