Nga Ermira Kondo
Gazetare e pavarur, studiuese e filologjisë dhe mbrojtëse e të drejtave të njeriut.
—
Si po shndërrohet Erion Veliaj, një figurë e rëndësishme e sistemit politik shqiptar, nga një drejtues politik që duhet të japë llogari për përgjegjësitë e tij, në protagonistin e një narrative viktimizimi?
A përbën vërtet konflikti ndërmjet Edi Ramës dhe Erion Veliajt çështjen më të rëndësishme që duhet të shqetësojë sot qytetarët shqiptarë?
Apo po përballemi me një tjetër episod të menaxhimit të konflikteve të brendshme të së njëjtës kastë politike, e cila prej vitesh e mban vëmendjen publike të përqendruar te përplasjet e saj, ndërkohë që problemet e vërteta të qytetarëve mbeten në hije?
Erion Veliaj nuk është një figurë e huaj për sistemin politik, të cilit sot duket se po i kundërvihet. Ai ka qenë një aktor i rëndësishëm në ushtrimin e pushtetit dhe përballet me akuza të rënda penale, të cilat duhet të shqyrtohen nga një drejtësi e pavarur, duke respektuar plotësisht parimin e prezumimit të pafajësisë.
Nëse ndaj tij janë ushtruar presione, ato duhet të hetohen me seriozitet. Por kjo nuk e fshin përgjegjësinë e tij politike dhe as domosdoshmërinë e transparencës lidhur me administrimin e fondeve publike.
Mbrojtja e të drejtave themelore të një drejtuesi politik nuk do të thotë ta shndërrosh automatikisht në viktimë, aq më pak të fshish rolin e tij në një sistem, pjesë e të cilit ka qenë edhe vetë.
Por përtej rastit Veliaj, një tjetër çështje, po aq shqetësuese, meriton të shtrohet: përgjegjësia e mediave shqiptare.
Ku ka mbetur fryma kritike e gazetarisë?
Ku është ajo aftësi dalluese dhe gjykuese që mundëson ndarjen e informacionit me interes publik nga strategjitë e komunikimit politik?
Ku është guximi për të hetuar, për të ballafaquar faktet, për të kërkuar përgjegjësi dhe për të kërkuar llogari?
Përse një pjesë e mediave shqiptare vazhdon të ushqehet me thërrimet që kasta politike hedh në hapësirën publike?
Përse pranon të ndjekë ritmin e rivaliteteve politike, në vend që të përcaktojë ritmin e debatit mbi çështjet thelbësore të shoqërisë?
A nuk meritojnë korrupsioni i dyshuar, pastrimi i pretenduar i parave, administrimi i financave publike, pavarësia e drejtësisë, vështirësitë ekonomike, emigracioni, humbja e besimit tek institucionet dhe e ardhmja e brezave të rinj më shumë hetime gazetareske dhe debate publike?
Gazetaria nuk ka për mision të bëhet administratore e konflikteve ndërmjet atyre që mbajnë pushtetin. Ajo duhet të jetë ndërgjegjja kritike e shoqërisë.
Një konflikt ndërmjet dy personaliteteve politike mund të përbëjë lajm. Por kur ky konflikt shndërrohet në qendrën e përhershme të vëmendjes mediatike, në dëm të çështjeve strukturore të vendit, lind nevoja të shqyrtohen mekanizmat përmes të cilëve ndërtohet dhe përcaktohet aktualiteti informativ.
A duhet mediat të mjaftohen me komentimin e deklaratave të drejtuesve politikë, apo duhet të rifitojnë pavarësinë e tyre intelektuale dhe aftësinë për të vënë në pikëpyetje vetë mekanizmat e pushtetit?
Le të shohim çfarë ndodhi në Serbi, ku Radio-Televizioni publik i Vojvodinës kërkoi falje për vite të tëra raportimi të njëanshëm, heshtjeje dhe mungese të pyetjeve kritike.
Ky shembull meriton reflektim.
Kur do të kenë edhe mediat shqiptare guximin të përballen me përgjegjësinë e tyre?
Kur do ta pranojnë se misioni i tyre nuk është të ushqejnë rivalitetet e një kaste politike, por të ndriçojnë qytetarët mbi çështjet e vërteta që përcaktojnë të ardhmen e vendit të tyre?
Kur do ta kuptojnë se pavarësia gazetareske nuk matet me numrin e deklaratave politike që transmetohen, por me aftësinë për t’u rezistuar strategjive të komunikimit të pushtetit?
Nuk bëhet fjalë t’u kërkojmë gazetarëve të mbajnë anën e një kampi politik kundër një tjetri.
Bëhet fjalë t’u kërkojmë të rikthehen tek ajo që përbën vetë thelbin e profesionit të tyre: fryma kritike, aftësia e gjykimit dhe e dallimit, rigoroziteti, guximi për të hetuar dhe përgjegjësia ndaj qytetarëve.
Shqipëria nuk ka nevojë për një tjetër spektakël politik.
Ajo ka nevojë për drejtësi, transparencë, institucione të përgjegjshme dhe një gazetari të aftë ta shoqërojë shoqërinë në kalimin nga një kulturë mbijetese drejt një kulture të përgjegjësisë qytetare.
Sepse ndryshimi i një vendi nuk fillon vetëm atëherë kur ndryshojnë drejtuesit politikë.
Ai fillon edhe atëherë kur gazetarët refuzojnë të bëhen zëdhënës të pushtetit dhe i rikthehen misionit të tyre të vërtetë: t’i shërbejnë së vërtetës, të mbrojnë interesin e përgjithshëm dhe t’u mundësojnë qytetarëve të mendojnë lirisht.
Një demokraci nuk dobësohet vetëm kur pushteti përpiqet të kontrollojë informacionin. Ajo dobësohet gjithashtu kur ata që kanë për mision ta vënë pushtetin në pikëpyetje, heqin dorë nga ushtrimi i mendimit të tyre kritik.
Dhe pikërisht këtu fillon përgjegjësia historike e gazetarisë.
